Giáo án Ngữ văn 9 hay

Mục tiêu: Qua bài học, học sinh nắm đợc những kiến thức và kỹ năng sau: Các loại dấu câu và cách sử dụng dấu câu trong những mục đích nói và viết cụ thể: - ý nghĩa, hiệu quả biểu đạt

Tiết 1,2

Ngày soạn: Ngày dạy :

VAI TRò Và TáC DụNG CủA DấU CÂU TRONG VĂN BảN NGHệ THUậT

A Mục tiêu:

Qua bài học, học sinh nắm đợc những kiến thức và kỹ năng sau: Các loại dấu câu và

cách sử dụng dấu câu trong những mục đích nói và viết cụ thể:

- ý nghĩa, hiệu quả biểu đạt của việc sử dụng dấu câu trong các văn bản nghệ thuật

- Cảm nhân ,phân tích vai trò, tác dụng của dấu câu trong các văn bản nghệ thuật

- Sử dụng thành thạo dấu câu trong những ngữ cảnh nói và viết cụ thể

nhóm liệt kê các loại dấu câu, chức

năng của từng loại dấu câu đã học

theo bảng sau:

Cho hs thảo luận theo nhóm

Gọi đại diện nhóm lên bảng điền theo

234

Dấu (.)Dấu (?)Dấu (!)Dấu (,)

(Vũ Bằng-Thơng nhớ mời hai) b) “ Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây?

Ghi chữ Đ vào trớc câu đặt dấu

đúng, chữ S vào trớc câu đặt dấu câu

đại, làm nên những bức tranh phong cảnh sinh động

và đẹp đẽ.”

2.3 Bài tập 3

Con đờng nằm giữa hàng cây, toả rợp bóng mát

Con đờng nằm giữa hàng cây toả rợp bóng mát

Động Phong Nha gồm: Động khô và Động nớc

Động Phong Nha gồm (Động khô và Động nớc)

Nơi đây vừa có nết hoang sơ, bí hiểm; lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ

Nơi đây vừa có nết hoang sơ, bí hiểm Lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ

Trên mái trờng, chim bồ câu gù thật khẻ, và tôi vừa nghe vừa tự nhủ:

- Liệu ngời ta có bắt cả chúng nó củng hót theo tiếng đức không nhỉ

Hơng cứ trầm trồ khen những bông hoa đệp quá!

Hơng cứ trầm trồ khen những bông hoa đệp quá

* Hãy so sánh và chỉ ra sự khác nhau về sắc thái ý nghĩa do có sự thay đổi về dấu câu của từng cặp câu dới đây?

a, Mẹ đã về

Mẹ đã về!

b, Bác tôi Cụ Nguyễn Đạo Quán- là ngời giữ cuốn gia phả ấy

Bác tôi (Cụ Nguyễn Đạo Quán) là ngời giữ cuốn gia phả ấy

c, Đến bao giờ mẹ mới đợc gặp con?

Đến bao giờ mẹ mới đợc gặp con!

- Gv gọi hs phân tích ý nghĩa các dấu câu đặt sau các câu đã cho

Tìm trong sgk hoặc trong sách tham khảo những đoạn văn, đoạn thơ có sử dụng dấu câu

nh một biện pháp tu từ và phân tích vai trò, tác dụng của chúng

* Rút kinh nghiệm

………

………

Tiết 3,4

Ngày soạn: Ngày dạy :

Vai trò và tác dụng của dấu câu trong văn bản nghệ thuật (tiếp )

A. Mục tiêu: Giúp HS nắm đợc các kiến thức và kỹ năng sau:

- ý nghĩa, hiệu quả biểu đạt của việc sử dụng dấu câu trong các văn bản nghệ thuật

- Cảm nhận, phân tích vai trò, tác dụng của dấu câu trong văn bản nghệ thuật

B Chuẩn bị:

GV: Tham khảo tài liệu, soạn giáo án

HS: Tìm những đoạn văn, đoạn thơ có sử dụng dấu câu nh một biện pháp tu từ

C Kiểm tra bài cũ:

Gv sử dụng bảng phụ ghi đoạn văn

Gọi 1 hs lên đặt dấu gạch ngang, dấu ngoặc đơn vào chỗ thích hợp:

“… Thôi thì bây giờ mọi sự ông đã thơng cho cháu cả rồi, hôm nay tiện đợc ngày, tôi củng biện cơi trầu đến kêu với ông để ông cho cháu đợc lễ các cụ trớc là lễ gia tiên, sau

là lễ bác nhà ta, sau nữa ông lại cho cháu lễ sông ông, (chẳng có tiền bạc gạo lợn, hay mâm cao cổ đầy thì củng phải lấy đầu làm lễ gọi là chút lòng thành của con, cháu các cụ)rồi xin phép ông để chúng tôi đa cháu về nhà làm ăn.”

? Cùng một nội dung thông tin (ồ hắn kêu)

nhng sau mỗi câu tác giả lại dung các dấu

câu khác nhau Em hãy so sánh và nhận ra

mục đích và tác dụng của dấu câu trong 2

câu văn trên

Hs phân tích làm rõ đợc:

+ Câu 1: Dấu chấm lửng mang ý nghĩa miêu

tả, diễn tả một hành vi lạ lùng vủa Phí Phèo

+ Câu 2: Dấu chấm than mang ý nghĩa cảm

thán, diễn tả ngạc nhiên, bất ngờ của ngời

chứng kiến trớc hành vi lạ lùng của Chí Phèo

 sử dụng dấu câu nh một biện pháp tu từ

Dấu chấm than đặt sau câu văn thứ ba có ý

nghĩa gì? Nếu thay bằng dấu chấm thì ý

nghĩa câu văn có gì thay đổi?

* Đoạn 1:

Bỗng choang 1 cái thôi phải rồi, hắn đập cái chai vào cột cổng… ồ hắn kêu… Hắn vừa chửi vừa kêu làng nh bị ngời ta cắt họng ồ hắn kêu lên!

* Đoạn 2:

Liên cầm tay em không đáp Chuyền tàu

Hs phân tích:

 Thể hiện tâm trạng khao khát của Liên về

một nơi náo nhiệt khác xa với không khí u

buồn nơi Liên đang sống

? Theo cách viết thông thờng, em sẽ đặt dấu

gì sau câu thứ hai?

Theo em, tác giả đặt dấu chấm vào câu văn

với dụng ý gì?

HS phân tích đợc:

- Dấu câu: dấu hai chấm

- Dấu chấm có tác dụng thể hiện sự cơng

quyết của ngời nói

Theo em, tại sao tác giả lại dùng dấu chấm

lửng trong câu “Vậy mà dới mắt tôi thì…”?

Nừu không dùn dấu chấm lửng thì có cách

diễn đặt tơng đơng nào?

Cách diễn đạt nào hay hơn?

HS phân tích:

- Dấu chấm lửng diễn đạt ý cha trọn vẹn

Trong trờng hợp này, dùng dấu chấm lửng

hay hơn vì tâm trạng của ngời anh đã đợc

làm rõ ở phần trớc của truyện

b) Hoạt động 2: Bài tập 5.

- GV cho HS phân tích ý nghĩa tu từ của dấu

câu: dấu chấm, dấu chấm lửng, dấu chấm

than trong các ví dụ:

- HS phân tích tác dụng của dấu câu:

+ Dấu chấm than

-> Biểu hiện tình cảm sâu lắng thiết tha, một

tâm trạng quyến luyến, một niềm tiếc nuối

đến xót xa của Bác khi đứng trên bong tàu

rời quê hơng ra đi tìm đờng cứu nớc

- Diễn tả sự xúc động sâu xa của tác giả trớc

-Ngơi hỏi ta muốn gì? ta chỉ muốn có một

điều Là nhà ngơi đừng đặt chân vào đây

* Đoạn 4:

Trong truyện ngắn Bức tranh của em gái tôinhà văn Tạ Duy Anh đã diễn đạt tâm trạng của ngời anh khi đứng trớc bức tranh của emgái mình:

“Tôi giật sững ngời…”

Vậy mà dới mắt tôi thì … Con đã nhận ra con cha?- Mẹ vẫn hồi hộp

* Ví dụ 1:

Ôi! Sáng xuân nay,xuân 41

Trắng rừng biên giới nở hoa mơ

Bác về Im lặng con chim hót Thánh thót bờ lau,vui ngẩn ngơ…

(Tố Hữu – Theo chân Bác)

- GV gọi HS phân tích tiếp các câu 2,3

->Thái độ mỉa mai đối với địch

c) Hoạt động 3: Đọc bài tham khảo

-GV cho HS đọc bài “Dấu câu và tác dụng

của dấu câu trong văn bản nghệ thuật”

GV sử dụng máy chiếu, gọi 2 HS đọc, cả lớp

chú ý theo dõi

* Ví dụ 2:

Đất nớc đẹp vô cùng Nhng Bác phải ra đi

* * * Luận cơng đến Bác Hồ Và Ngời đã khóc.

* * * Giặc nớc đuổi xong rồi Trời xanh thành tiến hát

( Chế Lan Viên – Ngời đi tìm hình của nớc )

* Ví dụ 3:

Một hồi kèn rúc

Từ các ngọn núi của trợ chiến, tiếng súng chờ đợi gần một ngày trời bắt đầu nổ Một trận đấu hoả lực, một trận đấu mócchê bắt

đầu bằng… toàn các thứ đạn của địch chiếm

đợc buổi sáng

(Trần Đăng)

E Củng cố, dặn dò.

- Nêu vai trò, tác dụng của dấu câu trong các văn bản nghệ thuật

- Gv cho HS các câu hỏi về nhà luyện tập:

1, Viết đoạn văn ngắn có dùng dấu hai chấm, dấu ngoặc kép

2, Viết câu hoặc đoạn văn có dùng dấu chấm lửng, cho biết giá trị sử dụng của dấu câu này

3, Viết đoạn văn ngắn có sử dụng dấu phẩy, dấu chấm phẩy; chỉ ra sự khác nhau về công dụng của hai dấu đó

* Bổ sung

………

………

Tiết 5, 6

Ngày soạn: Ngày dạy:

Vai trò và tác dụng của dấu câu Trong văn bản nghệ thuật (tiếp theo)

A Mục tiêu:

- HS sử dụng thành thạo dấu câu trong những ngữ cảnh nói và viết cụ thể

B Chuẩn bị:

- GV: Chuẩn bị bài tập, tài liệu về dấu câu

- HS: Làm các bài tập đã cho ở tiết 3,4

C Bài cũ:

Nêu nhận xét của em về cách sử dụng dấu chấm lửng trong các câu thơ dới đây:

Mai sau…

Mai sau…

GV nêu yêu cầu bài tập:

? Tìm trong SGK, Sách tham khảo những

đoạn văn, đoạn thơ có sử dụng dấu câu nh

mọt biện pháp tu từ và phân tích vai trò, tác

dụng của chúng

Viết đoạn văn ngắn (chủ đề tự chọn) trong đó

dùng dấu hai chấm để báo hiệi lời trích dẫn

và dùng dấu ngoặc kép để đ đóng khung lời

trích dẫn

GV cho HS trình bày đoạn văn đã chuẩn bị

GV gọi các HS khác nhận xét, bổ sung

? Viết một câu hoặc một đoạn văn, trongđó

có dùng dấu chấm lửng và cho biết giá trị sử

dụng của loại dấu này

GV gọi HS trình bày

Gọi các HS khác nhận xét, bổ sung

GV cho HS viết đoạn văn ngắn (chủ đề tự

chọn) có sử dụng dấu phẩy, dáu chấm phẩy

và chỉ ra sự khác nhau về công dụng của hai

loại dấu cau đó

GV gọi HS trình bày bài tập vừa thực hiện

GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung

Viết 2 câu cùng nội dung thông tin nhng

dùng dấu câu khác nhau(một câu dùng dấu

chấm và một câu dùng dấu chấm than) phân

tích sự khác nhau về ý nghĩa của hai câu đó

HS nêu và phân tích ví dụ

GV tuyên dơng những em cho ví dụ đúng,

phân tích đợc ý nghĩa của việc sử dụng dấu

Nhấn mạnh, làm nổi bật những cái

đ-ợc liệt kê trong tuỳ bút Nhớ Huế của Nguyễn Tuân

_ Anh ấy đi rồi

- Anh ấy đi rồi!

Viết một câu hoặc một đoạn văn ngắn trong

đó sử dụng dấu chấm hỏi và dấu chấm than

dfdặt trong ngoặc đơn với hàm ý châm biếm

nghi ngờ

GV lu ý đây là bài tập khó, HS cần chọn tình

huống để đặt câu

? Viết lời bình về công dụng dấu chấm lửng

trong hai câu thơ sau:

Anh đi đó, anh về đâu

Cánh buồm nâu… Cánh buồm nâu…

Cánh buồm

(Nguyễn Bính – Không đề)

HS phân tích

Tìm các mẫu chuyện vui nói về việc sử dụng

dấu câu không thích hợp dẫn đến việc hiểu

sai ý nghĩa của câu

Phân tích:

Do anh nhầm tởng chổ ngắt quãng là ngắt

câu nên anh hiiêủ lời dặn của bố là:

-Đừng uống trà! Uống rợu con nhé!

-Đừng đánh cờ! Đánh bạc con nhé!

b) Hoạt động 2: Tài liệu tham khảo.

GV cung cấp một số đoạn văn bình về vai trò

và tác dụng của dấu câu

6)VD:

- Anh mà cũng có lòng tốt thế cơ à ( ?! )7)

8)VD: Một ông bố sắp mất, gọi con trai tới đểtrối trăng Ông cụ thều thào dặn con:

- Đừng uống trà … uống rợu con nhé!

(Đinh Trọng Lạc)2)

Ông giáo nói phải! Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hoá kiếp cho nó để nó làm kiếp ngời, may ra có sung sớng hơn một chút… Kiếp ngời nh kiếp tôi chẳng hạn!

Dấu chấm lửng ở đây gắn với phơng tiện imlặng diễn tả sự nghẹn ngào, ngập ngừng.(Đinh Trọng Lạc )

3)

“Không đợc! Ai cho tao lơng thiện? Làm thế nào cho mất đợc những vết mảnh chảitên mặt này? Tao khong thể là ngời l-

ơng thiện đợc nữa Biết không! Chỉ còn mộtcách… Biết không! Chỉ còn một cách là… cái này! Biết không! ”Hắn rút dao ra, xông vào, Bá Kiến ngồi nhỏm dậy, Chí 7

7

Phèo đã văng dao tới rồi.

=>Nhịp điệu nhanh , gấp gáp, hệ thống dấucâu,, nhịp điệu, ngữ điệu góp phần diễn tả rất thanh công tâm trạng dồn nén, uất ức và tình thế gấp gáp,khẩn trơng của màn bi kịch này

(Nguyễn Đăng Mạnh - Đỗ Ngọc Thống)

*) Đoạn văn tham khảo:

Nhớ quá, bất cứ cái gì của Hà Nội cũng nhớ, bất cứ cái gì của Bắc Việt cũng nhớ, nhớ từ cánh đồng lúa con gái còn mơn mởnnhớ đi, nhớ từ tiếng hát của ngời mẹ ru con buổi tra hè mà nhớ lại; Nhớ hoa sấu rụng

đầu đờng hàng trống,nhớ quả bàng rụng ở Hải Hởu rụng xuống bờ sông đào, nhớ sen Linh Đờng thơm ngào ngạt cả bầu trời mà nhớ lên, nhớ nhãn Hng Yên, vải Vụ Bản, cáAnh Vũ Việt trì, na Láng, bởi Vặn Phớc, cam Bố Hạ, đào Sa Pa mà nhớ xuống

