Giáo án công nghệ 10 tiết 10 - 12

Mục tiêu : - Học xong bài này, HS cần đạt đợc: 1 - Biết đợc nguyên lý sản xuất phân vi sinh vật 2 - Biết đợc một số phân vi sinh vật đã đợc sử dụng trpng sản xuất.. 2 - Một số mẫu vật về

Tiết 10

Bài 13 : ứng dụng công nghệ vệ sinh trong sản xuất

phân bón

I Mục tiêu :

- Học xong bài này, HS cần đạt đợc:

1 - Biết đợc nguyên lý sản xuất phân vi sinh vật

2 - Biết đợc một số phân vi sinh vật đã đợc sử dụng trpng sản xuất

3 - Có ý thức ham mê tìm hiểu những cái mới trong khoa học để áp dụng vào thực tiễn, mang lại hiệu quả cao

II Nội dung chuẩn bị :

1 - Đọc kĩ bài trong SGK, tham khảo thêm tài liệu khác về phân bón vi sinh cũng nh tình hình sử dụng và sản xuất phân vi sinh ở nớc ta

2 - Một số mẫu vật về các loại phân vi sinh vật hiện đang đợc sử dụng

ở nớc ta( mẫu vật có đủ nhãn mác, bai bì để giúp HS làm quen với loại phân hóa này)

III Thực hiện bài dạy

Bài này đề cập tới việc ứng dụng công nghệ sinh học vào lĩnh vực sản xuất trong nông lâm nghiệp, cụ thể là đa công nghệ vi sinh vào sản xuất phân bón Vai trò của vi sinh vật và những ứng dụng của nó trong đời sống và sản xuất, HS lớp 10 ít nhiều đã biết qua các bài học của môn sinh học từ THCS Vì vậy với bài này HS có thể chủ động làm việc với SGK dới sự hớng dẫn của GV

để tiếp thu kiến thức

Tổ chức cho HS tham gia các hoạt động sau :

thiết bị

Họat động 1: Giới thiệu bài học

- Giới thiệu công nghệ vi

sinh : Là ngành công nghệ

khai thác sử dụng hoạt động

của vi sinh vật để sản xuất ra

các sản phẩm có giá trị phục

vụ nhu cầu con ngời Trong

sản xuất nông nghiệp ngời ta

đã ứng dụng công nghệ vi sinh

- Lắng nghe GV giới thiệu bài học, biết rõ mục tiêu bài học cần

đạt đợc để cố gắng hớng tới

Phân VSV

đặc chủng

vào nhiều lĩnh vực, trong đó

có sản xuất phân bón

- Bài học này sẽ giúp ta làm

quen và tìm hiểu một số loại

phân vi sinh đã đợc dùng vào

sản xuất

- Giới thiệu mục tiêu bài học

- Giới thiệu và cho HS quan

sát các mẫu vật về phân vi

biết một số loại phân bón vi sinh

- Các mẫu phân vi sinh

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số loại phân vi sinh vật

- GV lần lợt nêu ra những câu

hỏi gợi ý và hớng dẫn HS làm

việc độc lập để tiếp cận kiến

thức

- NGhe GV nêu câu hỏi, đọc SGK bài 13 phần I, tự phát biểu nguyên lí của sản xuất phân vi sinh vật

+ Để có phân vi sinh vật dùng

trong nông nghiệp, ngời ta đã

sản xuất nó nh thế nào?

Sơ đồ quy trình tổng quát

sản xuất phân VSV.

GV có thể vẽ sơ đồ này lên

bảng và chỉ định HS trả lời:

+ Em hãy trình bày những gì

em biết về phân vi sinh vật cố

- Vẽ sơ đồ quy trình tổng quát sản xuất phân vi sinh vật vào vở

- Tham gia thảo luận ở lớp

- Ghi tóm tắt câu hỏi ra giấy nháp và đọc kĩ phần II bài 10 SGK

- Tham gia thảo luận về phân vi sinh vật cố định đạm Chú ý tính

đa dạng của các nhóm VSV cố

Phân lập

và nhân

các

chủng

VSV

đặc hiệu

Trộn

đều chủng VSV

đặc hiệu với chất nền

định đạm Lu ý ở loại phân

này có nhiều chủng loại VSV

cố định đạm khác, nên đợc

sản xuất ra các loại phân khác

nhau : Ví dụ : VSV cố định

đạm cộng sinh với câu họ đậu

dùng để sản xuất phân

Nitragin Còn VSV cố định

đạm hội sinh với cây lúa dùng

sản xuất phân Azogin

Các nhóm VSV cố định đạm

đều có điểm chung là khả

năng cố định đạm tự do, nhng

khác nhau ở phơng thức sống

của chúng (có loại sống cộng

sinh với cây họ đậu và có loại

sống hội sinh với cây lúa hoặc

những cây khác) Do vậy từng

loại phân này chỉ dùng bón

cho một loại cây trồng phù

hợp mới hiệu quả Ví dụ phân

Nitragin bón cho cây họ đậu

là tốt, bón cho những cây khác

không có tác dụng

GV gợi ý để HS tự tìm thấy

điều cần lu ý nêu trên ở đây

sẽ xuất hiện 2 khái niệm là “

sống cộng sinh và sống hội

sinh” Nếu các em đã biết (đã

đợc học ở môn sinh học) ta

chỉ cần nhắc qua Nếu HS cha

biết GV yêu cầu các em đọc ở

phần thông tin bổ sung cuối

bài (SGK) Trong phần này

GV dùng thêm câu hỏi phụ để

kiểm tra vấn đề này

Câu hỏi : Theo em phân

định đạm, từ đấy ngời ta sản xuất

ra các loại phân VSV cố định

đạm khác nhau Và mỗi loại phân này đợc dùng cho một loài cây thích hợp Ví dụ : Phân VSV

cố định đạm Nitragin chỉ dùng cho cây họ đậu là có tác dụng, với những cây trồng khác sẽ không hiệu quả

- Lu ý tìm hiểu 2 khái niệm : Sống cộng sinh và sống hội sinh của các chủng VSV cố định

đạm

- Tham gia trả lời các câu hỏi của GV nêu ra

Lu ý : Các loại phân VSV khi dùng tránh ánh nắng mặt trời

Nitragin có thể bón cho lúa

hay cây trồng khác đợc

không? Vì sao?

+ Em hãy giới thiệu cách sử

dụng phân VSV cố định đạm?

Sau khi cho HS thảo luận GV

chốt lại những ý cơ bản đã nêu

ở trên

- Hớng dẫn HS tìm hiểu tiếp

loại phân VSV phân giải lân

Câu hỏi thảo luận:

+ Thành phần phân lân hữu cơ

vi sinh do VN sản xuất?

+ Sử dụng, bảo quản phân lân

hữu cơ vi sinh?

Cho HS thảo luận 2 câu hỏi

trên và sơ kết

- Chuyển tiếp tìm hiểu về phân

VSV phân giải chất hữu cơ

Câu hỏi thảo luận:

+ Phân VSV phân giải chất

hữu cơ có gò khác với phân

VSV cố định đạm và VSV

phân giải lân?

+ Mục đích chính của việc

bón phân VSV phân giảI chất

hữu cơ?

ở câu hỏi đầu, GV lu ý cách

dùng phân VSV phân giải chất

hữu cơ có khác là không dùng

để tẩm, trộn với hạt giống

Trong câu hỏi tiếp theo GV lu

ý yêu cầu của quá trình phân

giảI xenlulô phải có sự tham

gia của các men do VSV tiết

ra Vì vậy quá trình phân huỷ

(làm chết VSV)

- Ghi chép một số ý chính GV đã sơ kết

- Đọc kĩ phần 2 bài 13 (phân VSV phân giải lân), suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV nêu ra Ghi chép ý chính vào vở

+ Đọc kỹ phần 3 bài 13( phân VSV phân giải chất hữu cơ), suy nghĩ trả lời các câu hỏi gợi ý của GV

- Tham gia thảo luận chung những vấn đề GV nêu ra

- Ghi chép các ý chính vào vở

phân giải chất hữu cơ trong

đất không thể thiếu vai trò của

VSV

Liên hệ thực tế : Nông dân ta

từ trớc ( khi cha có phân VSV

này) đã lợi dụng vai trò VSV

trong việc ủ phân chuồng

Nhờ VSV có sẵn trong phân,

khi ủ, các loài VSV phân giải

chất hữu cơ hoạt động mạnh

đã làm phân huỷ các chất

xellulô, sau một thời gian

phân toi vụn ra

Vì vậy phân VSV phân huỷ

chất hữu cơ vừa bón trực tiếp

vào đất vừa có thể trộn ủ với

phân chuồng

Hoạt động 3: Tổng kết bài học, kiểm tra đánh giá

- Chỉ định 3 - 4 HS trả lời các

câu hỏi ở cuối bài (SGK)

- Dựa vào các ý kiến trả lời

của HS GV có thể :

+ Bổ sung cho đủ nội dung

+ Nhận xét đánh giá chung

- Dặn dò sự chuẩn bị của HS

cho bài học sau

- Chú ý nghe bạn trả lời câu hỏi, nhận xét đánh giá và bổ sung (nếu cần) Qua đó tự đánh giá mức độ tiếp thu bào so với mục tiêu bài học

- Chú ý nghe GV bổ sung hoặc giảI thích thêm (nếu có)

Tiết 11.

