Tuần 24 + 25

- 3 HS trình bày * GV: Bài thơ nh một câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đờng đi chiến dịch trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp.. Hãy đánh giá thành công nội dung

Hoạt động 2 (25 )’)

* GV nêu yêu cầu đọc chậm, thấp sau đó nhanh và cao

giọng hơn Khổ cuối: chậm, mạnh để khẳng định một điều

nh một chân lí

- GV đọc mẫu một đoạn -> gọi 2 HS đọc tiếp

?) Bài thơ kể lại câu chuyện gì? Em hãy kể tóm tắt diễn

biến câu chuyện đó?

- 3 HS trình bày

* GV: Bài thơ nh một câu chuyện về một đêm không ngủ

của Bác Hồ trên đờng đi chiến dịch trong thời kì kháng

chiến chống thực dân Pháp Cả bài thơ làm rõ hoàn cảnh,

thời gian địa điểm diễn ra câu chuyện

?) Nêu hoàn cảnh, thời gian, địa điểm diễn ra câu chuyện?

- Hoàn cảnh: trên đờng đi chiến dịch, trời ma lâm thâm và

lạnh

- Thời gian: một đêm khuya, từ lúc anh đoàn viên thức lần

1 -> Thức luôn cùng Bác

- Địa điểm: trong một mái lều tranh xơ xác

?) Trong bài thơ có những nhân vật nào? Ai là nhân vật

trung tâm? Vì sao?

- 2 nhân vật (Bác Hồ và anh đoàn viên) -> nhân vật trung

tâm là Bác Hồ

?) Hình tợng Bác Hồ hiện lên trong bài thơ bằng cách nào?

Tác dụng?

- Hiện lên qua cái nhìn và tâm trạng của anh đoàn viên ->

tự nhiên, khách quan mà gần gũi, ấm áp

* GV: Mặc dù tác giả không sử dụng ngôi kể ở ngôi thứ

nhất nhng lời kể, tả đều từ điểm nhìn và tâm trạng của anh

đoàn viên

4 Kể tóm tắt

Tiết 94

1 ổ n định tổ chức (1 )’)

2 Kiểm tra bài cũ (5 )’)

? Kể tóm tắt câu chuyện trong bài thơ?

3 Bài mới

Hoạt động 1(14 )’)

* GV: Bài thơ kể lại 2 lần anh đoàn viên thức dậy nhìn

thấy Bác không ngủ

?) Hình ảnh Bác hiện lên qua cái nhìn của anh đoàn viên

nh thế nào? Qua những phơng diện nào? Hãy phân tích?

- Phơng diện: hình dáng, t thế, vẻ mặt, cử chỉ, hành động,

lời nói

* Hình dáng, t thế:

- Lần 1: Bác ngồi lặng yên

mặt trầm ngâm

?) Hiểu nh thế nào là “trầm ngâm”?

- Dáng vẻ lặng lẽ, suy nghĩ về một điều gì đó?

- Lần 3: ngồi đinh ninh tập trung suy nghĩ

chòm râu im phăng phắc cao độ

* GV: Bài thơ khắc hoạ đậm nét t thế, dáng vẻ yên lặng,

trầm ngâm của Bác bằng cách lặp đi lặp lại và nhấn mạnh

ở lần sau Nét nguyên hình ấy biểu hiện chiều sâu tâm

trạng của Bác TT đó sẽ đợc bộc lộ rõ hơn qua cử chỉ, hành

động, lời nói của Bác

?) Bác có cử chỉ, hành động gì trong đêm không ngủ ấy?

Gợi cho em suy nghĩ, đánh giá nh thế nào về Bác?

- Đốt lửa Động từ -> sự chăm sóc ân cần, tỉ mỉ, chu

- Dém chăn đáo nh cha, mẹ chăm sóc con

II Phân tích văn bản

1 Bố cục

2 Phân tích

a) Hình tợng Bác Hồ

- Nhón chân => TY thơng s2 trong sự hi sinh thầm lặng

* GV: Cử chỉ “nhón chân” là một chi tiết đặc sắc, giản dị

mà giàu xúc động bộc lộ tấm lòng yêu thơng chứa chan; sự

tôn trọng, nâng niu của một vị lãnh tụ đối với chiến sĩ

?) Bác đã nói gì với anh đoàn viên? Lời nói diễn tả điều gì?

