GA NV 9 KI I (3 COT - MOI NHAT)

ở đây dùng với nghĩa là lối sống, cách sinh hoạt, làm việc, ứng xử …tạo nên cái riêng của một ngời hay một tầng Quyền sống của con ngời, Bảo vệ hoà bình, chống chiến tranh, vấn đề sinh t

Trang 1

GV.yêu cầu hs hát một bài hát về Bác

2.Kiểm tra bài cũ (2’)

GV.Kiểm tra hs về việc chuẩn bị bài ở nhà

GV nói: “Sống, chiến đấu, lao động, học

tập và rèn luyện theo gơng Bác Hồ vĩ đại”

đã và đang là một khẩu hiệu kêu gọi, thúc

giục mỗi ngời chúng ta trong cuộc sống

hằng ngày Thực chất nội dung khẩu hiệu

là động viên mỗi chúng ta hãy noi theo

tấm gơng sáng ngời của Bác để học theo

phong cách sống và làm việc của Ngời

Vậy vẻ đẹp văn hoá của phong cách HCM

là gì ? Đoạn trích dới đây sẽ phần nào trả

lời cho chúng ta câu hỏi ấy

Trang 2

+ 2 hs đọc tiếp cho đến hết

- GV nhận xét cách đọc của HS

* Em hiểu thế nào là “phong cách” ?

- HS trả lời

- GV ở đây dùng với nghĩa là lối sống,

cách sinh hoạt, làm việc, ứng xử …tạo

nên cái riêng của một ngời hay một tầng

Quyền sống của con ngời, Bảo vệ hoà

bình, chống chiến tranh, vấn đề sinh thái

Văn bản “phong cách HCM” thuộc chủ

…

đề về sự hội nhập với thế giới và giữ gìn

bản sắc văn hoá dân tộc Tuy nhiên bài

học này không chỉ mang ý nghĩa cập nhật

mà còn có ý nghĩa lâu dài Bởi lẽ việc học

tập, rèn luyện theo phong cách HCM là

việc làm thiết thực, thờng xuyên của các

thế hệ ngời Việt Nam nhất là lớp trẻ

- Văn bản trích từ bài viết “Phong cách

HCM, cái vĩ đại gắn với cái giản dị” của

Lê Anh Trà in trong tập HCM và văn hoá

VN, Viện văn hoá xuất bản, Hà Nội 1990

* Dựa vào hệ thống câu hỏi, em hãy xác

định bố cục văn bản? Nội dung của từng

phần?

- Đoạn 1: Từ đầu …rất hiện đại -> quá

trình hình thành và điều kì lạ của phong

cách văn hoá HCM

- Đoạn 2 : Tiếp…hạ tắm ao -> Những vẻ

đẹp cụ thể của phong cách sống và làm

việc của Bác

- Đoạn 3 : Còn lại ->Bình luận, khẳng

định ý nghĩa của phong cách văn hoá

HCM

GV.Gọi hs đọc đoạn 1

H Nhắc lại luận điểm trong đoạn văn 1 là

gì ?

- HS trả lời,GV ghi bảng mục 1

* Trong cuộc đời hoạt động cách mạng

Trang 3

đầy gian nan vất vả, Bác Hồ đã tích luỹ

vốn tri thức bằng cách nào?

- HS tìm và trả lời

- GV chốt

GV.Trong cuộc đời hoạt động đầy gian

nan vất vả , Bác đã đi qua nhiều nơi, tiếp

xúc với nhiều nền văn hoá …

- Bác nắm vững phơng tiện giao tiếp là

ngôn ngữ, đây là công cụ quan trọng bậc

nhất để tìm hiếu và giao lu văn hoá với

các dân tộc trên thế giới

- Một cuộc đời đầy truân chuyên, lúc làm

bồi bàn, lúc cuốc tuyết …Qua công việc,

qua lao động mà học hỏi

- Ngời luôn học hỏi, tìm hiểu đến mức

- Điều quan trọng là Ngời đã tiếp thu một

cách có chọn lọc tinh hoa văn hoá nớc

ngoài

- GV:Gọi 1 hs đọc : “Nhng điều kì lạ …

rất hiện đại”

*Theo tác giả thì điều kì lạ nhất trong

phong cách HCM là gì ? Vì sao có thể nói

- GV: Tác giả đã kết hợp (đan xen) gữa

lời kể và lời bình một cách t nhiên “Có

thể nói ít có vị lãnh tụ nào lại am hiểu

đậm đã nhào nặn với cái gốc văn hoá dân

tộc không gì lay chuyển đợc ở Ngời, để

trở thành một nhân cách Việt Nam (Chỗ

độc đáo kì lạ nhất trong phong cách Hồ

Chí Minh là sự kết hợp hài hoà, thống

nhất những phẩm chất khác nhau trong

con ngời HCM đó là truyền thống và hiện

đại, phơng Đông và phờng Tây, xa và

nay, dân tộc và Quốc tế, vĩ đại và bình dị

* Qua tìm hiểu về con đờng hình thành

phong cách HCM, em có suy nghĩ gì về

phong cách của Ngời?

- Học sinh trình bày,học sinh khác bổ

+ Tiếp xúc với văn hoá nhiều

n-ớc , nhiều vùng trên thế giới, cả ởphơng Đông và phơng Tây …thăm các nớc Châu Phi, Châu á,Châu Mĩ …sống dài ngày ởPháp , ở Anh

+ Nói và viết thạo nhiều thứ tiếngngoại quốc : Pháp, Anh, Hoa,Nga …

+ Ngời làm nhiều nghề

+ Đến đâu Ngời cũng học hỏi, tìmhiểu văn hoá, nghệ thuật đến mộtmức khá uyên thâm

+ Chịu ảnh hởng của tất cả cácnền văn hoá, tiếp thu mọi cái đẹp

và cái hay đồng thời phê phánnhững tiêu cực

+Trên nền tảng văn hoá dân tộc

mà tiếp thu những ảnh hởng quốctế

- NT: Kết hợp giữa kể kết hợpbình một cách t nhiên

- Sự tiếp thu tinh hoa văn hoánhân loại của HCM để tạo nênmột nhân cách, một lối sống rất

VN, rất Phơng Đông nhng đồngthời rất mới, rất hiện đại

GV: Trơng Thị Lệ Trang 3

Trang 4

- GV kết luận:Chúng ta thấy vốn tri thức

văn hoá của HCM thật là uyên thâm, ít có

vị lãnh tụ nào lại am hiểu nhiều về các

dân tộc và nhân dân dân thế giới, văn hoá

thế giới nh Bác Hồ Đây cũng là một cách

viết so sánh bao quát để khẳng định giá

trị của nhận định

- Nhng đó không phải là trời cho một

cách tự nhiên mà nhờ thiên tài, nhờ Bác

đã dày công học tập rèn luyện không

ngừng trong suốt bao nhiêu năm, suốt

cuộc đời hoạt động đầy gian truân

Vì vậy, HCM không chỉ là anh hùng

dân tộc vĩ đại mà còn là danh nhân văn

hoá thế giới (Bác đợc UNESCO phong

tặng danh hiệu này năm 1990)

- GV liên hệ thực tế hội nhập văn hoá của

nớc ta hiện nay

4 Củng cố (2’)

* Nhắc lại những đơn vị kiến thức cơ bản của tiết học ?

5 H ớng dẫn hs học bài (1 )’

- Đọc toàn bộ đoạn trích, học nội dung tiết 1

- Soạn tiếp câu hỏi 2,3,4 SGK

H: Vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh

- Soạn bài theo yêu cầu

- Tiếp tục su tầm tài liêụ về những nơi ở của Bác

C.Ph ơng pháp: Đọc diễn cảm, phân tích văn bản.

D.Các b ớc lên lớp

1.ổ n định tổ chức (1’)

2 k iểm tra bài cũ (4’)

* Phân tích con đờng hình thành phong cách văn hoá HCM ?

- HS trả lời, HS nhận xét, GV nhận xét, cho điểm

3.Tiến trình hoạt động dạy học

Trang 5

Hoạt động của thầy và trò Tg Nội dung

Hoạt động 1 : k hởi động

*Mục tiêu: Nắm đợc kiến thức đã học ở

tiết 01, nêu nhiệm vụ cần làm ở tiết 02

*Cách tiến hành: GV khái quát lại nội

dung đã học dựa vào phần kiểm tra bài cũ,

dẫn vào câu hỏi

*Nêu các luận điểm tiếp theo cần tìm hiểu

*Mục tiêu: Cảm nhận đợc vẻ đẹp trong

phong cách sống và làm việc của Bác

*Phong cách sinh hoạt của Bác đợc thể

hiện trên những phơng diện nào?

-GV sử dụng kĩ thuật động não, HS trả lời,

*Tìm những chi tiết thể hiện phong cách

sinh hoạt của Bác Hồ?

-GV treo tranh minh hoạ: Cho hs quan sát,

nhận xét bức ảnh chụp nhà sàn của Bác tại

Phủ Chủ tịch Hà Nội để phần nào cảm

nhân đợc về phong cách sống của Bác

-GV gọi học sinh đọc vài câu thơ minh

hoạ:

+ “Nơi Bác ở: Sàn mây, vách gió

Sáng nghe chim rừng hót sau nhà

+ Nơi ở, làm việc: Chiếc nhà sànnhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc aoChiếc nhà sàn đó cũng chỉ

…vẻn vẹn vài phòng tiếp khách,họp bộ chính trị, làm việc và ngủ

+ Trang phục hết sức giản dị,với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc

áo trấn thủ, đôi dép lốp + T trang ít ỏi, một chiếc va licon với vài bộ quần áo, vài vật

kỉ niệm …+ ăn uống đạm bạc với nhữngmón ăn dân tộc : Cá kho, rauluộc, da ghém, cà muối, cháohoa

Trang 6

+ “Tiếng suối trong nh tiếng hát xa …”

+“Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị

- Gọi hs đọc “ Tôi dám chắc…hạ tắm ao”

*ở đoạn văn này tác giả sử dụng phơng

pháp thuyết minh nào?