(Vũ Bằng – Thơng nhớ mời hai)

 Tạo nên giọng điệu da diết, gấp gáp, diễn tả niềm nhớ nhung, thổn thức cháy bỏng cứ ăm ắp, cứ trào tuôn không thể kìmgiữ đợc, những cảm xúc chất chứa nỗi lòng

đau đáu khắc khoải của ngời con đi xa ớng về đất Bắc

A. Mục tiêu: Giúp HS:

Nắm đợc nọi dung và kỹ năng cơ bản : Những yếu tố hình thức nghệ thuật mà các nhà thơ thờng dùng để biểu hiện tình cảm , t tởng của mình trong thơ trữ tình và những

điều cần chú ý khi phân tích các yếu tố đó

B Chuẩn bị:

GV: SGK, tài liệu về phân tích thơ

HS: Ôn lại một số vấn đề về thơ trữ tình.

C. Kiểm tra bài cũ: ( 7–)

Phân tích vai trò tác dụng của dấu phẩy trong đoạn văn sau:

“Cối xay tre, nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc”

(Cây tre Việt Nam –Thép Mới)

HS: Dấu phẩy thể hiện trọn vẹn mọi sự nhọc nhằn cơ cực của ngời nông dân

Khi đọc t/p Lão Hạc hay Tắt Đèn, em có

thấy nhà văn Nam Cao và Ngô Tất Tố xuất

hiện trực tiếp không? Có khi nào Nam Cao

nói trực tiếp trong truyện “Tôi thơng Lão

Hạc lắm không”? Ngợc lại khi đọc đoạn thơ

sau:

Nay xa cách lòng tôi luôn tởng nhớ.

Màu nớc xanh, cá bạc chiếc buồm vôi

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

( Quê hơng – Tế Hanh )Thì t/c nhớ nhung với quê hơng trong đoạn

thơ có phải đã đợc Tế Hanh phát biểu một

cách trực tiếp không?

Có ngời khi phân tích bài thơ Bánh trôi nớc

của Hồ Xuân Hơng chỉ tập trung phân tích

hình tợng chiếc bánh trôi, từ đó làm nổi bật

phẩm chất cao đẹp và số phận chìm nổi của

ngời phụ nữ Việt Nam Theo em , cách phân

tích đó còn thiếu điều gì quan trọng đối với

đã

giấu mình

Tác giả trực tiếp bộc lộ cảm xúc của mình Nhà thơ công khai và trực tiếp nói lên những tình cảm, suy nghĩ của chính mình

bé trong bài thơ

?ý kiến của em thế nào? Tại sao em lựa

chọn , đề xuất ý kiến nh thế

? Qua các bài thơ trữ tình đã học, hãy xác

định xem yếu tố hình thức nghệ thuật nào

đ-ợc chú ý khi phân tích Những yếu tố nào ít

thấy đợc chú ý phân tích và yếu tố nào cha

biết bằng cách ghi kí hiệu vào trớc chữ cái

của các yeéu tố

+ Yếu tố đợc chú ý

+ Yếu tố ít đợc chú ý

+ Yếu tố cha biết

b) Hoạt động 2: (30’) Bài đọc: Những yếu tố

Hãy liệt kê và cho ví dụ cụ thể?

