Giáo án Ngữ văn 6 cả năm (3 cột)

b Gia nhân – người giúp việc trong nhà c Pốp pop Bài 2/26: giáo viên hướng dẫn để học sinh tự làm?. -Chuẩn bị bài mới “Sự việc và nhân vật trong văn tự sự” A…MỤC TIÊU BÀI HỌC -Giúp học s

Trang 1

Tuần: 01- Tiết:01

NS:5/9/05 ND:

BÀI 1: Văn bản:

CON RỒNG, CHÁU TIÊN.

(Truyền thuyết ) A…MỤC TIÊU BÀI HỌC:

-Giúp học sinh hiểu được định nghĩa sơ lược về truyền thuyết (thời các vuaHùng)

-Hiểu được nội dung ý nghĩa của truyện

-Cảm nhận được những nét đẹp về các chi tiết tưởng tượng kỳ ảo của truyện,biết kể lại truyện

-Giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, biết tôn vinh nòi giống Rồng Tiên

Theo em, các thể loại như truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyền thuyết… cóxác định được tác giả không? Vậy chúng thuộc dòng văn học gì?

3)Bài mới:

*Khoa học đã chứng minh rằng con người có nguồn gốc từ vượn người Nhưng với trítưởng tượng vô cùng phong phú và kỳ diệu của nhân dân ta có nòi giống là con cháucủa Tiên Rồng Điều này thật thú vị khiến chúng ta cảm thấy hãnh diện bởi nguồn gốcấy…

*Hoạt động 1:

?Giáo viên gọi học sinh đọc chú thích trong

SGK

?Văn bản “Con Rồng cháu Tiên” thuộc thể

loại truyền thuyết Vậy em hiểu truyền thuyết

là gì?

1/ Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc, giáo

viên đọc mẫu một đoạn cho học sinh đọc

(giọng đọc cần thong thả, rõ ràng nhấn mạnh

những từ ngữ miêu tả về sự kỳ lạ phi thường

của hình ảnh LLQ và ÂC? Đoạn cuối cần đọc

I Giới thiệu chung Khái niệm truyền thuyết: làloại truyện dân gian kể về cácnhân vật và sự kiện có liên quanđến lịch sử thời quá khứ

-Có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo -Thể hiện thái độ và cáchđánh giá của nhân dân đối vớicác sự kiện và nhân vật lịch sử

II…Đọc hiểu văn bản 1)Đọc- chú thích

Trang 2

với giọng trang nghiêm)

?Truyện được chia làm mấy đoạn chính?(3

đoạn)

?Gọi học sinh đọc từng đoạn

2/ Tìm hiểu chú thích: đóng đô: từ dùng dưới

thời triều đình có vua chúa đứng đầu kinh đô

Nước ta từng đóng đô ở Hoa Lư Thăng Long,

Huế và nay kinh đô được gọi là thủ đô Hà

Nội

?Giáo viên gọi học sinh đọc tóm tắt ngắn gọn

truyện

*Hoạt động 2:

? Truyện có mấy nhân vật chính? Các nhân vật

đó được giới thiệu như thế nào? (xuất thân,

hình dáng, tài phép công việc)

?Em có nhận xét gì về những chi tiết trên?

?Em có nhận xét gì về nguồn gốc xuất thân

của LLQ và ÂC?

?Như duyên tiền định LLQ và ÂC đã gặp nhau

và cuộc hôn nhân của họ có điều gì không

bình thường? Việc sinh nở những đứa trẻ có

điều gì khác thường không?

? Trong cuộc hôn nhân của hai người có điều

gì không bình thường?

Thảo luận

?Tại sao tác giả dân gian sáng tạo ra chi tiết

sinh ra bọc trăm trứng rồi mới nở ra trăm con?

?Em có nhận xét gì về các chi tiết trên? Qua

đó tác giả dân gian muốn thể hiện điều gì?

?LLQ chia con như thế nào? Chia con như vậy

nhằm mục đích gì?

? Người Việt Nam là con cháu của ai?

*Hoạt động 3:

?Cho học sinh đọc ghi nhớ trong SGK

?Ở phần chú thích có những từ ngữ ta phải ta

phải giải thích trong yếu tố từng tiếng ta mới

hiểu được nghĩa Đó chính là từ Hán Việt các

em sẽ được tìm hiểu thêm ở những bài sau

2)Tóm tắt truyện 3)Phân tích

a…Giới thiệu LLQ và ÂC.

-Lạc Long Quân: nòi Rồng, contrai thần long nữ, sức khoẻ vôđịch, giúp dân trồng trọt

-Âu Cơ: Giống tiên con gáiThần Nông, xinh đẹp

Chi tiết kỳ lạ đẹp đẽ

=>Họ xuất thân từ dòng dõi caoquý, tài sắc vẹn toàn

b…Cuộc hôn nhân của hai người

-Đẻ ra một bọc trứng

-Nở ra 100 con

-Con không cần bú mớm

-Lớn nhanh đẹp đẽ

Chi tiết kỳ lạ, hoang đường

=>Thể hiện ý nguyện của dântộc về sự yêu thương, đoàn kếtcủa người Việt Nam

c…Việc chia con-50 lên núi -50 xuống biển

-Chia con cai quản non sông, gâydựng đất nước

Lập ra nhà nước Văn Lang tiếnbộ hơn thời thị tộc, bộ lạc

*Câu 2: Kể diễn cảm truyện

“Con Rồng cháu Tiên”

*Câu 3: Bức tranh trong truyệngiúp em liên tưởng đến nội dunggì?

4/Hướng dẫn về nhà:

Ý nghĩa của truyện “Con Rồng, cháu Tiên” là gì?

-Về nhà học bài và làm bài tập

-Chuẩn bị bài mới “Bánh chưng, bánh giầy”

Tuần: 01- Tiết:02 Văn bản: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY.

Trang 3

NS:5/9/05

ND:7/9/05

(Truyền thuyết )

A…MỤC TIÊU BÀI HỌC:

-Giúp học sinh hiểu được nguồn gốc bánh chưng bánh giày

-Giáo dục học sinh lòng biết ơn biết quý trọng nghề nông

-Giáo dục học sinh lòng tự hào về trí tuệ dân tộc về phong tục tập quán tốt đẹp củangười Việt Nam

B CHUẨN BỊ

+Giáo viên: SGK+ SGV

-Thiết bị, tài liệu: Bức tranh về cảnh nấu bánh chưng, bánh giày

+Học sinh: SGK

C…CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1) Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số lớp:

2)Bài cũ

-Kể lại truyện Con rồng, cháu tiên?

-Nêu khái niệm truyện truyền thuyết?

-Giải nghĩa các từ Hán Việt sau: Tập quán, thần nông

3)Bài mới

TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

*Hoạt động 1:

-Giáo viên đọc mẫu, cho học sinh đọc

-Truyện có thể chia thành mấy đoạn?

?Mỗi học sinh đọc một đoạn

+Đoạn 1 đọc từ đầu đến chứng giám

+Đoạn 2 Tiếp theo đến hình tròn

+Đoạn 3 Phần còn lại

-Giáo viên giải thích một số chú thích khó

*Hoạt động 2:

?Hoàn cảnh triều đại vua Hùng thời bấy giờ

được giới thiệu như thế nào?

?Khi về già vua có nguyện vọng gì?

-Khi về già vua cha muốn nhường ngôi cho con

là một tất yếu…

?Vua cha làm cách nào để chọn người nối ngôi?

?Vì sao lại gọi đây là câu đố?

?Em có nhận xét gì về câu đố này?

*Thảo luận:

?Theo em tại sao vua không nói rõ ý của mình

là gì để các con làm theo, ai làm tốt hơn thì

được kế ngôi mà lại bí ẩn như vậy?

?Các ông lang có đoán được ý nhà vua không?

Vì sao?

?Các lễ vật của họ làm ra ngoài giá trị vật chất

còn mang ý nghĩa tinh thần nào không ?

?Mục đích của họ là gì? Họ là những con người

NỘI DUNG GHI BẢNGI…Đọc-hiểu văn bản

1)Đọc – chú thích2)Phân tích

a…Hùng vương và câu đố củavua

-Triều đại thái bình thịnh trị,giặc ngoài dẹp yên, dân tình noấm

-Người kế vị phải nối được chívà làm vừa ý vua

=> Câu đố thông minh và đầythử thách

b…Cuộc thi tài giải đố

-Các ông lang cố làm cỗ vật caosang vì có nhiều tiền của

=> Tham ngôi báu

-LL nghèo buồn vì không thể có

Trang 4

như thế nào?

?Lúc này tâm trạng Lang Liêu ra sao? Có phải

Lang Liêu buồn vì mình không có cơ hội đạt

ngôi báu như các anh không? Vì sao?

?Vậy em thấy LL là người như thế nào? Vì sao

LL được thần giúp đỡ

?Thần đã giúp LL như thế nào? Trong lời mách

bảo ý nào sâu sắc nhất?

?Đặt trường hợp là em khi nghe lời mách bảo

ấy em sẽ nghĩ ra được điều gì?

?Tại sao thần không chỉ dẫn cụ thể cho LL phải

làm gì hoặc làm bánh cho LL mang đi cúng tế?

?LL có hiểu ý thần không? Chàng sẽ làm gì?

?Nếu LL không hiểu ý thần chàng có xứng

đáng làm vua không? Vì sao?

?Vì sao vua không chú ý đến lễ vật của các ông

lang?

?Phân tích các từ: sơn hào hải vị, nem công chả

phượng về mặt cấu tạo và nêu ý nghĩa của các

từ đó? (tích hợp ngang)

?Vì sao vua ngẫm nghĩ rất lâu trước lễ vật của

LL (lạ mắt, giản dị)

?Nguyên liệu chính của bánh là gạo nếp, lại có

hình vuông, hình tròn vì sao? Ai đã được chọn

nối ngôi?

?LL được nối ngôi tức là nối được chí vua Vậy

ý vua, chí vua Hùng là gì?

?Ý nghĩa của truyện là gì?

-Cho các tổ khác nhận xét, giáo viên nhận xét

BT2:Cho học sinh thảo luận =>rút ra ý nghĩa

của ngon vật lạ cúng Tiênvương

=> Không tham danh vọng cólòng thành kính tổ tiên

-LL được thần mách bảo: “Quýnhất là hạt gạo….”

=>Lời mách bảo rất khôn ngoanđể LL tự suy nghĩ

Phát huy sự tháo vát thôngminh của mình

-Lễ vật các quan không hợp ývua vật chất cao sang nhưng ýnghĩa tầm thường

-Bánh của LL làm vừa ý vua

=>LL làm vua tục làm bánhchưng, bánh giầy ra đời

II…Tổng kết

*Ghi nhớ: SGK/12III…Luyện tậpBài tập 1: Nhìn vào tranh, emhãy tả lại bằng lời khung cảnhnấu bánh, làm bánh chưng,bánh giầy

Bài tập 2: Trao đổi ý kiến ởlớp: ý nghĩa của phong tục ngàytết nhân dân ta làm bánh chưng,bánh giầy

-Nêu ý nghĩa của truyện

-Về nhà học phần ghi nhớ trong SGK/12

-Tóm tắt được truyện và làm bài tập 2 SGK/12

-Chuẩn bị bài mới: “Từ và cấu tạo từ tiếng Việt”

NS:7/9/05

ND:10/9/05 TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT

Trang 5

A…MỤC TIÊU BÀI HỌC

-Giúp học sinh hiểu được thế nào là từ

-Đơn vị cấu tạo nên từ

-Các kiểu cấu tạo từ

-Biết cách sử dụng từ trong việc đặt câu

B CHUẨN BỊ

-Thiết bị, tài liệu: Các lá thiệp mời , công văn , bài báo

+Tích hợp với phần văn ở truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên, bánh chưng bánhgiày; phần tập làm văn ở phần khái niệm giao tiếp văn bản và phương thức biểuđạt

1)Ổn định lớp

Kiểm tra sĩ số: Lớp:

2)Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

2)Bài mới:

*Hoạt động 1:

-Giáo viên gọi học sinh đọc ví dụ

-Giáo viên chia bảng ra làm 2 Học sinh trả

lời câu hỏi và giáo viên điền vào

?Ở ví dụ trên có mấy tiếng? Từ? Hãy phân

tích các từ trong ví dụ trên theo yêu cầu

-Từ 1 tiếng

-Từ 2 tiếng trở lên

?Tại sao các từ : trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở

phải gồm 2 tiếng, trong khi các từ thần dạy,

dân … chỉ có 1 tiếng?

?Vậy tiếng dùng để làm gì?(tạo từ) từ dùng

để làm gì? (tạo câu)

?Khi một tiếng có thể dùng để tạo câu tiếng

ấy gọi là gì? (từ)

?Em hiểu từ là gì? Hãy lấy ví dụ về từ (từ

có 1 tiếng, từ có 2 tiếng)

?Từ kiến thức ở cấp I cho biết từ có một

tiếng gọi là từ gì? Từ có 2 tiếng gọi là từ gì?

*Hoạt động 2:

-Giáo viên cho học sinh quan sát ví dụ và

điền vào bảng cách làm

+Bước 1: Học sinh chọn lọc các từ 1 tiếng

 từ đơn

+Bước 2: Học sinh chọn từ có 2 tiếng từ

phức trong các từ phức đó từ nào có quan hệ

với nhau về nghĩa, từ nào có quan hệ(với

nhau) láy âm giữa các tiếng

Ví dụ: SGK

TiếngThần, dạy, dân, cách, trồng, trọt,chăn, nuôi, và, cách, ăn, ở

TừThần, dạy, dân, cách, trồng trọt, chănnuôi, và, cách, ăn ở

Chăn nuôi Trồng trọt Bánh chưng

Bánh giầy

*Ghi nhớ: SGK/14III/ Bài tập:

Bài 1/14

Trang 6

?Em có nhận xét gì về cấu tạo của từ? Từ

đơn từ phức là những từ như thế nào?

