Thế giới nghệ thuật trong cánh buồm đỏ thắm của alexander grin

Cũng nói về tình yêu nhưng nhà văn Alexander Grin đã thể hiện vô cùng độcđáo và tài tình khi xây dựng một thế giới nghệ thuật đặc sắc cùng với bút pháp lãngmạn được sử dụng một cách điêu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

CỦA ALEXANDER GRIN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI – 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

CỦA ALEXANDER GRIN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học

TS LÊ THỊ THU HIỀN

HÀ NỘI – 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu vàkiến thức trong khóa luận là trung thực Khóa luận này chưa từng được công bốtrong bất cứ công trình nào Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 05 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Thị Nhàn

Xin được gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè thân thiết đã động viên, giúp đỡtôi hoàn thành khóa luận.

Hà Nội, tháng 05 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Thị Nhàn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Mục đích nghiên cứu 4

4 Đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ nghiên cứu, giới thuyết khái niệm 4

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Bố cục khóa luận 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: NHÂN VẬT TRONG CÁNH BUỒM ĐỎ THẮM 7

1.1 Khái niệm nhân vật và thế giới nhân vật .7

1.2 Các kiểu loại nhân vật chính 8

1.2.1 Những con người hướng thiện 10

1.2.2 Những con người tham lam độc ác 20

1.2.3 Con người hành động khát khao khám phá 23

1.2.4 Các nhân vật khác 27

1.3.Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong Cánh buồm đỏ thắm 29

Tiểu kết 35

Chương 2: KHÔNG GIAN, THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG CÁNH BUỒM ĐỎ THẮM 37

2.1 Không gian nghệ thuật trong Cánh buồm đỏ thắm 37

2.1.1 Khái niệm không gian nghệ thuật 37

2.1.2 Không gian hiện thực 38

2.1.3 Không gian cổ tích 41

2.2 Thời gian nghệ thuật trong Cánh buồm đỏ thắm 44

2.2.1 Khái niệm thời gian nghệ thuật 44

2.2.2.Thời gian hiện thực 46

2.2.3 Thời gian cổ tích 51

Tiểu kết 53

KẾT LUẬN 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Lý do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Thế giới nghệ thuật là một phạm trù rộng lớn có ý nghĩa quan trọng về lí luận

và thực tiễn trong nghiên cứu văn học Khi xem một màn kịch, một bộ phim trênmàn ảnh hay khi đọc một văn bản ngôn từ là chúng ta đã đang đi vào thế giới nghệthuật của tác giả, một thế giới sinh động với đầy đủ những cung bậc cảm xúc buồnvui, hạnh phúc, đau đớn và cả những xung đột

Thế giới nghệ thuật là một thế giới không những mang những đặc trưng củatác phẩm mà còn mang đặc trưng của cả nhà văn sáng tạo ra nó Likhachev cho biết:văn học diễn tấu lại bản đàn của hiện thực, nhưng diễn tấu lại theo khuynh hướng

“tạo phong cách” tiêu biểu đối với các sáng tác của nhà văn đó hay “phong cáchthời đại” nào đó Các khuynh hướng phong cách ấy làm cho tác phẩm đa dạng hơn,phong phú hơn về phương diện nào đấy so với thế giới hiện thực, mặc dù nó là tỷ lệrút gọn một cách ước lệ Nghiên cứu cấu trúc của tác phẩm nghệ thuật vừa cho tahiểu hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm, quan niệm của tác giả về thế giới, vừa

có thể khám phá thế giới bên trong ẩn kín của nhà văn, cái thế giới chi phối sự hìnhthành phong cách nghệ thuật

Alexander Grin là một nhà văn nổi tiếng của văn học Nga Một nhà văn đượcbiết đến với những cuốn tiểu thuyết và truyện ngắn lãng mạn cùng lối viết tinh tế,nhẹ nhàng đã để lại những ấn tượng mạnh mẽ, những rung động sâu sắc trong lòngđộc giả Khác với những nhà văn như Puskin, Tonxtoi… Alexander Grin không cóđược những điều kiện thuận lợi như họ Ông sinh ra trong gia đình một người BaLan bị lưu đày và cả cuộc đời ông là sự vất vả, khổ ải và nghèo đói Từ nhỏ,Alexander Grin đã phải lang bạt khắp đất nước Nga với nhiều nghề mưu sinh vất vảnhư làm thủy thủ, đánh cá, đào vàng, đi lính… Nhưng những khắc nghiệt của đờisống không những không làm mất đi mà còn phát triển mạnh mẽ tư duy, trí tưởngtượng và nuôi dưỡng tâm hồn trong trẻo của nhà văn Ông đã dùng thế giới quanlãng mạn để thoát ra khỏi hiện thực đen tối, ông cho rằng: thà sống với những giấc

mơ tương lai còn hơn ngày lại ngày chịu đựng “những cặn bã và rác rưởi” Trong

những sáng tác của mình, Alexander Grin làm sống dậy những đất nước, nhữngthành phố chưa từng tồn tại, những nhân vật và câu chuyện kì lạ, những con ngườidũng cảm có trái tim nhân hậu, trong sáng và thuần khiết Nhà văn tin ở con người,ông nói: “Cả trái đất này với tất cả những gì mà nó có đều dành cho cuộc sống củachúng ta, và để cho cuộc sống đó được trân trọng ở tất cả những nơi nó tồn tại”.Trong sự nghiệp văn học của Alexander Grin, bên cạnh những tác phẩm tiêu

biểu như Chiếc mũ tàng hình, Đảo Reno, Thuyền trưởng Duke, Cô bé chạy trên

sông thì tiểu thuyết Cánh buồm đỏ thắm có thể coi là tác phẩm xuất sắc và nổi

tiếng nhất của ông Đây là câu chuyện về tình yêu trong sáng và cao thượng đượcdẫn lối bởi cánh buồm đỏ thắm giữa mặt biển xanh của một chàng trai xuất thân quýtộc nhưng tính cách lại phóng khoáng như gọn gió giữa biển khơi với một cô gáixinh đẹp có niềm tin mãnh liệt vào “điều kì diệu” Hai con người ấy vô tình gặpnhau rồi thấu hiểu lẫn nhau, bị cuốn hút vào nhau như thể đó là mục đích họ sinh ratrên đời

Cũng nói về tình yêu nhưng nhà văn Alexander Grin đã thể hiện vô cùng độcđáo và tài tình khi xây dựng một thế giới nghệ thuật đặc sắc cùng với bút pháp lãngmạn được sử dụng một cách điêu luyện đã tạo nên những trang văn lãng mạn gây ấntượng mạnh mẽ trong lòng người đọc Đọc tác phẩm ta như đi vào một thế giớihuyền diệu đến mơ màng, tiếp cho ta sức mạnh về niềm tin vào những điều tốt đẹp,những ước mơ và sự diệu kì

Cùng với Chuyện phiêu lưu của Mít Đặc và các bạn, Vichia Maleev ở nhà và

ở trường của Nikolay Nosov; Chiếc chìa khóa vàng hay chuyện li kì của Buratino

của Alexander Tolstoy; Bác sĩ Alibolit của CoocNay Trucopxki… thì Cánh buồm

đỏ thắm cũng là một trong những tác phẩm bất hủ được đưa vào danh sách “kho

vàng” của văn học thế giới dành cho thế hệ trẻ đến từ xứ sở Bạch Dương Khôngbiết bao nhiêu thế hệ cậu bé, cô bé đã lớn lên thành người với những cuốn sách gốiđầu giường dạy cho họ biết sống ngay thẳng, gắn với những ước mơ hoài bão có giátrị vượt thời gian, lay động bao thế hệ tâm hồn độc giả

Tất cả những lí do trên đã giúp chúng tôi tìm đến đề tài “Thế giới nghệ thuật

trong Cánh buồm đỏ thắm của Alexander Grin” với mong muốn tìm hiểu những đặc

trưng nghệ thuật đặc sắc cũng như cảm thụ được các hay, cái đẹp và ý nghĩa tưtưởng, thông điệp về cuộc sống mà tác giả đã gửi gắm trong tác phẩm