- HS trả lời

- GV: Tác giả đi kể kết hợp với lời bình, so

sánh : “Tôi dám chắc không có một vị lãnh

tụ, một vị tổng thống hay một vị vua hiền

nào ngày trớc lại sống đến mức giản dị và

tiết chế nh vậy”

+So sánh cách sống của lãnh tụ HCM với

lãnh tụ của các nớc khác

+So snhs với các bậc hiền triết xa

*Vậy tác dụng của các biện pháp nghệ

lại vô cùng thanh cao, sang trọng

*Vì sao có thể nói lối sống của Bác là sự

kết hợp giữa giản dị và thanh cao?

- Lối sống của Bác không phải là lối sống

khắc khổ của những con ngòi tự vùi mình

trong cảnh nghèo đói

- Nét đẹp của lối sống rất dân tộc, rất Việt

Nam trong phong cách HCM Cách sống

của Bác gợi ta nhớ đến cách sống của các

vị hiền triết trong lịch sử nh Nguyễn Trãi,

Nguyễn Bỉnh Khiêm

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

-> Vẻ đẹp của cuộc sống gắn với thú quê

đạm bạc mà thanh cao, lối sống của Bác có

khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho

+Sống một mình

- Ngôn ngữ giản dị, cách nói dândã Liệt kê các biểu hiện cụ thể,xác thực

-> Thể hiện lối sống vô cùnggiản dị rất Việt Nam, rất Phơng

Đông của Bác

- Kể kết hợp với lời bình, sosánh, sử dụng thơ hợp lí

->Nêu bật lên sự vĩ đại và bình

dị của Bác thể hiện phong cáchsinh hoạt của Bác là sự kết hợphài hoà giữa lối sống tự nhiêngiản dị và tâm hồn trong sáng,thanh cao

Trang 7

tâm hồn và thể xác.

*Hoạt đông 3 HD tổng kết

*Mục tiêu: HS nắm chắc đợc NT và ND

của văn bản

*Cách tiến hành: GV dùng các câu hỏi.

*Để làm rõ và nổi bật những vẻ đẹp phong

cách cao quý của HCM, ngời viết đã dùng

những nghệ thuật nào ?

- Kết hợp giữa kể, phân tích, bình luận

- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu

- So sánh với các bậc danh nho xa, đối lập

gữa các phẩm chất, khái niệm

- Dẫn chứng thơ cổ, dùng từ Hán Việt

*Vậy ta có thể tóm tắt những vẻ đẹp trong

phong cách HCM nh thế nào ?

- Vẻ đẹp của phong cách HCM là sự kết

hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân

tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại, giữa

thanh cao và giản dị

Hoạt động 4 HD luyện tập

*Mục tiêu: Rèn luyện kĩ năng đọc diễn

cảm, trình bày một vấn đề đã chuẩn bị trớc

HS có thái độ tự hào, yêu quý Bác và học

Bài hát: ĐôI dép cao su…

* Qua bài học em hãy rút ra ý nghĩa của

việc học tập, rèn luyện theo phong cách

HCM Để thực hiện đợc điều đó, mỗi

chúng ta phải làm gì?

- Cần phải hoà nhập với khu vực và Quốc

tế nhng cũng cần phải giữ gìn và phát huy

- Đọc lại toàn bộ đoạn trích, học nội dung, nắm vững ghi nhớ

- Chuẩn bị bài :các phơng châm hội thoại

Soạn: 13- 08- 2009

Giảng :9A3:

Bài 1 – tiết 3 Các phơng châm hội thoại

Trang 8

Học sinh có ý thức sử dụng các phơng châm hội thoại một cách hiệu quả, yêuquý môn học Tiếng Việt.

B.Chuẩn bị

1.GV : Bảng phụ: ngữ liệu bài tập SGK, giấy tô ki, bút dạ

2.HS : Xem lại phần hội thoại ở lớp 8, đọc trớc bài

C.Ph ơng pháp: Phân tích quy nạp,

D.Các b ớc lên lớp

1 ổ n định tổ chức (1’)

2.Kiểm tra bài cũ (4 )’

GV.Yêu cầu hs nhắc lại kiến thức đã học ở lớp 8

- Vai xã hội trong hội thoại?

- Lợt lời trong hội thoại?

Hoạt động của thầy và trò Tg Nội dung

Hoạt động 1 : Khởi động

*Mục tiêu: HS nhớ lại đợc vai trò của hội

thoại trong giao tiếp xã hội

*Cách tiến hành: GV nói:

Văn minh ứng xử là một nét đẹp của nhân

cách văn hoá “học ăn, học nói, học gói,

học mở”là những cách học mà ai cũng cần

học, cần biết Con ngời cũng có thể hiểu

nhau bằng cử chỉ, ánh mắt, nụ cời … ngnh

chủ yếu vẫn là giao tiếp bằng ngôn ngữ đó

chính là hội thoại Vậy để hiểu đợc hội

thoại là gì ?…

Hoạt động 2 : HD hình thành kiến thức

mới

*Mục tiêu: HS hiểu, trình bày đợc khái

niệm phơng châm hội thoại về lợng và

ph-ơng châm hội thoại về chất

-Biết vận dụng các phơng châm hội thoại

trong giao tiếp

*Đồ dùng: Bảng phụ ngữ liệu bài tập SGK.

*Cách tiến hành:

GV.Treo bảng phụ gọi 1em đọc bài tập

*Theo em cuộc hội thoại của An và Ba có

chỗ nào cha hợp lí ?

- Hỏi - đáp ở ý thứ 2

*Vậy khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả

lời “ở dới nớc” thì câu trả lời có đáp ứng

điều An muốn biết không ?

-An muốn biết địa điểm học bơi( bể bơi,

sông, hồ, biển…)

*Cần trả lời nh thế nào ?

-Cần trả lời rõ địa điểm VD: “Tớ học bơi ở

bể bơi thành phố”

*Từ đó có thể rút ra bài học gì về giao tiếp

GV.Gọi 1 hs đọc câu truyện cời SGK

*Vì sao truyện này lại gây cời ?

2’

10’ I.Ph ơng châm về l ợng 1.Bài tập 1, 2.

mà giao tiếp đòi hỏi

*.Bài tập 2 : Đọc truyện “Lợn

cới áo mới”

- Câu hỏi thừa từ “cới”

- Câu trả lời thừa cụm từ “từ lúc

Trang 9

*Lẽ ra hai anh chàng chỉ cần hỏi và trả lời

nh thế nào?

+ Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây

không ?

Và chỉ cần trả lời :

+ Nãy giờ tôi chẳng thấy có con lợn nào

chạy qua đây cả

*Qua câu truyện trên, theo em cần phải

tuân thủ yêu cầu gì khi giao tiếp ?

-GV gọi một HS đọc truyện cời “Quả bí…”

*Truyện cời này phê phán điều gì?

*Từ đó em rút ra bài học gì khi giao tiếp?

GV: Cách nói nh vậy gọi là phơng châm về

*Mục tiêu:HS biết sử dụng đúng các

ph-ơng châm hội thoại trong giao tiếp

*Đồ dùng: Giấy tô ki, bút dạ.

*cách tiến hành:

- GV gọi 1 hs đọc và nêu yêu cầu bài tập 1

*Phân tích lỗi trong các câu ?

- Hoạt động cá nhân, học sinh trình bày

-> Không nên nói những điều

mà mình không tin là đúng sựthực

- Không nói những điều màmình không có bằng chứng xácthực

2 Ghi nhớ (sgk) III.Luyện tập 1.Bài tập 1 Vận dụng phơng

châm về lợng phân tích lỗi trongnhững câu sau

a Thừa cụm từ “nuôi ở nhà”bởi từ gia súc đã hàm chứa nghĩa

là thú nuôi trong nhà

b Thừa cụm từ “có hai cánh”bởi tất cả các loài chim đều cóhai cánh

2 Bài tập 2 Điền từ

a….nói có sách, mách có chứng

Trang 10

+ Đại diện nhóm trình bày

nhận xét, bổ sung, kết luận

GV Nêu yêu cầu bài tập 3

*Phơng châm hội thoại nào đã không đợc

tuân thủ ?

- HS nêu ý kiến

- GV Chốt

- GV gọi hs đọc và nêu yêu cầu bài tập 4

*Vận dụng những phơng châm hội thoại đã

học để giải thích vì sao ngời nói đôi khi

để thuyết phục ngời nghe, nhngcha có hoặc cha kiểm tra đợcnên phải dùng những từ ngữchêm xen nh vậy

b…Sử dụng trong trờng hợp

ng-ời nói có ý thức tôn trọng phơngchâm về lợng, nghĩa là khôngnhắc lại những điều đã đợc trìnhbày

4 Củng cố : (2’)

*Nhắc lại khái niệm hai phơng châm hội thoại đã học ?

5 H ớng dẫn học sinh học bài (2’)

- Xem lại các bài tập, học thuộc 2 ghi nhớ, làm bài tập 5

- Chuẩn bị bài: “Sử dụng một số biện pháp NT ….thuyết minh”

Soạn : 13- 08- 2009

Giảng : 9A3:

Bài 1 – tiết 4

Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

Trong văn bản thuyết minh

Trang 11

2 Kiểm tra bài cũ (5 )’

GV.Cho hs nhắc lại văn bản thuyết minh mà các em đã học ở lớp 8

*Em đã đợc học thuyết minh về vấn đề gì ?