Học sinh đọc ghi nhớ SGK/14

*Hoạt động 3:

-Bài 1 Học sinh làm tại lớp

a/ Gọi học sinh yếu trả lời vì sao em biết

b/Gọi học sinh khá trả lời

c/Gọi học sinh trung bình trả lời

Bài 2 học sinh làm bài tại lớp

a Làm theo mẫu SGK

b Theo giới tính, theo bậc

Bài 3: Giáo viên giảng từng cách kết hợp

của từ bánh

Bài 4: học sinh tự làm

Bài 5:học sinh lấy mẩu giấy nhỏ làm, thi

-Theo giới tính: anh em, cha mẹ -Theo bậc: anh em, bác cháu…

Bài3/ 14-Cách chế biến biến: bánh rán, bánhướt, bánh hấp

-Chất liệu làm bánh: bánh dẻo, bánhnướng,

-Hình dáng của bánh: bánh tai heo,bánh cuốn thừng

Bài 4/ 14-Thút thít: tiếng khóc của ngườithường là trẻ em, âm thanh nhỏ thểhiện sự nghẹn ngào tủi thân và sắpngừng khóc

Bài 5/14+Tiếng cười: ha ha, hì hì

+Tiếng nói: lầm rầm, thì thầm+Dáng điệu: dịu dàng, yểu điệu…

- Chức năng của tiếng là gì?

-Nêu khái niệm từ?

-Từ có cấu tạo như thế nào?

-Về nhà học bài kỹ hai ghi nhớ và làm hoàn chỉnh các bài tập

-Chuẩn bị bài mới:Giao tiếp văn bản, phương thức biểu đạt.

-Giúp học sinh hiểu được khái niệm văn bản

-Các kiểu văn bản với các phương thức biểu đạt

-Biết ứng dụng từng kiểu văn bản vào các mục đích giao tiếp

B CHUẨN BỊ

+Giáo viên: SGK+ SGV+ GÁ

-Kết hợp dùng tranh và phân tích tình huống học sinh và SGK

Trang 7

?Bạn của em chuyển trường vì nhớ bạn nhưng em

không có điều kiện để đến thăm, em sẽ làm gì?

?Vậy khi nói chuyện với mẹ hoặc viết thư cho bạn,

ta gọi đó là hoạt động giao tiếp Vậy giao tiếp nhằm

?Trong ví dụ 1 phương tiện giao tiếp ngôn từ là chuỗi

lời nói, chuỗi lời nói ấy đã làm cho người nghe hiểu

đầy đủ trọn vẹn chưa?

?Trong ví dụ 1, 2, đảm bảo yêu cầu của một văn

bản Vậy văn bản là gì?

?Cho học sinh đọc ví dụ trong SGK

?Câu ca dao sáng tác nhằm mục đích gì? Khuyên con

người cần có bản lĩnh sống, giữ vững lập trường của

mình

-Chủ đề câu ca dao: giữ chí cho bền

-Liên kết về nội dung: câu 8 làm rõ nghĩa câu 6

-Liên kết về luật thơ: thơ lục bát

-Các câu ca dao sau cũng là một văn bản

-Chuẩn bị một số thiệp mời, câu đối minh hoạ để

phần văn bản thêm sinh động về từng kiểu văn bản

?Có bao nhiêu kiểu văn bản? Mục đích giao tiếp của

chúng như thế nào?

*Hoạt động 3:

*Cho học sinh làm bài tập

Bài tập:

?Câu 1: VB hành chính; câu 2 VB tự sự; câu 3 VB

miêu tả; câu 4 VB thuyết minh; câu 5 VB biểu cảm;

II)Văn bản: Là chuỗi lời

nói miệng hay bài viết cóchủ đề thống nhất có liênkết mạch lạc, vận dụngphương thức biểu đạt phùhợp để thực hiện mục đíchgiao tiếp

III)Các kiểu văn bản:

-Tự sự: truyện Con Rồng,cháu Tiên

-Miêu tả: tả con đườnglàng em

-Biểu cảm

-Nghị luận-Thuyết minh

Bài 2/18: Học sinh về nhàlàm

-Văn bản Con Rồng, cháuTiên là văn bản tự sự vì

Trang 8

Bài 1:Xác định phương thức biểu đạt truyện trình bày chuỗi sự

việc có liên kết chặt chẽthể hiện ý nghĩa nhất định.Bài 3: Bài làm thêm

-Viết một văn bản miêu tảkhoảng 5 dòng

-Sưu tầm một số văn bảnhành chính công vụ vàthuyết minh

-Văn bản là gì? Có mấy kiểu văn bản?

-Học ghi nhớ SGK

-Làm các bài tập.-Chuẩn bị bài Thánh Gióng.

-Giúp học sinh hiểu được nội dung ý nghĩa của truyện

-Thấy được nghệ thuật tiêu biểu trong truyện và giá trị của nó

-Giáo dục học sinh lòng tự hào về truyền thống đấu tranh bảo vệ đất nước ngoancường của dân tộc Biết nhớ đến công ơn của những người anh hùng có công vớitổ quốc

B CHUẨN BỊ

-Thiết bị, tài liệu: Bức tranh đoạn thơ về Thánh Gióng

+Tích hợp với phần tiếng Việt ở khái niệm danh từ chung và danh từ riêng, cáctừ mượn, với phân môn tập làm văn ở khái niệm kiểu bài văn tự sự

2)Bài cũ:

-Kể lại truyện Bánh chưng bánh giầy

3)Bài mới:

TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG NỘI DUNG GHI BẢNG

*Hoạt động 1:

-Giáo viên đọc mẫu, học sinh chia đoạn và

tóm tắt đoạn

-Đoạn 1: từ đầu đến nằm đấy

-Đoạn 2: Tiếp đến cứu nước

I…Đọc- hiểu văn bản

1/Đọc, chú thích:

2/Tóm tắt truyện:

Trang 9

-Ñoán 3: Tieâp ñeân leđn trôøi.

-Ñoán 4: Coøn lái

-Giaùo vieđn löu yù hóc sinh caùch ñóc

+Ñoán1, 2: ñóc gióng doõng dác, döùt khoaùt

+Ñoán 3,4 : khoan thai theơ hieôn cạm xuùc sađu

laĩng

-Hóc sinh tìm hieơu chuù thích vaø giại thích

moôt soâ töø khoù

*Hoát ñoông 2:

?Theo em truyeôn Thaùnh Gioùng coù maây nhađn

vaôt, ai laø nhađn vaôt chính?

?Truyeôn môû ñaău baỉng söï vieôc gì?

?Haõy cho bieât hoaøn cạnh ra ñôøi cụa T.G?

?Em coù nhaôn xeùt gì veă hoaøn cạnh ra ñôøi cụa

T.G? Chöùng toû T.G laø ngöôøi nhö theâ naøo?

?Em haõy cho bieât caôu beù ñaõ caât tieâng noùi

trong hoaøn cạnh naøo?

?Giaịc AĐn laø giaịc theâ naøo? Tái sao tieâng AĐn

lái phại vieât hoa?

*Cho hóc sinh thạo luaôn:

?Tái sao tieâng noùi ñaău tieđn cụa T.G lái laø

tieâng noùi ñaùnh giaịc? Gioùng ñoøi hoûi nhöõng

gì, vieôc Gioùng ñoøi 3 vuõ khí baỉng saĩt naøy coù yù

nghóa nhö theâ naøo? Theơ hieôn öôùc mô gì cụa

nhađn dađn?

?Sau khi gaịp söù giạ, coù ñieău gì kyø lá veă

T.G, Gioùng lôùn nhanh nhö thoơi laø nhôø ñađu?

Tái sao taùc giạ dađn gian lái chón chi tieât cạ

laøng nuođi Gioùng?

?Ñieău ñoù coù yù nghóa gì?

?Hình ạnh cụa T.G khi ra traôn ñöôïc mieđu tạ

nhö theâ naøo? Em coù nhaôn xeùt gì veă chi tieât

naøy? Theơ hieôn öôùc mô gì cụa nhađn dađn?

?Em haõy keơ lái traôn ñaùnh cụa T.G

?Tái sao taùc giạ dađn gian lái chón hình ạnh

cađy tre ñeơ ñaùnh giaịc cuøng vôùi Gioùng?

?Tái sao khi thaĩng giaịc TG khođng ôû lái vôùi

dađn maø bay veă trôøi?

?Ñóc chuù thích: nuùi Trađu, traùng só, tröôïng,

nuùi Soùc vaø noùi roõ danh töø naøo laø danh töø

möôïn tieâng Haùn?

?Sau khi chieân thaĩng T.G ñaõ laøm gì? Em coù

nhaôn xeùt gì veă chi tieẫt naøy?

?Theo em truyeôn T.G coù lieđn quan gì ñeân söï

thaôt lòch söû naøo, ñoù laø nhöõng daâu tích gì?

3/Phađn tích 3.1.Hoaøn cạnh ra ñôøi:

-Baø mé öôùm chađn vaøo veât chađn to,thú thai 12 thaùng sinh ra caôu beùkhođi ngođ tuaân tuù tuaân tuù 3 tuoơikhođng bieât ñi, bieât noùi, bieât cöôøi

=> Söï ra ñôøi kyø lá,laø ngöôøi thaăn

3.2.Cuoôc ñôøi cụa Gioùng

a/Khi gaịp söù giạ

-Caât tieâng noùi ñaău tieđn ñoøi ñaùnhgiaịc

+Moôt thanh saĩt

+Moôt con ngöïa saĩt

+Moôt aùo giaùp saĩt

Bieơu töôïng moôt söùc mánh baât khạkhaùng, öôùc mô veă vuõ khí lôïi hái.-Gioùng lôùn nhanh nhö thoơi, côm aínmaây cuõng khođng no, aùo vöøa maịc ñaõcaíng ñöùt chư, baø con gom goùp gáoñeơ nuođi Gioùng

 Gioùng tieđu bieơu cho söùc mánhtoaøn dađn, tinh thaăn ñoaøn keât vaø loøngyeđu nöôùc cụa cạ dađn toôc

b/Thaùnh Gioùng ra traôn

-Vöôn vai bieân thaønh moôt traùng sóoai phong laêm lieôt

Öôùc mô veă moôt con ngöôøi coù ñụsöùc mánh ñeơ cöùu nöôùc

=>Ñeă cao tính baât töû cụa nhađn vaôt

3.3 Nhöõng daâu tích: tre ñaỉng ngaø,

hoă ao, laøng chaùy

II…Toơng keât :

Ghi nhôù: SGK

III Luyeôn taôp

Baøi 1/24: hóc sinh thạo luaônnhoùm hóc sinh thuyeât trình

Baøi 2/24:

-Phuø ñoơng thuoôc löùa tuoơi thieâu nhi.-Múc ñích: ñeơ hóc taôp toât, lao ñoông

Trang 10

?Thông qua sự ra đời kỳ lạ của T.G, hình

tượng ấy có ý nghĩa gì?

Tại sao hội thi thể thao nhà trường phổ thông

lại có tên là Hội khoẻ Phù Đổng?

tốt

-Đọc một số bài thơ viết về Thánh gióng -Về nhà học bài và làm bài tập -Chuẩn bị

bài Từ mượn

********************************************************************

NS:11/9/05

Giúp học sinh:

-Hiểu được thế nào là từ mượn

-Nhận biết được những từ mượn đang được sử dụng trong Tiếng Việt

-Tầm quan trọng của từ Hán-Việt

-Biết sử dụng từ mượn hợp lí trong văn nói và viết

B CHUẨN BỊ

+Giáo viên: SGK+ SGV+ GÁ

+Tích hợp với phần văn ở truyền thuyết Thánh Gióng, cụ thể từ vương, tráng sĩ;

phần tập làm văn ở phần Tìm hiểu chung về văn tự sự

Kiểm tra sĩ số:

2)Bài cũ:

-Học sinh 1 -1/Nêu khái niệm từ, từ có cấu tạo như thế nào?

-2/Nêu rõ và lấy ví dụ?

-Học sinh 2: -1/Chức năng của tiếng là gì?

-2/Lấy ví dụ của từ 1 tiếng, từ 2 tiếng

-3/ Thế nào là từ ghép, từ láy? Lấy hai ví dụ?

3) Bài mới:

Do sự tiếp xúc, do mối quan hệ đa dạng trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sốngchính trị, kinh tế, văn hoá giữa các quốc gia, không một ngôn ngữ trên thế giới nào lại

Trang 11

không vay mượn từ của ngôn ngữ khác Có thể nói vay mượn các đơn vị từ vựng là mộthiện tượng khá phổ biến trên thế giới Việc vay mượn như vậy góp phần hổ trợ đắc lựccho vốn từ ngữ của mỗi nước thêm phong phú, thêm sống động Việt Nam chúng tacũng không nằm ngoài quy luật chung ấy Hơn 1000 năm dưới sự đô hộ của giặc Tàu,

100 năm đô hộ của giặc Tây, ta đã ảnh hưởng về văn hoá nói chung và về ngôn ngữ

nói riêng không ít, để hiểu rõ hơn ta cũng tìm hiểu về bài “Từ mượn”

*Hoạt động 1:

Giáo viên: Gọi học sinh đọc: “Chú bé…trượng”

? Em hiểu từ “thuần” là gì? Tinh nguyên không pha

tạp

?Em hiểu từ thuần Việt là từ như thế nào?

( là từ không pha tạp ngôn ngữ khác, đậm chất tiếng

Việt.)

?Theo em từ nào là từ thuần Việt trong ví dụ trên?