2 Lịch sử vấn đề

Nhiều nhà bình luận đã nhận xét các tác phẩm của Alexander Grin là “tiểu

thuyết của thiếu niên” Cũng giống như các tác giả của truyện giả tưởng nửa cuối

thế kỉ XX, Grin đề cập đến những niềm ước mơ, khát vọng và cảm xúc của conngười với suy nghĩ trong sáng nhất của họ Những con người có thể là thủy thủ,thuyền trưởng, nhà khoa học, người du lịch, những quý tộc ngông cuồng, những côgái, những tên tội phạm tao nhã, và những người anh hùng thường xuyên có thực vàthế giới của Grin là một trong những thế giới hấp dẫn và sống động nhất trong vănhọc Một vài tiểu thuyết của ông cũng có thêm nhân tố “sự kì diệu”, không phải làmột phần cố định trong tác phẩm, nhưng thường xuyên là phép màu nhiệm có thểthay đổi cuộc sống của những người may mắn nhận được nó

Khi nói về văn học Nga nói chung và Cánh buồm đỏ thắm nói riêng, dịch giả

Vũ Thế Khôi từng nhận định: “Không biết bao nhiêu thế hệ trẻ đã lớn lên thành

người với những cuốn sách gối đầu giường; chọn cách sống ngay thẳng, biết thương yêu và biết căm ghét, vươn tới những lý tưởng nhân văn cao cả Hơn nửa thế kỷ trước- thuở lãng mạn Cách mạng tối tối dưới ánh lửa bập bùng chúng tôi từng quây quần nghe kể hết chương này đến chương khác… Có những bài ca đi cùng năm tháng thì cũng có những cuốn sách đi suốt đời người Văn học thiếu nhi

Xô Viết có nhiều cuốn như thế, có quyển sách có thể nói hợp với muôn đời, được yêu thích ở mọi thế hệ chừng nào loài người còn tồn tại như: Cánh buồm đỏ thắm của Aleksandr Grin, Bác sĩ ôi đau quá của Cornei Trucovxki.”[2]

Cánh buồm đỏ thắm là tiểu thuyết nổi tiếng nhất trong sự nghiệp văn học của

Alexander Grin, đã được hãng phim Mosfilm dựng thành phim năm 1961 của đạodiễn Aleksand Ptushko Ngoài ra còn được chuyển thể thành kịch nhiều truyện tranhdựa trêm mội dung tác phẩm này

Trong bài viết Tình hình nghiên cứu, phê bình, dịch thuật văn học Nga tại

Việt Nam trong những năm gần đây của Đỗ Thị Hường đăng trên Tạp chí Châu Âu,

số 10/2012 Bên cạnh những tác phẩm Chiếc chìa khóa vàng hay truyện li kì của

Buratino, Timua và đồng đội thì Cánh buồm đỏ thắm cũng được nhắc tới là một

trong những tác phẩm văn học thiếu nhi thành công và được tái bản nhiều nhất.Trong buổi tọa đàm “Còn mãi những cánh buồm đỏ thắm” của NXB Kim

Đồng diễn ra vào 23/ 9/2016, Cánh buồm đỏ thắm đã được tôn vinh là một trong

những tác phẩm bất hủ có sức sống lâu bền gắn với những ước mơ hoài bão, nuôidưỡng tâm hồn bao thế hệ trẻ Việt Nam

Cho đến nay mới chỉ có một công trình nghiên cứu về tiểu thuyết này đó là

“Kết cấu cổ tích trong Cánh buồm đỏ thắm của Alexander Grin” của Ngô Thị Thắm

năm 2017 Khóa luận này đã đề cập đến phương diện của thế giới nghệ thuật đó là

về kết câu cổ tích của tiểu thuyết này với những khía cạnh về tổ chức nhân vật và tổchức cố truyện cổ tích Song đó mới chỉ là một phương diện trong bức tranh nghệthuật độc đáo của tiểu thuyết này

Chính vì vậy, chúng tôi chọn đề tài “Thế giới nghệ thuật trong Cánh buồm đỏ

thắm của Alexander Grin” làm khóa luận tốt nghiệp với mong muốn khám phá

được bao quát hơn bức tranh nghệ thuật với những nét nghệ thuật đặc sắc, sự vậndung sáng tạo của tác giả khi xây dựng tiểu thuyết này

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của chúng tôi khi triển khai đề tài này là làm sáng tỏ thế giới nghệ

thuật trong Cánh buồm đỏ thắm của tác giả Alexander Grin Thông qua thế giới

nhân vật, không gian, thời gian nghệ thuật để chỉ ra sự kết hợp chặt chẽ của các yếu

tố cấu trúc nên thế giới nghệ thuật Từ đó thấy được những nét độc đáo trong sựsáng tạo nghệ thuật của tác giả và hiểu rõ hơn ý nghĩa nội dung tư tưởng của tácphẩm

4 Đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ nghiên cứu, giới thuyết khái niệm.

4.1 Đối tượng nghiên cứu đề tài “Thế giới nghệ thuật trong Cánh buồm đỏ

thắm của Alexander Grin” là thế giới nhân vật và không gian, thời gian nghệ thuật.

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Khóa luận tập trung nghiên cứu, phân tích thế giới nghệ thuật trong phạm

vi tiểu thuyết Cánh buồm đỏ thắm của Alexander Grin.

4.3 Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của đề tài

-Xác định thế giới nhân vật trong tác phẩm

-Xác định tổ chức nhân vật trong tác phẩm

-Xác định không gian và thời gian nghệ thuật trong tác phẩm

4.4 Giới thuyết về khái niệm

Về khái niệm thế giới nghệ thuật trong Từ điển thuật ngữ văn học các tác giả coi “Thế giới nghệ thuật là khái niệm chỉ tính chỉnh thể của sáng tác nghệ thuật

(một tác phẩm, một loại hình tác phẩm, sáng tác của tác giả, một trào lưu) Thế giới nghệ thuật nhấn mạnh rằng sáng tác nghệ thuật là một thế giới riêng được sáng tạo

ra theo các nguyên tắc tư tưởng, khác với thế giới thực tại vật chất hay thế giới tâm

lý con người, mặc dù nó phản ánh các thế giới ấy Thế giới nghệ thuật có không gian riêng, thời gian riêng, có quan hệ xã hội riêng, quan niệm đạo đức, thang bậc giá trị riêng… chỉ xuất hiện một cách có ước lệ trong sáng tác nghệ thuật” [3; 251].

Theo giáo trình lí luận văn học của Trần Đình Sử chủ biên: “Thế giới nghệ

thuật là một thế giới kép: thế giới được miêu tả và thế giới miêu tả Thế giới được miêu tả gồm nhân vật, sự kiện, cảnh vật… Thế giới miêu tả là thế giới của người kể chuyện, người trữ tình Hai thế giới này gắn kết không tách rời như hai mặt của một

tờ giấy Không có thế giới miêu tả thì không có thế giới được miêu tả và ngược lại Tuy nhiên chúng không thể liên thông Người kể chuyện không thể trực tiếp tham gia vào sự kiện trong thế giới được miêu tả như một nhân vật” [12;82] Thế giới

được miêu tả trong tác phẩm có các bình diện của nó Đó là con người riêng (nhânvật), không gian, thời gian riêng, đồ vật, âm thanh, màu sắc có ý nghĩa tượng trưngriêng không đồng nhất với thực tại Các bình diện trên đều là yếu tố của thế giớinghệ thuật, mỗi yếu tố lại có một vị trí nhất định và không thể thiếu đối với hệthống Thế giới nghệ thuật của tác phẩm ngôn từ là hệ thống hoàn chỉnh và bao gồmnhững giới hạn nhất định Bởi vì thế, hệ thống đó sống theo những quy luật, cácnguyên tắc vốn có của nó, nó có không gian, thời gian, tâm lý, đạo đức xã hội và

hoàn cảnh vật chất riêng, tất cả đều là phạm trù có ý nghĩa Khi phân tích tác phẩmkhông nên đánh giá tác phẩm chỉ trong một bình diện trên một cách tách rời, bỏ quamối quan hệ qua lại giữa chúng Chỉ có nghiên cứu đồng bộ các bình diện mới đemlại bức tranh đầy đặn về thế giới mà nhà văn sáng tạo ra.