Bài 14: Thực hành : Trồng cây trong dung dịch

I Mục tiêu :

Học xong bài này, HS cần đạt đợc:

1 - Trồng đợc cây trong dung dịch theo đúng quy trình kĩ thuật

2 - Có ý thức tìm tòi, sáng tạo trong hoạt động khoa học Yêu thích việc ứng dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật vào thực tiễn cuộc sống Cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác trong mọi công việc

II Nội dung chuẩn bị:

- Chuẩn bị đủ phơng tiện thực hành nh đã nêu trong SGK Lu ý thêm:

- Nên dùng bình nhựa màu trắng (dễ quan sát khi làm), tích 1 lít, sau khi trồng cây xong bọc giấy đen ngoài để cách li ánh sáng Nắp hộp đục lỗ để trồng cây và thông khí

- Hớng dẫn trớc việc chọn cây trồng cho HS Nên chọn một trong các loại cây rau( cà chua, rau cải, da chuột.) phổ biến ở địa phơng

III Thực hiện bài dạy :

Để thực hiện bài này GV tổ chức và hớng dẫn cho HS tham gia các hoạt động học tập sau :

dạy - học

Họat động 1: Giới thiệu bài học

- Giới thiệu : Trồng cây trong

dung dịch là một hình thức

canh tác đợc gọi là thuỷ canh

Trồng cây trong dung dịch đòi

hỏi một số hiểu biết nhất định

và những điều kiện cần thiết

Bài này giúp tìm hiểu quy

trình kĩ thuật và làm quen với

loại hình canh tác này

- Giới thiệu mục tiêu bài thực

hành

- Chú ý lắng nghe GV giới thiệu

về một hình thức canh tác mới lạ

và nội dung bài học cùng mục tiêu cần đạt của bài

Hoạt động 2: GV trình diễn kĩ năng

- Giới thiệu nội dung của quy - Lắng nghe, theo dõi quan sát Đầy đủ

trình thực hành trồng cây

trong dung dịch ( kết hợp diễn

giảI và thao tác mẫu)

+ B1: Chuẩn bị dung dịch dinh

dỡng GV giới thiệu dung dịch

dinh dỡng đã pha sẵn Đồng

thời giới thiệu các hoá chất để

pha dung dịch dinh dỡng( Đọc

phần thông tin bổ sung cuối

bài)

+ B2 : Điều chỉnh độ pH

Dùng máy đo pH để kiểm tra

(lu ý : hớng dẫn cách sử dụng

máy đo) Khi điều chỉnh độ

pH phải rất cẩn thận, dùng

H2SO4 hoặc NaOH từ từ, chính

xác

+ B3: Chọn cây

GV giới thiệu cây và hớng dẫn

cách chọn, nhấn mạnh 2 yêu

cầu : cây khoẻ, rễ thẳng

+ B4 : Trồng cây trong dung

dịch Lu ý động tác luồn bộ rễ

cây qua lỗ ở chính giữa nắp

hộp Tuỳ loại cây mà đục lỗ

trên nắp hộp to hay nhỏ ( phụ

thuộc đờng kính thân cây lúc

cây trởng thành)

Đặt cây vào hộp sao cho một

phần bộ rễ ngập vào dung dịch

và một phần ở phía trên bề

mặt dung dịch (không để ngập

toàn bộ rễ trong dung dịch và

cũng không để bộ rễ lơ long

trên bề mặt lớp nớc) Vặn chặt

nắp hộp lại và bọc giấy đen ra

ngoài hộp (nếu là hộp nhựa có

các thao tác GV thực hiện Ghi chép tóm tắt quy trình kĩ thuật

và những điểm GV nhấn mạnh

Đặc biệt cần chú ý một số thao tác quan trọng sau :