( chú bé vùng dậy, vươn, vai…)

?Còn từ “tráng sĩ, trượng” có phải là từ thuần Việt

không? Muốn hiểu hai từ trên em phải có cách hiểu

khác biệt như thế nào? so với từ thuần Việt

(Từ thuần Việt có thể đọc là hiểu nghĩa ngay còn 2 từ

trên cần có sự chú thích mới hiểu)

?Vậy em hiểu từ thuần Việt có từ bao giờ, do ai sáng

tạo ra?

? Còn hai từ trên có nguồn gốc ở đâu, không phải từ

thuần Việt nhưng chúng ta vẫn sử dụng vì sao?

(vì tiếng Việt chưa có từ thích hợp để biểu thị  Từ

mượn)

?Thế nào là từ mượn?

-*Hoạt động 2:

-Giáo viên: Gọi học sinh đọc lại ví dụ trên bảng

? 2 từ trên là từ mượn của tiếng nước nào? Tiếng

Hán

?Lấy ví dụ một số từ mượn tiếng Hán

?Em thấy từ mượn tiếng Hán chiếm vị trí như thế nào?

trong ngôn ngữ tiếng Việt? (60%)

?Ngoài ra tiếng Việt còn mượn những ngôn ngữ nào

khác? Lấy ví dụ

I/

Từ thuần Việt và từ mượn

Ví dụ: SGKChú bé vùng dậy, vươnvai một cái biến thànhmột tráng sĩ mình cao hơntrượng

a) Từ thuần Việt: là nhữngtừ do nhân dân ta sáng tạora

b) Từ mượn: Vay mượn ởnước ngoài để biểu thịnhững sự vật hiện tượng,đặc điểm mà tiếng Việtchưa có từ thích hợp đểbiểu thị

2/Các lớp từ mượn :

-Quan trọng nhất là từmượn tiếng Hán:

Ví dụ: Quốc kỳ, đại diện,ẩm thực

-Từ mượn các nước khác:+Tiếng Anh:

Ví dụ:Ti vi ( Television)-Công tai nơ (Container)-Băng đô ( bandean)-Sơ mi ( chemise)+Tiếng Pháp:

Cà phê ( café)

Ca lô (Calor)

Ba lê (Ballet)+ Tiếng HánTự do, bất hạnh, sơn hàohải vị

Trang 12

*Hoạt động 3:

Giáo viên: Những từ mượn có tính Việt hoá cao là

những từ khi đọc và viết ta thấy thân thuộc, gần gũi

như từ thuần Việt Từ chưa được Việt hoá hoàn toàn là

từ chưa được mọi tầng lớp nhân dân sử dụng rộng rãi

phổ biến

?Theo em có cách viết từ mượn như thế nào?

G.v : Gọi học sinh đọc ý kiến của Hồ chủ tịch

? Ở ý thứ nhất trong đọan 1 em rút ra được điều gì ?

?Lấy ví dụ dùng từ mượn khi cần thiết, phù hợp

Vd: Đàn bà-phụ nữ, vợ- phu nhân(trang trọng lịch sự

hơn)

*Hoạt động 4:

-Học sinh đọc ghi nhớ SGK /25

*Hoạt động 5:

Bài 1/26: Ghi lại những từ mượn có trong những câu

dưới đây, cho biết các từ mượn ấy được mượn của

tiếng (ngôn ngữ) nào?

a)Vô cùng- không giới hạn

-Ngạc nhiên-hoàn toàn bất ngờ

-Tự nhiên- những gì tồn tại mà không phải do con

người mới có

-Sính lễ: lễ vật nhà trai mang đến nhà gái để xin cưới

b) Gia nhân – người giúp việc trong nhà

c) Pốp (pop)

Bài 2/26: giáo viên hướng dẫn để học sinh tự làm

Bài 3/26: Thi làm nhanh

Kể một số từ mượn tên một số đồ vật

Bài 4/26 học sinh phân biệt được hoàn cảnh giao tiếp

của những từ mượn, chúng tạo nên sắc thái gì?

Bài 5/26: Yêu cầu viết đúng, sạch đẹp, rõ ràng có thể

chấm vở viết tại lớp 2 học sinh

+ Tiếng Nga:

3/ Cách viết từ mượn

-Từ có tính Việt hoá caoviết như từ thuần Việt.Vd: mít tinh (meeting),gôn (golf)

-Từ chưa được Việt hoáhoàn toàn khi viết cầndùng dấu gạch ngang(-)để nối các tiếng

II Luyện tậpBaì 1/26a)Hán Việt: vô cùng, tựnhiên, ngạc nhiên, sính lễ.b)Hán Việt: gia nhân.c) Tiếng Anh:

póp , In-ter-netBài 2/26 Định nghĩa từng tiếng tạothành từ Hán Việt

Bài 3/26 Cát sét, xa lộ, kí túc xáBài4/26

Phôn, fan, nốc ao: hoàncảnh giao tiếp thân mậtvới bạn bè, không sangtrọng, không phù hợp vớigiao tiếp đòi hỏi sự kínhtrọng nhã nhặn

4 Hướng dẫn về nhà:

-Thế nào là từ thuần Việt –Nêu các lớp từ mượn?

Học phần bài học trong vở, làm hoàn chỉnh các bài tập

-Chuẩn bị bài mới: “Tìm hiểu chung về văn tự sự”

********************************************************************

Trang 13

NS:13/9/05

Giúp học sinh:

-Nắm được mục đích giao tiếp của tự sự

-Có khái niệm sơ bộ với thương thức tự sự trên cơ sở hiểu được mục đích giaotiếp của tự sự và bước đầu biết phân tích các sự việc trong tự sự

B CHUẨN BỊ

+Giáo viên: SGK+ SGV+GÁ

-Tích hợp với phần văn ở truyền thuyết Thánh Gióng

+Học sinh: SGK

B…CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1)Ổn định: Kiểm tra sĩ số:

2)Bài cũ:-Học sinh 1 -1/Nêu khái niệm giao tiếp văn bản?

-2/Có mấy loại văn bản, phương thức biểu đạt?

-Học sinh 2: -1/Nêu khái niệm văn bản

-2/Xác định ví dụ và cho biết chúng thuộc văn bản gì ?

+Hãy tả lại một cơn mưa em nhớ nhất( miêu tả)

+Em viết đơn xin nhà trường miễn giảm học phí(hành chính công cụ )

+Em rất ân hận về sai lầm của mình đối với bạn, em muốn xin lỗi (biểu cảm)

+Buổi học thứ hai rất thú vị, em về nhà kể với gia đình(Tự sự)

3) Bài mới:

*Hoạt động 1:

?Hàng ngày các em có kể chuyện và nghe kể

chuyển không? Kể những chuyện gì?

->Kể chuyện văn học như cổ tích, chuyện đời

thường và chuyện sinh hoạt

? Theo em kể chuyện để làm gì?

?Khi nghe kể chuyện người nghe muốn biết điều

gì? (kể chuyện để nhận thức về người và sự việc để

giải thích, khen chê)

?Dựa vào văn bản Thánh gióng đã học em hãy liệt

kê các chi tiết chính theo một thứ tự diễn biến của

sự việc học sinh viết nhanh ra giấy nháp

?Các sự việc trên có liên kết chặt chẽ với nhau

không, ý sau có làm rõ ý trước không? Cuối cùng

truyện có dẫn đến kết thúc không? Toàn bộ truyện

có làm nổi bật lên ý nghĩa chung không?

?Vậy em hiểu văn tự sự là gì?

?Em hãy lấy ví dụ về văn bản tự sự

*Hoạt động 2:

?Truyện TG giúp ta giải thích sự việc gì?

(từ xưa người anh hùng cứu nước và nhân dân đã

* Ví dụ: Văn bản Thánh gióng-Sự ra đời của Thánh gióng-T.G đòi đi đánh giặc

-T.G lớn nhanh như thổi-T.G trở thành tráng sĩ

-T.G đánh tan giặc

-T.G bay về trời

-Vua lập đền thờ, phong danhhiệu, những vết tích còn lại

 Tự sự

I/Khái niệm

Tự sự (kể chuyện)là phương thứctrình bày một chuổi các sự việc,các sự việc này dẫn đến sự việckia cuối cùng dẫn đến một kếtthúc thể hiện một ý nghĩa

II/ Tác dụng

Tự sự giúp người kể giải thích sựviệc tìm hiểu con người nêu vấnđề và bày tỏ thái độ khen chê

Trang 14

sớm hợp lực để đánh đuổi giặc ngoại xâm bảo vệ

bờ cõi nước Nam)

?Truyện TG nói gì về những con người Việt Nam

thời xưa?

(những người nghèo mà phúc đức người yêu nước,

người có tài…)

?Truyện TG có ý nghĩa gì đối với ta ngày nay?

(truyền thống yêu nước của dân tộc ta, từ xưa người

anh hùng cứu nước đã được nhân dân hình dung

một cách đẹp đẽ)

?Nhân dân sáng tạo truyện TG để khen ai, chê ai?

(khen người tài yêu nước, con người nghèo và phúc

đức… căm ghét bọn xâm lươc)

?Từ sự phân tích trên, ta thấy văn kể chuyện (tự sự)

thường có mục đích gì?

?Vậy tác dụng của tự sự là gì?

Học sinh đọc ghi nhớ SGK trang 28

Tiết 2

*Hoạt động 3:

Bài 1/28

Trong truyện này phương thức tự sự thể hiện như

thế nào? Câu chuyện thể hiện ý nghĩa gì?

Học sinh ghi ra giấy nháp lên bảng viết

Bài 2/29

Bài thơ sau đây có phải tự sự không? Vì sao? Hãy

kể câu chuyện bằng miệng

III Luyện tậpBài 1/28:Ông già mang củi vềông kiệt sức  muốn chếtthần chết xuất hiện sợ hãinhờ thần chết vác củi

Bài 2/29:Bài thơ “Bé Mây” là tựsự vì nó kể câu chuyện có nhânvật (mèo, chuột và bé Mây) cósự việc nối tiếp và kết thúc.Bé cùng mèo nướng cá bẫychuột cả hai tên chuột sabẩy Mây cùng mèo mơ đượcxử án chuột ai ngờ sáng ramèo lại nằm trong bẩy

Ý nghĩa: hại người không khéolại tự hại mình

Về nhà học bài và làm bài tập.-Chuẩn bị bài mới: Sơn tinh Thuỷ tinh

BTvề nhà:Câu nào đúng nhất trong những câu trả lời sau đây cho câu hỏi? Tự sự là gì?a)Tự sự giúp người kể giải thích sự việc, tìm hiểu con người

b)Tự sự là phương thức trình bày một chuổi các sự việc

c)Tự sự là phương thức trình bày một chuổi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việckia cuối cùng dẫn đến một kết thúc thể hiện một ý nghĩa

d) Tự sự là trình bày diễn biến sự việc

Trang 15

Giúp học sinh:

-Hiểu được nội dung, ý nghĩa truyện Sơn tinh Thuỷ tinh (STTT)

-Biết kể lại truyện

-Cảm nhận được sức sáng tạo của nhân dân ta và trí tưởng tượng vô cùng phongphú

-Khêu gợi ở học sinh ước mơ chinh phục thiên nhiên,

-Giáo dục lòng yêu thiên nhiên và biết bảo vệ thiên nhiên mãi tươi đẹp

B CHUẨN BỊ

B…CÁC BƯỚC LÊN LỚP

2)Bài cũ:

-Học sinh 1 -1/Kể lại truyện Thánh gióng

-2/Nêu ý nghĩa của truyện

*Hoạt động 1:

-Giáo viên: Hướng dẫn học sinh đọc, có

thể đọc phân vai, giọng đọc rõ ràng

khoan thai, cần nhấn mạnh ở những từ

ngữ chi tiết quan trọng

-Gọi học sinh đọc chú thích, giải nghĩa

một số chú thích, tóm tắt truyện

*Hoạt động 2:

Giáo viên: Chia tổ cho học sinh thảo

luận, tổ 1,2 thảo luận câu 1 trang 33

? Truyện Sơn tinh Thuỷ tinh gồm mấy

đoạn? Mỗi đoạn thể hiện những nội

dung gì? Truyện được gắn vào thời đại

nào trong lịch sử Việt Nam

Học sinh: thảo luận và đưa ra nhận xét

I Đọc hiểu văn bản1)Đọc- chú thích 2)Tóm tắt truyện 3)Phân tích

a) Mốc lịch sử của truyện -Truyện gắn với thời đại các vua Hùng(thời Hùng Vương thứ 18 là ước lệ)-Truyện vốn là thần thoại được lịch sửhoá nhiều chi tiết hoang đường nhưngcó cơ sở thực tế( công cuộc trị thuỷ vớimở nước, dựng nước đầu tiên của ngườiViệt cổ)

b)Chi tiết nghệ thuật tưởng tượng kìảo của nhân vật chính

+Tài phép:

Trang 16

từng tổ.

Tổ 3,4 thảo luận câu 2 trang 34 và đưa

ra nhận xét, cụ thể tổ 3: Xác định nhân

vật chính và những chi tiết là ảo về hai

nhân vật Sơn tinh Thuỷ tinh (hình dáng,

tài phép, cuộc giao chiến giữa hai vị

thần)

Tổ 4: Sơn tinh Thuỷ tinh đại diện cho

thế lực nào? cuộc chiến kết thúc có ý

nghĩa ra sao? Nêu ý nghĩa của truyện

Sơn tinh Thuỷ tinh?