Như vậy, thế giới nghệ thuật là một phạm trù rất rộng Thuật ngữ này chỉdùng trong văn học, trong sáng tác nghệ thuật Có nhiều định nghĩa, quan niệm khácnhau về thế giới nghệ thuật Qua các định nghĩa trên chúng ta có thể rút ra cáchhiểu: thế giới nghệ thuật là thế giới riêng mà nhà văn sáng tạo ra tác phẩm củamình Thế giới ấy là hình bóng của thế giới vật chất nhưng không hoàn toàn là thếgiới vật chất Bước vào thế giới nghệ thuật, người đọc đã tự nguyện cùng nhà vănbắt đầu khám phá bản chất của cuộc sống và bản thể của con người Đó là một cuộcchơi thú vị, hấp dẫn nhưng cũng không ít những cay đắng cần sự trải nghiệm Thếgiới nghệ thuật bao gồm tất cả các yếu tố trong tác phẩm văn học Có bao nhiêu yếu

tố cấu thành nên tác phẩm văn học sẽ có bấy nhiêu yếu tố thuộc thế giới nghệ thuật.Trong phạm vi một khóa luận tốt nghiệp, chúng tôi sẽ đi tìm hiểu những yếu tố cấutrúc cơ bản của thế giới nghệ thuật được biểu hiện cụ thể như nhân vật, cách tổ chứcnhân vật và không gian, thời gian mà nhân vật tồn tại Đây là những phương diện cơbản tiêu biểu có quan hệ gắn kết hữu cơ với nhau làm nổi bật sự đặc sắc của thế giớinghệ thuật trong Cánh buồm đỏ thắm của Alexander Grin

5 Phương pháp nghiên cứu

Ở đề tài này chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như: phươngpháp khảo sát, thống kê; phương pháp so sánh; phương pháp phân tích; phươngpháp tổng hợp; phương pháp nghiên cứu thi pháp học

6 Bố cục khóa luận

Khóa luận ngoài phần mở đầu, phần kết thúc, phần nội dung được triển khaitrong hai chương:

Chương 1: Nhân vật trong Cánh buồm đỏ thắm

Chương 2: Không gian, thời gian nghệ thuật trong Cánh buồm đỏ thắm

Phần cuối tác phẩm là thư mục tài liệu tham khảo

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: NHÂN VẬT TRONG CÁNH BUỒM ĐỎ THẮM

1.1 Khái niệm nhân vật và thế giới nhân vật.

Theo 150 thuật ngữ văn học thì “nhân vật văn học là đơn vị nghệ thuật, nó

mang tính ước lệ, không thể bị đồng nhất nó với con người có thật, ngay cả khi tác giả xây dựng nhân vật với những nét rất gần với nguyên mẫu có thật Nhân vật văn học là sự thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người; nó có thể được xây dựng chỉ dựa trên cơ sở quan niệm ấy Ý nghĩa của nhân vật văn học chỉ có được trong hệ thống một tác phẩm cụ thể” [1;250] Có thể nhận thấy rằng nhân vật văn học là khái niệm dùng để chỉ hình tượng các cá thể con người – là sản phẩm của quá trình tư duy và cảm thụ của nhà văn, được xây dựng từ sự nhận thức của quá trình thâm nhập thực tế, qua trí tưởng tượng, sự sáng tạo và tài năng sử dụng nghệ thuật ngôn từ mang phong cách riêng của nhà văn “Đó là những nhân vật có tên như Tấm, Cám, Thạch Sanh… Đó là những nhân vật không tên như chị

vợ Tràng trong “Vợ nhặt” của Kim Lân, thằng bán tơ, một mụ nào trong Truyện Kiều ”[12;115 ]

Tóm lại nhân vật văn học là sản phẩm nghệ thuật do nhà văn sáng tạo lên.Nhân vật văn học biểu hiện rất đa dạng, thể hiện bằng rất nhiều hình thức khácnhau Nó không chỉ là con người mà còn có thể là loài vật, đồ vật Dù nhân vật làcon người hay loài vật nó đều có vai trò là yếu tố quan trọng trong các sáng tác củanhà văn Có thể coi nhân vật chính là điểm tựa định hướng, dẫn dắt bạn đọc tiếpcận được đến thế giới nghệ thuật, những quan điểm, lý tưởng thẩm mĩ của nhà văn

về cuộc đời và con ngời

Khái niệm thế giới nhân vật có phạm vi rất rộng Đó là những hệ thốngnhân vật được xây dựng theo quan niệm của nhà văn và chịu sự chi phối của tưtưởng tác giả Thế giới ấy cũng mang tính chỉnh thể trong sáng tác nghệ thuật củanhà văn, có tổ chức và sức sống riêng, phụ thuộc vào ý thức sáng tạo của nhà văn

Là một phần trong thế giới nghệ thuật, thế giới nhân vật là đứa con tinh thần,

là kết quả của sự tư duy, sự sáng tạo thể hiện trong tác phẩm văn học Đó là một mô

hình nghệ thuật có cấu trúc riêng, có quy luật riêng thể hiện ở đặc điểm con người,tâm lý, không gian, thời gian, xã hội… Gắn liền với quan niệm của chính tác giả.Thế giới nhân vật là cảm nhận một cách trọn vẹn, toàn diện và sâu sắc của chủ thểsáng tạo về toàn bộ nhân vật trong xã hội, trong tác phẩm, mối quan hệ, môi trường,hoạt động của họ, ý nghĩa, tư tưởng, tình cảm của họ trong cách đối nhân xử thế,trong giao lưu xã hội và gia đình.

Chính vì vậy thế giới nhân vật là sản phẩm sáng tạo mang phong cách nghệthuật riêng của mỗi nhà văn Do đó khi tìm hiểu, nghiên cứu thế giới nhân vật sẽthấy rõ được phong cách của tác giả Giống như các tác phẩm tự sự khác, thế giới

nhân vật trong tiểu thuyết Cánh buồm đỏ thắm cũng được sắp xếp theo ý đồ quan

điểm nghệ thuật riêng của nhà văn Thế giới nhân vật trong truyện được chia làmnhiều kiểu loại khác nhau Tuy nhiên thế giới ấy không phải là thành quả của sựcộng lại giản đơn của các hệ thống riêng lẻ mà là một chỉnh thể nghệ thuật, thể hiệnchiều sâu tư tưởng của nhà văn Ở thiên truyện này, Alexander Grin đã xây dựngnên một câu chuyện tình hệt như cổ tích giữa một cô gái nghèo bị sự kì thị củanhững người xung quanh với một chàng bá tước trẻ có xuất thân cao quý Tuy nhiên

sự khác biệt làm nên giá trị của Cánh buồm đỏ thắm ở chỗ, đây không chỉ là một

câu chuyện cổ tích về tình yêu đơn thuần mà nó còn là câu chuyện về việc giáo dục

ra những con người yêu cái đẹp, tin cái đẹp và sẵn sàng chủ động đến với những cáiđẹp trong cuộc sống Vì vậy, không thể chia các kiểu loại nhân vật trong tiểu thuyếttheo những dạng thức cơ bản truyền thống Sự phân định của chúng tôi về các dạngthức nhân vân cơ bản trong tiểu thuyết của nhà văn này chủ yếu dựa trên đặc điểmnổi bật của bản thân các nhân vật

1.2 Các kiểu loại nhân vật chính

Qua tiến trình khảo sát tiểu thuyết Cánh buồm đỏ thắm chúng tôi đã khảo sát

được ngoài hệ thống nhân vật quần chúng thì trong tiểu thuyết có 24 nhân vật đượcgọi tên Chúng tôi nhận thấy rằng, vì dung lượng tiểu thuyết khá ngắn chỉ 134 trangnên số lượng nhân vật không đông đảo như các tiểu thuyết khác nhưng không vì thế

mà thế giới đó trở nên tẻ nhạt, vô vị Thế giới nhân vật trong Cánh buồm đỏ thắm

STT Nhân vật Con người

hướng thiện

Con ngườitham lam,độc ác

Con người khátkhao khám phá

Nhân vật khác

1.2.1 Những con người hướng thiện

Theo Từ điển thuật ngữ văn học: Cái đẹp “là phạm trù mỹ học xác định các

hiện tượng theo quan điểm về sự hoàn thiện, xem các hiện tượng đó như là có giá trị thẩm mĩ cao nhất Có thể xem các hiện tượng là đẹp khi với tính toàn vẹn cụ thể cảm tính của chúng thể hiện những giá trị nhân bản, xã hội, do sự khẳng định giá trị của con người trong thế giới, chứng tỏ sự mở rộng giới hạn tự do của xã hội và con người, thúc đẩy sự phát triển hài hòa của nhân cách, làm nảy sinh và bộc lộ ngày càng đầy đủ những sức mạnh và năng lực của con người.

