BENH VUNG QUANH RANG

• Tổ chức đệm của lợi là một tổ chức liên kết có nhiều sợi keo và rất ít sợi chun.. Những sợi keo sắp xếp thành những bó sợi lớn hình thành một hệ thống sợi của lợi, trong đó có những bó

bÖnh vïng quanh r¨ng

GI¶NG VI£N: BS CAO THÞ HoµNG YÕN

/

Môc tiªu

 Tr×nh bµy ® îc cÊu t¹o gi¶i phÉu, tæ chøc häc

sinh lý lîi vµ m« quanh r¨ng.

 Tr×nh bµy ® îc dÞch tÔ, mét sè chØ sè th êng

dïng vµ nguyªn nh©n g©y bÖnh.

 KÓ ® îc c¸c triÖu chøng vµ chÈn ®o¸n ® îc viªm lîi cÊp vµ m¹n.

 M« t¶ ® îc triÖu chøng l©m sµng, ph©n lo¹i bÖnh viªm lîi vµ viªm quanh r¨ng.

 KÓ ® îc c¸c biÖn ph¸p phßng bÖnh r¨ng miÖng

nãi chung vµ viªm lîi nãi riªng.

 Tr×nh bµy ® îc c¸c biÖn ph¸p ®iÒu trÞ vµ dù

phßng bÖnh viªm quanh r¨ng.

1 BÖnh viªm lîi

• 1.1 CÊu t¹o lîi:

• Lîi lµ mét thµnh phÇn cña vïng quanh r¨ng, lµ niªm m¹c biÖt ho¸ liªn quan trùc tiÕp tíi r¨ng, b¸m vµo cæ r¨ng, x ¬ng r¨ng vµ mét phÇn x ¬ng

æ r¨ng.

Lîi gåm 3 phÇn; nhó lîi, viÒn lîi thuéc lîi tù do vµ lîi b¸m dÝnh

/

Về mặt vi thể, ng ời ta đã xác định niêm mạc lợi có cấu trúc gồm 2 thành phần:

biểu mô và tổ chức liên kết đệm.

• BiÓu b× phñ mÆt trong r·nh lîi lµ biÓu m« kh«ng sõng ho¸, nã liªn tiÕp víi phÝa trªn bëi biÓu m« sõng ho¸ cña lîi tù do

vµ phÝa d íi bëi biÓu m« b¸m dÝnh

/

• Biểu mô bám dính là biểu mô ở đáy rãnh lợi bám dính vào răng, lớp này khác với

biểu mô ở những nơi khác của lợi

• Tổ chức đệm của lợi là một tổ chức liên kết có nhiều sợi keo và rất ít sợi chun Những sợi keo sắp xếp thành những bó sợi lớn hình thành

một hệ thống sợi của lợi, trong đó có những bó chính giữ vai trò tổ chức sau:

/

• Tổ chức đệm của lợi là một tổ chức liên kết có nhiều sợi keo và rất ít sợi chun Những sợi keo sắp xếp thành những bó sợi lớn hình thành một hệ thống sợi của lợi

/

- Đưa sonde vào rãnh lợi, men theo thành tổ chức mềm đánh giá chảy máu

1.2 Dịch tễ học:

 Chỉ số lợi (Gingival Index - GI) của Loe và

Silness, 1965 đánh giá tình trạng lợi theo các

mức sau:

0 - Lợi bình th ờng

1 - Lợi viêm nhẹ (thăm không chảy máu, không

đau, lợi đổi màu, nề nhẹ)

2 - Viêm lợi trung bình (lợi đổi màu đỏ, s ng nề, thăm có chảy máu và đau)

3 - Viêm lợi nặng (lợi s ng đỏ, chảy máu khi thăm

và chảy máu tự nhiên, bề mặt lợi có thể có

loét).

1.3 Nguyªn nh©n g©y bÖnh: 7 nhãm.

Vi khuÈn

/

VËt Lý: Báng, trÇy x íc,

Hãa häc: Ch×, thñy ng©n, axit,…

/

Do thuốc: Oxy già nồng độ cao, thuốc chống động kinh,

n ớc súc miệng có nồng độ cồn cao,…

NỘI TIẾT

– Viêm lợi ở tuổi dậy thì:

Sự khởi phát và mức độ viêm lợi bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:

-Sự tăng cao nồng độ hormon sinh dục ở cả 2 giới: lợi

có receptor tiếp nhận hormon, làm giãn mạch, thoát mạch tế bào, tăng hoạt động tế bào viêm

NỘI TIẾT

• Viêm lợi liên quan tới kinh nguyệt:

- Nguyên nhân: Do mô lợi có nhiều thụ thể với estrogen

và progesteron tạo những phản ứng gây sưng, viêm,

tăng nhạy cảm lợi đặc biệt vào trước ngày kinh do nồng

độ estrogen tăng cao.

