giáo án công nghệ

Khái niệm về mạch điện tử điều khiển : - Muốn nâng cao năng suất , chất lợng sản phẩm cần phải nâng cao trình độ tự động hóa của các máy móc.. - Dựa vào sơ đồ khối của mạch điện tử điều

Trang 1

Ngày 26 tháng 10 năm 2009

Tiết số 11 - Bài 12 Thực hành điều chỉnh các thông số của mạch tạo xung đa hài dùng

tranzito

I Mục tiêu :

- Biết cách đổi từ xung đa hài đối xứng sang xung đa hài không đối xứng

- Biết cách thay đổi chu kì xung cho nhanh hay chậm

- Có ý thức tuân thủ các quy định & quy trình về an toàn

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

- Nghiên cứu lại bài 8SGK

2 , Đồ dùng :

- Dụng cụ , vật liệu cho mỗi nhóm học sinh :

- Một mạch tạo xung đa hài đối xứng dùng Tranzito đã lắp sẵn nh hình 8-3 , đã thay R1 , R2 bằng LET xanh , đỏ , có chu kỳ 4 giây , có đầu chờ để thay đổi tụ , điện trở

- 01 tụ hóa 20àF / 16 V

- Kìm , kẹp , tua vít

- Nguồn điện một chiều 4,5 V

Iii nội dung & qui trình thực hành :

- Bớc 1 : Cấp nguồn cho mạch hoạt động Quan sát ánh sáng & đếm số lần sáng

- của LET trong khoảng 30 giây Ghi kết quả vào báo cáo thực hành

- Bớc 2 : Cắt nguồn , mắc song song 2 tụ điện với 2 tụ điện trong sơ đồ Đóng

- điện & làm nh bớc 1

- Bớc 3 : Cắt điện , bỏ ra 1 tụ ở một vế ở bớc 2 đóng điện & làm nh bớc 1

- So sánh thời gian sáng tối của 2 bóng LET

IV Tổng kết đánh giá kết quả thực hành :

- 1 , Học sinh hoàn thành báo cáo theo các mẫu

- 2 , Giáo viên đánh giá kết quả dựa vào theo dõi quá trình làm bài & chấm các báo cáo của học sinh

- vi Hớng dẫn học ở nhà :

- Xem trớc bài 13 , chơng 3, SGK

.o0o

Trang 2

Chơng 3 một số mạch điện tử điều khiển

Tiết số 12 - Bài 13 Khái niệm về mạch điện tử điều khiển

I Mục tiêu :

- Biết đợc khái niệm , công dụng , phân loại mạch điện tử điều khiển

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

- Nghiên cứu bài 13 SGK

- Tìm hiểu các mạch điện tử điều khiển trong thực tế

2 , Đồ dùng :

- Tranh vẽ các hình : 13-3 ; 13- 4 trong SGK

- Tranh vẽ các thiết bị điều khiển bằng mạch điện tử

III kiểm tra bài cũ :

- Nhận xét u , khuýêt điểm của bài thực hành

IV nội dung bài :

I Khái niệm về mạch điện tử điều khiển :

- Muốn nâng cao năng suất , chất lợng sản phẩm cần

phải nâng cao trình độ tự động hóa của các máy

móc

- Để đáp ứng yêu cầu tự động hóa cần có các mạch

điều khiển

- Những mạch điện tử thực hiện chức năng điều

khiển đợc gọi là mạch điện tử điều khiển

- Sơ đồ khối mạch điện tử điều khiển :

II Công dụng :

- Mạch điện tử điều khiển có nhiều công dụng - Ơ

đây ta chỉ kể ra những công dụng chính :

III Phân loại :

- Có nhiều cách phân loại các thiết bị điện tử điều

khiển

- Sau đây là một số cách phân loại thờng giặp :

- Để nâng cao năng suất , chất lợng sản phẩm cần phải làm gì ?

- Thế nào là mạch điện tử điều khiển ?

- Hãy lấy một số ví dụ về mạch điện tử điều khiển trong thự tế ?

- Dựa vào sơ đồ khối của mạch điện tử điều khiển , hãy trình bầy nguyên lý hoạt động của nó ?