Bởi vậy, việc cảm thụ cái đẹp thức tỉnh niềm vui sướng, tình yêu vô tư, cảm giác tự do, xác nhận và làm giàu lí tưởng thẩm mĩ Trong lịch sử mĩ học, cái đẹp và

sự cảm thụ cái đẹp được xem xét ở bình diện mối quan hệ giữa cái tinh thần và cái vật chất, cái khách quan và cái chủ quan, cái tự nhiên và cái xã hội, giữa nội dung

và hình thức Đặc trưng của cái đẹp được xác định thông qua mối quan hệ của nó với các loại hình giá trị khác: giá trị thực dụng (lợi ích), giá trị nhận thức (chân lý), giá trị đạo đức (cái thiện)”[3;34].

Qua tiến trình khảo sát, theo chúng tôi các nhân vật Assol, Longren, Egle,Mary, Lillan Gray là những nhân vật tiêu biểu nhất thuộc kiểu loại nhân vật hướngthiện Và đặc trưng của kiểu loại nhân vật này biểu hiện rất rõ trong mối quan hệvới giá trị đạo đức soi rọi những giá trị nhân văn cũng như thông điệp ý nghĩa cuộcsống mà nhà văn muốn gửi đến trong thiên truyện này

Assol sinh ra trong ngôi làng nghèo có tên là Kaperna, từ nhỏ đã phải chịuphải chịu cảnh mồ côi mẹ khi mới năm tháng tuổi, lớn lên trong vòng tay nâng niu,

sự yêu thương đùm bọc của người cha và phải chịu sự kì thị, hắt hủi của dân làng

“Cô bé lớn lên không có bạn gái Hai, ba chục đứa trẻ cùng trà với cô ở Kaperna được nuôi nấng như lũ hải miên trên sóng nước, chịu nếp dạy dỗ khắc nghiệt từ khi còn đỏ hỏn, rằng uy tín của các bậc sinh thành là bất di bất dịch Chúng tuân phục điều đó như mọi đứa trẻ trên thế gian và đương nhiên đã gạt bỏ vĩnh viễn Assol bé nhỏ khỏi vòng quan tâm che chở của mình”[2;15].

Cô bé được cha nuôi dưỡng lớn lên bằng nghề làm đồ chơi và ngay từ nhỏ

cô rất yêu thích và đam mê chúng “Trò chơi yêu thích của Assol là vào buổi tối hay

dịp lễ, khi cha nó gác các thứ hộp gấy đồ dán, đồ nghề làm việc cùng những công việc còn dang dở sang một bên, tháo bỏ tạp dề, ngồi xuống nghỉ ngơi với chiếc tẩu trên môi, nó sẽ sà đến ngồi lên đùi cha, cựa quậy trong vòng tay ông, sờ mó từng bộ phận của từng món đồ chơi, hỏi cặn kẽ ý nghĩa của từ thứ đó”[2;16].

Assol thích nghe bố kể lại những câu chuyện kì lạ về cuộc sống của con người

trên biển và mọi thứ đồ chơi thường ngày mà cha đang làm “Tên gọi của các loại

chão thừng, cánh buồm, những đồ nghề đi biển”[2;16] Hay là “giống mèo cọp mang điềm báo đắm thuyền; giống cá bay biết nói nếu không nghe lời tiên báo của chúng sẽ không tránh khỏi tiêu ma vì mất phương hướng… những điềm báo, ma

quỷ, tiên ngư hay cướp biển…”[2;17] Assol rất hăng say khi nghe những câu

chuyện bố kể và mỗi khi Longren ngừng kể là cô bé lại kêu lên cho đến khi ngủthiếp đi cùng với những giấc mơ kì diệu Vì vậy những món đồ chơi và những câuchuyện khác thường li kì về biển không chỉ là những kỉ niệm thời thơ ấu lớn lêncùng với Assol giúp cho cô bé có một tâm hồn phong phú tràn ngập trí tưởng tượngbay bổng thoát khỏi ranh giới của sự độc ác, kì thị ở cuộc sống hiện thực mà nó cònnhen nhóm trong Assol ngọn lửa tình yêu với biển cả ngay từ khi cô còn nhỏ

Trong một chuyến du hành giao hàng trên phố, cô đã vô tình nhìn thấy một

đồ chơi lạ “Đó là chiếc thuyền buồm xinh xắn, con thuyền trắng mang những cánh

buồm đỏ thắm được cắt từ miếng lụa ông Longren dùng để dán vào các buồm tàu thủy – một món đồ chơi dành cho những vị khách sẵn tiền”[2;19 ] Cô bé mừng quá

và với sự tò mò và niềm đam mê của mình cô bé đã thả con thuyền xuống nước Và

vì quá mải mê đuổi theo cánh buồm với những mơ ước tưởng tượng và đi lạc vàorừng không hay Điều này đã khiến cô gặp một người xa lạ, đó là ông già Egel –người chuyên sưu tầm những câu chuyện cổ tích, ca dao dân ca và được ông tiênđoán sau này cô bé sẽ được một chàng hoàng tử tuấn tú chờ đón trên chiếc thuyền

đỏ thắm “Bác không biết bao nhiêu năm nữa sẽ trôi qua, chỉ biết rồi đây khắp

Kaperna này sẽ lưu truyền một huyền thoại dài lâu Cháu rồi sẽ lớn lên Assol ạ Một buổi sớm mai ở nơi chân trời gặp mặt biển xanh, dưới ánh mặt trời sẽ cháy rực lên một cánh buồm đỏ thắm”[2;28].

Assol đã đi qua tuổi thơ với niềm tin vào sự chờ đợi vào cánh buồm đỏthắm Cô bé tin vào lời tiên tri hoang đường của ông lão Egel, không hề có conthuyền nào ghé thăm hòn đảo này cả và chẳng bao giờ có một con tàu với cánhbuồm đỏ thắm Nhưng cô bé vẫn luôn tin, niềm tin của một đứa trẻ là bất diệt, Assolnuôi dưỡng giấc mơ đó từng ngày mặc kệ mọi người cho rằng cô là người khôngbình thường với những câu chuyện thêu dệt hết sức vô lí và tàn nhẫn và buông

những lời nhạo báng về cha con cô “Lão Longren với đứa con gái lánh đời ấy, cõ

lẽ bị mất trí rồi”[2;33], “Ê, con mộng du! Assol! Nhìn xem, những cánh buồm đỏ thắm đang bơi tới kìa! Cách nó chừng hai chục bước, một đám trẻ đang đứng.

Chúng nhăn mặt, thè lưỡi ra giễu cợt nó”[2;33] “Con bé Assol “Tàu biển” Nó bị

dở hơi ấy mà”[2;74] Assol vẫn luôn giữ lấy giấc mơ ấy để nó lớn lên thành hi

vọng, thành niềm tin mãnh liệt Mặc cho dân làng chê cười, cô bé Assol vẫn ngàyngày vui đùa với cỏ cây, hoa lá, và không khi nào cô không hướng về biển, chờ đợihoàng tử của mình Assol không chờ đợi trong đau khổ mà tươi vui tận hưởng cuộcsống, vẫn chăm chỉ làm việc, không để tâm đến những lời ra tiếng vào của những kẻ

thực tế đến mức thực dụng, không biết mơ ước của những người xung quanh “Dân

làng cháu không kể chuyện cổ tích, mà người ta cũng chẳng hát hỏng gì ráo Còn nếu có kể hay hát, thì cháu biết không, toàn chuyện về những gã nông dân và đám lính tráng láu cá, cùng sự tác dương không ngớt những món bịp bợm, bẩn thỉu như bàn chân không rửa, thô thiển như tiếng bụng sôi òng ọc.”[2;27].