- Ngày cuối chu kì trước và vài ngày đầu chu kì sau có sự tăng tiết dịch lợi khoảng 20% và gặp ở 75% phụ nữ

trong thòi gian rụng trung.

VIÊM LỢI Ở PHỤ NỮ CÓ THAI

- Thai nghén không gây viêm lợi mà làm viêm lợi dễ phát sinh và tiến tiển nặng hơn.

- Triệu chứng

+ Lợi phù nề, sưng đỏ, thay đổi hình dạng bờ lợi và túi lợi, mảng bám vi khuẩn ít hơn các viêm lợi do mảng bám

khác.

+Triệu chứng này có thể xuất hiện từ tháng thứ 2 của thai

kỳ và kéo dài tới tận 6 tháng sau sinh.

BỆNH LỢI LIÊN QUAN TỚI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

• Nguyên nhân: đường huyết và đường nước bọt tăng

làm thay đổi hệ vi sinh vùng miệng, giảm khả năng đề kháng tại chỗ.

• Biểu hiện:

- Trẻ em mắc ĐTĐ typ 1 dễ mắc bệnh viêm lợi hơn,

thường tổn thương quanh vùng răng 6 và răng cửa

nặng hơn các răng khác.

- Người lớn ĐTĐ dễ mắc bệnh viêm quanh răng, tổn

thương đều tất cả các vùng răng.

• Điều trị: Kiểm soát đường huyết đóng vai trò quan trọng hơn kiểm soát mảng bám.

BÖnh toµn th©n: §T§,

1.4.2.Viªm lîi m¹n tÝnh:

1.5 §iÒu trÞ viªm lîi

.X ¬ng rang

2 Bệnh viêm quanh răng

Dây chằng quanh răng:

Thành phần của dây chằng quanh răng:

 Dây chằng quanh răng là sản phẩm của các tế bào túi răng Những tế bào đó ng ợc lại đ ợc

phân chia từ tế bào mầm thần kinh đ ợc biệt hoá nh tổ chức liên kết giống nh một gân

D©y ch»ng gåm 3 phÇn th êng thÊy trong tæ chøc liªn kÕt:

 TÕ bµo: TÕ bµo x¬ hoÆc nh÷ng lo¹i tÕ bµo

kh¸c nhau th êng thÊy trong tæ chøc liªn kÕt

riªng vµ cÇn cho sù duy tr× tÝnh bÒn v÷ng cña

• Thµnh phÇn chÝnh cña d©y ch»ng

quanh r¨ng lµ nh÷ng sîi collagen

• Sîi collagen chia 2 nhãm: nhãm nh÷ng sîi lång vµo x ¬ng æ r¨ng vµ nhãm nh÷ng sîi b¸m vµo x ¬ng æ r¨ng riªng biÖt.

• .

• Tuỳ theo sự sắp xếp và h ớng đi của các bó sợi mà ng ời ta phân ra những nhóm sau:

• Nhóm cổ răng

• Nhóm ngang

• Nhóm chéo

• Nhóm cuống răng

• Đối với những răng nhiều chân còn có

những bó sợi đi từ kẽ 2 hoặc 3 chân đến dính vào vách giữa của x ơng ổ răng nhiều chân

/

 TuÇn hoµn quanh r¨ng:

2.1.3 X ơng răng

• Về cấu trúc, x ơng răng gồm :

• X ơng răng không có tế bào là lớp đầu tiên đ ợc tạo ra

trong quá trình tạo ngà chân răng.

• X ơng răng có tế bào là x ơng răng thứ phát phủ lên chân răng

• X ơng răng không có khả năng tiêu sinh lý và thay đổi cấu trúc nh x ơng Về mặt chức phận, x ơng răng tham gia vào sự hình thành hệ thống cơ học nối liền răng với

x ơng răng, cùng với x ơng ổ răng giữ bề rộng cần thiết cho vùng dây chằng quanh răng, bảo vệ ngà răng và

tham gia sửa chữa một số tổn th ơng ngà chân răng.