Tổ 5: Nêu nhận xét 4 tổ trên

Giáo viên nhận xét và cho điểm vào sổ

những tổ làm đúng

 Tài phép phi thường

+Cuộc giao chiến:

Thuỷ tinh: Hô mưa gọi gió, làmrung chuyển đất trời, nước ngập khắpmọi nơi

Sơn tinh: Bắt đồi, dời núi, ngăndòng nước lũ Sơn tinh thắng Thuỷtinh

c)Ý nghĩa tượng trưng của Sơn tinhThuỷ tinh

Thuỷ tinh là hiện tượng mưa to, bão lụthàng năm

Sơn tinh: là cư dân Việt cổ đắp đê vượtlũ Sơn tinh thể hiện sức chiến đấu bền

bỉ của nhân dân quyết chinh phục thiênnhiên trong thời kì mở nước

-Chiến thắng của Sơn tinh là niềm khaokhát mãnh liệt của nhân dân muốn chếngự nạn lũ lụt

-Nhân dân mong muốn Thuỷ tinh có sứcmạnh tài phép lũ lụt không còn hoànhhành

III Tổng kết: Ý nghĩa truyện sgk/34III Luyện tập:

1) Hãy tưởng tượng em là Sơn tinh thời nay em sẽ làm gì để chống chọi với nạnlũ lụt ở địa phương em ở nước ta

Giáo viên gợi ý:

-Học giỏi để có kiến thức rộng, yêu quý thiên nhiên giàu lòng yêu quê hương, đấtnước, khuyên nhũ bạn bè gia đinhg bà con hàng xóm đừng chặt cây phá hoại rừngtham gia đắp đê chống lụt

2) Nhìn vào tranh em hãy viết 1 đoạn văn khoảng 5-7 dòng

Vậy là cuộc chiến diễn ra rất quyết liệt giữa hai vị thần có sức khoẻ phi thường có sắcmặt đằng đằng sát khí Thuỷ tinh đã dâng nước cao với tất cả nỗi căm thù, tức giận,những con thuồng luồng nước cũng ra sức hỗ trợ cho chủ của mình Trong khi đó với sựtự tin Sơn tinh nhất từng tảng đá ngăn chặn dòng nước lũ với ý chí và sứac mạnh vôđịch Sơn tinh đã chiến thắng

4)Hướng dẫn về nhà:

-Kể diễn cảm lại truyện

Về nhà học bài và làm hoàn chỉnh các bài tập

Chuẩn bị bài mới : “Cách giải thích nghĩa của từ”

-Tuần:3 - Tiết:10,11

NS:17/9/05

Tiếng Việt NGHĨA CỦA TỪ

Trang 17

-Giúp học sinh hiểu được nghĩa của từ

-Biết cách giải thích nghĩa của từ một cách phù hợp

-Thông qua việc hiểu nghĩa của từ, giúp học sinh hiểu cái hay, cái đẹp, sự lý thú trongviệc giải nghĩa từ tiếng Việt

B CHUẨN BỊ

+Tích hợp: Truyền thụ theo cách quy nạp từ các ví dụ học sinh phân tích và rút

ra nghĩa, tận dụng các từ được chú thích trong các văn bản đã học

2)Bài cũ:

Ví dụ: hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì?

-Học sinh 1 -Em hãy xác định các tiếng từ có trong ví dụ trên

-Tìm từ mượn, cho biết từ mượn đó thuộc ngôn ngữ nước nào?

(Sính lễ: từ mượn tiếng Hán)

-Thế nào là từ mượn?

-Học sinh 2: Nêu cách viết từ mượn? Lấy ví dụ?

3)Bài mới:

Có một số từ rất thân thuộc, luôn được chúng ta sử dụng một cách linh hoạt vàrộng rãi Nhưng khi được hỏi nghĩa của từ là gì thì ít nhiều ta sẽ lúng túng vì chưa biếtcách giải thích nghĩa ra sao?Để có thể hiểu rõ hơn về cách giải thích nghĩa của từ tacùng tìm hiểu qua tiết học hôm nay

*Hoạt động 1:

-Giáo viên: học sinh đọc ở nội dung có ở mục 1 trong bài có 3

ví dụ, mỗi ví dụ đều có một từ in đậm đứng trước

?Bộ phận đứng trước có vai trò gì?

? Bộ phận đứng sau có vai trò gì?

Giáo viên:

Bộ phận đứng trước: Từ được giải nghĩa

Bộ phận đứng sau: làm rõ nghĩa cho từ cần giải thích

-Giáo viên: giảng thêm về mặt âm và mặt nghĩa của từ:

Aâm : là hình thức ngữ âm, hình

Từ thức cấu tạo và hình thức NP

Nghĩa: nghĩa biểu vật, biểu niệm,

biểu thái

âm: là hình thức; nghĩa: là nội dung

?Nghĩa của từ ứng với mô hình nào trong SGK?(nội dung)

Vậy nội dung mà từ biểu thị được gọi là nghĩa của từ Nghĩa

của từ là gì?

Giáo viên: lấy ví dụ:

I)Nghĩa của từ là gì?

*Ví dụ: SGK trang 35

*Ghi nhớ 1:SGK trang 35

Trang 18

-Mây, gió, nhà, phấn… gọi là gì? (Sự vật)

-Xanh, đỏ, tím, vàng… gọi là gì? (tính chất)

-Buồn, vui, giận… chỉ về gì? (trạng thái)

-Đi, đứng, nói, cười… chỉ về cái gì?( hoạt động )

-Và , với, của… chỉ về gì? (quan hệ)

?Vậy nội dung của từ biểu thị rất phong phú

-Các từ tập quán, lẫm liệt, nao núng thuộc nội dung biểu thị

nào?

+Tập quán(sự vật); lẫm liệt(tính chất ); nao núng (trạng thái)

?Vậy nghĩa của từ có nội dung biểu thị nào?

-Học sinh đọc ghi nhớ 1 SGK/35

*Hoạt động 2:

Gọi học sinh đọc lại ví dụ trong sgk/35

Học sinh thảo luận:

?Theo em trong 3 ví dụ trên cách giải thích nào phù hợp với

các cách giải thích nghĩa trong SGK?

?Có mấy cách giải thích nghĩa của từ? (3 cách)

học sinh đọc ghi nhớ 2; SGK /35

TIẾT 2

*Hoạt động 3:

Bài 1/36: học sinh thảo luận theo nhóm

Tìm một số chú thích  giải nghĩa

Sơn tinh: thần núi đưa ra từ đồng nghĩa

Thuỷ tinh: Thần nước đưa ra từ đồng nghĩa

Nao núng, lung lay không vững lòng tin  đưa ra từ trái

 không vững lòng tin

Bài 2/36: Điền các từ

vào ô trống

Bài 3/26: Điền các từ

vào chỗ … Học sinh thi

làm nhanh giữa các

nhóm

Bài4/36

Bài 2/36:

- Học hành: học và luyện tập………năng

-Học lỏm: Nghe hoặc thấy……….dạy bảo

-Học hỏi: tìm tòi hỏi han………

-Học tập: học văn hoá có thầy………

Bài 3/36 -Trung bình: ở vào khoảng giữa ………

-Trung gian: ở giữa vị trí………

-Trung niên: đã quá tuổi thanh niên………

*Kiến thức thêm:

-Có tinh thần giữ lòng trung thành đến cùng: trung kiên

-Đoạn giữa dòng sông: Trung lưu-Nơi ở giữa một vùng nào đó : Trung tâmBài4/36

Trang 19

Giải thích các từ sau

theo những cách đã biết

-Giêáng: là hố đào thẳng đứng sâu vào lòng đất để lấy nước.-Rung rinh: Chuyển động nhẹ nhàng, liên tiếp

-Hèn nhát: Thiếu can đảm

Bài 5/36: giải nghĩa từ mất

Mất: (theo cách giải nghĩa của nụ) không biết ở đâuMất: (theo cách hiểu thông thường) không còn thuộc về mình,

bị lấy đi

4.Hướng dẫn về nhà:-Nghĩa của từ là gì?

-Các cách giải nghĩa của từ

-Về nhà học bài và làm các bài tập

-Chuẩn bị bài mới “Sự việc và nhân vật trong văn tự sự”

-Giúp học sinh nắm được vai trò, ý nghĩa của sự việc trong văn tự sự

-Biết xác định, nhận diện, thấy được vai trò của nhân vật trong văn tự sự

-Có sự hiểu biết sâu, kỹ hơn về hai yếu tố chính trong văn tự sự làm tiền đề, cơsở để hình thành kỹ năng viết bài văn tự sự

B CHUẨN BỊ

+Tích hợp: kết hợp củng cố lại kiến thức về nghĩa của từ và nói rõ nghĩa của từvận dụng vào việc kể sự việc và tả nhân vật

-Ôn lại tất cả các bài tìm hiểu văn bản đã học

2)Bài cũ:

-Tự sự là gì ?-Tác dụng của tự sự?

-Trong bài thơ “Sa bẫy” người kể (nhà thơ)đã thực hiện được mục đích gì đốivới người nghe( người đọc)?

3)Bài mới:

Tự sự là “kể sự việc” do đó sự việc là yếu tố quan trọng cốt lỏi của tự sự Nếukhông có sự việc thì sẽ không có tự sự Thế nhưng sự việc phải như thế nào mới có thểtrở thành tự sự ta cùng tìm hiểu qua bài “Sự việc và nhân vật trong văn tự sự”

Trang 20

Giáo viên: Không thể bỏ sự việc (1),(3),(5) được vì chuổi các sự việc sẽ rời rạc, khôngcó tính liên tục, nhất quán và không đạt được mục đích tự sự.

Giáo viên: ghi các sự việc lên bảng và đảo các sự việc  học sinh nhận xét

1)Vua Hùng ra điều kiện chọn rể.

2)Sơn tinh Thuỷ tinh đến cầu hôn.

3)Vua Hùng kén rể.

4)Thuỷ tinh đến sau dâng nước đánh Sơn tinh.

5)Sơn tinh đến trước được vợ.

6)Hai bên giao chiến, cuối cùng Thuỷ tinh rút quân về.

7)Hàng năm Thuỷ tinh dâng nước đánh Sơn tinh  thua.

? Trật tự sự việc như trên đã được chưa?(chưa)

?Sự việc sau có nhằm giải thích cho sự việc trước và sự việc trước có phải là nguyênnhân của sự việc sau không? (không ) các sự việc rời rạc không logic

b)Dựa vào truyện Sơn tinh Thuỷ tinh trả lời các câu hỏi sau:

?Ai làm ra sự việc(nhân vật)? :Sơn tinh Thuỷ tinh

?Việc xảy ra ở đâu?(địa điểm): Thành Phong Châu nay thuộc tỉnh Phú Thọ

?Việc xảy ra lúc nào?(thời gian): Vua Hùng thứ 18

?Việc diễn biến như thế nào? (Quá trình)

?Việc xảy ra do đâu?(nguyên nhân): Vua Hùng kén rể

?Việc kết thúc như thế nào? (kết quả): Sơn tinh thắng Thuỷ tinh

? 6 yếu tố trên đủ yêu cầu cho tự sự chưa? (đã sáng tỏ)

?Nếu bỏ sự việc vua Hùng ra điều kiện kén rể có được không?:Không vì sẽ làm chotruyện không có nguyên nhân không có tính thuyết phục người đọc

c)Sự việc thể hiện mối thiện cảm của người kể đối với vua Hùng và Sơn tinh.+Sơn tinh có khả năng khống chế lũ lụt

+Sính lễ là sản vật của núi rừng(điều kiện thuận lợi cho Sơn tinh)

+Sơn tinh lấy được vợ năm nào cũng thắng Thuỷ tinh

+Thuỷ tinh có thắng được Sơn tinh không? Vì sao?(Thuỷ tinh thắng Sơn tinh thì thầndân sẽ ngập chìm trong nước lũ)

?Xoá bỏ sự việc “Hàng năm Thuỷ tinh lại dâng nước “ có được không? Vì sao? (Vìhiện tượng lũ lụt hàng năm vẫn xảy ra nhưng nhân dân ta vẫn kiên cường chống lại) 

tư tưởng của truyện

?Qua tìm hiểu ở trên cho biết sự việc trong văn tự sự cần đảm bảo những yếu tố gì? -Học sinh đọc ghi nhớ ở SGK/38

*Hoạt động 2:

Trong văn bản Sơn tinh Thuỷ tinh ai là nhân vật

chính? Ai là nhân vật phụ?

Giáo viên lập bảng để học sinh điền vào và rút ra

kết luận về nhân vật?

?Nhân vật có vai trò gì? vai trò của nhân vật

chính và phụ

? Nhân vật được thể hiện qua những mặt nào?

I/Sự việc trong văn tự sự1/ Ví dụ:

2/Ghi nhớ : SGK/38

Nhân vật Tên gọi Lai lịch Chân dung Tài năng Việc làm

Trang 21

Sơn tinh Sơn tinh Núi Tản viên Không Làm nỗicồn bải thuỷ tinhĐánhThuỷ tinh Thuỷ tinh Miền biển Không Hô mưa gọi gió Đánh Sơntinh

Mỵ nương Mỵ nương Con gái vuaHùng Đẹp như hoa,tính rất hiền

dịu

Không Không

?Em hiểu nhân vật trong tự sự đóng vai

trò gì? học sinh đọc ghi nhớ sgk/38

*Hoạt động 3:

Bài 1/38,39

Chỉ ra những việc mà các nhân vật

trong truyện Sơn tinh Thuỷ tinh đã làm?