- Thuyết minh về một thể loại văn học

- Thuyết minh về một phơng pháp (cách làm )

- Thuyết minh vè danh lam thắng cảnh

lên lớp 9, các em tiếp tục học làm kiểu văn bản

này với một số yêu cầu cao hơn nh sử dụng một

số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết

minh, kết hợp thuyết minh với miêu tả các biện

pháp nghệ thuật và miêu tả có tác dụng làm cho

văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn và bớt

khô khan hơn Tuy nhiên không phải văn bản

thuyết minh nào cũng có thể tuỳ tiện sử dụng các

yếu tố nghệ thuật

Ví dụ : SGK, Các mục từ trong các từ điển, Các

bản giới thiệu di tích lịch sử, Các tờ thuyế minh

đồ dùng …mà ta chỉ vận dụng một số biện pháp

nghệ thuật vào một số bài thuyết minh có tính

chất phổ cập kiến thức, hoặc một số bài có tính

chất văn học

Hoạt động 2 : HD hs hình thành khái niệm mới

H.Văn bản thuyết minh là gì ?

- HS trả lời

- GV Là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh

vực đời sống nhằm cung cấp tri thức khách quan

về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân …của các

hiện tợng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng

phơng thức trình bày, giới thiệu, giải thích

H.Văn bản thuyết minh đợc viết ra nhằm mục

đích gì ?

- HS trả lời

- GV Cung cấp tri thức khách quan về những sự,

vật hiện tợng, vấn đề … ợc chọn làm đối tợng đểđ

1.Ôn tập văn bản thuyết minh

2.Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số

Trang 12

H Để cho sinh động ,ngoài những phơng pháp

thuyết minh đã học, tác giã còn sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào?

- HĐ nhóm nhỏ

- Đại diện nhóm trả lời

- Bổ sung => nhận xét => kết luận

H Nếu chỉ dùng phơng pháp liệt kê: Hạ Long có

nhiều nứơc, nhiều đảo,nhiều hang động lạ lùng

thì cha nêu đực sự kì lạ của Hạ Long Vậy tác

giả còn sử dụng những nghệ thuật nào?

- HS nêu

- GV Bắt đầu bằng sự miêu tả sinh động: “Chính

nớc làm cho đá sống dậy ; làm cho đá vốn bất

động và vô tri bỗng trở nên linh hoạt, có thể

+ Tuỳ theo tốc độ , góc độ di chuyển của du

khách, tuỳ theo cả hớng ánh sáng rọi vào các đảo

đá, mà thiên nhiên tạo nên thế giới sống động,

biến hoá đến lạ lùng

-> Sau mỗi đổi thay góc độ quan sát, tốc độ di

chuyển, ánh sáng phản chiếu…là sự miêu tả

những biến đổi của hình ảnh đảo đá, biến chúng

từ những vật vô tri thành vật sống động, có hồn

(- Nhờ vào trí tởng tợng phong phú, cách sử dụng

phơng pháp nghệ thuật )

GV Có thể gọi hs tìm thêm một số chi tiết khác

để khắc sâu đợc việc sử dụng các biện pháp

nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

H Em có nhận xét gì về tác dụng của cách sử

dụng các thủ pháp nghệ thuật trong văn bản

thuyết minh ?

- Văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn

H Ta cần sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó

nh thế nào trong văn bản thuyết minh ?

- Sử dụng nghệ thuật thích hợp, làm nổi bật đặc

điểm của đối tợng thuyết minh, gây hứng thú cho

+ Đối tợng thuyết minh rấttrừu tợng (giống nh trí tuệ,tâm hồn, tình cảm, đạo

đức…)+ Ngoài việc thuyết minh

về đối tợng, còn phảitruyền đợc cảm xúc và sựthích thú tới ngời đọc

- Ngoài các phơng phápthuyết minh đã học tác giảcòn sử dụng những biệnpháp nghệ thuật nh: Miêutả, so sánh, liên tởng …

Trang 13

H Các biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì ?

Chúng có gây hứng thú và làm nổi bật nội dung

bản Ngọc Hoàng xử tộiruồi xanh

a

- Bài văn có tính chấtthuyết minh vì đã cung cấpcho ngời đọc những tri thứckhách quan về loài ruồi

- Tính chất ấy đợc thể hiện

ở những chi tiết :+ Con là ruồi xanh…Ruồigiấm …

+ Bên ngoài…19 triệu tỷcon ruồi

+ Một mắt… ợt chântr

- Những phơng pháp thuyếtminh đợc sử dụng: Giảithích, nêu số liệu, so sánh

…b

- Bài viết có nét đặc biệtnh:

+ Về hình thức: Giống nhvăn bản tờng thuật mộtphiên toà

+ Về cấu trúc: Giống nhbiên bản một cuộc tranhluận về mặt pháp lí

+ Về nội dung: Giống nhmột câu chuyện kể về loàiruồi

- Tác giả đã sử dụng cácbiện pháp nghệ thuật nh:

Kể chuyện, miêu tả, ẩn dụ,nhân hoá, có tình tiết

c Các biện pháp nghệthuật có tác dụng, gâyhứng thú cho bạn đọc nhỏtuổi, vừa là truyện vui, vừahọc thêm tri thức

2 Bài tập 2

Đoạn văn nhằm nói vềtập tính của chim cú dớidạng một ngộ nhận (địnhkiến) thời thơ ấu, sau lớnlên đi học mới có dịp nhậnthức lại sự nhầm lẫn cũ

Trang 14

Biện pháp nghệ thuật ở đâychính là lấy ngộ nhận hồinhỏ làm đầu mối câuchuyện

4.Củng cố: (2’)

GV Chốt lại những đơn vị kiến thức cơ bản

5 H ớng dẫn hs học bài: (2 )’

-Xem lại cách giải các bài tập, học ghi nhớ

- Chuẩn bị tiết 5 Luyện tập – Thực hiện các yêu cầu luyện tập vào vở soạn

Bài 1- tiết 5

Luyện tập

sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh

Soạn : 6/9/2007

Giảng : 8/9/2007

A.Mục tiêu

1 Kiến thức

Học sinh ôn tập, củng cố, hệ thống hoá các kiến thức về văn bản thuyết

minh ;Thông qua việc kết hợp với các biện pháp nghệ thuật hs đợc nâng cao hơn

về văn bản thuyết minh

2 Kĩ năng

Rèn kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết minh

3 Thái độ

HS có ý thức sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong một số văn bản thuyết

minh, giúp bài văn thuyết minh trở nên hấp dẫn

B Chuẩn bị

1 Thầy

- Nghiên cứu soạn bài

- Chuẩn bị một mở bài của bài văn thuyết minh để hs tham khảo

2 Trò : Chuẩn bị kĩ yêu cầu sách giáo khoa

C Các b ớc lên lớp

1 ổn định tổ chức (1’)

2 Kiểm tra bài cũ (3 )’

H Muốn bài văn thuyết minh hấp dẫn, sinh động ta phải làm gì ?

3 Tiến trình hoạt động dạy học

2’

5’

Hoạt động 1 : Khởi động

Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào

bài văn thuyết minh đòi hỏi ngời làm phải có

kiến thức, lại phải có sáng kiếntìm cách thuyết

minh cho sinh động, dí dỏm

Do đó, đề bài ra có thể vẫn là thuyết minh

các đồ vất quen thuộc nhng yêu cầu làm bài lại

có cái mới là vận dụng một số biện pháp nghệ

thuật

Để rèn luyện kĩ năng ấy chúng ta cùng vào

bài học

Hoạt động 2 : Hớng dẫn học sinh luyện tập

GV.Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học

Trang 15

GV.Cho hs hoạt động nhóm đẻ thống nhất lại

dàn ý chi tiết sau đó cử đại diện trình bày

GV.lu ý hs

GV.Gọi mỗi nhóm một đại dện lên trình bày dàn

ý chi tiết, dự kiến cách sử dụng biện pháp nghệ

thuật trong bài văn thuyết minh và đọc phần mở

bài

- Tổ chức cả lớp thảo luận nhận xét, bổ sung, sửa

chữa dàn ý đã trình bày

GV.Có thể đa ra dàn ý khái quát về một đồ vật

Ví dụ : Thuyết minh về chiếc nón

GV.Cho hs tham khảo một mở bài, giúp hs thấy

đợc việc sử dụng nghệ thuật vào văn thuyết minh

nh thế nào và nó có tác dụng gì

Chiếc nón trắng Việt nam không phải chỉ

dùng để che ma, che nắng, mà dờng nh nó còn là

một phần không thể thiếu đợc, nó đã góp phần

làm nên vẻ đẹp duyên dáng cho ngời phụ nữ Việt

Nam Chiếc nón trắng từng đi vào ca dao ; “Qua

đình ngả nón trông đình / đình bao nhiêu ngói

th-ơng mình bấy nhiêu ! Vì sao chiếc nón trắng lại

đợc ngời Việt Nam nói chung, phụ nữ Việt Nam

nói riêng yêu quí và trân trọng nh vậy ? Xin mời

các bạn hãy cùng tôi đi tìm hiểu lịch sử, cấu tạo

và công dụng của chiếc nón trắng nhé !

- Về nội dung : Văn bản thuyếtminh phải nêu đợc công dụng ,cấu tạo , chủng loại, lịch sử củacác đồ dùng

- Về hình thức : Phải bết vận dụngmột số biện pháp nghệ thuật đểgiúp cho văn bản thuyết minh sinh

đông hấp dẫn

1.Mở bài : Giới thiệu chung vềchiếc nón

2.Thân bài a.lịch sử chiếc nón b.Cấu tạo của chiếc nón c.Quy trình làm ra chiếc nón d.Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệthuật của chiếc nón

3 Kết bài : Cảm nghĩ chung vềchiếc nón trong đời sống hiện tại

4.Củng cố (4’)

H Qua tiết luyện tập giúp em nắm đợc gì ?