Assol luôn tin rằng trên đời này ai cũng có ước mơ Cô không chỉ thấy đượccuộc đời trong phạm vi những điều đã từng nếm trải mà còn có khả năng nhìn thấyđược ý nghĩa của một trật tự khác vượt ra ngoài những hiện tượng chung ấy Từ nhỏlàm bạn với những con thuyền đồ chơi và cô kì vọng những con thuyền đó sẽ là

những con thuyền thật sự thỏa sức vẫy vùng trên biển “Cháu, -nó nói, -rất là muốn

tìm ra cách để những con thuyền của cháu có thể lướt đi, những người chèo thuyền khỏa nước như thật; rồi sau họ cũng cập vào bờ vẫy chào bến cảng như là những người thực, rồi lên bờ ngồi nhậu nữa”[2;78] Assol không để tâm đến những lời

đám tiếu, bởi cô nhận ra rằng họ cũng có những giấc mơ của riêng họ, chỉ là họ

không biết hoặc giấc mơ của họ và giấc mơ của cô khác nhau mà thôi “Là con

người ai cũng có mơ ước, còn bác, khi trút than vào giỏ, hẳn bác nghĩ rằng nó sẽ

nở hoa”, “Khi người dân chài buông lưới bắt cá, ông ta nghĩ mình sẽ bắt được một con cá to, chưa từng ai bắt được”[2;78] Assol hiểu và trân trọng những giá trị của

ước mơ Cô bé vẫn luôn giữ mơ ước cháy bỏng trong lòng của mình từ khi còn nhỏcho đến khi trở thành một thiếu nữ Cho dù ước mơ ấy là hoang đường, là khôngtưởng nhưng Assol vẫn tin và giữ lấy ước mơ đã là một điều kì diệu

Cuối cùng, như một điều kì diệu Asol đã gặp được chàng hoàng tử của đờimình như lời tiên tri mà ông lão Egel đã từng nói Vào thời khắc bình minh ló rạng

cũng là lúc con tàu màu trắng với cánh buồm đỏ thắm đã xuất hiện, mang chàng

hoàng tử Gray đến với Assol “Bóng hình một con tàu khổng lồ đang từ từ quay mũi

về phía cửa sông ẩn hiện… Tất cả chìm trong một màu trắng xóa, ngoại trừ những cánh buồm đang căng ra, đang chuyển động một cách nhịp nhàng uyển chuyển mang màu sắc của một niềm vui sâu thẳm”[2;126] Trước sự chứng kiến của những

người luôn nhạo báng giấc mơ của Assol có một con tàu lớn đi vào bở biển của ngôilàng nhỏ bé này Con tàu đó không chỉ to lớn mà lại là chính con tàu mà bấy lâu naydân làng vẫn hay nhạo báng - con tàu với những cánh buồm đỏ thắm Tất cả hiệnlên như một ngọn lửa sáng rực bác bỏ mọi quy luật của cuộc sống Chàng hoàng tử

và con tàu với những cánh buồm đỏ thắm như một điều kì diệu đối với Assol vàđiều kì diệu đó mang màu sắc của một phép màu cao quý và rực rỡ, khinh thườngtất cả sự xa cách giữa người với người, tất cả định kiến khiến con người mất đi lòngyêu thương tin tưởng Câu chuyện cổ tích của người kể chuyện khi xưa đã thànhhiện thực, không nhờ phép màu kì ảo của một ông tiên hay một vị thánh thần nào,

mà là bởi tình yêu Khi kể câu chuyện đó, người kể chuyện cũng chỉ muốn gieo vàolòng cô bé Assol một hạt giống hy vọng, để khẳng định rằng cuộc sống vẫn đángđược mơ ước, và cô bé đáng yêu ấy một ngày sẽ được hạnh phúc Nếu một ngày.Assol lớn lên và không còn tin nữa, thì câu chuyện ấy sẽ vẫn là một kí ức đẹp,nhưng sẽ chỉ là một trong rất nhiều kí ức khác Nhưng chính bởi niềm tin, dám mơước và dám đấu tranh vì mơ ước của mình, Assol đã biến câu chuyện đó không chỉ

là một phần kí ức đẹp trong tuổi thơ của mình mà còn khiến điều đó trở thành hiệnthực, câu chuyện đã trở thành câu chuyện riêng viết về cô, và chàng hoàng tử làngười đàn ông của riêng cuộc đời cô

Nếu Assol là một cô bé luôn tin tưởng vào giấc mơ của mình thì Longren chacủa cô là người đã nuôi dưỡng nó Longren là một thủy thủ kỳ cựu của tàu Orion.Sau chuyến hành trình dài đi biển trở về Longren phải đối mặt với một sự đau đớnnghiệt ngã, đó là cái chết của Mary – người vợ hiền luôn là hình bóng dịu êm đứngbên ngưỡng cửa đón người thủy thủ trở về sau mỗi chuyến đi biển Từ đó, Longren

đã từ bỏ nghề thủy thủ mình gắn bó mười năm để trở về thành một người cha, một

người mẹ chăm sóc Assol khôn lớn Để khỏa lấp nỗi nhớ cuộc sống ồn ào ngoàicảng cũng như trang trải cuộc sống hàng ngày nuôi Assol, Longren đã làm ra những

món đồ chơi hình con tàu, con thuyền đẹp mắt “Nào là tàu, ca nô, thuyền một

buồm, hai buồm, rồi cả những tàu thủy, chiếm hạm”[2;8] Những con thuyền đồ

chơi bé nhỏ đó không chỉ giúp cha con Logren có chi phí để sống mà còn gieo vàoAssol những hạt mầm đầu tiên về tình yêu với biển Longren kể về những chuyện li

kì cuộc sống ngoài biển những con cá bay biết nói, những nàng tiên cá ở biển xanh,những người tù khổ sai và những người lạc trên đảo lạ Bằng tình yêu thương,Longren đã kể cho cô bé tất cả những điều anh biết về biển Điều đó không chỉ giúpAssol quên đi những kí ức đắng cay mà tuổi thơ cô bé đáng thương phải gánh chịu

mà còn gúp nuôi dưỡng hạt mầm tình yêu với biển trong cô bé

Khi nghe Assol kể về câu chuyện kì lạ mà mình gặp giữa rừng rằng mình đãgặp được một ông tiên với lời tiên đoán, sau này sẽ có một chàng hoàng tử trênchiếc thuyền đỏ thắm đến rước cô bé cùng những lời hứa hẹn hạnh phúc trọn đời.Longren biết đó chỉ là một chuyện đùa vui của một người nào đó nhưng ông vẫn rấttrân trọng lắng nghe nó và không tước đi cái mong ước nhỏ bé của cô con gái mình

“- Con tàu kì diệu ấy có đến đón con không cha?

-Sẽ đến con ạ - bác thủy thủ điềm đạm trả lời – ông già ấy đã nói với con như vậy,

có nghĩa là mọi chuyện sẽ đúng như thế đấy”[2;31].

Dù biết điều đó là chỉ là một giấc mơ, một điều không tưởng, Logren vẫn quảquyết “Sẽ đến con ạ”, ông không nỡ tước bỏ niềm mơ ước nhỏ bé của con gái.Longren hiểu rằng, sau này thứ Assol gặp không phải là một cánh buồm đỏ thắmđẹp đẽ, trong trẻo như lời người qua đường đã nói mà là những cánh buồm bẩn thỉuchất chứa những điều xấu xa, rách nát Nhưng Longren vẫn để cho Assol tin và gìngiữ giấc mơ của mình như một động lực trong cuộc sống tẻ nhạt, đơn độc của haicha con

Niềm tin ước mơ của cô bé Assol còn được Longren nuôi dưỡng bằng tìnhcảm ấm áp đong đầy hạnh phúc của tình cha con Tình yêu vô bờ bến dành cho đứacon đã giúp Longren vượt qua những nỗi đau và cả khát vọng của chính bản thân để

hoàn thành tốt thiên chức của một người mẹ Trong Longren, người ta không cònthấy bóng dáng của một người thủy thủ mạnh mẽ, phóng khoáng mà là hình ảnh củamột người cha điềm đạm, hồn hậu và ấm áp Longren tự tay làm hết mọi việc trongnhà: xách nước, bổ củi, đốt lò, giặt giũ quần áo Ở Longren, người ta cũng khôngthấy hình ảnh một người ít nói,lạnh lung, sống cách biệt với mọi người và cả hìnhảnh im lặng đáng kinh sợ của Longren khi chứng kiến Menners chuẩn bị chết chìm.Trái ngược với tất cả hình ảnh mà dân làng Kaperna cho là lập dị, đó là hình ảnhcủa một người cha giàu đức hi sinh với một trái tim vô cùng ấm áp Đoạn đối thoạigiữa Longren và người ăn mày đã khiến cho trái tim bạn đọc cảm thấy ấm áp lạ

thường “Tôi cho anh thôi,- Longren khẽ trả lời- nhưng thuốc tôi nằm ở túi bên này.