/

2.1.4 X ơng ổ răng:

• X ơng ổ răng là phần lõm của x ơng hàm để giữ chân răng, nó là một bộ phận của x ơng hàm

gồm có lá x ơng thành trong huyệt ổ răng và tổ chức x ơng chống đỡ xung quanh huyệt răng.

• 2.2 Dịch tễ học

• Tính chất phổ biến: Mọi quốc gia, chủng tộc, vùng

địa lý,…

• Các chỉ số áp dụng cho chẩn đoán và điều trị:

• - Chỉ số vệ sinh răng miệng đơn giản: chỉ số cao răng, chỉ số mảng bám

• - Chỉ số nhu cầu điều trị quanh răng công đồng: dựa vào đánh giá tình trạng lợi, cao răng, độ sâu túi lợi.

/

C Tiêu chuẩn đánh giá:

0 : Không có mảng bám

1 : Mảng bám phủ không quá 1/3 bề mặt thân răng

2 : Mảng bám phủ 1/3 – 2/3 bề mặt thân răng

3.2.3 Tiêu chuẩn đánh giá:

0 : Không có cao răng

1 : Cao răng trên lợi có ở 1/3 bề mặt thân răng

2 : Cao răng trên lợi phủ 1/3-2/3 bề mặt thân răng hoặc cảm giác thấy cao răng dưới lợi quanh cổ răng

3 : Cao răng trên lợi bám > 2/3 bề mặt răng và có

nhiều cao răng dưới lợi

2.3 Bệnh căn bệnh sinh:

• 2.3.1 Những yếu tố bên ngoài vùng quanh răng: Khớp cắn( răng lệch lạc), sang chấn khớp cắn, phanh môI bám cao, ngách tiền đình nông,

chất hàn thừa, cao răng, mảng bám răng.

• 2.3.2 Những yếu tố nội tại: Vấn đề dinh d ỡng, bệnh toàn thân (ĐTĐ, bệnh máu, ), tuổi dậy

2.3 TriÖu chøng l©m sµng.

• Mảng bám trên và dưới lợi,

• Viêm lợi (sưng nề, màu đỏ hay đỏ rực, một số BN thay đổi màu sắc lợi và sưng lợi không rõ, chỉ phát hiện được viêm khi thăm khám thấy chảy máu) Một số trường hợp khám lợi khó phát hiện thấy dấu hiệu viêm lợi vì do quá trình viêm mãn tính kéo dài làm lợi xơ dày lên che tổ chức lợi viêm bên dưới,

• Tiết nhiều dịch túi lợi.

• Túi quanh răng

• Mất bám dính

• Tiêu xương ổ răng,

/

• Lung lay răng là hậu quả của mất bám dính và tiêu xương ổ răng.

• Có thể có nhạy cảm lợi, có bệnh nhân có cảm giác ngứa lợi, có thể nhạy cảm răng khi hở chân răng nhiều hay do mòn cement răng

• Có thể sang chấn khớp cắn thứ phát do răng di chuyển.

• Có thể áp xe vùng quanh răng.

• Đau trong đợt viêm cấp.

• Rắt thức ăn,

• TiÕn triÓn: MÊt r¨ng hµng lo¹t

• BiÕn chøng: Apxe quanh th©n r¨ng, viªm tñy ng

îc dßng, viªm m« tÕ bµo, viªm xoang, viªm x

¬ng hµm.

/

2.4 Kh¸m vµ lËp kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ.

• PhÇn hµnh chÝnh

• PhÇn bÖnh sö

• PhÇn tiÒn sö

KÝch th íc

- Ch¶y m¸u: §¸nh gi¸ theo chØ sè ch¶y m¸u r·nh lîi

- §é tôt lîi

+/ Lo¹i I

+/ Lo¹i II

/

+/ Lo¹i III

+/ Lo¹i IV

-Tói lîi

/

Khám độ lung lay răng:

- Độ 1: Lung lay răng cảm thấy bằng tay

-Độ 2 : Lung lay răng theo chiều ngang < 1mm

-Độ 3 : Lung lay răng theo chiều ngang > 1

mm

- Độ 4 : Lung lay răng theo chiều ngang và

C¸c tæn th ¬ng trªn X quang

Tiªu x ¬ng

/

LËp kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ

• §iÒu trÞ khëi ®Çu

• §iÒu trÞ phÉu thuËt

• §iÒu trÞ duy tr×

2.7 §iÒu trÞ viªm quanh r¨ng:

• §iÒu trÞ khëi ®Çu

• §iÒu trÞ phÉu thuËt

• §iÒu trÞ duy tr×

/

2.8 Dù phßng viªm quanh r¨ng