- Lần đầu: “chú giặc” -> ngắn gọn, vắn tắt

- Lần sau: “Bác mau mau” -> nỗi lòng, sự lo lắng đối với

bộ đội, dân công

?) Nhận xét, đánh giá về hình ảnh Bác Hồ qua bài thơ?

* GV liên hệ với cuộc đời vì dân vì nớc của Bác

-> Tố Hữu đã từng ngợi ca “Bác ơi kiếp ngời”

- Hình ảnh Bác Hồ thật

đẹp, thật giản dị, chân thực mà hết sức lớn lao với tấm lòng yêu thơng vô hạn chiến sĩ, đồng bào

Hoạt động 2(15 )’)

?) Hai lần anh đoàn viên thức dậy thấy Bác không ngủ

Anh đoàn viên có tâm trạng và cảm nghĩ thế nào? Hãy so

sánh?

- Lần 1: ngạc nhiên (vì khuya Bác vẫn thức) -> xúc động

(đốt lửa, sởi ấm cho bộ đội) -> xúc động cao độ, lo lắng

cho sức khoẻ của Bác (Bác có lạnh )

?) Tác giả sử dụng nghệ thuật gì ở đây? tác dụng?

- Nghệ thuật so sánh” “Bóng Bác hồng” -> so sánh không

ngang bằng

-> hình ảnh Bác vừa lớn lao, vĩ đại, vừa gần gũi, ấm áp tình

ngời

?) Vì sao không có lần thứ hai anh đoàn viên thức dậy? ở

lần 3 anh có tâm trạng nh thế nào?

- Vì lần nào anh cũng thấy Bác không ngủ

- Lần 3: câu chuyện lên đến “điểm đỉnh”: lo lắng

-> hốt hoảng: tự thầm thì hỏi nhỏ -> năn nỉ thiết tha “Mời

Bác ngủ ”

?) Sau câu nói của Bác, anh đoàn viên có suy nghĩ nh thế

nào? Làm gì?

- Cảm nhận sâu xa, thấm thía tình yêu thơng mênh mông

của Bác đối với nhân dân -> anh thấy lớn thêm về tâm hồn,

tình cảnm, cảm thấy niềm hạnh phúc lớn lao nên “thức

luôn cùng Bác”

?) Tình cảm anh đoàn viên cũng chính là tình cảm của bộ

đội và nhân dân đối với Bác? Tình cảm đó đợc thể hiện nh

thế nào trong bài thơ?

- Kính yêu, biết ơn và tự hào về Bác

* GV bình

?) Đọc và cho biết ý nghĩa của khổ thơ cuối?

- Nâng ý nghĩa của câu chuyện, của sự việc lên tầm khái

quát lớn

- Giúp mọi ngời hiểu một chân lí đơn giản mà lớn lao: Bác

không ngủ là lẽ thờng tình: Bác yêu nớc thơng dân

?) Hãy nêu những bài thơ nói về việc Bác không ngủ đợc

vì lo cho dân, cho nớc?

- Cảnh khuya, Không ngủ đợc

* GV bình

?) Bài thơ viết theo thể thơ gì? Nghệ thuật đặc sắc?

- Thể thơ 5 tiếng (mang làn điệu hát giặm xứ Nghệ)

- Dùng nhiều từ láy

?) Tìm các từ láy trong bài? Tác dụng?

- Trầm ngâm, xơ xác, đinh ninh, phăng phắc, lồng lộng =>

tạo hình

- Mơ màng, thầm thì, nằng nặc -> gợi cảm

?) Hãy đánh giá thành công nội dung và nghệ thuật của

b) Hình ảnh anh đoàn viên - Tâm t ngời chiến

sĩ

- Trớc tấm lòng của Bác, anh đoàn viên càng kính yêu, biết ơn và tự hào về Bác - một vị lãnh tụ vĩ

đại mà bình dị

- 2 HS nêu => 1 HS đọc ghi nhớ

*GV: Bài thơ nh một câu chuyện cổ tích vừa thực vừa

mộng, lung linh huyền thoại Bài thơ mãi mãi là một bài ca

làm rung động lòng ngời

III Tổng kết

* Ghi nhớ: Sgk(67)

Hoạt động 3 (7 )’)