Mà tôi , anh thấy đấy, tôi không muốn làm con bé thức giấc”[2;32] Đó là khoảnh

khắc “Ông cầm tay cô bé và hôn mạnh lên đôi mắt rầu rĩ của nó”[2;32] Tình yêu

của Longren dành cho cô gái nhỏ nhẹ nhàng, dịu dàng và ấm áp lạ thường Tìnhyêu, sự đùm bọc nâng niu của Longren đã giúp Axôn giữ vững niềm tin về ước mơcủa mình, giúp cô bé tin yêu rằng cuộc sống này vẫn còn vô vàn điều tốt đẹp

Chính vì vậy, Longren không những là người tạo ra tình yêu với biển trong cô

bé Assol mà còn là người nuôi dưỡng niềm tin vào giấc mơ đó Có lẽ, không cóLongren một người cha yêu thương con cái, dành tất cả sự ấm áp cho con thì sẽkhông có một Assol luôn yêu cuộc sống, tin về những điều đẹp đẽ hạnh phúc sẽ đếnvới con người Có lẽ không có tình yêu thương, sự ấm áp vô bờ của Longren thìAssol sẽ không bao giờ nhìn được thấy cánh buồm đỏ thắm mà thay vào đó sẽ lànhững cánh buôm nhơ nhuốc bẩn thỉu Longren đã nuôi dưỡng giấc mơ của Assoltừng ngày cho đến khi giấc mơ đó cho đến khi cô bé trưởng thành và giấc mơ đóthành sự thật

Trong thiên truyện này, nếu Longren là người xây dựng con thuyền về tìnhyêu của biển trong lòng Assol thì ông lão Egle là người đã sơn màu đỏ thắm lênnhững con thuyền ấy Egle là ông lão chuyên sưu tần ca dao, câu chuyện cổ tíchthần thoại Trong khi đang nghỉ ngơi để chuẩn bị những cuộc phiêu lưu tìm kiếmnhững câu chuyện cổ tích ở những vùng đất mới Ông lão đã gặp Assol – cô bé kì lạ

với những con thuyền đỏ thắm Ngoại hình của Assol với “gương mặt cô bĩ đều

toât lín vẻ nhẹ nhõm vă trong trẻo như cânh ĩn liệng Cặp mắt sẫm phảng phất nỗi buồn”[2;24] đê thu hút một con người luôn thích sự bí ẩn như Egle khiến ông lêo

bất ngời “để rơi câi thuyền buồm”[2;23] Khuôn mặt kì lạ đó đê lăm Egle nhìn thấy

được ở cô bĩ đang có sự chờ đợi về một điều kì diệu năo đấy Cho dù Egle hiểuđược rằng, cuộc sống mă ông cũng như Assol đang sống chỉ toăn lă những điều

nhen nhuốc với “những món bịp bợm, bẩn thỉu như băn chđn không rửa ”[2;27].

Nhưng ông lêo vẫn muốn gieo một mầm mơ ước trong cô bĩ, hy vọng văo mộttương lai tốt đẹp hơn Điều đó đê thôi thúc ông lêo “gieo một hạt mầm mơ ước”xuống “một lớp đất hoang” trong tđm hồn cô bĩ Assol Con tău đồ chơi nhỏ bĩ đêdẫn đến sự gặp mặt bất ngờ giữa ông lêo vă cô bĩ vă cũng chính từ cđu chuyện mẵng lêo Egle kể mă trong cô bĩ Assol đê biết mơ ước, cô bĩ bắt đầu có niềm tin, sựchờ đợi văo cuộc sống hạnh phúc trong tương lai như lời ông lêo kể, cô sẽ đượcchiếc thuyền đỏ thắm đến đón vă một chăng hoăng tử của riíng mình

Dưới ngòi bút của Alexander Grin, ông lêo Egel được hiện lín vừa hư lại vừa

thực như một ông tiín trong truyện cổ tích “Những món tóc xoăn dăi bạc trắng lộ

ra ngoăi”, “Chiếc gậy”, “vẻ mặt của ông – nếu có thể dùng tư “mặt” để chỉ câi mũi, đôi môi, cặp mắt lộ ra sau lớp rđu sum suí vă sau bộ ria rậm mọc vểnh lín”,

“Ông giă mỉm cười ngắm nhìn cô bĩ một lúc, từ từ khẽ tựa chiếc cằm đầy rđu văo lòng băn tay xương xương gđn guốc của mình”[2;23] Chính ngoại hình đó cùng

những cđu nói bí ẩn của ông lêo cùng sự vô tình gặp mặt giữa rừng sđu hoang vắng

đê hình thănh trong Axôn một niềm tin rằng ông lêo Egel chính lă một ông tiín văcđu chuyện đó được cô lă sự thật, lă tương lai của cô tiếp cho cô bĩ sức mạnh niềmtin để ước mơ vă chờ đợi giấc mơ đó thănh sự thật

Ông lêo Egle không xuất hiện nhiều trong truyện nhưng ông lêo lă một nhđnvật giữ vai trò quan trọng góp phần kĩo dăi cốt truyện, xđy dựng thănh công mộtthế giới hiện thực trong mơ ước, chiếu rọi những ânh sâng ấm âp của niềm hạnhphúc văo Assol, khiến cô bĩ yíu đời, mạnh mẽ chống lại những sự bẩn thỉu, hoen ốcủa cuộc sống Như vậy, nếu Longren lă người nuôi dưỡng niềm tin về một giấc

mơ hạnh phúc của cô bé Assol thì Egle là người đã tạo lên ước mơ để cô bé Assol

có niềm tin vào những điều tốt đẹp đó Nếu không có cuộc gặp gỡ với Egle vàkhông có câu chuyện về những ước mơ con thuyền đỏ thắm thì sẽ chẳng có một cô

bé Assol tin và nuôi dưỡng giấc mơ của mình và không có ông lão thì có lẽ kết cụctruyện cũng không có một chàng hoàng tử

Trong Cánh buồm đỏ thắm, nhà văn Alexander Grin không chỉ xây dựng

những biểu tượng về niềm tin ước mơ vào tình yêu và hạnh phúc mà nhà văn cònhướng ngòi bút của mình xây dựng những biểu tượng về tình mẫu tử thiêng liênglàm giàu thêm cho bức tranh tình yêu trong thiên truyện này Đại diện cho biểutượng tình yêu này chính là hai nhân vật Mary và Lilliam Gray

Xuất hiện ngay ở đầu tiểu thuyết, Mary hiện lên với hình ảnh là mẹ yêuthương con và là người vợ thủy chung son săt với chồng Chồng không có ở nhà,lại bị khó sinh Mary phải chật vật với nỗi lo vật chất để nuôi con nhỏ Mary tìmđến nhà lão Menners– một chủ quán rượu giàu có để vay tiền và hắn đòi Mary phảiyêu hắn thì hắn mới cho cô vay tiền dù Mary đáng thương có khẩn cầu van xintrước hắn Trước tình cảnh nghèo đói không còn một đồng trong nhà nhưng để giữtrọn bổn phận làm vợ, tình nghĩa thủy chung đối với chồng, Mary không đồng ý lời

đề nghị của Menners, cô quyết định lên phố cầm cố chiếc nhẫn đợi đến khi chồng

về Nhưng chuyến đi đó đã làm Mary bị viêm phổi nặng và qua đời một tuần ngaysau đó

Chỉ qua một vài chi tiết, nhân vật Mary đã được hiện lên đầy đủ trước mắtngười đọc hình ảnh của một người phụ nữ đức hạnh dù gặp hoàn cảnh éo le nhưngvẫn luôn giữ trọn nghĩa tình, hết lòng vì chồng vì con Alexander Grin đã đặt nhânvật vào hoàn cảnh khó khăn nhất để nhân vật tự nói lên tính cách, phẩm chất conngười mình Mary đã chết nhưng cái chết đó chính là một minh chứng khẳng địnhđức tính tốt đẹp toát lên trong con người của bà mẹ trẻ, đó là tình yêu thương và sựthủy chung tình nghĩa

Nếu Mary là người mẹ hết lòng yêu thương con, giữ trọn ân tình thủy chungvới chồng thì ở chương tiếp theo, tình cảm mẫu tử thiêng liêng của vợ bá tước – bàLilliam Gray đã làm giàu thêm phần ý nghĩa của tiểu thuyết này.