Rèn kĩ năng xây dựng đề, lập dàn ý, biết cách sử dụng nghệ thuật vào bài văn

thuyết minh, biết xây dựng phần mở bài hoàn chỉnh , mạnh dạn trình bày trớc lớp

5.H ớng dẫn học bà i (2’)

- Tập viết bài thuyết minh ở nhà có sử dụng nghệ thuật

H: Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

Trang 16

Mác két Soạn: 10/9/2006

đầy sức thuyết phục

1.Thầy : Soạn bài, su tầm t liệu, bảng phụ

2.Trò : Đọc kĩ văn bản, trả lời các câu hỏi sách giáo khoa

C.Các b ớc lên lớp

1.ổn định tổ chức (1’)

2 Kiểm tra bài cũ (5)

H Hãy chỉ ra những biện pháp nghệ thuật làm nổi bật vẻ đẹp phong cách HCM vànêu tác dụng của các thủ pháp nghệ thuật đó ?

- HS trả lời

- GV cho học sinh khác nhận xét và kl

3 Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

5’ Hoạt động 1: Khởi động

Trong chiến tranh thế giới thứ hai,

những ngày đầu tháng 8.1945 chỉ bằng hai

quả bom nguyên tử đầu tiên ném xuống hai

thành phố Hi-rô-xi-ma và Na-ga-xa-ki, đế

quốc Mĩ đã làm hai triệu ngời Nhật bị thiệt

mạng và còn di hoạ đến bây giời Thế kỉ

XX, thế giới phát minh ra nguyên tử, hạt

nhân đồng thời cũng phát minh ra những vũ

khí huỷ diệt,giết ngời hàng loạt khủng

khiếp Từ đó đến nay , những năm đầu của

thế kỷ XXI và cả trong tơng lai nguy cơ về

một cuộc chiến tranh hạt nhân tiêu diệt cả

thế giới luôn luôn tiềm ẩn và đe doạ nhân

loại và đấu tranh vì một thế giới hoà bình

luôn là một trong những nhiệm vụ vẻ vang

nhng cũng khó khăn nhất của nhân dân các

nớc Hôm nay chúng ta nghe tiếng nói của

một nhà văn nổi tiếng Nam Mỹ

(Cô-lôm-bi-a), giải thởng nô ben văn học, tác giả của

những tiểu thuyết hiện thc huyền ảo lừng

Trang 17

4’

- HS trả lời

- GV Hoà bình : Dùng trong công nghiệp

(sản xuất điện .Ví dụ : Chi phí điện nếu

bằng than (nhiệt điện); bằng nớc(thuỷ điện)

sản xuất đợc một triệu KW thì tiêu tốn rất

nhiều lần so với sử dụng hạt nhân

- Trong chiến tranh : Dùng làm vũ khí (bom

nguyên tử) sức huỷ diệt lớn gấp nhiều lần so

với vũ khí (bom) thông thờng

H Chiến tranh thông thờng và chiến tranh

nguyên tử hạt nhân khác nhau nh thế nào ?

- Hai cuộc chiến tranh Pháp, Mĩ ở Việt Nam

là chiến tranh thông thờng (ở VN có chất

độc màu da cam gọi là chiến tranh hoá học )

- Hai quả bom nguyên tử ở Nhật Bản là

chiến tranh nguyên tử hạt nhân

tác ở nhiều lĩnh vực: Viết báo, phóng sự,

truyện ngắn, tiểu thuyết …Ông sống ở nhiều

nơi trên thế giới : Cu Ba, Pháp Mĩ…

H.Văn bản thuộc loại văn bản gì ?

- Văn bản nhật dụng

H Tại sao gọi là văn bản nhật dụng ?

- văn bản đề cập đến một vấn đề thời sự cấp

thiết trong đời sống nhân loại có tính thời sự

GV.Ngoài các chú thích sách giáo khoa gv

bổ sung 2 từ khó khác :

+ Vũ khí hạt nhân: Là loại vỹ khí ứng dụng

hiệu ứng nổ hạt nhân gây ra sức huỷ diệt to

lớn, là loại vũ khĩ nguy hiểm nhất

+ Lí trí của tự nhiên: Là quy luật lô gic tất

yếu của tự nhiên

H Xác định vấn đề mà văn bản đề cập ?

- Bảo vệ hoà bình, chống chiến tranh

-> Đây là chủ đề của văn bản

H Đánh giá của em về vấn đề ấy ?

- Vấn đề mang tính quốc tế, toàn cầu

H Văn bản chủ yếu sử dụng phơng thức

biểu đạt nào ?

- Thuyết minh, biểu cảm, nghị luận (quan

trọng nhất )

GV Bởi văn bản nêu ra một luận điểm lớn

đó là hiểm hoạ của chiến tranh hạt nhân, đáu

tranh loại bỏ chiến tranh hạt nhân vì thế giới

hoà bình

H Theo em văn bản có thể chia ra làm mấy

phần ? nêu ý chính mỗi phần ?

I Đọc, thảo luận chú thích 1.Đọc

2 Thảo luận chú thích

a Tác giả, tác phẩm

- Mác-két(1982)là nhà văn lớncủa Mĩ-la-tinh hiện đại

- Văn bản đợc trích từ tham luậnhọp 6 nớc tháng 8.1986

- Văn bản thuộc loại văn bảnnhật dụng

b Từ khó

II Bố cục

- Văn bản chia làm 3 phần

- Từ đầu…sống tốt đẹp hơn(nguy cơ chiến tranh hạtnhânđang đè nặnglên toàn trái

Trang 18

làm rõ cho luận điểm nêu trên , để hiểu rõ

hơn hệ thống luận cứ đó ta vào tìm hiểu

phần ->

GV Gọi hs đọc phần 1 theo bố cục

H Tác giả đã cung cấp những thông tin gì

về nguy cơ chiến tranh hạt nhân ?

- HS dựa vào sách giáo khoa để trả lời

- GV Nhấn mạnh

+ 50.000 đầu đạn hạt nhân tơng đơng 4 tấn

thuốc nổ /ngời -> 12 lần biến mất tất cả mọi

sự sống trên toàn trái đất

+ Huỷ diệt tất cả các hành tinh xoay quanh

mặt trời + 4 hành tinh nữa + phá huỷ thế

- GV Nghệ thuật : Mở đầu bằng một câu

hỏi tu từ rồi lại tự trả lời bằng một thời điểm

hiện tại rất cụ thể với những con số cụ thể,

để gây ấn tợng mạnh hơn, tác giả còn so

sánh với điển tích cổ Phơng Tây – thần

thoại hy lạp ; thanh gơm Đa-mô-c lét và

dịch hạch ( Nguy cơ đe doạ trực tiếp sự sống

con ngời và sự lan truyền nhanh và gây chết

- Tiếp…xuất phát của nó (chứng

lí cho sự nguy hiểm và phi lí củachiến tranh hạt nhân )

- Còn lại (Nhiệm vụ của chúng

ta và đề nghị khiêm tốn của tácgiả )

III Tìm hiểu văn bản

1 Nguy cơ của chiến tranh hạt nhân

+ Chúng ta đang ở đâu ? Ngày 8.8.1986, hơn 50 ngàn

đầu đạn hạt nhân đã đợc bố trítrên khắp hành tinh

+ Mỗi ngời,…đang ngồi trênmột thùng 4 tấn thuốc nổ : tất cảchỗ đó nổ tung lên sẽ làm biếnhết thảy …

+ Tiêu diệt tất cả các hành tinh

đang xoay quanh mặt trời, cộngthêm 4 hành tinh nữa và phá huỷthế thăng bằng của hệ mặt trời

- Cách vào đề trực tiếp, xác địnhthời gian cụ thể, những chứng cứxác thực, mở đầu bằng một câuhỏi tu từ, so sánh với điển tích

cổ phơng Tây

- Gây sự chú ý cho ngời đọc, tạo

Trang 19

nói nguy cơ chiến tranh hạt nhân cũng nh

động đất sóng thần vừa qua Trong một phút

có thể biến những dải bờ biển mênh mông

t-ơi đẹp của 5 quốc gia Nam á thành đống

hoang tàn Cớp đi 155.000 ngời trong

đời Nhng những ngời chủ của nó, ngời sáng

tạo ra nó lại sử dụng vào mục đích chiến

tranh thì chắc chắn sẽ dẫn đến hậu quả huỷ

diệt tất cả, chỉ cần một cái ấn nút trên bảng

phím là tất cả thành cái chết

- Tác giả muốn nhấn mạnh rằng : Trong thời

đại hiện nay, đó là nguy cơ, là thảm hoạ

tiềm tàng ghê gớm nhất, khủng khiếp nhất

do con ngời có thể gây ra và thực tế đã gây

ra một phần ở Nhật Bản 1945

- Nhng thực ra cha nớc nào cả gan gây ra

cuộc chiến tranh hạt nhântổng lực, bởi vì nó

khó tránh khỏi cảnh cả đôi bên cùng chết,

thế giới sẽ là một đống hoang tàn

- Chủ yếu các nớc tập trung vào việc chạy

đua tàng trữ, phát triển vũ khí hạt nhân để

đối đầu, răn đe đối trọng thách thức với

nhau, hù doạ ép buộc nhau mà thôi Nhng

nh vậy càng làm cho thế giới biến thành kho

chứa thần chết, ngày càng tích tụ tiềm năng

hiểm hoạ và đặc biệt là quá trình chạy đua

vũ trang đang vô cùng tốn kém và phi

lí Vậy những sự tốn kém, phi lí ấy là gì ?

(tiết 2)

ấn tợng mạnh mẽ về tính chất hệtrọng của vấn đề đang đợc nóitới, nâng cao nhận thức cho mọingời về nguy cơ và sự huỷ diệtcủa chiến tranh hạt nhân

4 Củng cố : (3 )’

GV.Chốt lại kiền thức cơ bản ở tiết 1 cho hs khắc sâu

H Nếu đợc trả lời thẳng câu hỏi mà tác giả đặt ra ở đầu văn bản, em sẽ trả lời nh thếnào ?