- 3 HS đọc

- HS viết ra phiếu học tập

-> đại diện trình bày

IV Luyện tập

1 BT 1 (68): Đọc diễn cảm

2 BT 2 (68) Viết đoạn văn ngắn kể lại câu chuyện trong bài thơ bằng lời ngời chiến sĩ

4 Củng cố: - Câu hỏi SGK

5 H ớng dẫn về nhà

- Học thuộc lòng bài thơ + Phân tích

- Chuẩn bị:

+ Lợm + Ôn tập các văn bản HK II chuẩn bị kiểm tra 45’)

E Rút kinh nghiệm

………

………

95 Tiếng Việt

ẩn dụ

A Mục tiêu

- Giúp HS nắm đợc khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ

- Hiểu và nhớ đợc các tác dụng của ẩn dụ, biết phân biệt ẩn dụ và so sánh, phân tích nghĩa cũng nh tác dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng việt

- Bớc đầu có kĩ năng tạo ra một số ẩn dụ trong thực tế bài viết

B Chuẩn bị

- SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ

C Cách thức tiến hành

- Phơng pháp qui nạp

D Tiến trình

1 ổ n định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ (5 )’)

? Nhân hoá là gì? Có mấy kiểu nhân hoá? Ví dụ minh hoạ?

3. Bài mới

Hoạt động 1 (7 )’)

* HS đọc khổ thơ

?) Nội dung khổ thơ?

?) Từ “ngời cha” trong khổ thơ dùng để chỉ ai?

- Bác Hồ

?) Vì sao có thể ví nh vậy?

- Bác và ngời cha có p/c giống nhau (tuổi tác, sự thơng yêu,

chăm sóc chu đáo đối với con )

?) Trong khổ thơ, tác giả sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ Vậy

em hiểu ẩn dụ là gì?

- 2 HS phát biểu

* HS quan sát bài tập 1 (69)

?) Nêu đặc điểm và tác dụng của 3 cách diễn đạt? Nhận xét?

- C1: diễn đạt bình thờng

- C2: có sử dụng so sánh (nh) -> tăng tính hình tợng, biểu

cảm

- C3: có sử dụng ẩn dụ -> tính hình tợng, biểu cảm nhng hàm

A Lý thuyết

I ẩ n dụ là gì?

1 Ví dụ

2 Phân tích

3 Nhận xét

4 Ghi nhớ: SGK(68)

súc hơn so sánh

?) Qua bài thơ em cho biết ẩn dụ có tác dụng gì?

- 2 HS phát biểu

?) Phép ẩn dụ có gì giống và khác so sánh?

- Giống: cùng có nét tơng đồng giữa 2 sự vật, hình tợng

- Khác:

+ So sánh: có 2 vế A – B

+ ẩn dụ: chỉ có vế B

Hoạt động 2 (10 )’)

*GV treo bảng phụ chép các VD 1, 2 (68, 69)

?) Các từ gạch chân trong ví dụ dùng để chỉ những sự vật,

hiện tợng nào? Vì sao có thể ví nh vậy?

- “Lửa hồng”: chỉ màu đỏ của hoa râm bụt -> giống nhau về

hình thức (màu sắc)

- “Thắp”: chỉ sự nở hoa -> giống cách thức thể hiện

?) ở VD 2 “giòn tan” thờng dùng nêu đặc điểm của cái gì?

Gợi cảm giác gì?

- Cái bánh -> gợi âm thanh

?) Để thấy đợc sự giòn tan của sự vật ta cảm nhận bằng giác

quan nào? - Vị giác

?) “Nắng” có thể dùng vị giác để cảm nhận đợc không?

- Không vì nắng cảm nhận bằng mắt

*GV: Sử dụng “giòn tan” để nói về nắng là có sự chuyển đổi

cảm giác “Nắng giòn tan” là nắng rực rỡ

?) Qua các ví dụ, em thấy có những kiểu ẩn dụ nào?