Trong từng trang viết mỏng, bà Lilliam Gray được Grin khắc họa hiện lênhình ảnh về một vị phu nhân giàu có và quyền quý Người đàn bà quyền quý ấy có

“gương mặt cũng như dáng hình tưởng như chỉ là hiện thân của sự câm lặng bang

giá trước tiếng gọi hừng hực của đời sống, có vẻ đẹp mong manh khiến người ta muốn lánh cho xa hơn là bị cuốn hút lại gần, bởi ở bà, ta chỉ cảm nhận thấy một nỗ lực hợm hĩnh của lý trí”[3;45] Kênh kiệu là thế nhưng khi ở bên cạnh con trai

“Qúy bà Lillian Gray ấy, khi ở một mình bên cậu con trai, lại trở về là một người

mẹ bình thường, nói bằng một giọng đầy dịu dàng thương mến”[3;46] Không chỉ

có vậy, mẹ Gray còn là con người “sống sắp đặt theo những khuôn khổ định sẵn”.Một người luôn sống theo những phép tắc, khuôn khổ như vậy nhưng bà Lilian lạirất chiều con trai, bà không bao giờ cấm đoán bất cứ điều gì, miễn là chuyện con

trai bà thích làm bà đều gật đầu chấp thuận “Bà tha thứ cho cậu mọi điều: xuống

bếp chơi, trốn học, không vâng lời và vô vàn những trò tinh quái khác Nếu cậu bé không muốn cây cối bị xén, cây cối sẽ không bị động đến … bất cứ thứ gì cậu thích”[2;46] Đến khi cậu bé Gray trưởng thành và quyết định rời khỏi lâu đài, bà

ngày đêm mong nhớ con trai và luôn cầu nguyện chúa mong con trai được bình an

vô sự Những năm tháng người con trai rời đi, bà như trở thành con người khác,không còn vẻ ngoài kênh kiệu với mong ước được xếp mình vào một trong nhữngbức chân dung trên tường nữa mà chỉ còn là một người mẹ bình thường mong nhớchờ đợi con mòn mỏi từng ngày đến mức tóc bạc trắng, gương mặt gầy guộc thẫn

thờ Ngày Gray trở về: “Gương mặt móng manh, kiêu kì ánh lên những tia khác lạ,

như sự trở về của tuổi thanh xuân Bà lao về phía con; một tiếng cười dội lên từ lồng ngực, một tiếng kêu ghìm nén, nước mắt ứa ra – chỉ có thế”[2;59] Những giọt

nước mắt tình thương đó đã cho thấy được tình mẹ ấp áp vô bờ bến mà vị phu nhunhân bá tước dành cho con trai của mình Người phụ nữ đó đã yêu con hết mực vàyêu luôn cả giấc mơ về những con tàu của người con trai mà đáng nhẽ nhiệm vụ

của cậu là phải nối tiếp mình trong những bức chân dung trong lâu đài, làm rạngdanh cho gia tộc Những con tàu, biển khơi và lục địa mà Gray cho là điều cốt lõicủa cuộc đời mình thì bà chỉ nghĩ đó là những món đồ chơi mà con trai mình yêuthích mà thôi Và chàng trai là thuyền trưởng của một con tàu to lớn gần ba trămtấn chỉ là đứa con bé bỏng mãi mãi cần bao bọc bảo vệ.

Hai con người, hai tính cách, hai giai cấp đối lập nhau giữa một bên là Mary –người phụ nữ sống ở vùng quê nghèo Kaperna với một bên là một người phụ nữquý tộc, phu nhân bá tước quyền quý, sống trong một tòa lâu đài cao sang Tuy có

sự khác biệt lớn về giai cấp như vậy nhưng họ đều hiện lên với một điểm chungmang trong mình những phẩm chất tốt đẹp, đó là lòng bao dung, sự vị tha trongtình yêu thương vô bờ đối với gia đình, con cái Mary và Liliam Grey tuy chỉ là hainhân vật phụ xuất hiện chớp nhoáng ở phần đầu truyện nhưng lại có ý nghĩa to lớngiúp điểm tô những màu sắc tươi sáng vào trong bức tranh của niềm tin vào tìnhyêu và hạnh phúc làm bừng sáng lên những ý nghĩa nhân văn cao cả về tình mẫu

tử, tình nghĩa vợ chồng mà Alexander Grin muốn gửi gắm trong thiên truyện này

1.2.2 Những con người tham lam độc ác

Trong Cánh buồm đỏ thắm, Alexander Gin không chỉ xây dựng kiểu loại nhân

vật hướng thiện mà còn xây dựng kiểu loại nhân vật biểu tượng cho “cái xấu”.Menners hiện lên ở thiên truyện là một kẻ tham lam và háo sắc và vụ lợi Trướchoàn cảnh đáng thương của người mẹ trẻ Mary, Menners không cảm thông mà cònđòi Mary phải yêu hắn, cho hắn thì hắn mới cho vay tiền.Trước hoàn cảnh khó khăncủa người khác hắn không giúp đỡ mà còn tìm kiếm cơ hội vụ lợi cho bản thânmình Điều đó làm hiện lên cái bản chất xấu xa của Menners - một kẻ xấu xa, vụlợi, một đại diện tiêu biểu cho kiểu loại nhân vật xấu mà Grin xây dựng trong thiêntruyện Qua từng trang viết của Grin, sự xấu xa của Menners không những giảm đi

mà còn bộc lộ một cách rõ rệt “Longren!- Menners đang sợ hãi đến chết khiếp gào

gọi – Sao anh đứng đực ra thế? Không nhìn thấy tôi bị cuốn hay sao? Quăng dây neo ra đây!”[2;11] Càng cận kề cái chết, Menners càng bộ lộ cái xấu xa đáng khinh

của mình, van lài Longren chạy về báo với dân chài, nhờ họ ra cứu và hứa cho tiền

không được, hắn quay sang đe dọa, chửi rủa Longren Dưới ngòi bút của Grin, cáibản chất xấu xa đáng khinh của Menec cứ càng ngày càng phát triển ngày một lộ rõtrước người đọc Grin đã để nhân vật của mình vào hoành cảnh để nhân vật bộc lộtính cách và bản chất của mình Đến khi được người ta đem Menné trở về làng vớigương mặt sống dở, chết dở nhưng trên mặt vẫn hiện lên đầy ác độc mong cho

Logren phải gặp tai họa “Lão gắng cầm cự được khoảng bốn mươi tám tiếng đồng

hồ, luôn miệng nguyền rủa Longren sẽ phải chịu mọi tai ương có trên đời cùng những hiểm họa lão còn kịp nghĩ ra”[2;13] Câu chuyện của Menners kể Longren

thấy lão chết mà không cứu được cộng ứng thêm bằng hơi thở nặng nhọc cùngnhững tiếng rền rĩ của kẻ hâp hối đã khiến dân làng Kaperna sửng sốt, kinh hoàng.Đây chính là nguyên nhân trực tiếp gây lên sự ngăn cách vững chắc giữa hai chacon Longren và dân làng Kaperna Trước lời kể về sự lặng im của Longren qua hơithở rền rĩ của Menners, dân làng chẳng ai còn nhớ đến cái chết thương tâm củaMảy, chẳng còn ai nhớ đến nỗi đau khổ mà Longren phải chịu khi mất đi người vợthân yêu Chính vì vậy, Menners cho tới lúc chết vẫn là một kẻ tàn nhẫn, thâm độc.Cũng giống như cha hắn, Hin Menners là một tên đê tiện và giả dối Chính đôimắt “lờ đờ thong manh ánh lên vẻ ma lanh” đã tố cáo lên bản chất đê tiện của hắn.Hin Meners đê tiện nỗi, hắn đã bóp méo xuyên tạc đầy dung tục đã câu chuyện của

bảy năm trước về giấc mơ của Assol và cả câu chuyện về Longren cha cô bé “Lão

đã dìm chết ông bố tôi như một con mèo dớ dẩn nào đấy”,và hắn tự nhận rằng

“rằng lão bố là tên đê tiện Vì lão ta, tôi trở thành kẻ mồ côi và còn bé tí đã phải kiếm lấy miếng ăn”[2;77] Những câu chuyện sai sự thật, lời nói dối gian trắng trợn

của Hin Menners không những làm ảnh hưởng đến danh dự của hai cha con cô béAssol mà cho thấy hắn là một kẻ đểu giả, đê tiện, xấu xa