- Chúng ta đang ở một nơi rất nguy hiểm (không an toàn ) bởi vũ khí hạt nhân Nguycơ chiến tranh hạt nhân có thể xảy ra bất cứ lúc nào

5 H ớng dẫn hs học bà i (1’)

- Đọc lại toàn bộ văn bản, học nội dung tiết 1

- Chuẩn bị câu hỏi 2, 3, 4, phần Đọc, hiểu văn bản

H: Cái giá của cuộc chạy đua vũ trang

Trang 20

B.Chuẩn bị của thầy và trò

1.Thầy : Soạn bài, su tầm t liệu

2.Trò : Đọc kĩ văn bản, soạn câu hỏi 2,3,4,sách giáo khoa

H Phân tích nguy cơ chiến tranh hạt nhân?

3’

10’

Hoạt động 1: Khởi động

GV Gọi hs nhắc lại 3 luận cứ còn lại để phân tích

trong tiết 2 , từ đó gv dẫn vào bài

Hoạt động 2 : Hớng dẫn tìm hiểu văn bản

GV.Gọi học sinh đọc đoạn 2

H Đọc, quan sát, theo dõi các con số, ví dụ và lập

bảng thống kê trong các lĩnh vực đời sống xã hội

với chi phí chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân?

- HĐ nhóm nhỏ

- Đại diện nhóm trình bày -> nhận xét -> bổ sung

-> kết luận bằng ý tóm tắt khái quát

GV.Treo bảng phụ

I Đọc,thảo luận chú thích

II Bố cục III Tìm hiểu văn bản

1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

2 Cái giá của cuộc chạy đua

vũ trang.

Các lĩnh vực đời sống xã hội Chi phí chuẩn bị chiến tranh hạt nhân

1 100 tỉ USD để giải quyết những

vấn đê cấp bách, cứu trợ y tế, giáo

dục cho 500 triệu trẻ em nghèo

Trang 21

2 Kinh phí của chơng trình phòng

bệnh 14 năm và phòng bệnh sốt rét

cho hơn 1 tỉ ngời và cứu hơn 14

triệu trẻ em Châu Phi

Bằng giá 10 chiếc tàu sân bay Ni-mít mang vũkhí hạt nhân của Mĩ dự định sản xuất từ 1986-2000

3 Năm 1985 theo tính toán của FAO

575 triệu ngời thiếu dinh dỡng Gần băng kinh phí sản xuất 149 tên lửa MX

4 Tiền nông cụ cần thiết cho các nớc

nghèo trong 4 năm Bằng tiền 27 tên lửa MX.

5 Xoá mù chữ cho toàn thế giới Bằng tiền đóng 2 tàu ngầm mang vũ khí hạt

Mác-két thật toàn diện và cụ thể, đáng tin

cậy Nhiều lĩnh vực thiết yếu và bình thờng

của đời sống xã hội đợc đối sánh với sự tốn

kém của chi phí cho việc chạy đua vũ trang

chuẩn bị chiến tranh hạt nhân

Đó là những sự thật hiển nhiên mà vô

cùng phi lí làm chúng ta rất đỗi ngạc nhiên:

Sao lại có thể vô lí nh thế ? Rõ ràng chạy

đua và chuẩn bị chiến tranh hạt nhân là một

việc làm điên rồ, phản nhân đạo Nó tớc đi

khả năng làm cho đời sống con ngời có thể

tốt đẹp hơn, nhất là đối với những nớc

nghèo, với trẻ em Rõ ràng đó là việc đi

ng-ợc lại lí trí lành mạnh của con ngời

Vậy tác giả tiếp tục đa ra dẫn chứng gì ,

- Khẳng định tính chất phi lí làm rõ sựtốn kém vể ngân sách chi phí cho cuộcchạy đua vũ trang hạt nhân, làm mất

đi khả năng để con ngời sống tốt đẹphơn

3 Hiểm hoạ của chién tranh hạt nhân

+ 380 triệu năm – bớm biết bay

+ 180 triệu năm – bông hoa hồng nở + 4 kỉ địa chất (40 triệu năm) – conngời hát

><

Bấm nút một cái là đa cả quá trình vĩ

đại và tốn kém đó của hàng bao nhiêutriệu năm trở lại điểm xuất phát của nó

- Lập luận chặt chẽ, sắc bén,lối biệnluận tơng phản về tác giả, chứng cứkhoa học cụ thể

- Chiến tranh hạt nhân tiêu huỷ mọi sựsống trên trái đất – nhận thức sâu hơn

Trang 22

- GV chốt

GV Tác giả đa ra những chứng cớ từ khoa

học địa chất và cổ sinh học về nguồn gốc và

sự tiến hoá của sự sống trên trái đất -> Tác

giả sử dụng lối biện luận tơng phản về thời

gian, quá trình hình thành sự sống và văn

minh nhân loạiphải trải qua hàng triệunăm

– Còn sự huỷ diệt trái đất chỉ diễn ra trong

nháy mắt “Chỉ cần bấm nút một cái” thì tất

cả sẽ trở thành tro bụi sẽ trở thành điểm

xuất phát ban đầu

-> Tác giả đã chỉ cho mỗi ngời, mỗi dân

tộc, mỗi quốc gia thấy rõ hiểm hoạ của vũ

khí hạt nhân ,chạy đua vũ trang hạt nhân nó

khủng khiếp nh thế nào

GV.Trớc hiểm hoạ đó thái độ của tác giả ra

sao ? Ông đã chuyển đến chúng ta bức

thông điệp gì / Ta sẽ tìm hiểu…

GV Cho hs đọc thầm đoạn cuối

H Bức thông điệp của mình, tác giả kêu gọi

GV Nhiêm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến

tranh hạt nhân cho mmột thế giới hoà bình

là luận cứ để kết bài và cũng là thông điệp

tác gỉ muốn gửi tới mọi ngời

Ông đã hớng mọi ngời tới thái độ tích cực

là đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân

bằng hành động “cố gắng chống lại việc đó,

đem tiếng nói của chúng ta tham gia vào

bản đồng ca…”

Liệu rằng những tiếng nói đấy có thể

ngăn chặn đợc hiểm hoạ hạt nhân hay

không ? TG khẳng định ý nghĩa sự có mặt

của hàng ngũ những ngời đấu tranh ngăn

chặn chiến tranh hạt nhân “sự có mặt của

chúng ta ở đây cũng không phải là vô ích”

Dù bức thông điệp của Mac két cha đợc biết

đến rộng rãi ở VN nhng đầu năm 2005, VN

chúng ta đã có 5 triệu chữ kí tố cáo tội ác

về chất độc màu da câm của Mĩ rải ở VN

mà trong đó có rất nhiều chữ kí của giáo

viên và h/s TP Lào Cai Đó cũng chính là

một việc làm thể hiên thái độ đấu tranh đòi

công bằng đòi lẽ phải và chống chiến tranh

của mỗi chúng ta

về tính chất phản tự nhiên, phản tiếnhoá của nó

4.Bức thông điệp

+ …Cố gắng chống lại việc đó… thamgia vào bản đồng ca…đòi hỏi một thếgiới không có vũ khí…mở ra một nhàbằng lu giữ trí nhớ…

- Cách nói đặc sắc, độc đáo, đanhthép

- Thái độ tích cực dấu tranh ngăn chặnchiến tranh hạt nhân và lên án gay gắtnhững thế lực hiếu chiến đe doạ c/shoà bình của nhân loại

IV Ghi nhớ.(sgk)

Trang 23

4’

Hoạt động 3 Hớng dẫn HS tổng kết rút ra

ghi nhớ

H Qua tìm hiểu văn bản, em hãy nêu nết đặ

sắc về nghệ thuật và nội duung của văn

ông đã sáng suốt và tỉnh táo chỉ cho nhân

lọai thấy rõ nguy cơ chiến tranh hạt nhân là

một hiểm hoạ đáng sợ Vì vậy nhiệm vụ của

toàn nhân loại là phải đấu tranh chống lại

nguy cơ đó Qua VB ta thấy tâm hồn ông

cháy bổng một niềm khát khao hoà bình

cho nhân loại

GV gọi h/s trình bày ghi nhớ

Hoạt động 4: Hớng dẫn h/s luyện tập

H Theo em vì sao VB đợc đặt tên là “Đấu

tranh cho một tthế giớ hoà bình?

- Hoạt động nhóm nhỏ 2’

- HS trả lời

- GV cho nhóm khác nhận xét và kl:

Nguy cơ chiến tranh hạt nhân và cuộc chạy

đua vũ trang đã đe doạ cuộc sống của toàn

nhân loại->Mọi ngời phải có trách nhiệm

ngăn chặn chiến tranh bảo vệ hoà bình Đây

có thể coi nh lời kêu gọi hành động vì hoà

bình =>Nhan đề VB hoàn toàn phù hợp với

4 Củng cố(3’)

H Qua tìm hiểu VB em hãy hệ thống lại bài học bằng cách lập sơ đồ triển khai luận

điểm và các luận cứ trong bài?

Trang 24

2 Kiểm tra bài cũ (3’)

H Thế nào là phơng châm về lợng và phơng châm về chất? Kiểm tra bài tập 5

- HS trả lời

- GV kiểm tra vở bài tập

2’

6’

Đây là tiết học thứ hai trong cụm bài Các

phơng châm hội thoại.ở bài thứ nhất các em

- GV Con ngời sẽ không giao tiếp với nhau

đợc và những hoạt động của xã hội sẽ trở nên

Muốn biết một câu nói có tuân thủ phơng

quan hệ hay không Cần biết thực sự ngời nói

muốn nói điều gì qua câu đó

đằng, không khớp với nhau, khônghiểu nhau

- Hậu quả: ngời nói, ngời nghekhông hiếu nhau

Khi giao tiếp cần nói đúng vào đềtài đang hội thoại

3 Ghi nhớ (khái niệm sgk)

Trang 25

Ví dụ 2:

- Cô gái: Anh ơi ! quả khế chín rồi kìa

- Chàng trai: Cành cây cao lắm

-> Nếu chỉ xét nghĩa tờng minh của câu

(nghĩa thể hiện ngay trên bề mặt của câu nói

– nghĩa hiển ngôn) thì dờng nh câu đáp của

ngời thứ hai không tuân thủ phơng châm

quan hệ.Tuy nhiên, trong thực tế đó là những

tình huống giao tiếp rất bình thờng và tự

nhiên Sở dĩ nh vậy là ngời nghe đã hiểu và

đáp lại câu nói theo hàm ý (phải thông qua

suy luận mới hiểu đợc)

- Chẳng hạn : Khi cô gái nói “Quả khế chín

rồi kìa ! Thì chàng trai hiểu đó không đơn

giản là một thông báo mà là một lời yêu cầu:

Hãy hái quả khế cho em! chính vì hiểu nh

vậy nên chàng trai mới đáp : Cành cây cao

lắm !