2)Nhân vật trong tự sự:

Ghi nhớ sgk/38II Luyện tậpBài 1/38,39

+Vua Hùng: Kén rể, đưa ra yêu cầu về sính lễ, bàn bạc với các Lạc hầu

+Sơn tinh: cầu hôn đem lễ vật và đánh nhau với Thuỷ tinh

+Thuỷ tinh: cầu hôn, đem lễ vật (đến sau), đánh nhau với Sơn tinh

+Mị nương: Làm vợ Sơn tinh

a) Nhân vật Mị nương: nguyên nhân để vua cha kén rể  sự xuất hiện của Sơntinh,Thuỷ tinh

-Sơn tinh Thuỷ tinh đánh nhau là từ việc Thuỷ tinh không lấy được vợ Giải thíchhiện tượng lũ lục hàng năm

b) Học sinh tự kể:

c) Truyện mang tên Sơn tinh Thuỷ tinh là cách gọi theo nhân vật chính

Bài 2/39:

Kể câu chuyện theo nhan đề: “Một lần không vâng lời”

Gợi ý: có thể là chuyện của bản thân mình

Sự việc: đi tắm sông, không học baiø, không trông nhà cho mẹ đi chợ…

-Diễn biến: cụ thể

-Hậu quả: (Thái độ, tâm sự, suy nghĩ của bản thân)

4 Hướng dẫn về nhà: - sự việc và nhân vật trong văn tự sự là gì?

-Chuẩn bị bài mới: “Sự tích Hồ gươm”

Giúp học sinh:-Ôn lại lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của người anh hùngLê Lợi

-Hiểu được ý nghĩa bí ẩn của Hồ gươm

Trang 22

-Hiểu được nội dung hình ảnh đẹp trong truyện

-Kể lại được truyện

-Giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, tình yêu nước, yêu quê hương

B CHUẨN BỊ

+Giáo viên: SGK+ SGV+ tranh

+Tích hợp: Khai thác văn bản theo cách bổ ngang (dựa theo diễn biến sự việc)khái quát chủ đề của văn bản để chuẩn bị cho việc hình thành khái niệm về chủ đềvăn tự sự

+Học sinh: Tóm tắt bằng cách nắm vững các sự kiện chính của câu chuyện, đọckỹ các chú thích để hiểu được ngôn ngữ kể chuyện trong các truyền thuyết

*Hoạt động 1:

-Giáo viên: hướng dẫn học sinh đọc giải nghĩa chú

thích

-Đoạn Lê Thận kéo lưới 3 lần đều phải thanh sắt: thể

hiện sự ngạc nhiên, sửng sốt, tiếng reo của Lê Thận khi

nhận ra đó là một thanh gươm: ngạc nhiên, vui sướng

-Câu nói của Lê Thận khi dâng gươm cho Lê Lợi: trang

nghiêm, thiêng liêng

-Đoạn nói về chiến thắng của nghĩa quân kể bằng giọng

hào hùng, sáng khoái

I Đọc –hiểu văn bản1) Đọc chú thích2) Tóm tắt

Tóm tắt: học sinh tóm tắt giáo viên sửa chữa

Giáo viên: Gợi ý cho học sinh chia thành từng phần trong truyện

+Phần 1: từ đầu…đất nước: Long quân cho nghĩa quân mượn gươm

+Phần 2: Đoạn còn lại: Đòi gươm khi đất nước hết giặc

+Tìm hiểu chú thích:

Giặc Minh: Giặc phương bắc triều đại nhà Minh

Đức Long quân: Đức (tiếng tôn xưng vua chúa, thần thánh)

?Trong các chú thích trên em em hãy xác định các cách giải nghĩa của từ ?

Đô hộ: đưa ra khái niệm

Tung hoành: từ đồng nghĩa…v v

*Hoạt động 2:

?Vì sao Đức Long quân lại cho mượn gươm thần? 3/Phân tích a)Nguyên nhân Đức Long

Trang 23

Em có suy nghĩ gì về chi tiết này?

?Hãy cho biết cảm nghĩ của em trước sự việc Đức

Long quân giúp đỡ nghĩa quân? Đức Long quân

cho mượn gươm để làm gì?

?Em hãy kể lại quá trình Đức Long quân cho nghĩa

quân mượn gươm?

-Gọi một học sinh đứng dậy kể lại tại lớp

? Vì sao Đức Long quân không trao ngay cho Lê

Lợi cả chuôi và lưỡi gươm mà lại trao cho hai

người là Lê Lợi và Lê Thận? Theo em, ngụ ý của

tác giả dân gian ở đây là gì?

?Em hiểu thế nào khi Lê Thận kéo lưới cả 3 lần

đều là thanh gươm mà không phải là tôm, cá?

?Vì sao thanh gươm không sáng rực hai chữ :

“Thuận thiên” khi gặp Lê Thận mà khi gặp Lê Lợi

nó mới sáng?

quân cho mượn gươm-Giặc minh đô hộ coi dân tanhư cỏ rác

-Thế lực quân ta còn yếu

 kì ảo : Đức Long quâncho mượn gươm để giết giặcb)Mượn gươm

-Lê Lợi: chủ tướng: chuôigươm

-Lê Thận: người đánh cá:lưởi gươm

=> Cuộc khởi nghĩa mangtính toàn dân

Hết tiết 1

Giáo viên: 3 lần kéo lứơi đều thấy thanh gươm thì đó không còn là sự vô tình nữa màcó chủ ý của đấng linh thiêng mà còn gọi là ý trời, ý trời đã đưa đẩy thanh gươm đếnvới Lê Thận vì biết ông trước sau gì cũng đứng vào hàng ngũ của nghĩa quân Lam Sơn.Song thanh gươm chưa phát sáng hai chữ “Thuận Thiên” vì đây chưa phải là người đầyđủ tố chất làm thủ lĩnh

? Vì sao chuôi gươm và lưỡi gươm được nhặt từ những nơi khác nhau? lưỡi gươm ở dướinước, chuôi gươm ở trên rừng nói lên khả năng, khí thế cứu nước có ở khắp nơi, từmiền ngược đến miền xuôi, từ miền biển đến miền núi khắp nơi đều sôi sục chí hướngđánh giặc, khi tra chuôi và lưỡi gươm vào với nhau thì vừa khít thể hiện sự đồng tâmnhất trí một lòng đánh đuổi giặc Minh, Lê Lợi chính là người thực hiện sứ mệnh củadân tộc, ông nhận gươm nhận trọng trách của đất nước giao phó

?Từ khi có gươm thần, nhuệ khí của quân Lam

Sơn như thế nào? (đánh đuổi được giặc ngoại

xâm)

?Em hãy cho biết hoàn cảnh Long quân cho đòi

gươm? Tại đâu? Thời gian? Nhân vật đòi gươm

là ai?

?Theo em vì sao Long quân lại cho đòi lại

gươm? Chi tiết này có ý nghĩa gì? qua đó thể

hiện ước vọng gì của nhân dân ta?

?Hãy kể lại khung cảnh trao nhận gươm? Em có

cảm xúc gì trước hình ảnh ấy?

Giáo viên: gợi ý cho các tổ thảo luận

(Việc Long quân cho rùa vàng đòi lại gươm

thần, khẳng định và đánh dấu sự toàn thắng, đất

nước hoà bình và để lại hồ Tả vọng cái tên hồ

Hoàn kiếm ( hồ trả gươm)

*Hoạt động 3:

c) Kết quả:

-Không còn trốn tránh Xôngxáo đi tìm giặc

-Không còn ăn uống khổ cực

 Đánh đuổi được giặc ngoạixâm

d) Trả gươm:

Địa điểm: Hồ Tả vọngThời gian: Một năm sau khiđuổi giặc Minh

-Nhân vật đòi gươm rùa vànglà sứ giả của Đức Long quân

=> Đánh dấu sự toàn thắng thểhiện ước mong hoà bình

II Tổng kết : Ghi nhớ sgk/ 43

Trang 24

Giáo viên hướng dẫn học sinh rút ra ý nghĩa

truyện (ghi nhớ SGK)

III Luyện tập:

Bài 2/43: học sinh thảo luận theo nhóm  rút ra nhận xét

?Vì sao tác giả dân gian không để cho Lê Lợi nhận trực tiếp cả chuôi gươm và lưỡigươm cùng một lúc?

Vì: lưỡi gươm là sức mạnh của sông, chuôi gươm là sức mạnh của núi-> sức mạnh củasông núi( sức mạnh dân tộc đất nước)

-Lê Lợi: người lãnh đạo =>sức mạnh toàn dân mới tạo được thắng lợi

-Lê Thận: lực lượng nhân dân

4.Hướng dẫn về nhà:

Nêu ý nghĩa của truyện Sự tích Hồ gươm

Về nhà học bài và làm bài đầy đủ

Chuẩn bị bài mới : “Chủ đề và dàn bài”

A…MỤC TIÊU BÀI HỌC

-Học sinh biết nắm được chủ đề và dàn bài tự sự, mối quan hệ giữa tự sự và chủđề

-Tập viết mở bài cho bài văn tự sự

-Trọng tâm: học sinh nắm được thế nào là chủ đề, bố cục và yêu cầu của cácphần trong bài tự sự

B CHUẨN BỊ:+Giáo viên: SGK+ SGV.

+Tích hợp:Khai thác các văn bản để hình thành KN chủ đề và làm bài văn tự sự.+Học sinh: SGK + Sách bài tập

C…CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1)Ổn định lớp:Kiểm tra sĩ số:

2)Bài cũ:

-1/Thế nào là sự việc nhân vật trong tự sự?

-2/ Em hãy kể ra các sự việc chính trong truyện : “Sự tích hồ gươm”

3)Bài mới:

Trong truyện “Con rồng cháu tiên ”đề cao nguồn gốc quyền qúy của người ViệtNam, truyện Thánh gióng ngợi ca người anh hùng cứu nước làng Gióng, Truyện Tấm

Trang 25

Cám phê phán mẹ con Cám nham hiểm, bày tỏ niềm trân trọng, thương mến đối với côTấm hiền lành nhân hậu Việc đề cao, phê phán, bày tỏ tình cảm thái độ xuyên suốttrong mỗi truyện làm gắn kết các sự việc trở nên chặt chẽ hơn, ta gọi đó là ý chínhhoặc chủ đề Vậy thế nào là chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự?

*Hoạt động 1:

-Giáo viên: gọi học sinh đọc và trả lời câu hỏi

?Em hãy xác định các chuỗi sự việc có trong văn bản

theo trình tự hợp lý?

Giáo viên: (1) giới thiệu Tuệ Tỉnh là danh y lỗi lạc

(2) con nhà qúy tộc và con nhà nông dân đến chữa bệnh

(3)Tuệ Tĩnh chữa cho con nhà nông dân trước vì bệnh

nặng hơn

(4)Đến chữa bệnh cho nhà quý tộc sau

I/ Chủ đề và dàn bàicủa bài văn tự sự:

Để trở thành bài văn tự sự, chuổi sự việc phải liên kết với nhau để đi đến một ýnghĩa, thể hiện tư tưởng mà người kể muốn biễu đạt

?Em hãy tìm ý chính ( ý nghĩa)của bài văn trên  để rút ra chủ đề,(học sinh có thể trảlời những câu trả lời nhỏ để rút ra chủ đề)

?Vì sao Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa bệnh cho con nhà nông dân trước?(vì chú bé con nhànông bị bệnh nặng hơn, nguy hiểm hơn)

?Qua đó giúp ta hiểu được Tuệ Tĩnh có phương châm chữa bệnh như thế nào? (hết lòng

vì người bệnh, không coi việc chữa bệnh là vì tiền mà vì lương tâm thầy thuốc Từ chốichữa bệnh cho nhà giàu vì bệnh nhẹ hơn, càng nhấn mạnh bản lĩnh của Tuệ Tĩnh trướcsự phải trái, trước đồng tiền) Cuối cùng Tuệ Tỉnh đến chữa bệnh cho con nhà giàuchứng minh Tuệ Tĩnh có tấm lòng như thế nào?

?Vậy chủ đề của bài là gì? chủ đề ấy được thể hiện qua

những chi tiết nào? Lời nói nào? (hết lòng thương yêu

cứu giúp những người bệnh, con người cứu giúp nhau

khi hoạn nạn )

Giáo viên: Ca ngợi lòng thương người của Tuệ Tĩnh

chính là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra

trong văn bản

?Vậy em hiểu chủ đề là gì?

Học sinh đọc ghi nhớ ý 1 SGK/45

*Hoạt động 2:

?Trong bài văn trên có mấy phần?

?Phần mở bài thực hiện yêu cầu gì?

?Phần thân bài thực hiện yêu cầu gì?

?Phần kết bài thực hiện yêu cầu gì?

?Vậy dàn bài của bài văn tự sự gồm có mấy phần?

-Học sinh đọc và trả lời câu hỏi bài 1/45,46

Học sinh đọc ghi nhớ ý 2 SGK/45

1)Chủ đề là gì?

Trang 26

a)Chủ đề truyện:

-Biểu dương người nông dân không tham lam, thông minh khôn khéo

-Chế giễu viên quan tham lam

Chủ đề chính: người nông dân xin thưởng 50 roi và đề nghị chia đều phần thưởng.b)Mở bài:Câu1: “Một người …nhà vua”

Thân bài: “Ông ta…hai mươi nhăm roi ”

Kết bài: Phần còn lại

c) Điểm giống nhau về bố cục 2 bài:

-Bố cục rõ ràng

-Nhân vật: Nông dân và quý tộc

-Lộ rõ nội dung từng phần

Điểm khác nhau về chủ đề

-Nhấn mạnh chủ đề

ở đầu truyện

=> Y đức

Phần thưởng-Giới thiệu tình huốngKết thúc hợp lí có hậu

Ở cuối truyện

=>Trí thông minhBài2/46:Nhận xét mở bài và kết bài của hai truyện Sơn tinh Thuỷ tinh và Sự tích hồgươm

Mở bài

Kết bài

Nêu tình huống vua Hùng kén rể

Nêu sự việc tiếp diễn

Nêu tình huống mượngươm dẫn giải

 Kết thúc4.Hướng dẫn về nhà:-Về nhà học bài và làm bài tập

-Chuẩn bị bài mới: “Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự”

-Giúp học sinh nhận diện được nội dung yêu cầu của từng đề bài ở kiểu bài văntự sự

-Biết các bước trình tự trong bài văn tự sự để tiến tới làm bài văn hoàn chỉnhB CHUẨN BỊ

+Tích hợp: -Tận dụng các văn bản tự sự đã học để luyện tập

-Tích hợp dọc: khai thác kinh nghiệm làm văn kể chuyện, học sinhđã có từ lớp 5

+Học sinh: SBT+SGK và ôn lại các văn bản đã học, chú ý cách mở bài, thân bàivà kết bài của các văn bản đó, phân biệt cách kể theo ngôi thứ ba và ngôi thứ nhất.C…CÁC BƯỚC LÊN LỚP

Trang 27

2)Bài cũ:

-Chủ đề của bài văn tự sự là gì?