- Kể tên các công dụng chính của mạch điều khiển

điện tử ?

- Nêu một số cách phân loại các thiết bị điện tử

điều khiển ?

Hoạt động: Củng cố và nhiệm vụ về nhà Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Kết quả đạt đợc

-Nhắc lại kiến thức trọnh tâm

- Giải bài tập củng cố

-Ghi bài tập về nhà

Y/C học sinh nhắc lại các kiến thức trọng tâm

- Đọc bài tập củng cố và bài tập về nhà

-Bài tập củng cố

- Bài tập về nhà

Trang 3

Tiết số 13 - Bài 14 mạch điều khiển tín hiệu

I Mục tiêu :

+ Hiểu đợc khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu

+ Biết đợc các khối cơ bản của mạch điều khiển tín hiệu

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

+ Nghiên cứu bài 14SGK

+ Nghiên cứu các liệu có liên quan đến bài giảng

2 , Đồ dùng :

+ Tranh vẽ các hình : 14-2 ; 14- 3 trong SGK

1 , Thế nào là mạch điện tử điều khiển ? Công dụng của nó ?

2 , Phân loại mạch điện tử điều khiển ? Cho ví dụ về các mạch điện tử điều khiển trong thực tế mà em biết ?

Section I.1 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

I , khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu :

+ Trong thực tế , các thông tin về một hoạt động hay

chế độ làm việc nào đó đợc thể hiện qua

+ Khi các tín hiệu trên cần thay đổi trạng thái , ta cần

điều khiển chúng

+ Để điều khiển sự thay đổi trạng thái của các tín hiệu

ngời ta dùng mạch điện tử - mạch đó đợc

II công dụng :

+ Thông báo về tình trạng thiết bị giặp sự cố

+ Thông báo những thông tin cần thiết cho con ngời

thực hiện theo hiệu lệnh

+ Làm các thiết bị trang trí bằng bảng điện tử

+ Thông báo về tình trạng hoạt động của máy móc

III nguyên lý chung của mạch điều khiển tín

hiệu :

+ Mỗi mạch điều khiển có một chức năng khác nhau ,

+ Những mạch điều khiển đơn giản thờng giặp

+ Phân tích hoạt động của mạch báo hiệu & bảo vệ quá

điện điện cho gia đình

+ Thế nào là mạch điều khiển tín hiệu ? + Lấy ví dụ trong thực tế những tín hiệu thay

đổi trạng thái ? + Vậy mạch điều khiển tín hiệu là gì ? + Nêu các ứng dụng về các mạch điều khiển tín hiệu ?

+ Lấy các ví dụ thực tế cho từng ứng dụng ? + Các mạch điều khiển có hoàn toàn giống nhau không ? cách thiết kế các mạch điều khiển sẽ

nh thế nào ? + Nhìn chung mạch đều khiển tín hiệu đơn giản gồm những phần nào ?

+ Dựa vào sơ đồ khối , hãy phân tích hoạt động của một mạch điều khiển tín hiệu đơn giản ? + Trong mạch điều khiển đèn giao thông : chỉ ra từng khối theo sơ đồ ?

+ Mạch bảo vệ quá điện áp cần sử dụng những linh kiện điện tử nào ? Công dụng của từng linh kiện trong mạch điều khiển ?

Trang 4

Tiết số 14 - Bài 15 mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha

I Mục tiêu :

+ Biết đợc ứng dụng của mạch điều khiển điện tử trong điều khiển tốc độ động cơ một pha

+ Hiểu đợc mạch điều khiển tốc độ quạt điện bằng Triac

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

+ Nghiên cứu các tài liệu về mạch điều khiểnTirixto &Triac

2 , Đồ dùng :

+ Tranh vẽ hình : 15-2 trong SGK

+ Mạch điều khiển quạt điện bằng Triac

1 , Thế nào là mạch điện tử điều khiển tín hiệu ? cho một số ứng dụng của loại

mạch này ?

2 , Vẽ sơ đồ khối , giải thích nguyên lý làm việc của mạch điều khiển tín hiệu ?