+ Sử dụng máy đo pH: để bầu

điện cực của máy ngập vào giữa khối dung dịch cần đo Đặt máy

cố định trên bàn

+ Điều chỉnh độ pH : ding NaOH 0,2% hoặc H2SO4 0,2%

để điều chỉnh độ pH theo yêu cầu loại cây trồng Lu ý nhỏ giọt hoá chất từ từ cho tới khi trị số

pH vừa đúng yêu cầu

+ Xem hớng dẫn của GV về chọn cây để trồng Đối chiếu với cây đã chuẩn bị sẵn để lựa cây phù hợp

+ Luồn bộ rễ cây qua lỗ trên nắp hộp, sao cho bộ rễ không bị gẫy, dập Điều chỉnh cây( cao lên hay thấp xuống) sao cho một nửa bộ rễ ngập vào dung dịch, còn một nửa nằm trên bề mặt tr-ớc

Nên dùng hộp nhựa trắng, sau khi đặt cây, vặn chặt nắp, phảI ding giấy màu sẫm bọc ra ngoài

dụng cụ, hoá chất, mẫu vật phục vụ

GV làm mẫu

mầu sẫm không cần bọc giấy).

+ Trong thực tế, nếu trồng cây

trong dung dịch còn phải thực

hiện một bớc quan trọng nữa

là theo dõi và chăm sóc cây

sau khi trồng (B.5) ở bài thực

hành này, trọng tâm là thực

hiện các bớc từ B1 đến B4

Kết thúc bớc 4 sản phẩm sẽ

đ-ợc đánh giá luôn Bớc tiếp

theo là (B.5) khuyến khích HS

mang cây đã trồng về nhà để

theo dõi sự phát triển của cây

Hoạt động 3: HS thực hành trồng cay trong dung dịch

- Nhắc nhở HS kiểm tra dụng

cụ, hoá chất, mẫu vật đầy đủ

trớc khi thực hành

- Điều chỉnh độ pH: GV lu ý

HS ding giấy quì và thang

màu chuẩn ( nếu trờng chỉ có

một máy đo pH)

- GV ding máy đo pH đI đo

kiểm tra lại dung dịch của HS

đã chỉnh pH bằng giấy quì

Nếu cha khớp yêu cầu HS điều

chỉnh lại

- Kiểm tra đồ dùng cần thiết

- Thực hiện tuần tự các bớc Lu

ý một số thao tác khó đã nêu ở trên

- Làm thong thả, cẩn thận, tránh

đùa ngịch, đi lại nhiều trong lớp

- Điều chỉnh độ pH phải dựav ào yêu cầu của cây cụ thể sẽ trồng

- Ghi tên, ngày trồng ra ngoài bao giấy để tiện theo dõi

Dụng cụ, hoá chất mẫu vật ding cho thực hành của HS

Hoạt động 4: Tổng kết bài học, kiểm tra đánh giá kết quả

- GV nêu một số câu hỏi để

kiểm tra sự hiểu biết của HS

+ Em có nhận xét gì về thành

phần các chất trong dung dịch

dinh dỡng Knôp? ( có N,P,K và

các chất khoáng cần thiết cho

cây)

+ Suy nghĩ trả lời các câu hỏi, lắng nghe bạn trả lời và tham gia thảo luận (nếu GV cho phép)

+ Dựa vào đâu để điều chỉnh độ

pH trong dung dịch dinh dỡng (

yêu cầu của tong loại cây)

+ Vì sao lúc trồng cây vào dung

dịch không để ngập bộ rễ vào

nớc (Nếu để ngập cây không

hô hấp đợc, bộ rễ cũng sẽ chết)

- Chỉ định 2 - 3 HS trả lời câu

hỏi trên

- Hớng dẫn cách kiểm tra đánh

giá sản phẩm thực hành

+ Cây thẳng đứng, không

nghiêng ngả, nắp đậy chặt

+ Ngoài hộp trắng có giấy bao

che ánh sáng (bóc giấy ra)

+ Quan sát vị trí bộ rễ trong

hộp dung dịch (ngập hết trong

nớc hay một phần)

+ Mở hộp kiểm tra việc điều

chỉnh pH ( đo lại pH, đối chiếu

với yêu cầu pH của cây)

+ Thực hiện đúng quy trình

+ ý thức tổ chức, kỉ luật - trong

giờ học

Cho điểm:

Tiêu chí : 1,3,4 : 6 điểm

Tiêu chí : 2, 5 : 2điểm

Tiêu chí : 6: 2điểm

- GV căn cứ vào kết quả tự

đánh giá của HS, qua theo dõi

của bản thân trong quá trình

thực hành để cho điểm thực

hành bài này

- Nhắc nhở HS thu dọn dụng

cụ, làm vệ sinh lớp và cá nhân

- Căn cứ vào các tiêu chí đánh giá sản phẩm thực hành, các

HS trao đổi kết quả bài học cho nhau để thực hiện kiểm tra chéo

- Lần lợt kiểm tra sản phẩm của bạn theo các nội dung Căn

cứ vào kết quả kiểm tra mà cho

điểm

- Thu dọn dụng cụ, làm vệ sinh lớp trớc khi ra về

Tiết 12.