-Nêu dàn ý của bài văn tự sự?

3)Bài mới:

Qua 6 tiết học tìm hiểu về văn bản nói chung về văn tự sự nói riêng Chúng tađã hiểu được một cách rõ ràng và cụ thể về văn tự sự Đó chính là những bước đi đầutiên để xây dựng trong em sự hình thành khái quát để sau đó bắt tay vào làm bài văntự sự cụ thể hoàn chỉnh Bài học hôm nay một lần nữa sẽ giúp em có những kiến thứcthiết thực để làm bài văn hoàn chỉnh

Lời văn của em, tâm tư, tình cảm, suy nghĩ của chính mình, không sao chép, bắt chướcngôn ngữ, giọng điệu, lời văn một cách vô thức, rập khuông của người khác

Đề 2: Bạn tốt

Kể ra điểm tốt của bạn nổi trội hơn những bạn xung quanh

Đề 3: Kỉ niệm ấu thơ

Kỉ niệm có thể vui hoặc buồn, song cần đáng nhớ

Ấu thơ : từ khi em biết nhận thức, biết nhớ những kỉ niệm ( mẫu giáo, cấp 1)

Đề 4: Sinh nhật của em

 Sinh nhật đáng ghi nhớ của bản thân em

Đề 5: Quê em đổi mới

 Quê em: (nơi em là nơi em đang sinh sống, nơi được sinh ra)

Đổi mới: (Sự thay đổi so với trước đây( so sánh))

Đề 6: Em lớn rồi

 Em thông qua việc gì để nhận thấy mình lớn

Các đề (1),(2) có từ kể giúp em hiểu đó là đề tự sự, còn các đề (3),(4),(5),(6) không cótừ kể nhưng em vẫn biết đó là đề tự sự? Vì sao?

Giáo viên : Vì các từ trọng tâm đã giúp em xác định được yêu cầu tự sự của đề

?Trong 6 đề , đề nào nghiêng về kể việc, đề nào thiên về kể người, đề nào nghiên vềhướng tường thuật lại sự việc

Giáo viên:Đề kể việc (6); đề kể người (2); đề tường thuật lại sự việc (1); (3);(4);(5)

=>Qua trên ta thấy rằng khi nghiêng cứu kỹ, tìm hiểu kỹ lời văn của đề sẽ giúp ta hiểuvà nắm vững yêu cầu của đề hơn Vậy khi tìm hiểu đề em phải làm gì? học sinh đọcghi nhớ ý 1 sgk/48

*Hoạt động 2:

Giáo viên:học sinh xác định yêu cầu đề trong sách,

nhắc lại từ trọng tâm của đề  rút ra câu chuyện

em thích

Giáo viên: có thể chọn chuyện mà em thích: “Sự

tích hồ gươm”

Giáo viên đặt câu hỏi cho học sinh trả lời nhanh

2)Cách làm bài văn tự sựa) Tìm ý

b) Lập dàn bàic) Viết bài vănGhi nhớ : sgk/48

a) Tìm ý:

+Nhân vật: -Lê Lợi (nhân vật chính)

-Lê Thận, Long quân, rùa thần(nhân vật phụ)+Sự việc: Long quân cho nghĩa quân mượn gươm thần, Lê Lợi trả gươm cho Long quân

Trang 28

+Diễn biến: (nêu ý chính)

+Kết quả: Lê Lợi trả gươm cho Long quân Hồ Tả vọng mang tên Hồ hoàn kiếm.+Ýù nghĩa: Ca ngợi chiến thắng vẽ vang của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, giải thích têngọi hồ Hoàn kiếm và nói lên khát vọng hoà bình của dân tộc

?Vậy khi lập ý cho một bài văn tự sự cần xác định những yếu tố gì?

học sinh đọc ghi nhớ ý 2sgk /48

b) Lập dàn ý: Xác định sắp xếp các trình tự của sự việc

Gọi học sinh lên bảng làm  giáo viên treo bảng phụ có các sự việc nhận xét

(1) Hoàn cảnh đất nước

(2) Lê Thận đánh cá bắt được lưởi gươm

(3) Lưởi gươm phát sáng hai chữ “Thuận thiên” khi gặp Lê Lợi

(4) Lê Lợi nhặt được chuôi gươm trên ngọn cây

(5) Chuôi gươm và lưởi gươm vừa khít nhau

(6) Đất nước hoà bình, Lê Lợi làm vua

(7) Long quân sai rùa thần đòi gươm

(8) Hồ Tả vọng thành hồ Hoàn kiếm( Hồ gươm)

?Theo em có thể thay đổi các trình tự của sự việc trên không? Vì sao?

?Vậy lập dàn ý cho bài văn tự sự the một trình tự như thế nào?

+Học sinh đọc ghi nhớ ý 3 sgk/48

c) Viết bài văn :Theo bố cục ba phần: Mở bài; Thân bài; kết bài

Trong phần lập dàn ý, ý nào là mở bài, thân bài, kết bài?

Mở bài (1); Thân bài (2,3,4,5,6,7); Kết bài(8)

?Qua phần lập dàn ý, có ý chính em hãy viết mở bài và kết bài theo lời văn của em?(Có thể nói miệng)

Giáo viên: Mở bài: Giặc Minh xâm chiếm nước ta biến dân ta thành nô lệ của chúng.Với chính sách dã man hà khắc chúng đàn áp dân ta như cỏ rác, ai nấy đều căm giậnchúng Trước tình hình đó nghĩa quân Lam Sơn đã nổi dậy song khí thế còn yếu Longquân muốn cứu giúp nhân dân khỏi lầm than nên đã quyết định cho mượn gươm thần.Kết bài: thế là tên gọi hồ Hoàn Kiếm hay Hồ gươm đã ra đời một cái tên mang màusắc lịch sử, lung linh sáng đẹp thay cho hồ Tả vọng trước đó

*Hoạt động 3:

 Học sinh đọc toàn bộ ghi nhớ sgk/48

*Hoạt động 4:

II Luyện tập:

Học sinh viết ra giấy nháp dàn ý theo yêu cầu đề tập làm văn qua truyện Thánh gióng

 Yêu cầu học sinh làm mở bài và thân bài của truyện

a)Mở bài: Thật kì lạ, vào đời vua Hùng thứ 6 có hai vợ chồng ông lão hiếm muộn con,một ngày kia bà ra đồng dẫm vào vết chân to về nhà thụ thai và sinh ra một cậu békhôi ngô kì lạ là lên ba tuổi mà vẫn bất động, hai ông bà vo cùng buồn bã

b)Kết bài: Nhớ công ơn, phong là “Phù đổng thiên vương” và lập đền thờ tại quê nhà,dân làng cứ đến tháng 4 mở hội rất vui, ngoati ra những chứng tích của cuộc chiến oaihùng giữa Gióng và giặc Ân đã còn mãi cho đến ngày nay

Về nhà học phần ghi nhớ sgk/48

-Làm phần mở bài, kết bài cho các truyện đã học còn lại

Trang 29

-Chuẩn bị bài mới: “Sọ dừa”.

-Viết bằng lời văn của em

-Bài viết khoảng 400 chữ

*Biểu điểm :

a) Mở bài: 1 điểm

b) Thân bài: 8 điểm

c) Kết bài : 1điểm

*Dự kiến thang điểm

-Điểm 9, 10: Bài làm có đầy đủ 3 phần, diễn đạt mạch lạc có hàm xúc, bằng lờivăn của mình

-Điểm 7, 8: Bài làm có đầy đủ 3 phần, có mạch lạc, có sử dụng lời văn của mìnhnhưng không nhiều

-Điểm 5, 6: Có đầy đủ bố cục, lời kể còn dựa vào nguyên bản một ít

-Điểm 3, 4: Chép nguyên bản không sáng tạo

-Đỉêm 1, 2: Kể sai cốt truyện, không đầy đủ bố cục

Giáo viên: nhắc học sinh tiết sau sẽ thu bài

Văn bản: SỌ DỪA

-Giúp học sinh hiểu được sơ lược về khái niệm truyện cổ tích

-Hiểu nội dung, ý nghĩa truyện sọ dừa và một số đặc điểm tiêu biểu của kiểunhân vật mang cốt xấu xí

-Kể lại được truyện

-Giáo dục học sinh lòng thương yêu, biết chia sẽ nổi đau với những người có bộdạng xấu xí

B CHUẨN BỊ

Trang 30

+Tích hợp: Khai thác các từ được chuyển nghĩa khi phân tích nhân vật và sựviệc, chú ý tiếp tục phân tích bố cục chủ đề của văn tự sự.

+Học sinh: Soạn bài ở nhà theo hướng dẫn giáo viên ( tóm tắt được truyện)C…CÁC BƯỚC LÊN LỚP

2)Bài cũ:

*Học sinh 1:-Kể lại truyện truyền thuyết: “Sự tích Hồ gươm”

*Học sinh 2:-Giải thích ý nghĩa thần kỳ của các chi tiết trong truyện(lưỡi , chuôigươm, nơi trả gươm)

-Em thích nhất chi tiết nào trong truyện? Vì sao?

3)Bài mới:

Trong văn học dân gian thì truyện cổ tích là thể loại rất tiêu biểu được mọi người yêuthích Đọc xong một truyện cổ tích mỗi tâm hồn con người dù già hay trẻ đều đồngđiệu gặp nhau ở tình thương yêu con người Chính vì thế truyện cổ tích có khả năngcảm hoá tâm hồn già nua khô khan thành tươi trẻ, biến cuộc sống trở nên đẹp đẽ hơn,trong trẻo hơn với nhiều khát vọng Để hiểu hơn về điều này ta cũng tìm hiểu quatruyện Sọ Dừa

?Các em có thường nghe ông, bà hay bố, mẹ kể chuyện

cổ tích không?

?Trong mỗi câu chuyện em thấy các nhân vật có hoàn

cảnh và hình dáng giống nhau không? Ví dụ: Tấm Cám,

Sọ Dừa…

?Trong truyện cổ tích các nhân vật và sự việc có thật hay

không? Thể hiện ước mơ gì của nhân dân?

?Theo em hiểu như thế nào là truyện cổ tích?

-Giáo viên: đọc mẫu  học sinh đọc

-Giáo viên giải thích một số chú thích khó

-Trạng nguyên: giáo viên giải thích thêm

Lịch sử khoa thi nước ta bắt đầu từ đời Lý Năm 1075

vua Lý Nhân Tôn mở khoa thi Tam trường năm 1135

vua Lý Cao Tôn mở khoa thi tam giáo(nho giáo, phật

giáo, đạo giáo), đến đời Trần(1225-1400) thi hương và

*Thi hội: năm 1232 vua Trần Thái Tôn mở khoa thi thái học sinh(sau tiến sĩ), năm

1247 đặt ra tam khôi, trạng nguyên(trùm đầu), bảng nhỡn(bảng mắt)Thám hoa(thăm hoa) Năm 1374 vua Trần Duệ Tôn mở khoa đình thí(thi ở sân vua) lấy Tiến sỉ,tên “Tiến sỉ” có từ đó

*Thi hương: Năm 1386 Vua Trần Thuận Tôn đặt ra thi hương lấy cử nhân

*Thi tam giáo: Năm 1247 vua Trần Thái Tôn mở khoa thi tam giáo, kì hạn thi có khácnhau năm 1246 vua Trần Thái Tôn định 7 năm 1 khoa Đến năm 1404 Hồ Hán Thươngđịnh cứ 3 năm 1 khoa Nhưng vì nhà Hồ sắp mất ngôi nên lệnh ấy không thực hiệnđược Đến năm 1463 đời vua Lê Thánh Tôn lệ ấy mới theo

Trang 31

? Em hãy tóm tắt truyện Sọ Dừa?

Vậy cuộc đời của Sọ Dừa được tác giả dân

gian giới thiệu như thế nào?(chú ý3)

?Sọ Dừa có nguồn gốc xuất thân như thế nào?

Giáo viên: Ngay từ khi đầu tiên Sọ Dừa đã có

sự khác thường  ra đời càng khác thường hơn

?Vừa chào đời Sọ Dừa đã có hình dáng như thế

nào? Em có nhận xét gì về hình dáng?

?Theo em tâm trạng của người mẹ lúc này ra

sao?

Người mẹ định vất con đi vì sao? Lí do nào

khiến người mẹ tỉnh ngộ?