I khái niệm , công dụng của mạch điều

khiển tốc độ động cơ điện xoay chiều một

pha :

+ Khi sử dụng động cơ xoay chiều một pha , ngời ta

phải điều khiển nhiều chế độ : tốc độ , mở máy , đảo

chiều , hãm

+ Để điều chỉnh tốc độ động cơ xoay chiều một pha ,

ngời ta có thể dùng các biện pháp sau :

+ Thay đổi số vòng dâycủa stato

+ Điều khiển điện áp đa vào

động cơ

+ Điều khiển tần số nguồn điện

đa vào động cơ

II nguyên lý điều khiển tốc độ động cơ

một pha :

+ Mạch điều khiển động cơ một pha đợc sử dụng khá

phổ biến là :

+ Điều khiển tốc độ bằng cách

thay đổi điện áp đặt động cơ

+ Điều khiển tốc độ bằng cách

thay đổi tần số nguồn điện đa

+ + Khi sử dụng động cơ điện , ngời ta cần phải điều chỉnh những thông số nào ?

+ + Để điều chỉnh tốc độ động cơ điện , ngời ta có thể dùng những cách nào ? Hiện nay cách nào

đợc sử dụng nhiều hơn ? +

+ Để thay đổi đợc điện áp đa vào động cơ , ta dùng cách nào ?

+ + Để thay đổi đợc tần số nguồn điện đa vào động cơ , ta dùng cách nào ?

+ Tại sao khi U hoặc f thay đổi , tốc độ của động cơ lại thay đổi theo ?

+ + + Dựa vào hình vẽ cho biết mạch điều khiển này dùng những linh kiện bán dẫn nào (H 15-2a )?

+ +

Trang 5

vào động cơ

III Một số mạch điều khiển động cơ một pha

:

+ Hình 15- 2 mô tả sơ đồ điều khiển quạt điện bằng

cách thay đổi điện áp :

+ Hoat động của H15-2a :

+Khi đóng điện Triac có điện ,thay

đổi VR, khoảng thời gian dẫn của

Triac thay đổi , làm cho dòng điện

&điện áp vào Đ C đợc điều chỉnh ,

tốc độ quay của động cơ thay đổi

theo

+ Khi mạch điều khiển này dùng

thêm Diac thì mạch điều khiển có

độ ổn định tốt hơn

+ + Nhận xét tơng tự với hình 15 2b – + Chỉ rõ chức năng của các linh kiện ? + Phân tích hoạt động của H15-2a?

+ Khi tăng ( giảm ) VR dòng chạy qua Triac thay

đổi thế nào ? + Ơ mạch hình 15-2b có u điểm gì so với H15-2a ?

+ Ngoài dùng mạch này để điều khiển tốc độ của quạt , còn có thể dùng mạch này điều khiển cho những thiết bị nào ?

Trang 6

Tiết số 15 +16 - Bài 16 Thực hành mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha

I Mục tiêu :

+ Hiểu & phân biệt đợc sơ đồ nguyên lý & sơ đồ lắp ráp

+ Lắp đợc một mạch điều khiển đơn giản

+ Có ý thức tuân thủ các qui trình & qui định về an toàn

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

+ Làm thử bài thực hành trớc khi hớng dẫn cho học sinh

+ Ôn kĩ lại bài 4 , 5 , 15

2 , Đồ dùng :

Dụng cụ , vật liệu cho mỗi nhóm học sinh :

+ 01 Triac BTA4- 600( I=4A ; U=600V).01Diac DB3

+ 01tụ 0,1àF - 300V 01 điện trở 1K 0,5W.01 biến trở ( 50 đến 100) K– .01 bo mạch thử

+ Một quatỵ bàn 400mm ,công suất 56W, điện áp 220V , tần số 50 Hz ,dòng điện 0,26 A , điều khiển bằng bàn phím

+ Dây điện : 2m dây đôi có phích cắm ; 10 đến 15 đoạn dài 10cm dây cứng 1 sợi

+ Ô cắm đôi có dây nối Đồng hồ vạn năng

+ Dao động kí ( nếu có ).Máy đo tốc độ quạt ( hay lu lợng gió nếu có )