Bài đọc giúp em hiểu thêm điều gì và tránh

đợc những lỗi gì khi phân tích, cảm thụ thơ

II Một số yếu tố hình thức nghệ thuật cầnchú ý khi phân tích thơ trữ tình:

- Có chú ý đến hình thức nghệ thuật nhngtách rời các hình thức nghệ thuật ấy ra khỏi nội dung

- Suy diễn máy móc, gợng ép phi lý các nội dung và vai trò, ý nghĩa của các hình thức nghệ thuật

Một số yếu tố hình thức nghệ thuật cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình

A Mục tiêu: Giúp HS nắm đợc:

- Các yếu tố nghệ thuật mà các nhà thơ thờng dùng để biểu hiện tình cảm, t tởng của mình và những điều cần chú ý khi phân tích các yếu tố nghệ thuật đó

- Biết vận dụng những hiểu biết ban đầu để phân tích một số tác phẩm trữ tình

GV cho HS đọc các đoạn thơ và trả lời các câu

hỏi ( GV sử dụng bảng phụ)

? Hãy chỉ ra các chữ mang vần trong 3 đoạn thơ

và xác định đó là những vần gì

? Cách gieo vần trong đoạn thơ thứ 3 có gì đặc

biệt? Gieo vần nh thế đã giúp đợc gì cho việc

biểu hiện nội dung đoạn thơ

(Vần : an, ơng, ắng, ọng  khúc nhạc ngân

nga diễn tả niềm vui phơi phới… trớc mùa

xuân đất nớc)

- GV cho HS đọc các câu thơ

? Thống kê các chữ mang thanh bằng, thanh

trắc trong ba đoạn thơ sau.Cách sử dụng thanh

bằng, thanh trắc của tác giả có gì đặc biệt?

Thanh bằng thờng diễn tả những gì nhẹ nhàng,

êm ái, bâng khuâng; Ngợc lại thanh trắc thờng

diễn tả những gì trúc trắc, nặng nề…

Dựa vào đặc điểm này phân tích đặc điểm sử

dụng thanh bằng, trắc trong các câu thơ trên

b) Hoạt động 2: Bài tập 2Khi đọc bài thơ Lợm đến những dòng thơ nh:

Có bạn vẫn đọc theo ngữ điệu nh khi đọc các

câu khác trong bài Theo em nh thế đúng không?

Vì sao?

- Tiếng suối trong nh … …

- Gậm một khối căm hờn … …

Giơng mắt bé giểu oai linh rừng thẳm

- Em ơi Ba Lan mùa tuyết tan

Đờng Bạch Dơng sơng trắng nắng tàn Anh đi nghe tiếng ngời xa vọng

Một giọng thơ ngâm một gọng đàn.

(Tố Hữu)

- Ô ! Hay buồm vơn cây ngô đồng

Vàng rơi ! Vàng rơi ! Thu mênh mông.

(Bích Khê)

- Đoạn trờng thay lúc phân ly

Vó cầu khấp khểnh, bánh xe gập gành.

(Nguyễn Du)

- Tài cao phận thấp chí khí uất

Giang Hồ mê chơi quên quê hơng.

(Tản Đà)

c) Hoạt động 3: Bài tập 3

Đọc những câu thơ sau và chỉ ra cách đọc đúng

nhất Hãy đọc và ngắt nhịp cho chính xác

d) Hoạt động 4: Bài tập 4

- Mở đầu bài thơ Hội Tây, Nguyễn Khuyến viết:

Kìa hội Thăng Bình tiếng pháo reo

Bao nhiêu cờ kéo với đèn treo

Chữ kìa trong câu thơ trên đã giúp nhà thơ diễn

tả đợc điều gì?

- Đọc các câu thơ:

+ Thoắt trông lờn lợt màu da

Ăn gì cao lớn đẫy đà làm sao.

+ Bác Dơng thôi đã thôi rồi

Nớc mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

Có ý kiến cho rằng khi phân tích câu thơ trên

của Nguyễn Du chỉ cần chú ý các chữ lờn lợt,

ăn gì là đủ.ý kiến của em thế nào?

Có ngời nói trong bài thơ Khóc Dơng Khuê,

Nguyễ Khuyến viết thừa một chữ thôi và có thể

thay vào đó bằng chữ mất ý kiến của em thế

nào?

e) Hoạt động 5: Bài tập 5

Tìm và phân tích tác dụng của các biện pháp tu

từ trong đoạn thơ sau:

Hôm qua là chín, hôm nay là mời.