- 4 kiểu (dựa trên 4 sự tơng đồng giữa các sự vật)

II Các kiểu ẩn dụ

1 Ví dụ

2 Phân tích

3 Nhận xét

4 Ghi nhớ: SGK(69)

Hoạt động 3 (20 )’)

HS trả lời miệng

- GV yêu cầu HS

nêu cả ý nghĩa, nội

dung của các câu

tục ngữ, ca dao, thơ

trong bt

- HS lên bảng làm

B Luyện tập

1 BT 2(70) a) ăn quả: sự hởng thụ thành quả lao động -> cách thức

- Kẻ trồng cây: ngời lao động, ngời tạo ra thành quả -> p/c’) b) Mực, đen: cái xấu

Đèn, sáng: cái tốt, cái hay p/c’) c) Thuyền: ngời đi xa

Bến: ngời ở lại p/c’) d) Mặt trời (2): Bác Hồ -> p/c’)

2 BT 3(70) a) chảy : khứu giác -> thị giác b) chảy: nắng có đờng nét, hình dáng => xúc giác -> thị giác c) mỏng: thính giác -> thị giác

d) ớt: thị giác -> thính giác

4 Củng cố

5 H ớng dẫn về nhà

- Học bài, hoàn thiện bài tập

- Chuẩn bị bài: Hoán dụ

- Chuẩn bị: bài tập 1, 2 (71) và tập nói ở nhà

E Rút kinh nghiệm

………

…… ………

96 Tập làm văn

Luyện nói về văn miêu tả

A Mục tiêu

- Giúp HS nắm đợc cách trình bày miệng một đoạn văn, bài văn miêu tả

- Luyện tập kĩ năng trình bày miệng những điều đã quan sát và lựa chọn theo một thứ tự hợp lý

- Rèn kĩ năng trình bày, diễn đạt một vấn đề trớc tập thể lớp

B Chuẩn bị

- SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo

C Ph ơng pháp

- Phơng pháp qui nạp

D Tiến trình

1 ổ n định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ (5 ) ’) : Kiểm tra sự chuẩn bị bài tập ở nhà

3. Bài mới

Hoạt động 1 (15 )’)

- HS gạch vài ý theo

nội dung đoạn văn

I Bài tập

1 Bài tập 1 (71)

Tả quang cảnh lớp học trong “Buổi học cuối cùng”

2 Bài tập 2 (71)

a) Mở bài: Thầy Hamen trong buổi học cuối cùng là ngời dịu dàng, kiên nhẫn

b) Thân bài:

- Thầy ăn mặc khác thờng ngày: chiếc áo rơđanhgốt, màu xanh lục, diềm lá xanh thầy chỉ mặc nó trong những ngày long trọng

- Giọng nói: dịu dàng, trang trọng ngay cả khi Phrăng đến muộn và không thuộc bài thầy cũng không mắng

- Thầy giảng bài nhẹ nhàng, dễ hiểu, kiên nhẫn

- Cuối buổi học: ngời thầy tái nhợt, nghẹn ngào, xúc động không nói hết câu, dồn sức mạnh viết “Nớc Pháp muôn năm” -> đầu dựa tờng, giơ tay ra hiệu cho học sinh -> trông thầy thật hào hùng, dũng mãnh hệt nh đang đấu tranh

c) Kết bài

- Hình ảnh thầy Hamen thật đáng trân trọng, khâm phục ->

tự hào về ngời thầy

- Nguyện ớc của thầy luôn khắc sâu trong trái tim học sinh

và ngời dân Andát

Hoạt động 2 (23 )’)

- 2 HS trình bày bài tập

-> nhận xét

* Mỗi HS trình bày

một phần của bài

-> HS nhận xét

-> GV nhận xét, đánh

giá

II Thực hành

1 BT 1: nội dung nh trên

2 BT 2: nội dung nh trên

* Yêu cầu:

- Tác phong: tự nhiên, nhanh nhẹn, tự tin

- Nội dung: nh trên

- Cách nói: to, rõ, truyền cảm, tránh học thuộc lòng bài viết thành văn

4 Củng cố: - Câu hỏi SGK

5 H ớng dẫn về nhà

- Lập dàn ý bài tập 3 (71)

- Chuẩn bị: Ôn tập các văn bản kì II

E Rút kinh nghiệm

………

…… ………

Văn học

A Mục tiêu

- Đánh giá khả năng tiếp thu các văn bản ở kì II của học sinh Từ đó nắm đợc điểm yếu của HS để bồi dỡng

- Rèn ý thức tự giác, độc lập, sáng tạo khi kiểm tra

B Chuẩn bị

- Giáo án, đề bài, biểu điểm

C Cách thức tiến hành

- Phơng pháp qui nạp

D Tiến trình

1 ổ n định tổ chức (1 )’)

2 Kiểm tra bài cũ (5 )’)

3 Bài mới

I Đề bài

1) “Bài học đờng đời đầu tiên” của Tô Hoài có những đặc sắc gì về nội dung, nghệ thuật? Qua đoạn trích em thấy Dế Mèn có tính cách nh thế nào? Phân tích thái độ của Dế Mèn trớc cái chết của Dế Choắt?