Iii nội dung & qui trình thực hành :

Bớc 1 : Thiết kế mạch điều khiển động cơ một pha :

+ Chọn sơ đồ nguyên lý : H15-2

+ Tìm hiểu giải thích sơ đồ đã chọn

+ Chọn các linh kiện cần thiết cho mạch điều khiển

+ Tính toán Triac theo các công thức sau :

o IT ≥ kI IĐC UT ≥ 1,8 2.UĐC

+ Vẽ sơ đồ lắp ráp các linh kiện từ sơ đồ nguyên lý

Bớc 2 : Lắp ráp mạch điểu khiển động cơ một pha :

+ Nhận các linh kiện theo sơ đồ thiết kế

+ Lắp ráp mạch theo sơ đồ

Bớc 3 : Giáo viên kiểm tra mạch điện đã lắp

Bớc 4 : Cho mạch điện làm việc & hiệu chỉnh :

+ Cắm trực tiếp quạt vào nguồn điện lới Bấm phím , xem tốc độ quay của quạt

+ Cắm nguồn vào mạch điều khiển , điều chỉnh chiết áp để thay đổi tốc độ của quạt Ghi các trị số đo : điện

áp đa vào quạt UQ , điện áp trên Triac UT vào bảng báo cáo

+ Nhận xét về tốc độ ( hoặc lợng gió )của quạt khi điều khiển bằng phím bấm & mạch điều khiển

IV Tổng kết đánh giá kết quả thực hành :

1 , Học sinh hoàn thành báo cáo theo các mẫu

Trang 7

2 , Giáo viên đánh giá kết quả dựa vào theo dõi quá trình làm bài & chấm các báo cáo của học sinh

Chơng 4

điện tử dân dụng Tiết số 20 - Bài 17 Khái niệm về hệ thống thông tin và viễn thông

I Mục tiêu :

+ Hiểu đợc khái niệm về hệ thống thông tin & viễn thông

+ Biết đợc các khối cơ bản , nguyên lý làm việc của hệ thống thông tin & viễn thông

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

+ Nghiên cứu các tài liệu về thông tin & viễn thông

2 , Đồ dùng :

+ Tranh vẽ hình : 17-1 trong SGK

III kiểm tra bài cũ : Nhận xét đánh giá về bài thực hành

I khái niệm về hệ thống thông tin & viễn

thông :

+ Hệ thống thông tin & viễn thông là hệ thống truyền

những thông tin đi xa

+ Hệ thống thông tin & viễn thông đợc mô tả trên hình

17-1

II Sơ đồ khối & nguyên lý của hệ thống

thông tin & viễn thông :

Gồm hai phần chính : phát & thu

1 , Phần phát thông tin : có nhiệm vụ :

+ Nguồn thông tin là nguồn tín hiệu cần phát đi xa

+ Xử lý tin là :gia công , khuếch đại nguồn tín hiệu

+ Điều chế mã hóa để tín hiệu có thể truyền đi xa đợc

+ Tín hiệu sau khi đã đợc điều chế , mã hóa đợc gửi

vào môi trờng truyền dẫn để tuyền đi xa

2 , Phần thu thông tin : có nhiệm vụ

+ Thế nào là hệ thống thông tin & viễn thông ? + Dựa vào H 17-1 hãy cho biết hệ thống này gồm những khối cơ bản nào ?

+ Có bao nhiêu cách truyền thông tin đi xa ? + Kể tên các cách truyền thông tin thờng dùng hiện nay ?

+ phần phát thông tin có nhiệm vụ làm gì ? + Phần này gồm mấy khối cơ bản ?

+ Giải thích nhiệm vụ , công dụng của từng khối trong sơ đồ khối ?

+ Trong thực tế , những tín hiệu nào cần truyền

đi xa ? + Thế nào là xử lý thông tin ? + Có mấy cách điều chế mã hóa thông tin ? + Các tín hiệu thông tin đợc truyền dẫn qua những môi trờng nào ?

+ Phần thu có nhiệm vụ gì ?