2)Tóm tắt truyện

3) Phân tích3.1Cuộc đời của Sọ Dừaa)Hoàn cảnh ra đời-Cha mẹ già mới sinh con

-Uống nước từ sọ dừa và mangthai  tròn như quả dừa

=>Sự ra đời khác thườngb)Hình dáng:không chân,không tay, tròn như một quả dừa

=> Hình dáng: xấu xí, quái dị

Giáo viên: có dị bản cho rắng Sọ Dừa khi sinh ra là một cục thịt đỏ hỏn, không có chânnhưng có mắt mũi Bất cứ người mẹ nào khi ra đứa con như thế đều rất đau lòng Ýđịnh vất bỏ Sọ Dừa không phải là sự nhẫn tâm mà khi ấy người mẹ chưa nghe Sọ Dừanói nên cứ đinh ninh là không phải con người Khi nghe cục thịt ấy nói thì tình mẫu tửthiêng liêng lại trổi dậy trong lòng người mẹ không còn ý định bỏ con

?Nhưng ẩn bên trong cái lốt ấy Sọ Dừa là người

có hình dáng như thế nào? Em có nhận xét gì về

dung mạo của Sọ Dừa?

?Tuy không có chân tay nhưng Sọ Dừa đã làm

được những công việc gì?

?Việc chăn cả đàn bò đối với đứa trẻ bình thường

với em có khó không?

?Cách chăn bò của Sọ Dừa ra sao? Kết quả như

thế nào? Việc Sọ Dừa chăn bò cho Phú ông còn

thể hiện tấm lòng gì của Sọ Dừa?

Giáo viên: Sọ Dừa rất thương yêu bố mẹ không

muốn mình trở thành gánh nặng cho gia đình nên

quyết định đi chăn bò: “tàn nhưng không phế ” là

suy nghĩ tích cực của những người biết khát vọng

về sự công bằng, tự trọng

-Chàng trai khôi ngô, tuấn tú

 Dung mạo đẹp đẽ ẩn chứasự thông minh

c)Tài năng -Chăn bò: lăn sau đàn bò ,thổi sáo cho chúng nghe

-Trong quá trình chăn bò Sọ Dừa không dùng tài phép mà bằng chính năng lực củamình, cần cù, chịu thương, chịu khó, chính sự chăm chỉ đó đảm làm cho cô út cảm phụcquý mến

?Theo em nhờ đâu mà Sọ Dừa có được vợ ngoan, hiền giải trạng nguyên(nhờ nănglực  sức lao động)

?Theo em người bình thường như chúng ta có thể đổi đời bằng cách của Sọ Dừakhông?

?Nếu gia đình em đang khó khăn em sẽ có hướng như thế nào để làm thay đổi cuộc đờimình, gia đình mình?

Chăm học, biết yêu thương, giúp đỡ mọi người, có ước mơ hoài bão học đại học, làmviệc với khả năng, làm giàu cho bản thân, gia điùnh và xã hội

Trang 32

?Qua hình ảnh Sọ Dừa tác giả dân gian muốn thể hiện mong ước gì?Đề cao giá trị gìcủa con người? Hết tiết 1

?Cô Út được giới thiệu là người như thế nào? khác

với hai cô chị ra sao? Phẩm chất nào đáng quý nhất?

?Cô quý mến Sọ Dừa có phải vì Sọ Dừa là một

chàng trai tuấn tú không?

?Sự bỏ lốt của Sọ Dừa ngoài yếu tố tài phép còn nhờ

yếu tố nào nữa?

3.2 Cô Út:

-Hiền lành, thương người

-Đối đãi tử tế với Sọ Dừa -Làm vợ trạng nguyên

Giáo viên: hai cô chị hiện thân cho những kẻ coi khinh người dị dạng, không có sựđồng cảm xẻ chia Chúng ta cần lên án những kẻ vô đạo đức như thế vì đã làm ngườicó hoàn cảnh như thế vốn đã bất hạnh về thể xác nay lại bất hạnh hơn nữa về tinhthần Riêng cô Út, cô biết chìa bàn tay nhân ái của mình ra, không phân biệt đánh giácon người qua hình thức Tình thương yêu của cô đã góp phần cảm hoá và làm cho SọDừa trở về với hình dạng đích thực của mình Thông qua tâm hồn trong sáng của cô gáigiá trị của Sọ Dừa càng bộc lộ và thăng hoa

-Giáo viên: có thể nói thêm “Nàng Bạch Tuyết ngũ trong rừng” để học sinh thấy đượctình cảm chân chính bao giờ cũng đem lại những điều tốt đẹp Nhưng để có nhữnghạnh phúc trọn ven thì cô Út phải trải qua những thử thách như thế nào?

?Cô có vượt qua được không? Cuối cùng kết quả ra

sao?

? Còn hai cô chị như thế nào? Qua kết cục này người

dân lao động ước mơ gì?

?Nếu em là hiện thân của hai cô chị em sẽ có suy nghĩ

và hành động như thế nào?

Giáo viên: hướng dẫn học sinh rút ra ý nghĩa của

truyện

-Học sinh đọc phần ghi nhớ SGK

-Học sinh đọc phần đọc thêm để trả lời câu hỏi1? Có

thể yêu cầu học sinh kể 1 câu chuyện có nội dung có

nhân vật có hình dạng xấu xí như trên

Bài2/54: Kể diễn cảm, đúng chi tiết và theo trình tự,

kể bằng lời văn của chính mình, kể diễn cảm kèm ngữ

điệu-Giáo viên có thể kể cho học sinh nghe 1 truyện

-Bị hai chị hãm hại nhưngnhờ sự mưu trí, dũng cảmđã giúp cô vượt qua

=> Ước mơ về sự côngbằng, chiến thắng cuốicùng thuộc về lẽ phải vàtình thương đối với ngườibất hạnh

III Tổng kếtGhi nhớ : sgk/54III Luyện tậpBài 1/54Bài 2/54Kể diễn cảm truyện SọDừa

-Về nhà học bài và chuẩn bị bài mới: “Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa củatừ”

Trang 33

-Tuần: 5 - Tiết:19

NS:1/10/05

ND:3/10/05

TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ

+Giúp học sinh nắm được :

-Khái niệm từ nhiều nghĩa.Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

-Nghĩa gốc và nghĩa chuyển

B CHUẨN BỊ

1)Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số: Lớp:

2)Bài cũ: -Nghĩa của từ là gì?

-Hãy nêu các cách giải thích nghĩa của từ? Lấy ví dụ?

3)Bài mới: Khi mới xuất hiện thương từ chỉ được dùng với một nghĩa nhất định.

Khi xã hội phát triển nhận thức của con người cũng có sự biến chuyển, pháttriển theo Chính vì thế sự đánh giá nhìn nhận về thế giới khách quan đòi hỏi sựxác thực phù hợp hơn, do đó cần có những khái niệm mới để làm rõ cho sự vậthiện tượng lần lựơt ra đời Qua đó góp phần làm cho từ vựng tiếng Việt ngàymột phong phú hơn Để hiểu rõ hơn ta cùng tìm hiểu qua bài: “Từ nhiều nghĩa &hiện tượng chuyển nghĩa của từ”

Học sinh đọc bài thơ

Giáo viên: giáo viên đã hướng dẫn học sinh tra từ điển ở nhà,

gọi học sinh nêu nghĩa của từ “chân”

+ “Chân1”: một bộ phận trong thân thể người, vật dùng để đi,

đứng, chạy(có nơi phát âm chơn, chưn)

+ “Chân2”: phần ở cuối cùng của vật gì để giữ vật ấy cho khỏi

ngã(chân giường, chân đèn)

+ “Chân3”: Phần dưới của một số đồ vật, tiếp giáp và bám chặt

vào nền(chân núi, chân trời)

+ “Chân4”: Địa vị, phần chổ (có chân trong cơ quan)

I)Từnhiều nghĩaGhi nhớ: Sgk/56

-Giáo viên lấy thêm một số từ để học sinh tự tìm từ nhiều nghĩa

-Học sinh tìm tư chỉ có duy nhất 1 nghĩa

Ví dụ: Cari: Bột gia vị làm bằng nghệ và hạt mùi.

Chuôi:Bộ phận để cầm, ngắn trong một số dụng cụ.

Gãi:Cào nhẹ lên mặt da bằng móng tay (vật khác) để khỏi ngứa.

?Qua tìm hiểu từ 1 nghĩa và từ nhiều nghĩa em rút ra kết luận gì về từ? Học sinh đọcghi nhớ sgk/56

Trang 34

Giáo viên: Giải thích thêm cho học sinh về sự khác biệt giữa từ nhiều nghĩa và từ đồngâm để tránh sự nhầm lẫn: Ở từ nhiều nghĩa có những mối quan hệ nhất định có thể tìm

ra cơ sở ngữ nghĩa chung

Chân: phần dưới của sự vật có tác dụng chống đở Còn từ đồng âm chỉ giống nhau vềmặt âm thanh nhưng nghĩa của chúng không có mối quan hệ nào? giữa các nghĩakhông tìm ra cơ sở chung

Ví dụ: Lợi1: trong răng lợi: là phần thịt bao giữ xung quanh chân răng

Lợi2: trong hám lợi: lợi ích

?Dựa vào đâu mà biết từ chân có thể tạo ra những từ

nhiều nghĩa?(Dựa vào hiện tượng thay đổi nghĩa)

-Hiện tượng thay đổi nghĩa của từ tạo ra những từ nhiều

nghĩa ta gọi là chuyển nghĩa

?Em hiểu chuyển nghĩa là gì? học sinh đọc ghi nhớ

?Trong từ chân nghĩa nào là nghĩa ban đầu, có từ khi từ

mới xuất hiện, nghĩa nào xuất hiện sau hình thành trên

cơ sở ban đầu của nghĩa gốc

II)Hiện tượng chuyểnnghĩa của từ:

a)Chuyển nghĩa của từ Ghi nhớ 1: Sgk/56b)Cấu tạo từ nhiềunghĩa : ghi nhớ 2:sgk/56c)Cách sử dụng từ nhiềunghĩa : ghi nhớ 3 sgk/56

Chân 1: nghĩa ban đầu, nghĩa gốc

Chân 2,3,4 nghĩa hình thành trên cơ sở ban đầu của nghĩa gốc nghĩa chuyển Hãy xéttrong tự điển, nghĩa gốc và nghĩa chuyển đứng ở thứ tự như thế nào?

?Vậy từ nhiều nghĩa có cấu tạo như thế nào? học sinh đọc ghi nhớ 2

Ví dụ: Anh ấy đang ăn cơm

Chân Ông bị đau nghĩa gốcTrong 1 câu cụ thể, một từ thường được dùng mấy nghĩa? (Trong 1 câu cụ thể, một từ thường chỉ được dùng một nghĩa) học sinh đọc ghi nhớ 3 sgk/56

?Vậy em hiểu hiện tượng chuyển nghĩa là gì?

-Học sinh đọc toàn bộ ghi nhớ sgk/56

II Luyện tập:

Bài 1: tìm 3 từ chỉ bộ

phận cơ thể người

-Học sinh lên bảng

làm nhanh lấy điểm

Bài 2:học sinh thảo

luận làm ra giấy nháp

Bài 3 học sinh lên

bảng làm  học sinh

nhận xét

Bài 1/56: Tìm 3 từ chỉ bộ phận cơ thể người

-Đầu: Đầu gối, đầu đường xó chợ, đứng đầu lớp…

-Tai: Bỏ ngoài tai, tai vách mạch rừng-Tay: tay cờ, mồm mép

Bài 2/56:

-Lá:lá phổi, lá lách

-Quả: quả thận, quả tim

Bài 3/57:

a)Hộp sơn sơn cửa

Cái bào bào gổb)Đang bó lúa gánh 3 bó lúa

Đang nắm cơm 3 nắm cơm

-Về nhà học kỹ hai phần ghi nhớ SGK.-Làm hoàn chỉnh các bài tập

-Chuẩn bị bài mới : “Lời văn đoạn văn tự sự”

-Xem trước văn bản Sơn tinh Thuỷ tinh Xác định chủ đề 3 đoạn văn trong sgk

Trang 35

Tuần:5 - Tiết:20

NS:1/10/05

+Giúp học sinh nắm được :hình thức lời văn kể người, kể việc chủ đề và liên kếttrong đoạn văn

-Xây dựng được đoạn văn giới thiệu và kể chuyện sinh hoạt hàng ngày

-Nhận ra các hình thức, các kiểu câu thường dùng trong việc giới thiệu nhân vật,sự việc, kể việc, nhận ra mối liên hệ giữa các câu trong đoạn văn và vận dụng để xâydựng đoạn văn giới thiệu nhân vật và kể việc

B CHUẨN BỊ

Học sinh đọc đoạn văn (1,2)

-Trong đoạn văn 1 học sinh xét từng

câu để nắm vững ý nội dung chính?

-Đoạn 1 câu1 giới thiệu tên họ

I)Lời văn giới thiệu nhân vật:

-Kể người: tên họ, lai lịch, quan hệ, tínhtình, tài năng, ý nghĩa của nhân vật

?Theo em trong hai đoạn văn trên dùng để giới thiệu điều gì?

?Qua cách giới thiệu đó, em hãy giới thiệu lại từng nhân vật với đầy đủ tên, lai lịch,quan hệ, tính tình, tài năng, việc làm

Đoạn1, câu1: Giới thiệu tên, họ, lai lịch vua Hùng vương

Mị nương, tính nết của Mị nương, quan hệ

Câu 2: Tình cảm của vua Hùng dành cho con

Đoạn 2, câu1: Giới thiệu chung nhân vật

Câu 2,3: lai lịch, tên gọi, tài năng của Sơn tinh

Câu 4,5: lai lịch, tên gọi, tài năng của Thuỷ tinh

Câu 6: kết lại rất chặc chẽ  tạo nên vẽ đẹp của đoạn văn

?Vậy khi viết lời văn giới thiệu nhân vật (kể người) em cần chú ý điều gì? học sinhđọc ghi nhớ sgk/

Học sinh đọc đoạn 3 sgk/59

?Em hãy nêu, hành động, việc làm, kết quả và sự

đổi thay do hành động ấy đem lại

2)Lời văn kể sự việc-Hành động

-Việc làm

Trang 36

+Hành động: TT đuổi theo đòi cướp Mị nương

+Kết quả: thành Phong Châu nỗi lềnh bềnh

?Khi kể sự việc các em chú ý điều gì?