* Chú ý: Trong quá trình hội thoại những

ng-ời tham gia hội thoại có thể thay đổi đề tài ;

ngôn ngữ có những cách thức để báo hiệu sự

thay đổi đó:

Ví dụ:

- à này còn chuyện hôm qua thì sao?

-Thôi nói chuyện khác cho vui đi!

GV Chỉ định 1 học sinh đọc bài tập và nêu

H Có thể hiểu câu: “Tôi đồng ý với những

nhận định về truyện ngắn của ông ấy” theo

2 Nhận xét: Nhận xét thành ngữ.

* Bài tập 1: “Dây cà ra dây muống”chỉ cách nói dài dòng, rờm rà

+ “Lúng búng nh ngậm hột thị”cáchnói ấp úng, không thành lời, khôngrành mạch

- Ngời nghe khó tiếp nhận hoặc tiếpnhận không đúng nội dung truyền

đạt Điều đólàm cho giao tiếp không

đạt kết quả mong muốn

Khi nói cần nói ngắn gọn, rànhmạch

* Bài tập 2:

Có thể hiểu theo hai cách sau:

- Cách một: Tôi đồng ý với nhữngnhận định của ông ấy

- Cách hai: Tôi đồng ývới nhữngtruyện ngắn của ông

- Có thể diễn đạt lại: Tôi đồng ý vớinhững nhận định của ông .ấy vềtruyện ngắn

Tránh cách nói mơ hồ, không nênnói những câu ngời nghe có thể hiểutheo nhiều cách

Trang 26

15’

- GV kl

GV Những câu nói nh vậy khiến ngời nghe,

ngời nói không hiểu nhau, gây trở ngại rất

lớn trong quá trình giao tiếp

- Để tuân thủ phơng châm này ngời nói phải

nắm vững các quy tắc ngữ âm, ngữ pháp và

phải có vốn từ ngữ phong phú

GV Chỉ định hs trình bày rõ ràng phần ghi

nhớ

GV Gọi 1 hs đọc câu chuyện

H Vì sao ngời ăn xin và cậu bé đề cảm thấy

mình đã nhận đợc từ ngời kia một cái gì đó ?

GV Chỉ định 1 hs đọc và nêu yêu cấu bài tập

GV Giải thích cho hs “uốn câu”trong “kim

vàng ai nỡ uốn câu”: Uốn câu ở đây là uốn

thành chiếc lỡi câu Nghĩa của câu là: Không

Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Ngời khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe

Ví dụ 2:

Vàng thì thử lửa, thử than,

Chuông kêu thử tiếng, ngời ngoan thử lời

Ví dụ 3:

Chẳng đợc miếng thịt, miếng xôi

Cũng đợc lời nói cho nguôi tấm lòng

Ví dụ 4:

Một câu nhịn là chín câu lành

GV Cho hs nêu yêu cầu bài tập 2

- HĐ nhóm nhỏ

- Trình bày, nhận xét, bổ sung, kết luận

3 Ghi nhớ (khái niệm sgk) III Ph ơng châm lịch sự

1 Bài tập : Đọc truyện “Ngời ăn

xin”

2 Nhận xét;

- Cả hai đề cảm nhận đợc sự chânthành và tôn trọng của nhau

Khi giao tiếp cần tôn trọng ngời đốithoại, không phân biệt sang, hèn,giàu, nghèo

2 Bài tập 2:

Phép tu từ có liên quan đến phơngchâm lịch sự là: Nói giảm, nói tránh

Ví dụ:

- Em không đến nỗi đen lắm.(ytực

ra là rất đen)

- Chị cũng có duyên.(thực ra là chịxấu )

- Ông không đợc khoẻ lắm.(Ông

đang ốm)

- Cháu học cũng tạm đợc đấy chứ ?(Cha đạt yêu cầu )

Trang 27

HS nêu yêu cầu bài tập

H.Chọn từ thích hợp điền vào ô trống ?

- HS điền và nhận xét

- GV chữa và kl

H Vận dụng những phơng châm hội thoại đã

học để giả thích vì sao ngời nói đôi khi phải

dùng những cách nói đó ?

- HS giải thích

- GV chốt

- Bạn hát cũng không đến nỗi nào.(Cha hay)

b….Khi ngời nói muốn ngầm xin lỗitrớc ngời nghe về những điều mìnhsắp nói(Phơng châm lịch sự)

c….Khi ngời nói muốn nhắc nhởngời nghe phải tôn trọng phơngchâm lịch sự

- Xem lại cách giải các bài tập, học để nắm vững ghi nhớ., làm bài tập 5

- Xem trớc tiết : Các phơng châm hội thoại

Tập trả lời các câu hỏi sách giáo khoa

Bài 2- tiết 9

Sử dụng yếu tố miêu tả

Soạn : 13/9/2007

Giảng : 15/9/2007

A Mục tiêu

1 Kiến thức : Củng cố kiến thức về văn bản thuyết minh và văn bản mêu tả.

2 Kĩ năng : Sử dụng có hiệu quả các yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.

3 Thái độ : HS có ý thức vận dụng các yếu tố miêu tả vào văn bản thuyết minh giúp

bài văn thuyết minh thêm sinh động, từ đó hs yêu quý môn học

B Chuẩn bị của thầy và trò

1 Thầy : Bảng phụ

2 Trò : Đọc trớc bài, tập trả lời các câu hỏi vào vở soạn.

H Muốn làm cho bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn ta phải làm gì?

- HS trả lời

- GV gọi học sinh khác nhận xét và kl, cho điểm

Trang 28

TG Hoạt động của thầy và trò Nội dung

2’

17’

Trong văn bản thuyết minh, khi phải

trình bày các đối tợng cụ thể trong đời sống

nh các loài cây, các di tích, thắng cảnh, các

thành phố, mái trờng, các nhân vật…Bên

cạnh việc thuyết minh rõ ràng, rành mạch về

các đặc điểm, giá trị, quá trình hình thành

của đối tợng thuyết minh…cũng cần vận

dụng biện pháp miêu tả để làm cho đối tợng

hiện lên cụ thể, gần gũi, dễ cảm, dễ nhận

Cũng nh yếu tố nghệ thuật đợc đa vào

trong văn bản thuyết minh thì miêu tả cũng

chỉ đóng vai trò phụ trợ cho văn bản thuyết

minh, lạm dụng miêu tả thì sẽ làm lu mờ nội

dung tri thức thuyết minh trong bài Vậy để

hiểu rõ đợc cách sử dụng yếu tố miêu tả đó ra

- GV Vai trò của cây chuối đối với đời sống

vật chất và tinh thần của ngời Việt Nam từ xa

đến nay

- Thái độ đúng đắn của con ngời trong việc

nuôi trồng, chăm sóc và sử dụng có hiệu quả

các giá trị của cây chuối

H Tìm các câu thuyết minh về đặc điểm của

H Tác dụng của yếu tố miêu tả đó là gì ?

I Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

1.Bài tập:Văn bản “ Cây chuối trong

đời sống Việt Nam”

2 Nhận xét

- Nhan đề: Vai trò của cây chuối, thái

độ của con ngời trong việc trồng,chăm sóc, sử dụng các giá trị của câychuối

- Các câu thuyết minh về đặc điểmtiêu biểu của cây chuối ;

+ Hầu nh ở nông thôn, nhà nào cũngtrồng chuối

+ Cây chuối rất a nớc … vô tận + Ngời phụ nữ nào … hoa, quả …+ Quả chuối là một món ăn ngon.+ Nào chuối hơng…hấp dẫn + Mỗi cây chuối đều có một buồngchuối

+ Có buồng chuối trăm quả…nghìnquả

+ Quả chuối chín ăn vào …mịn màng+ Nếu chuối chín là một món quà …hằng ngày

+ Chuối xanh…có thể thay thế đợc.+ Ngời ta…mâm ngũ quả

+ Ngày lễ tết …chuối chín

- Các câu chứa yếu tố miêu tả

+ Đi khắp Việt Nam …núi rừng.+ Chuối xanh …món gỏi

Trang 29

H Theo yêu cầu chung của văn bản thuyết

minh, bài này có thể bổ sung những ý gì ?

- Thuyết minh:

+ Phân loại chuối: Chuối tây(thân cao, màu

trắng, quả ngắn) ; chuối tiêu…

+ Thân cây chuối non(chuối tây, chuối hột)có

thể thái ghém làm rau sống, ăn rất mát, có tác

dụng giải nhiệt Thân cây chuối tơi có thể

làm phao bơi, làm bè vợt sông

+ Hoa chuối

+ Quả chuối tiêu xanh bẻ đôi lấy nhựa làm

thuốc chữa bệnh ngoài da (hắc lào)…

H Vậy theo em muốn làm bài văn thuyết

minh sinh động ta phải làm gì ?

- HS trả lời

- GV Kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả để làm

cho đối tợng thuyết minh nổi bật, gây ấn tợng

ra cảm giác mát mẻ, dễ chịu

- Lá chuối tơi xanh rờn ỡn cong dới

ánh trăng, thỉnh thoảng lại vẫy lênphần phật nh mời gọi ai đó trong đêmkhuya thanh vắng

- Lá chuối khô lót ổ nằm vừa mềmmại, vừa thoang thoảng mùi thơmdân dã cứ ám ảnh tâm trí những kẻtha hơng

- Quả chuối chín vàng vừa bắt mắt,vừa dậy lên một mùi thơm ngọt ngàoquyến rũ

- Bắp chuối màu phơn phớt hồng

Trang 30

GV.Yêu cầu hs đọc bài tập 2

H Chỉ ra yếu tố miêu ta trong đoạn văn ?