- Đọc bài tập củng cố và bài tập về

Trang 8

Ngày 10 tháng 11năm 2009

Tiết số 21 - Bài 18 Máy tăng âm

I Mục tiêu :

+ Hiểu đợc sơ đồ khối & nguyên lý hoạt động của máy tăng âm

+ Biết đợc nguyên lý hoạt động của khối khuếch đại công suất

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

+ Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến bài giảng

2 , Đồ dùng :

+ Tranh vẽ hình : 18-2 ; 18-3 trong SGK

+ Thế nào là hệ thống truyền tin & viễn thông ? Phần phát tín hiệu gồm mấy khối ? Phần thu tín hiệu gồm mấy khối ? nhiệm vụ của từng khối ?

I khái niệm về máy tăng âm :

+ Máy tăng âm là một thiết bị khuếch đại tín hiệu âm

thanh

II Sơ đồ khối và nguyên lý làm việc của máy

tăng âm :

+ Khối mạch vào : tiếp nhận tín hiệu âm tần , điều

chỉnh tín hiệu cho phù hợp với máy

+ Khối tiền khuếch đại : Do tín hiệu ở mạch vào là rất

nhỏ , nên cần phải KĐ tới một trị số nhất

+ Khối mạch âm sắc : dùng điều chỉnh mức độ trầm

bổng của âm thanh

IIi Nguyên lý làm việc của khối khuếch đại

công suất :

+ Khi cha có tín hiệu vào cả 2 T đều khóa ,

+ Ơ nửa chu kì đầu điện thế tại B dơng làm T1 dẫn ,

T2 khóa - Có tín hiệu ra trên BA2

+ Ơ nả chu kì kế tiếp , thế tại C dơng , làm cho T1

khóa , T2 dẫn - Có tín hiệu ra trên BA2

+ Máy tăng âm làm nhiệm vụ gì ?

+ Có những loại tăng âm nào mà em biết ? + Chức năng của từng khối là gì ?

+ Khối KĐ trung gian kích : Do tín hiệu ra khỏi mạch âm sắc còn nhỏ , cần phải KĐ trung gian mới đủ công suất kích cho tầng công suất Khối KĐ công suất : KĐ tín hiệu âm tần lớn để phát

ra loa + Mạch KĐ đẩy kéo dùng những linh kiện nào ? + Tải của mạch là gì ?

+ BA1 , BA2 có gì đặc biệt ? + Khi VB> Vc đèn nào hoạt động ? + Tơng tự khi VC >VB ?

+ Có nhận xét gì cho cả chu kì ?

Trang 9

Tiết số 22 - Bài 19 Máy thu thanh

I Mục tiêu :

+ Hiểu đợc sơ đồ khối & nguyên lý hoạt động của máy thu thanh

+ Biết đợc nguyên lý hoạt động của khối tách sóng

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

2 , Đồ dùng :

+ Vẽ sơ đồ khối , trình bầy nguyên lý hoạt động của máy tăng âm ?

+ Dựa vào hình 18 - 3 , hãy phân tích hoạt động của tầng KĐ công suất loại đẩy kéo ?

I khái niệm về máy thu thanh :

+ Máy thu thanh là thiết bị điện từthu sóng điện từ

do các đài phát thanhphát ra trong không gian sau

đố chọn lọc , khuếch đại & phát ra âm thanh

II sơ đồ khối và nguyên lý làm việc của

mấy thu thanh :

+ Sơ đồ khối :

+ Khối chọn sóng : Có nhiệm vụ điều chỉnh cộng hởng

để lựa chọn lấy sóng của đài cần thu

+ Khối daođộng ngoại sai : có nhiệm vụ tạo ra sóng

cao tần trong máy luôn cao hơn sóng định thu ( fT)

một trị số không đổi 465kHz ( hoặc 455kHz )

III nguyên lý hoạt động của khối tách

sóng trong máy thu âm :

+ Sơ đồ khối khối tách sóng thờng dùng trong máy

thu âm :

+ Dựa vào đồ thị H19-2 , cho thấy : sóng vào khối

tách sóng là xoay chiều , con sóng ra là sóng 1

chiều

+ Máy thu thanh có nhiệm vụ làm gì ? + Thế nào là cách điều chế tín hiệu ? + Có mấy loại máy thu thanh ? + Chức năng của từng khối là gì ? + Máy thu FM khác gì so với máy thu AM ? + Khối tách sóng có nhiệm vụ làm gì ? + Trong khối tách sóng sử dụng những linh kiện

đện tử nào ? + Dựa vào đồ thị cho biết sự khác biệt giữa sóng vào & sóng ra của khối tách sóng ?