Bài 15 : Điều kiện phát sinh, phát triển của sâu bệnh hại cây trồng

I Mục tiêu :

Học xong bài này HS cần đạt đợc

1 - Biết những điều kiện phát sinh phát triển của sâu bệnh hại cây trồng 2- Hiểu đợc mối quan hệ chặt chẽ giữa môi trờng và đời sống sâu bệnh hại, làm cơ sở để học bài sau về phơng pháp phòng trừ dịch hại

II Nội dung chuẩn bị:

1 - Tham khảo một số tài liệu nói về sâu bệnh hại cây trồng , nh : Sổ tay sâu bệnh hại cây trồng - Nhà xuất bản Nông nghiệp

2 - Một số tranh ảnh về sâu bệnh hại trên cây trồng ( trên đồng ruộng)

III Thực hiện bài dạy:

GV thực hiện bài dạy này thông qua 3 hoạt động chủ yếu sau giữa thày

và trò

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Phơng tiện dạy

- học Họat động 1: Giới thiệu bài học

- Nêu vấn đề : Trong sản xuất

trồng trọt, sâu bệnh là một trong

những yếu tố nguy hại nhất làm

giảm năng suất, chất lợng nông

phẩm Vì vậy phòng và trừ sâu

bệnh là việc làm không thể thiếu

trong qui trình sản xuất

Muốn phòng trừ dịch hại có hiệu

quả, cần phảI hiểu về các loại

sâu loại bệnh nói chung đặc biệt

là các điều kiện phát sinh phát

triển của chúng

- Chú ý nghe GV nêu vấn đề của bài học, mục tiêu phải đạt

đ-ợc sau khi học

Hoạt động 2: Tìm hiểu các điều kiện phát sinh phát triển của sâu, bệnh hại

cây trồng.

- Hớng dẫn tìm hiểu nguồn sâu

bệnh hại

+ Giới thiệu một số tranh ảnh về

cây trồng bị sâu bệnh gây hại

+ Câu hỏi gợi ý :

 Sâu bệnh hại có mặt trên

đồng ruộng từ những nguồn nào?

Sâu ( trứng, nhộng, sâu non) và

nhiều bào tử nấm, vi rút gây

bệnh tiềm ẩn trong đất ruộng,

trên thân cây và các tàn d thực

vật

Hạt giống, cây non giống nhiễm

sâu bệnh đa vào gieo trồng trên

đồng ruộng

 Theo em, muốn ngăn chặn

nguồn sâu bệnh hại trên đồng

ruộng cần phảI làm gì? ở địa

ph-ơng em có làm nh vậy không?

 GV gợi ý để HS giảI thích

tác dụng của tong biện pháp ngăn

ngừa sâu bệnh hại trên đồng

ruộng

- Hớng dẫn tìm hiểu những điều

kiện phát sinh phát triển sâu

bệnh hại

+ Câu hỏi gợi ý :

 Theo em, có những yếu tố

nào ảnh hởng đến phát sinh, phát

triển của sâu bệnh hại? Tác động

của từng yếu tố?

+ Một số điểm cần nhấn mạnh

khi giảI thích:

 Sâu hại là loài động vật mà

- Quan sát tranh ảnh

- Đọc phần I của bài trong SGK Tham gia thảo luận câu hỏi gợi ý của GV có 2 nguồn chính : Cây trồng, các tàn d thực vật, đất tiềm ẩn nguồn sâu bệnh

- Ghi chép ý chính vào vở

- Suy nghĩ và thảo luận câu hỏi tiếp theo

Các biện pháp ngăn chặn nguồn sâu bệnh chủ yếu là :

Biện pháp canh tác Dùng giống sạch bệnh

- Ghi tóm tắt các biện pháp vào vở

- Đọc kỹ phần II của bài (SGK)

Thống kê các yếu tố ảnh hởng

đến sinh trởng phát triển sâu bệnh hại

- Trao đổi nhóm về tác động của

- Tranh

ảnh sâu bệnh hại trên cây,

đồng ruộng