2) Chép lại 5 khổ thơ đầu bài “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ và cho biết những cảm nhận của em về đoạn thơ đó?

3) Cho biết nội dung, ý nghĩa khổ thơ cuối của bài “Đêm nay Bác không ngủ”?

II Đáp án – biểu điểm biểu điểm

A Câu 1 (4 điểm)

* Ghi nhớ (11)

* Dế Mèn là kẻ kiêu căng, tự phụ, hung hăng, xốc nổi nhng cũng biết nhận ra lỗi lầm và ân hận về sự dại dột của mình

* Thái độ của Dế Mèn

- Buồn rầu, sợ hãi

- Thơng và ăn năn, hối hận trớc lỗi lầm của mình

- Nghĩ ngợi và xúc động -> rút ra bài học

B Câu 2 (4 điểm)

* Chép lại 5 khổ thơ đầu

* Cảm nhận

- Dáng vẻ trầm ngâm lo lắng cho bộ đội, dân công

- Sự chăm sóc ân cần, tỉ mỉ, chu đáo nh cha mẹ chăm sóc con cái -> tình yêu

th-ơng sâu sắc trong sự hi sinh thầm lặng

- Hình ảnh so sánh rất đẹp, rất thơ đã ca ngợi tấm lòng nhân ái vĩ đại mà ấm áp khôn cùng của Bác “Bóng Bác hồng”

C Câu 3 (2 điểm)

- Tác giả giải thích lí do đêm nay Bác không ngủ một cách giản dị mà sâu xa

- Cả cuộc đời Bác dành trọn vẹn cho dân cho nớc Đó chính là lẽ sống “nâng niu tất cả”

- Khổ thơ khẳng định tình nhân ái Hồ Chí Minh là vô biên, vô hạn, lớn lao mà gần gũi

III Thu bài – biểu điểm Nhận xét

4 H ớng dẫn về nhà

- Ôn tập lại các văn bản

- Chuẩn bị:” Lợm

? Phân tích hình ảnh Lợm ở các thời điểm, hoàn cảnh khác nhau

? Tìm và phân tích nghệ thuật tả của tác giả

? Nêu cảm nghĩ về Lợm

E Rút kinh nghiệm

………

………

98

Tập làm văn

A Mục tiêu

- Qua giờ trả bài giúp học sinh nhận ra những u nhợc điểm trong bài viết của mình về nội dung và hình thức trình bày

- Giúp học sinh tự sửa những lỗi mắc phải

- Củng cố, khắc sâu kiến thức, kĩ năng đã học

B Chuẩn bị

- Giáo án, bài viết của học sinh.

C Cách thức tiến hành

- Phơng pháp quy nạp

D Tiến trình

1 ổ n định tổ chức (1 )’)

2 Kiểm tra bài cũ (5 )’)

? Nêu lại yêu cầu và bố cục bài tả cảnh?

3 Bài mới

I Đề bài: HS chọn một trong hai đề

1) Đề 1: Hãy tả lại một danh lam thắng cảnh mà em biết

2) Đề 2: Tả lại hàng phợng vĩ và tiếng ve vào một ngày hè

II Phân tích đề - Lập dàn ý

A Đề 1

* Mở bài: Giới thiệu khái quát danh lam chọn tả (tên, địa điểm)

* Thân bài: - Miêu tả cảnh theo trình tự hợp lí

- Miêu tả chi tiết cụ thể (đặc tả) nét nổi bật của cảnh

- Lồng tả cảnh với cảm xúc

* Kết bài: - Cảm nghĩ về cảnh

B Đề 2

* Mở bài: nh đề 1

* Thân bài: nh đề 1

- Đặc tả nét nổi bật: hoa phợng

* Kết bài: - Cảm nghĩ về cảnh

III Nhận xét - Chữa lỗi

1) Nhận xét

* Ưu điểm

- Hầu hết có ý thức làm bài tốt, xác định đợc nội dung và yêu cầu của đề

- Một số học sinh nắm vững phơng pháp, cảnh tả phong phú và có cảm xúc, diễn

đạt linh hoạt, có hình ảnh

* Nhợc điểm

- Một số em ý thức viết bài kém

- Diễn đạt yếu, viết ẩu

- Nội dung còn sơ sài, hời hợt

2) Chữa lỗi

* Chính tả

a) Sai: sù sì, xum xuê, rực dỡ, lồng nàn, gà trọi Đồ Gỗ

b) Sửa: xù xì, sum suê, rực rỡ, nồng nàn, gà chọi, Đầu Gỗ

* Câu:

a) Sai

- Trên mỗi cây phợng hoa nở chi chít làm tô đậm cho cả hàng phợng vĩ thêm đặc sắc của quang cảnh mùa hè thêm sôi động

- Đúng thật cái tên là “Hoa học trò” tên gọi khác của hoa phợng thật xứng đáng với nó

b) Sửa

- Những chùm hoa phợng nở đỏ rực cả bầu trời gây ấn tợng không quên về mùa hè

- Cái tên “Hoa học trò” nói lên sự gắn bó tha thiết của hoa phợng với lứa tuổi học sinh

IV Trả bài - Đọc bài mẫu - Lấy điểm

4 H ớng dẫn về nhà

- Ôn lại văn tả ngời chuẩn bị viết bài số 6

- Chuẩn bị bài Lợm

E Rút kinh nghiệm

………

………

Văn bản

Lợm

<Tố Hữu>

A Mục tiêu

- Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp hồn nhiên, vui tơi, trong sáng của hình ảnh Lợm, ý nghĩa cao cả trong sự hi sinh của nhân vật

- Nắm đợc thể thơ 4 chữ, nghệ thuật tả và kể trong bài thơ có yếu tố tự sự

B Chuẩn bị

- SGK, SGV, bài soạn, tranh ảnh minh hoạ, tài liệu tham khảo

C Cách thức tiến hành

- Phơng pháp qui nạp - giảng bình

D Tiến trình

1 ổ n định tổ chức (1 )’)

2 Kiểm tra bài cũ (5 )’) :

? Đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” và cho biết nội dung, nghệ thuật đặc sắc của bài thơ?

3 Bài mới

* Giới thiệu bài: Thiếu niênViệt Nam đợc ca ngợi và khẳng định vai trò trong kháng chiến chống ngoại xâm

“ Ôi Việt Nam xứ sở lạ lùng

Đến em thơ cũng hoá những anh hùng”

Chính các em đã thêu dệt lên sự diệu kì trong trang sử vàng dân tộc Nhà thơ Tố Hữu đã giúp chúng ta hình dung cụ thể về những thiếu niên nh thế qua bài “Lợm”

Hoạt động 1

?) Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

- Ông tham gia cách mạng từ năm 17 tuổi

- Là nhà thơ đầu tiên đợc giải thởng Văn

học Asean

- Xứ Huế có những làn điệu dân ca ngọt

ngào -> ảnh hởng sâu sắc trong thơ ca Tố

Hữu

?) Cho biết hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

I Giới thiệu tác giả - văn bản

1 Tác giả

- Nguyễn Kim Thành (1920 – 2002),

là nhà thơ lớn của thơ ca hiện đại Việt Nam

2 Văn bản

- Sáng tác 1949 trong kháng chiến chống Pháp

- In trong tập thơ “Việt Bắc”

Hoạt động 2

GV nêu y/c đọc -> Đọc mẫu một đoạn -> 2 HS đọc tiếp

* Giải thích nghĩa một số từ khó 3 Đọc, chú thích

Hoạt động 3

?) Bài thơ chia làm mấy đoạn? ý chính mỗi đoạn?

- Đ1: Từ đầu -> xa dần: Hình ảnh Lợm trong cuộc gặp gỡ

tình cờ với tác giả

- Đ2: Tiếp -> giữa đồng: Chuyến liên lạc cuối cùng và sự

hi sinh của Lợm

- Đ3: Còn lại: Hình ảnh Lợm vẫn còn sống mãi

*GV: Bài thơ có yếu tố tự sự cao nên phân tích theo nhân

vật

?) Bài thơ có những nhân vật nào? Ai là nhân vật chính?

- Lợm, chú (nhà thơ) -> Lợm là nhân vật chính

* HS đọc Đ1

?) Hình ảnh Lợm trong lần gặp gỡ với nhà thơ tại Huế

đ-ợc miêu tả nh thế nào? Hoàn cảnh gặp gỡ có gì đặc biệt?