+ Tụ có nhiệm vụ làm gì ? + Khối KĐ trung tần : có nhiệm vụ KĐ tín hiệu tần

số 465kHz để đa tới mạch tách sóng + Khối tách sóng : tách tín hiệu âm tần ra khỏi sóng mang trung tần 465kHz để đa vào khối KĐ

âm tần + Khối KĐ âm tần : có nhiệm vụ KĐ tín hiệu âm tần để phát ra loa

- Đọc bài tập củng cố và bài tập về

Trang 10

Tiết số 23 - Bài 20 Máy thu hình

I Mục tiêu :

+ Biết đợc sơ đồ khối & nguyên lý hoạt động của máy thu hình

II Chuẩn bị :

1 , Nội dung :

2 , Đồ dùng :

+ Vẽ sơ đồ khối , trình bầy chức năng cơ bản của các khối trong máy thu thanh AM ?

+ Vẽ sơ đồ khối , nêu chức năng , trình bầy hoạt động của khối tách sóng trong máy thu thanh ?

I khái niệm về máy thu hình :

+ Là thiết bị nhận & tái tạo tín hiệu âm thanh & hình

ảnh của đài truyền hình

+ Sơ đồ khối của máy thu hình :

II sơ đồ khối và nguyên lý làm việc của máy

thu hình :

+ Máy thu hình có 2 loại : đen trắng & mầu

+ Nguyên lý hoạt động của cả 2 loại máy này đều giống

nhau

- Sơ đồ khối :

+ Khối 1 : khối cao tần , trung tần , có nhiệm vụ : nhận

tín hiệu , KĐ tín hiệu , tách sóng hình , tự động điều

chỉnh tần số ngoại sai & hệ số KĐ , đa các tín hiệu tới

các khối 2 , 3 , 4

+ Khối 2 :có nhiệm vụ xử lý tín hiệu âm thanh , KĐ âm

thanh để phát ra loa

+ Khối 3: xử lý hình : nhận tín hiệu hình ảnh , KĐ tín

hiệu này , giải mã màu đa tới 3 catôt đèn hình màu

+ Khối 4 : khối đồng bộ : tách xung đồng bộ dòng , xung

đồng bộ mành , tạo xung quét đa tới bộ lái tia ,

+ Khối phục hồi hình ảnh (5 ) : nhận tín hiệu hình ảnh

mầu tín hiệu quét , để phục hồi hình ảnh đa lên màn

hình

III nguyên lý làm việc của khối xử lý mầu :

- Sơ đồ khối :

+ Thế nào là máy thu hình ? + Máy thu hình khác máy thu thanh ở điểm nào ?

+ Có mấy loại máy thu hình ( theo mầu sắc của hình ảnh ) ?

+ Dựa vào H20-2 cho biết máy thu hình mầu gồm mấy khối chính , đó là những khối nào ? + Nêu chức năng của các khối ?

+ Tần số ngoại sai là gì ? + Khối xử lý âm thanh có nhiệm vụ làm gì ? + Khối xử lý hình có nhiệm vụ làm gì ? + Thế nào là xung đồng bộ ? Thế nào là lái tia ?

- Tại sao phải phục hồi hình ảnh ? +

+ Có mấy cách điều khiển sự hoạt động của máy thu hình ?

+ Khối nguồn có nhiệm vụ làm gì ?

Tiêu đề	Giáo án công nghệ
Tác giả	Bùi Quốc Dũng
Trường học	Trường THPT Nghi Lộc 4
Chuyên ngành	Công Nghệ
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Nghi Lộc

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	129,5 KB