Học sinh chú ý đoạn 1,2,3 cho biết mỗi đoạn nêu 1

ý chính như thế nào? gạch dưới các câu biểu đạt ý

chính? Gọi ý chính đó là gì?(chủ đề)

-Kết quả và sự đổi thay docác hành động ấy đem lại

Học sinh đọc ghi nhớ sgk/59

?Để dẫn dắt được đến ý chính, cần phải có những yếu tố nào?(ý phụ) ý phụ có nhiệmvụ gì? (Dẫn dắt từng bước để tạo ra ý chính)

Giáo viên:Đoạn 1 biểu đạt ý: vua Hùng kén rể

Muốn kén rể trước hết phải nói vua có con gái đẹp, sau mới có lòng thương yêu và có

ý kén rể tài giỏi Nếu đảo lại nói: “Vua Hùng muốn kén 1 chàng rể thật xứng đáng bởi

vì ông có một người con gái đẹp như hoa, tính tình hiền dịu” thì đó là văn giải thích lý

do chứ không phải là văn kể nữa, văn kể phải kể theo thứ tự, có trước, có sau, có dẫndắt người đọc mới hiểu được

Đoạn 2 biểu đạt ý: có hai người đến cầu hôn đều có tài lạ như nhau, đều xứngđáng làm rể vua Hùng Muốn nói được ý này phải giới thiệu từng người, phải dẫn dắthọ đều có tài nhưng không được giống nhau

Đoạn 3 biểu đạt ý: Thuỷ tinh dâng nước đánh Sơn tinh Muốn diễn đạt ý này,người kể phải kể trận đánh theo trật tự sau từ nguyên nhân dẫn đến trận đánh

Giáo viên hướng dẫn học sinh rút

ra phần ghi nhớ

-Học sinh đọc ghi nhớ sgk

-Học sinh đọc bài tập số 1/60

-Học sinh thảo luận theo nhóm

Nhóm 1: câu a

Nhóm 2: câu b

Nhóm 3: câu c

Nhóm 4:nhận xét ba nhóm 1,2,3

Nhóm 5: Nhận xét nhóm 4

Giáo viên nhận xét và lấy điểm

Bài 2/60: trong hai câu , câu nào

đúng, câu nào sai? Vì sao?

3) Đoạn văn Ghi nhớ ý 2: sgk/59II Luyện tập

Bài 1/60:

a)Kể về sự việc Sọ Dừa chăn bò

Câu chủ đề: “Cậu chăn bò rất giỏi”

Câu văn triển khai ý câu chủ đề:

+Chăn suốt ngày, từ sáng đến tối

+Ngày nắng hay mưa bò đều no căn bụng

b)Ý nói hai cô chị ác, hay hắt hủi Sọ Dừa, cô Úthiền lành đối xử với Sọ Dừa tử tế

Muốn nói được ý trên phải dẫn dắt từ ý: “Ngàymùa tôi tớ ra đồng làm cả, nghĩa là thiếu người,con gái út của Phú ông cũng phải làm việc đưacơm”

c)Tính cô còn trẻ con lắm:

Tính trẻ con của cô được biểu hiện :Khách hàng nói câu đùa chọc ghẹo mìnhBài 2/60: câu b đúng vì người kể đã kể theo mộtthứ tự logic

-Về nhà học phần ghi nhớ sgk

-Làm hoàn chỉnh các bài tập

-Chuẩn bị bài mới : “Thạch Sanh”

Trang 37

-Giúp học sinh nắm được nội dung và ý nghĩa của truyện

-Rèn kỹ năng đọc, kể truyện thấy được các chi tiết hình ảnh mang tính kì ảothường thấy trong thế giới cổ tích

B CHUẨN BỊ :+Giáo viên: SGK+ SGV

1)Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số:

2)Bài cũ:-Thế nào là truyện cổ tích? Kể lại nội dung tóm tắt truyện Sọ Dừa?

-Nêu ý nghĩa của truyện Sọ Dừa

3)Bài mới: Từ ngàn xưa nhân dân ta luôn có ước mơ cái thiện chiến thắng cái

ác Chủ đề đó đã được nhân dân ta sáng tạo và lưu trử trong kho tàng truyện cổtích dân gian Việt Nam và cụ thể là được thể hiện rõ nét trong câu chuyện cổtích Thạch Sanh mà hôm nay co cùng các em sẽ tìm hiểu

-Giáo viên đọc mẫu học sinh đọc

-Giáo viên hướng dẫn cho học sinh tìm

hiểu chú thích

-Gọi học sinh tóm tắt truyện  giáo viên

sửa và nhận xét

?Em hãy cho biết nhân vật chính trong

truyện là ai? Hãy kể sự ra đời và lớn lên

của nhân vật này?

?Theo em, sự ra đời và lớn lên của Thạch

Sanh có bình thường không? Em hãy chỉ

ra sự bình thường và khác thường đó?

?Em có nhận xét gì về sự ra đời của nhân

vật này?

-Giáo viên:Thạch Sanh là con của dân

thường, cuộc đời và số phận gần gũi với nhân

dân Sự ra đời kì lạ có ý nghĩa tô đậm tính

chất kì lạ đẹp đẽ cho nhân vật lí tưởng Nhân

dân quan niệm nhân vật ra đời kỳ lạ tất sẽ

lập được chiến công.

?Em hãy kể lại những văn bản nào cũng

có nhân vật ra đời kỳ lạ đã lập được

chiến công?

?Nhân vật Thạch Sanh thuộc kiểu nhân

vật nào trong truyện cổ tích?

I Đọc-hiểu văn bản1) Đọc chú thích2) Tóm tắt truyện

3) Phân tícha) Nhân vật Thạch Sanh -Thái tử con trai Ngọc hoàng xuốngđầu thai làm con

-Vừa khôn lớn đã mồ côi

-Sống trong túp liều làm nghề đốn củi.-Được thiên thần dạy võ nghệ và phépthần thông

 Sự ra đời kỳ lạ và khác thường

Hết tiết 1

b)Bảng đối chiếu

Việc làm Thạch SanhTính cách Lí ThôngPhẩm chất Thạch Sanh-Kết nghĩa anh em

-Giết chằn tinh

Trang 38

-Giáo viên lập bảng đối chiếu.

?Việc làm đầu tiên của Thạch Sanh là gì?

Theo em thật sự Lí Thông có muốn kết

nghĩa anh em với Thạch Sanh không?

Qua đó thể hiện tính cách gì của Lí

Thông?

?Đối với Thạch Sanh thì việc kết nghĩa

này đã đem lại tâm trạng gì của Thạch

Sanh

?Việc làm tiếp theo của Thạch Sanh là

gì?Lí Thông đã có những hành động như

thế nào với Thạch Sanh? Bộc lộ tính cách

gì của Lí Thông? Thạch Sanh có thái độ

như thế nào trước sự việc đó?

?Việc làm thứ 3 của Thạch Sanh là gì? Lí

Thông đã có cách gì để nhờ Thạch Sanh

giúp? Lí Thông đã làm gì đối với Thạch

Sanh?Thạch Sanh còn cứu được ai? Vì

sao chàng chỉ xin có 1 cây đàn? Qua chi

tiết này em có nhận xét gì về phẩm chất

của Thạch Sanh?Nhờ có cây đàn thần

Thạch Sanh đã làm được việc gì? chi tiết

tiếng đàn có ý nghĩa gì?

Giáo viên: Tiếng đàn đại diện cho tiếng nói

của nhân dân thể hiện quan niệm và ước mơ

về công lí của mình

?Thạch Sanh đã làm được 1 công việc gì

nữa? Phẩm chất của Thạch Sanh? Em có

nhận xét gì về chi tiết niêu cơm đất Hãy

nêu ý nghĩa của chi tiết này?

Giáo viên:Nêu cơm tượng trưng cho tấm

lòng nhân đạo, tư tưởng yêu hoà bình của

nhân dân.

?Kết thúc truyện mẹ con Lí Thông chịu

hình phạt gì? Thạch Sanh được điều gì?

em có nhận xét gì về kết thúc đó?

Giáo viên: kết thúc có hậu thể hiện công lý

xã hội, ước mơ đổi đời của nhân dân.

Giáo viên rút ra ghi nhớ

Học sinh đọc ghi nhớ sgk / 67

Bài 1/67 Vẽ tranh theo nhóm thi vẽ

trong 7’giáo viên nhận xét và lấy điểm

-Giết đại bàng cứu công chúa-Giải thoát con vua Thuỷ tề thưởng cây đàn

-Gãy đàn; vạch mặt Lí Thông, giải được oan, đánh lui các nước chư hầu

Tiếng đàn đại diện cho công lí, yêu chuộng hoà bình

-Ban nêu cơm đất  Tượng trưng cho tấm lòng nhân đạo

-Kết quảLợi dụngLừa gạt cướp công

-Ám hại cướp công

Bị sét đánh bọ hung

=> vong ân bội nghĩa gieo gió gặt bão

Xúc động thật thàThật thà, tin tưởng, giúp đỡ

-Không màng vật chất-Người hùng chống giặc ngoại xâm

-Người hùng có lòng nhân hậu và tinh thần yêu chuộng hoà bình

-Được lấy công chúa lên ngôi vua

ở hiền gặp lành

II Tổng kếtGhi nhớ: sgk /67

Trang 39

III Luyện tậpBài 1/67:

Giáo viên hướng dẫn cho học sinh vẽ tranh minh hoạ cho truyện Thạch Sanh

Bài 2/67Kể diễn cảm truyện4 Hướng dẫn về nhà:-Về nhà học bài: phần ghi nhớ sgk /67

-Chuẩn bị bài mới “Chừa lỗi dùng từ

Tuần:6 - Tiết:23

NS:12/10/05

-Giúp học sinh nhận ra được các lỗi lập từ và lẫn lộn những từ gần âm

-Có ý thức tránh mắc lỗi khi dùng từ

B CHUẨN BỊ

2)Bài cũ:

-Em hiểu chuyển nghĩa là gì? lấy ví dụ

-Trong từ nhiều nghĩa có những nghĩa nào? Nêu cụ thể

3)Bài mới:

G viên: gọi 1 học sinh đọc phần 1 trong sgk

?Ở ví dụ (a) từ ngữ nào được nhắc đi nhắc lại

nhiều lần nhất?

?Em học cho biết những từ trên do tác giả

lập từ hay muốn nhấn mạnh ý ?

?Ở ví dụ (b) từ ngữ nào được nhắc đi nhắc lại

nhiều lần nhất?

?Theo em những từ trên do tác giả lặp từ hay

muốn nhấn mạnh ý?

?Em hãy chữa lại câu mắc lỗi từ trên

Gọi học sinh lấy ví dụ

Gọi học sinh đọc ví dụ trong sgk

1> Lặp từ :

Ví dụ: Sgk a) Tre : 7 lần giữ : 4 lầnanh hùng : 2lần

 Nhằm nhấn mạnh ý

b)Truyện dân gian : 2 lần

 Lặp từ

2/ Lẫn lộn các từ gần âm

Ví du: SGKa)Từ thăm, tham

b)Bị nhấp nháy/ mấp náy

Trang 40

?Theo em những từ trên những từ nào không

đúng?

?Theo em có thể sai đó bằng những từ nào?

?Theo em, nguyên nhân nào dẫn đến việc

mắc lỗi trên (nhớ không chính xác hình thức

ngữ âm)

?Theo em, khi nói và viết cần lưu ý những

điều gì?

Luyện tập: Bài 1/68

Hãy lượt bỏ những từ ngữ trùng lặp trong các

câu sau:

-Học sinh làm theo nhóm thu giấy nháp 

nhận xét

Bài 2/68

Thay từ dùng sai trong các câu, nguyên nhân

chủ yếu của việc dùng sai?

-Học sinh thảo luận theo nhóm

Nhóm 1: câu a

Nhóm 2: câu b

Nhóm 3: câu c

Nhóm 4: nhận xét nhóm 3

Nhóm 5: nhận xét nhóm 4

Giáo viên nhận xét

Lưu ý : Về mặt ngữ âm-Tránh lập từ một cách vô ý thức

b)Sau khi nghe cô giáo kểchúng tôi ai cũng thích những nhânvật trong các chuyện ấy vì họ đềulà những người có phẩm chất đạođức tốt đẹp

c)Vượt núi cao cũng là quátrình con người trưởng thành

Bài 2/68a)Linh động: Sinh động

 Nhớ không chính xác hình thứcngữ âm

b)Bàng quang: bàng quanc)Thủ tục: Hủ tục

 Nhớ không chính xác hình thứcngữ âm

4.Hướng dẫn về nhà:

-Chuẩn bị bài mới, xem lại đề bài kiểm tra TLV số 1 và dàn bài

TẬP LÀM VĂN SỐ 1

-Qua tiết trả bài: giúp học sinh hiểu rõ hơn những ưu điểm hay tồn tại về bàilàm của mình để tiếp tục hay hạn chế, khắc phục

-Một lần nữa giúp học sinh nắm rõ kiến thức về văn tự sự, có những nhận thứctiến bộ về bài văn tự sự để ứng dụng làm những bài văn khác, thể loại kháchiệu quả và vững hơn

B CHUẨN BỊ

Tiêu đề	Giáo án Ngữ văn 6 cả năm
Người hướng dẫn	Thái Thị Ngọc Hà
Trường học	Trường THCS Lộc Nam
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2005
Thành phố	Bảo Lâm

Định dạng
Số trang	216
Dung lượng	1,75 MB