- Hoàn cảnh: “Ngày Huế đổ máu” (1946) khi Pháp đánh

chiếm cố đô -> gặp gỡ tình cờ không hẹn trớc

?) Khi tả ngời thờng tả những đặc điểm gì?

- Hình dáng, trang phục, cử chỉ, lời nói, hành động

?) Tác giả đã tả Lợm nh thế nào về hình dáng, trang

phục ?

- Trang phục: cái xắc xinh xinh, ca nô đội lệch -> trang

phục của một chiến sĩ nhỏ tuổi

- Dáng điệu: loắt choắt, chân thoăn thoắt, đầu nghênh

nghênh -> nhỏ bé, nhanh nhẹn, tinh nghịch

- Cử chỉ: huýt sáo, cời híp mí, nh con chim chích ->

III Phân tích văn bản

1 Bố cục: 3 đoạn

2 Phân tích

a) Hình ảnh chú bé L ợm

nhanh nhẹn, hồn nhiên, yêu đời

- Lời nói: “Cháu ở nhà” -> tự nhiên, chân thật

?) Để miêu tả chú bé Lợm, tác giả đã dùng biện pháp

nghệ thuật gì? Tác dụng?

- Từ láy gợi hình, tạo nhạc điệu cho câu thơ

- So sánh: “nh vàng” -> hình ảnh Lợm nhỏ bé, đáng

yêu

?) Em hiểu nh thế nào về “con đờng vàng”?

- Con đờng đầy cát vàng, lá vàng, nắng vàng, con đờng

cách mạng

*GV: “Con đờng vàng” là một hình ảnh sáng giá tợng

tr-ng cho con đờtr-ng đầy nắtr-ng đẹp đi tới tơtr-ng lai xán lạn mà

cách mạng đã đem đến cho thiếu niên Việt Nam So sánh

Lợm “nh con chim chích ” là một so sánh thật đắt giúp

ta hình dung Lợm nh chú chim non cất tiếng hót rộn

ràng, tung tăng trong nắng mới, nhảy nhót trên đờng

vàng

?) Quan sát kênh hình (73) và qua phân tích ở trên em

hãy nhận xét về Lợm?

*GV: Trong thơ có hoà Phần đầu bài thơ là một bức

tranh chân dung truyền thần chú bé liên lạc trong kháng

chiến chống Pháp Hình ảnh chú bé Lợm thật đáng yêu

để lại ấn tợng sâu sắc

* GV chuyển ý

* HS đọc lại Đ2

?) Chuyến đi liên lạc cuối cùng của Lợm diễn ra trong

một hoàn cảnh nh thế nào? Nhận xét về hoàn cảnh đó?

- Đạn bay vèo vèo – Th đề “Thợng khẩn”

?) Em hiểu nh thế nào về từ “vèo vèo”?

- Miêu tả đạn giặc nhiều, nhanh => rất nguy hiểm

?) Trớc hoàn cảnh đó Lợm đã làm gì? Suy nghĩ ra sao?

- Vụt qua mặt trận, sợ chi hiểm nghèo

?) “Vụt” nghĩa là gì? – Nhanh -> thái độ kiên quyết làm

nhiệm vụ của Lợm -> quả cảm

*GV: Khi mang mệnh lệnh chiến đấu khẩn cấp, Lợm đã

không do dự và chậm trễ xông lên đã làm nhiệm vụ Câu

thơ “Sợ chi hiểm nghèo” vang lên nh một lời thách thức,

nh một lời thề chiến đấu coi cái chết nhẹ tựa lông hồng

?) Sự hi sinh của Lợm diễn ra nh thế nào? Nhận xét?

- “Bỗng loè chớp đỏ máu tơi” -> hi sinh dũng cảm =>

câu thơ có lửa và máu, có lời than và nỗi đau trớc sự hi

sinh anh dũng của Lợm

?) Hình ảnh thơ “Cháu đồng” gợi cho em suy nghĩ gì?