- Xem lại các bài tập, học ghi nhớ, làm bài tập 3

- Chuẩn bị trớc tiết luyện tập: Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

Tập trả lời các câu hỏi SGK

Bài 2 - tiết 10

luyện tập

Sử dụng yếu tố miêu tả

1 Thầy : Nghiên cứu soạn bài

2 Trò : Chuẩn bị tốt theo đề bài sách giáo khoa

GV Cho hs nhắc lại tác dụng việc sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

GV kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

2’

13’

Tiết học vừa rồi các em đã đợc tìm hiểu

về việc sử dụng yếu tố miêu tả trong văn

bản thuyết minh, để rèn luyện kĩ năng đó,

các em sẽ đợc thực hiện trên lớp tiết luyện

tập :Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản

- Vấn đề cần trình bày: Vai trò và vị trícủa con trâu trong đời sống của ngờinông dân Việt Nam

- Các ý cần trình bày :+ Con trâu là sức kéo chủ yếu

+ Con trâu là tài sản lớn nhất

Trang 31

- HS trả lời

- GV chốt

GV Gọi hs đọc văn bản thuyết minh khoa

học SGK và cho biết em có thể sử dụng đợc

những ý gì cho bài văn thuyết minh của

mình

Hoạt động 3 : Hớng dẫn hs luyện tập trên

lớp

GV.Cho hs xây dựng đoạn văn mở bài

H Nội dung cần thuyết minh trong mở bài

là gì ? Yếu tố miêu tả cần xây dựng là gì ?

- HS viết phần mở bài

- Gọi một số em đọc và phân tích, đánh giá

GV.Có thể cho hs tham khảo một mở bài

Mở bài

Bao đời nay, hình ảnh con trâu lầm lũi

kéo cày trên đồng ruộng là hình ảnh rất

quen thuộc, gần gũi đối với ngời nông dân

Viết Nam Vì thế, đôi khi con trâu đã trở

thành ngời bạn tâm tình của ngời nông

dân :

Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng , trâu cày với ta

Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây, trâu đấy ai mà quản công

GV:

- Giới thiệu con trâu trong việc làm ruộng

cần phải thuyết minh: trâu cày, bừa ruộng,

kéo xe, trở lúa trục lúa (ở mở bài)

-> Cần giới thiệu từng loại việc và có sự

miêu tả con trâu trong từng việc đó

- Con trâu trong một số lễ hội

Con trâu không chỉ kéo cày, kéo xe, trục

lúa… mà còn là một trong những vật tế

thần trong lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên ,là

nhân vật chính trong lễ hội trọi trâu ở Đồ

Sơn

- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

Không ai sinh ra và lớn lên ở các làng

quê Việt Nam mà lại không có tuổi thơ gắn

bó với con trâu Thuở nhỏ, đa cơm cho cha

đi cày, mải mê ngắm nhìn con trâu đợc thả

lỏng đang say sa gặm cỏ một cách ngon

lành lớn lên một chút, nghễu nghện cỡi lên

lng trâu trong những buổi chiều đi chăn thả

trở về Cỡi trâu ra đồng, cỡi trâu lội xuống

sông, cỡi trâu thong dong và cỡi trâu phi

n-ớc đại …

Kết bài

Thú vị biết bao ! Con trâu hiền lành ngoan

ngoãn đã đẻ lại trong kí ức tuổi thơ của mỗi

ngời bao nhiêu kỉ niệm ngọt ngào

+Con trâu trong lễ hội, đình đámtruyền thống

+ Con trâu đối với tuổi thơ

+ Con trâu đối với việc cung cấp thựcphẩm và chế biến đồ mĩ nghệ

* Có thể sử dụng những tri thức nói vềsức kéo của con trâu

II Luyện tập trên lớp

1 Xây dựng đoạn văn mở bài (vừa

có nội dung thuyết minh, vừa có yếu

tố miêu tả)

2 Vận dụng yếu tố miêu tả để thuyết minh

Trang 32

4.Củng cố: (2’)

GV nhấn mạnh kĩ năng cần nắm trong giờ luyện tập

5.H ớng dẫn hs học bài (2’)

- Tập viết bài hoàn chỉnh về đề bài trên

- Soạn : Ôn tập kỹ thể loại văn thuyết minh

Biết ơn sự quan tâm của Đảng và nhà nớc và các tổ chức quốc tế

1.Thầy : Su tầm t liêu : Tuyên bố …

2 Trò : Đọc, Soạn các câu hỏi SGK

1 ổ n định tổ chức (1’)

H Nêu sự gần gũi và khác biệt giữa chiến tranh hạt nhân và động đất sóng thần là ởnhững điểm nào?

H Mỗi ngời chúng ta cần phải làm gì để góp phần vàocông cựôc đấu tranh vì một thếgiới hoà bình ?

H Kể ra những nguy cơ mang tính chất toàn cầu hiện nay?

- HS trả lời và nhận xét

- GV chốt và ghi điểm

3’ Hoạt động 1: Khởi động

Bác Hồ từng viết :

Trẻ em nh búp trên cành

Bíêt ăn, ngủ, biết học hành là ngoan

Trẻ em Việt Nam cũng nh trẻ em trên thế giới

hiện nay đang có những thuận lợi to lớn về sự

chăm sóc, nuôi dỡng, giáo dục nhng đồng thời

cũng đang gặp những thách thức, những cản trở

không nhỏ ảnh hởng xấu tới tơng lai phát triển

của trẻ em Một phần bản tuyên bố thế giới về sự

sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ

em tại hội nghị cấp cao thế giới họp tại Liên hợp

quốc (Mĩ) năm 1990, đã nói lên tầm quan trọng

của vấn đề này

Trang 33

+ Vô gia c: Không gia đình, không nhà cửa

H Em hãy xác định thể loại của văn bản ?

- HS trả lời

- GV chốt

GV Các em thấy sau hai đoạn đầu 1 và 2 khẳng

định quyền đợc sống, quyền đợc phát triển của

mọi trể em trên thế giới và lời kêu gọi khẩn thiết

toàn nhân loại hãy quan tâm đến vấn đề này thì

đoạn còn lại của văn bản gồm 3 phần :

-> Bản thân các tiêu đề này đã nói lên tính chặt

chẽ, hợp lí của bố cục bản tuyên bố

GV Đây chính là nguyên nhân và cũng là mục

đích của vấn đề và phải làm thế nào để đạt đợc

+ Mục2: Khái quát những đặc

điểm, yêu cầu của trẻ em khẳng

định quyền đợc sống, đợc pháttriển trong hoà bình, hạnh phúc

- Nêu vấn đề gọn, rõ có tính chấtkhẳng định

2 Sự thách thức

Trẻ em trên thế giới hiện nay: + Bị trở thành nạn nhân củachiến tranh và bạo lực, của sựphân biệt chủng tộc, sự xâm lợc,chiếm đóng và thôn tính của nớcngoài

+ Chịu đựng những thảm hoạ của

đói nghèo, khủng hoảng kinh tế,của tình trạng vô gia c, dịchbệnh, mù chữ, môi trờng xuốngcấp

+ Mỗi ngày có tới 40.000trẻ emchết do suy dinh dỡng và bệnhtật

Trang 34

nêu trên thuộc về những nhà lãnh đạo chính trị

của các nớc những nguyên thủ quốc gia

- Các mục 4.5.6: Nêu ra những hiện tợng, những

vấn đề về thực trạng trẻ em trên nhiều nớc ,

nhiều vùng khác nhau đã trở thành nạn nhân của

bao vấn nạn xã hội…

GV Có thể nói thêm về nạn buôn bán trẻ em,

trẻ em nhiễm HIV, trẻ em sớm phạm tội, trẻ em

các nớc Nam á sau trận động đất sóng thần

- Ngắn gọn, đầy đủ, cụ thể

- Tình trạng bị rơi vào hiểm hoạ,cuộc sống khổ cực về nhiều mặtcủa trẻ em trên thế giới hiệnnay(1990)

4 Củng cố.(2’)

GV.Nhấn mạnh kiến thức cơ bản trong tiết học

5 H ớng dẫn học sinh học bà i (1’)

- Học sinh đọc lại toàn bộ văn bản, học nội dung tiết 1

- Soạn kỹ câu hỏi 3.4.5, sgk

H: Cơ hội, nhiệm vụ ?

1 Thầy: Nghiên cứu soạn kĩ bài, bảng phụ

2 Trò: Soạn kĩ các câu hỏi 3,4,5 phần Đọc- hiểu văn bản

Trang 35

H Phân tích sự thách thức trong “Tuyên bố…”?