? Biện pháp tu từ sử dụng trong câu ca dao trên

là biện pháp nào Các biện pháp ấy giúp tác giả

dân gian thể hiện đợc tâm trạng gì của nhân vật

Trong lòng anh, đập khẽ, đêm nay

Nh bàn tay vẫy

Nh bàn tay ròng ròng máu chảy

(Chính Hữu)

h) Hoạt động 7: Bài tập 7

Đọc câu thơ:

Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai

Cũng gọi ông nghe có kém ai.

? Thái độ của tác giả trong 2 câu thơ trên là thái

độ, tình cảm nh thế nào? Biện pháp tu từ nào

trong câu thơ đã giúp tác giả thể hiện đợc điều

đó? Hãy phân tích để làm sáng tỏ điều đó

i) Hoạt động 8: Bài tập 8

đọc các câu thơ sau:

a) Trong nh tiếng hát bay qua

Đục nh tiếng suối mới sa nửa vời.

Tiếng khoan nh gió thoảng ngoài

Tiếng mau sầm sập nh trời đổ ma.

( Nguyễn Du)

b) Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy

Mất ổ đàn chim dáo dát bay.

(Nguyễn Đình Chiểu)

c) Ta đi tới không thể gì chia cắt

Mũi Nam Quan đến mũi Cà Mau.

? Chúng có tác dụng nh thế nào trong việc biểu

hiện nội dung t tởng tình cảm của nhà thơ

HS phân tích, trình bày

- Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông

Một ngời chín nhớ, mời mong một ngời.

- Nhà em cách bốn quả đồi Cách ba ngọn núi, cách đôi cánh rừng

Tiết 11, 12.

Ngày soạn: Ngày dạy:

Một số yếu tố hình thức nghệ thuật cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình.

A Mục tiêu:

Giup HS :

1. Nắm đợc các yếu tố hình thức nghệ thuật cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình

2 Luyện cách phân tích thơ qua các yếu tố nghệ thuật thể hiện trong bài thơ

3. Giáo dục ý thức tìm hiểu về tác dụng của các biện pháp nghệ thuật

Thoáng con thuyền …

Tôi thấy nhơ cái mùi nồng mặn quá.

- GV cho HS đọc bài thơ của Nguyễn Khuyến

“Gửi quan tuần phủ mất cớp” Nhận xét về từ lèn

trong câu: “Tôi nghe kẻ c ớp nó lèn ông ”

? Em có nhận xét gì về nhịp điệu trong bài thơ.

- HS: Nhịp điệu không đều nhau, mô phỏng tiếng

chổi trên đờng

? Nêu tác dụng của việc thể hiện nhịp điệu

 Hình ảnh ngời lao động làm việc cần mẫn

- Hs rút ra vai trò của nhịp điệu trong thơ

? Nêu một số câu thơ mà nhịp điệu giúp bộc lộ

nội dung

- HS cho vd:

Non cao tuổi vẫn cha già

? Em hiểu thế nào là vần trong thơ Có những lọai

vần nào?

Hs: Vần là là một âm không có thanh điệu do

nguyên âm hoặc nguyên âm kết hợp với phụ âm

tạo nên

? Nêu ví dụ những thể thơ thờng có vần

- HS: Thơ lục bát, thơ Đờng luật

…

- GV cho HS thử phân tích vần trong bài thơ Thu

điếu.

- HS: Vần eo  gợi không gian bị thu gọn

Gv cho Hs phân tích bài thơ Qua đèo ngang.

? Nhận xet về biện pháp tu từ và từ ngữ sử dụng

trong bài thơ Nêu tác dụng của nó ?

1) Nhịp thơ.

2) Vần thơ

- Vần chính: Vần có âm giống nhau Vd: Tiếng thơ ai động đất trời

Nghe nh nôn nớc vọng lời nghìn thu.

(Tố Hữu)

- Vần thông: Có âm na ná giống nhau Vd: Nhân tình nhắm mắt cha xong