- Lợm nh thiên thần bé nhỏ yên nghỉ giữa cánh động quê

hơng -> hơng lúa bao phủ và linh hồn bé nhỏ của Lợm đã

hoá thân với thiên nhiên, đất nớc

- Lợm đã chiến đầu và hi sinh vì quê hơng

*GV: Đây là những câu thơ hay nhất nói về sự hi sinh

của những chiến sĩ trên chiến trờng Tác giả đã sáng tạo

nên một không gian nghệ thuật có hơng lúa quyện hồn

liệt sĩ vừa thân thuộc bình dị, vừa bát ngát thiêng liêng

?) Qua đoạn 2 em thấy Lợm là chú bé nh thế nào?

?) Hãy nêu một vài gơng thiếu niên dũng cảm trong

kháng chiến chống ngoại xâm mà em biết?

- Nông Văn Dền

- Lê Văn Tám

?) Tác giả đã gọi Lợm bằng những từ xng hô khác nhau

- Lợm là chú bé nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, hồn nhiên, lạc quan, yêu đời

- Lợm dũng cảm làm nhiệm vụ và hi sinh anh dũng vì quê hơng, đất nớc

Hãy tìm và phân tích tác dụng của sự thay đổi đó?

- Chú bé, cháu, Lợm, chú đồng chí nhỏ

+ Chú bé: thân mật nhng cha thật gần gũi, thân thiết

+ Cháu: bộc lộ tình cảm gần gũi, thân thiết, ruột thịt, trìu

mến

+ Chú đồng chí nhỏ: thân thiết, trìu mến, trang trọng,

nâng tầm vóc Lợm ngang hàng, cùng chí hớng với tác giả

+ Lợm: bộc lộ tình cảm, cảm xúc cao độ

?) Trong đoạn 2 có những câu thơ, khổ thơ đợc cấu tạo

đặc biệt Tìm và nêu tác dụng?

- Ra thế

- Lợm ơi!

=> Tạo sự đột ngột và một khoảng lặng giữa dòng thơ ->

xúc động nghẹn ngào, sững sờ đột ngột trớc tin Lợm hi

sinh -> nh tiếng nấc nghẹn ngào của tác giả

- Lợm ơi, còn không? -> Khổ thơ riêng -> nhấn mạnh

h-ớng ngời đọc suy nghĩ về sự mất còn của Lợm

- Là câu hỏi tu từ khẳng định hình ảnh Lợm còn mãi

*GV: Câu thơ nh một câu hỏi vừa đau đớn vừa ngỡ

ngàng nh không muốn tin Lợm không còn nữa

?) Theo em việc lặp lại 2 khổ thơ cuối nhằm dụng ý gì?

- Khẳng định hình ảnh Lợm nhanh nhẹn, vui tơi, hồn

nhiên vẫn còn sống mãi trong lòng nhà thơ và còn mãi

với quê hơng, đất nớc

*GV: Đây là kiểu cấu trúc đầu cuối tơng ứng (kết cấu

vòng tròn) khẳng định chú bé Lợm đã hi sinh nhng tinh

thần yêu nớc, chí khí dũng cảm và tên tuổi ngời thiếu

niên anh hùng vẫn bất tử, sống mãi cùng non sông đất

n-ớc

?) Hãy đánh giá thành công về nội dung, nghệ thuật của

bài thơ?

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ 4 chữ

+ Từ láy (tợng hình)

+ Tu từ so sánh

- Nội dung: Khắc hoạ hình ảnh chú bé Lợm

b) Tình cảm của nhà thơ

đối với L ợm

- Tác giả đau đớn, xúc

động, nghẹn ngào, tiếc

th-ơng vô hạn và khẳng định Lợm sống mãi trong lòng mọi ngời

III Tổng kết

* Ghi nhớ: Sgk(77)

Hoạt động 4

- 2 HS đọc

- HS viết ra phiếu học tập

-> chấm chéo

V Luyện tập

1 BT 1

- Đọc diễn cảm bài thơ

- Đọc phần đọc thêm

2 BT 2 Viết đoạn văn tả chuyến đi liên lạc cuối cùng của Lợm

4 Củng cố

5 H ớng dẫn về nhà

- Học thuộc lòng bài thơ, học ghi nhớ (77)

- Chuẩn bị bài: Ma: tìm hiểu tác giả, nội dung, nghệ thuật bài thơ

E Rút kinh nghiệm

………

………

Văn bản (Đọc thêm)

Ma

<Trần Đăng Khoa>

A Mục tiêu

- Giúp HS cảm nhận đợc sức sống, sự phong phú, sinh động của bức tranh thiên nhiên và

t thế của con ngời đợc miêu tả trong bài thơ