- HS trả lời

- GV chốt và ghi điểm

1’

14’

15’

Hoạt động 1: khởi động

Để thấy rõ đợc “ cơ hội” và “ nhiệm

vụ” của bản tuyên bố …chúng ta cùng

tìm hiểu sang tiết học thứ 2

Hoạt động 2: Hớng dẫn tìm hiểu hiểu

H Em có suy nghĩ gì về điều kiện của

đất nớc ta hiện nay ?( Sự quan tâm cụ

thể của Đảng và Nhà nớc, sự nhận thức

và tham gia tích cực của nhiều tổ chức

xã hội và phong trào chăm sóc, bảo vệ

trẻ em, ý thức cao của toàn dân về vấn

đề này )

- HS trả lời

- GV Trẻ em đợc thực hiện một số chính

sách, việc làm trong các lĩnh vực giáo

dục (Trờng cho trẻ em câm điếc, các

bệnh viện nhi, hệ thống các trờng mầm

non, các công viên, nhà hát, nhà xuất

sự tôn trọng” ở khắp nơi trên thế giới.+ Điều 9: Những cải thiện của bầu khôngkhí chính trị thế giới: giải trừ quân bị đợc

đẩy mạnh tạo điều kiện cho một số tàinguyên to lớn có thể đợc chuyển sangphục vụ các mục tiêu kinh tế, tăng cờngphúc lợi xã hội

- Cụ thể, thực tế

- Làm cho sự sống còn, bảo vệ và pháttriển của trẻ em trên nhiều khu vực, nhiềuquốc gia thu đợc nhiều thành tựu tốt đẹp

4 Những nhiệm vụ

- ý, lời văn dứt khoát, mạch lạc, rõ ràng,mối liên hệ chặt chẽ, tự nhiên giữa cácphần trong văn bản

- Tính chất toàn diện, cụ thể của cácnhiệm vụ cấp thiết của cộng đồng quốc tế

Trang 36

- GV Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự

phát triển của trẻ em là một trong những

nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng hàng

đầu của từng quốc gia và của cộng đồng

quốc tế Đây là vấn đề liên quan trực tiếp

đến tơng lai của một đất nớc của toàn

nhân loại

- Qua những chủ trơng, chính sách, qua

những hành động cụ thể đối với việc bảo

vệ, châm sóc trẻ em mà ta nhận ra trình

độ văn minh của một xã hội

- Vấn đề bảo vệ, châm sóc trẻ em đang

đợc cộng đồng quốc tế dành sự quan tâm

thích đáng với các chủ trơng, nhiệm vụ

đề ra có tính cụ thể, toàn diện

GV Nh vậy đọc văn bản chúng ta mới

cảm nhận đợc ý nghĩa sâu xa của vấn đề

nuôi dỡng, dạy dỗ, châm sóc trẻ em là

một sự nghiệp vô cùng to lớn đối với

mỗi dân tộc, mỗi quốc gia và toàn thể

thế giới “trẻ em là tơng lai của tổ quốc”,

“trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”

những khẩu hiệu ấy trở nên thân thiết

với mọi ngời

Hoạt động 3: HD hs tổng kết rút ra ghi

nhớ

Gv Gọi hs trình bày ghi nhớ

Hoạt động 4: Hớng dẫn luyện tập

H Phát biểu ý kiến về sự quan tâm,

chăm sóc của chính quyền địa phơng,

của các tổ chức xã hội nơi em ở hiện

nay đối với trẻ em?

-ờng xã hội, từ đảm bảo quyền bình đẳngnam nữ đến khuyến khích trẻ em tham giavào sinh hoạt văn hoá xã hôị…

Trang 37

- Chuẩn bị bài: Chuyện ngời con gái Nam Xơng

H Nêu các phơng châm hội thoại đã học?Trình bày nội dung từng phơng châm?

xác định rõ những đặc điểm của tình huống giao

tiếp:Phải biết rõ đang nói với ai, nói khi nào, nói

ở đâu và nói nhằm mục đích gì

Phơng châm hội thoại không có tính bắt

buộc nh những quy tắc ngữ pháp Đó không phải

là những quy định mà mọi ngời nhất thiết phải

tuân thủ trong bất kỳ tình huốnggiao tiếp nào…

Ta vào nghiên cứu bài học hôm nay

Hoạt động 2:Hớng dẫn HS hình thành khái niệm

- GV Vì câu hỏi sử dụng không đúng lúc, đúng

chỗ ngời đợc hỏi đang ở trên cành cây cao nên

phải vất vả chèo xuống để trả lời

I Quan hệ giữa ph ơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp

1 Bài tập

2 Nhận xét

- Câu hỏi “ Bác làm việc vất vảlắm phải không?” trong tìnhhuống này nhân vật chàng rể lạikhông tuân theo phơng chaamlịch sự Vì đây là một việc làmquấy rối, gây phiền hà cho ngờikhác

- Câu hỏi sử dụng không đúnglúc, đúng chỗ

Trang 38

H Vậy, em có thể rút ra bài học gì qua câu

chuyện?

- HS trả lời

- GV Khi giao tiếp, không những phải tuân thủ

các phơng châm hội thoại mà còn phải nắm đợc

các đặc điểm của tình huống giao tiếp nh: Nói

với ai? Nói khi nào? Nói nhằm mục đích gì ?

GV Gọi 1 hs trình bày phần ghi nhớ

GV Cho hs tìm thêm các ví dụ khác mà kiểu hỏi

thăm nh trong câu chuyện nhng dùng một cách

thích hợp

H Đọc lại những ví dụ đã đợc PT khi học về các

phơng châm hội thoại và cho biết trong những

tình huống nào, phơng châm hội thoại không đợc

H Câu trả lời của Ba có đáp ứng nhu cầu thông

tin đúng nh An mong muốn không?

HS Nêu yêu cầu bài tập

H Theo em khi bác sỹ nói với 1 ngời mắc bệnh

nan y về tình trạng sức khoẻ của bệnh nhân đó

thì phơng châm hội thoại nào có thể không đợc

Khi giao tiếp cần nắm đợc các

đặc điểm của tình huống giao tiếp

II Những tr ờng hợp không tuân thủ ph ơng châm hội thoại

1 Bài tập 1:

* Bài 1: Ngoại trừ tình huốngtrong phần học về phơng châmlịch sự, tất cả các tình huống cònlại đều không tuân thủ phơngchâm hội thoại

* Bài tập 2:

- Câu trả lời không đáp ứng nhucầu

-Phơng châm về lợng không đợctuân thủ (không chuyển tải đủthông tin nh An muốn biết )

- Vì ba không biết chiếc máy bay

đầu tiên đợc chế tạo vào nămnào Để tuân thủ phơng châm vềchất (không nói những điều màkhông có bằng chứng xácthực),nên ba phải trả lời chungchung nh vậy

* Bài tập 3:

- Phơng châm về chất sẽ không

đợc tuân thủ Bác sỹ có thểkhông nói sự thật về tình trạngsức khoẻ của bệnh nhân (thay vìkhông nói thật căn bệnh khôngthể chữa đợcthì bác sỹ có thể

động viên…)

- Vì đó là việc làm nhân đạo, nó

có lợi cho bệnh nhân, giúp chobệnh nhân lạc quan trong cuộcsống

Trang 39

VD: Ngời chiến sỹ không may sa vào tay giặc

không thể tuân thủ phơng châm về chất mà khai

thật tất cả những gì bí mật

GV: Khi nhận xét về hình thức hoặc tuổi tác

của ngời đối thoại

H Khi nói “tiền bạc chỉ là tiền bạc”, thì có phải

ngời nói không tuân thủ phơng về lợng hay

Việc không tuân thủ các phơng châm hội

thoại có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân

sau:

+ Ngời nói vô ý, vụng về, thiếu văn hoá giao

tiếp

+ Ngời nói phải u tiên cho một phơng châm hội

thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn

+ Ngời nói muốn gây một sự chú ý để ngời nghe

hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó

GV Chỉ định 1 em trình bày ghi nhớ

Hoạt động 3: Hớng dẫn học sinh luyện tập

GV Gọi 1 em đọc và nêu yêu cầu bài tập

H câu trả lời của bố không tuân thủ phơng châm

hội thoại nào? phân tích để làm rõ sự vi phạm

- Nếu xét nghĩa hàm ẩn (nghĩa

đ-ợc hiểu bằng vốn sống, quanhệ,tri thức…)

Thì cách nói này vẫn tuân thủphơng châm về lợng

- ý nghĩa của câu :Tiền bạc chỉ

là phơng tiện để sống, chứ khôngphải là mục đích cuối cùng củacon ngời -> câu này có ý nghĩarăn dạy ngời ta không nên chạytheo tiền bạc mà quên đi nhiềuthứ khác quan trọnghơn,thiêngliêng hơn trong cuộc sống

2 Ghi nhớ (sgk) III.luyện tập

1, Bài tập 1: đọc truyện và trả

lời câu hỏi

- Đối với cậu bé 5 tuổi thì

“Tuyển tập truyện ngắn NamCao” là chuyện viển vông, mơ hồ->vì vậy câu trả lời của ông bố

đã không tuân thủ phơng châmcách thức

- Tuy nhiên,đối với những ngời

Trang 40

GV.Gọi Hs đọc đoạn trích

H.Thái độ và lời nói của chân tay tai, mắt, đã vi

phạm phơng châm nào trong giao tiếp?việc

- Theo nghi thức giao tiếp thông thờng đến nhà ngời khác trớc hếtphải chào hỏi chủ nhà sau mới đềcập chuyện khác

=> Nh vậy, trong trờng hợp nàythái độ của các vị khách thật hồ

đồ, mất lịch sự

4, Củng cố: (3’) H Nêu những đơn vị kiến thức cơ bản của tiết học

5, H ớng dẫn học bài (1’)

- Xem lại các bài tập, học 2 phần ghi nhớ

H: Xng hô trong hội thoại

HS biết viết bài văn thuyết minh theo yêu cầu có sử dụng biện pháp nghệ thuật và

miêu tả một cách hợp lí, có hiệu quả

B.Chuẩn bị của thầy và trò

1.Thầy: Nghiên cứu ra đề phù hợp

2.Trò: HS ôn tập kĩ

C.Các b ớc lên lớp

1.ổ n định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

Đề bài

Chiếc nón trong đời sống của ngời Việt Nam

Đáp án, biểu điểm

* Về hình thức

- Xác định thể loại: Thuyết minh kết hợp với yếu tố nghệ thuật, miêu tả

- Phạm vi: Trong đời sống

- Bài viết có bố cục 3 phần rõ ràng: Mở bài, thân bài, kết bài

- Biết dùng từ, đặt câu, dựng đoạn

Tiêu đề	Phong cách Hồ Chí Minh (Trích)
Tác giả	Lê Anh Trà
Trường học	Trường THCS số 1 Phù Nhuận
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Phù Nhuận

Định dạng
Số trang	255
Dung lượng	2,51 MB