Trong thiên truyện này, Alexander Grin không chỉ xây dựng hình ảnh một conngười thâm độc như Menners mà còn xây dựng hình ảnh về một con người xấu xađầy ích kỉ, đó là nhân vật người ăn mày Mở đầu bằng việc xin thuốc lá khôngthành Sau đó hắn đã mang câu chuyện mà hắn nghe được đến quán rượu và thêmnhiều lời bịa đặt khiến cho dân làng càng hiểu sai về cha con Longren, khiến hai cha

con ngày càng bị sự xa lánh của dân làng “Hắn không cho tôi thuốc lá Hắn nói với

con gái “Khi nào con đến tuổi trưởng thành, - lão nói,- sẽ có riêng một con tàu rõ đẹp… đến đón con Vì đó là định mệnh của con – lấy một chàng hoàng tử”…Tôi thì bảo: “Đánh thức, đánh thức con bé dậy đi, lấy cho tôi ít thuốc lá Thế mà hắn lại đuổi đánh tôi”[2;33] Tất cả hiện lên trong mắt người đọc một tên ăn mày xấu xa và

không có nhân phẩm Cầu xin Longren đánh thức Assol dậy để lấy thuốc cho mìnhkhông được hắn thay đổi cách gọi từ “ông chủ” sang “ngớ ngẩn, điên rồ” và hànhđộng lỗ mãng “nhổ phì phì khinh bỉ” Một kẻ chẳng ra gì, không những nghèo vềvật chất mà còn nghèo cả về tâm hồn và sự yêu thương Tất cả điều đó đã cùng nhaugóp phần lột tả hết bản chất xấu xa của tên ăn mày này

Cả ba nhân vật Menners, Hin Menners và Người ăn mày ở trong tiểu thuyếtnày đều là những kẻ xấu xa, ích kỉ hẹp hòi Sự xuất hiện của ba nhân vật này cũngchính là nguyên nhân gây lên những sóng gió trong cuộc đời của các nhân vậtchính Chính sự tham lam, vụ lợi, thừa nước đục muốn thả câu của Menec lànguyên nhân dẫn đến cái chết của người mẹ trẻ Mary khiến Assol mới sinh ra đãchịu tình cảnh mồ côi mẹ, khiến Longren phải sống một cuộc đời cô đơn của mộtngười góa vợ, phải chịu cảnh gà trống nuôi con Cũng chính cái chết của Mary đãlàm Longren thờ ơ, ít cởi mở và cũng là điều kiện “sống” làm mọi người dễ dàngbơm đặt vu khống tạo ra khoảng trống cách biệt với dân làng hơn Không chỉ vậy, ởnhững trang văn tiếp theo Menec còn khoét sâu hơn nữa vào mối quan hệ giữalongren và làng Caperna Bởi những lời kể lại rền rĩ thêm phần nặng nhọc về sựlặng yên của Longren khi chứng kiến Menec sắp bị biển cuốn trôi mà dân làngCaperna cảm thấy kinh sợ trước Longren Nếu trước kia sự ngăn cách giữa dân làngKaperna và Longren còn chưa sâu sắc lắm thì đến khi có câu chuyện của Menners

sự ngăn cách này trở nên sâu sắc hơn và điều này còn bao phủ lên cả Assol Khiến

cô bé đáng thương tội nghiệp có một tuổi thơ sống trong sự hắt hủi, xua đuổi củabạn bè cùng trang lứa Nhân vật Menners xuất hiện đã tạo những khổ đau trongcuộc đời các nhân vật chính thì nhân vật Người ăn mày đã đẩy cao sự đau khổ cũngnhư tình huống truyện phát triển lên đến đỉnh điểm trong khoảng cách mâu thuẫn

của dân làng đối với hai cha con Câu chuyện về cánh buồm đỏ thắm của hai chacon được Người ăn mày chuyển tiếp cho dân làng qua giọng nói đầy chế nhạo lạithêm phần bịa đặt đã làm cho người dân trong làng thêm kì thị, coi hai cha con như

bị điên dại Điều này đã khiến cô bé đã phải chịu tổn thương hơn nữa, bởi những lờichế nhạo, trêu đùa của bọn trẻ con và người dân trong làng

Trong Cánh buồm đỏ thắm, Alexander Grin đã xây dựng những kiểu loại nhân

vật tiêu biểu đại diện cho sự xấu xa song song với những kiểu loại nhân vât tiêubiểu thể hiện cho cái ĐẸP, những nhân vật này không chỉ thể hiện bản chất xấu xanhư là nhiệm vụ của tác giả giao cho nó mà còn là cơ sở tạo ra những mâu thuẫn,tình huống truyện làm nổi bật được những ý nghĩa biểu tượng tốt đẹp mà nhân vậtđối lập với nó đã thể hiện Qua đó, bức tranh giữa cái thiện với cái ác, cái xấu vớicái đẹp được hiện lên sinh động, chân thực thể hiện những ý tưởng, quan niệm tốtđẹp mang tính nhân văn sâu sắc của nhà văn thiên tài

1.2.3 Con người hành động khát khao khám phá

Trong tiểu thuyết Cánh buồm đỏ thắm, nếu Assol là một cô gái luôn kiên

định với ước mơ của mình thì Gray là chàng trai đã biến ước mơ đó thành hiện thực.Giống như Assol, Gray có một tâm hồn đặc biệt khác người Đó là tâm hồn nồngnhiệt yêu thương và tính cách ưa phiêu lưu cùng với lòng nhiệt thành yêu đời sâusắc Cậu là người dám khám phá, dám dấn thân để cảm nhận được cuộc sống bằng

cả tâm hồn, bằng mọi giác quan của mình chứ không chỉ nghe người khác kể

Gray sinh ra trong một gia đình dòng dõi quý tộc song trái ngược với sựchuẩn mực, những phép tắc của một gia đính quý tộc Gray có tính tình rất phóngkhoáng, một tâm hồn phong phú sống động, tràn đầy nhựa sống, chẳng hề có thiênhướng kế thừa sự nghiệp cơ đồ của dòng họ

Ngay từ nhỏ, dù sống trong lâu đài, không thể thoát được ra khỏi nó nhưng

nó cũng không thể trói lại Gray một chỗ Cậu bé chạy nhảy, khám phá mọi thứ

trong lâu đài không biết mệt mỏi “Gray tìm hiểu tòa lâu đài không biết mệt mỏi và

khám phá được vô số điều đáng kinh ngạc Trên gác thượng cậu tìm thấy một bộ đồ hiệp sĩ bằng thép, những cuốn sách bện bằng sắt và da, những bộ trang phục đã

mủn từng bầy chim bồ câu Trong hầm rượu vang, cậu thu nạp được những kiến thức kỳ thú về các loại rượu Laffitte, Madeira và anh đào”[2;37].Gay khám phá

mọi ngõ ngách trong lâu đài Bị cấm không được xuống hầm rượu, nhà bếp nhưngkhi đã tìm thấy một thế giới kì lạ với những ánh lửa lò, những tiếng xào nấu, tiếngdao thớt,những mùi thơm nức ngon lành, cậu bé luôn tận tình ghé thăm lãnh địamênh mông ấy

Dưới ngòi bút của Grin, cậu bé Gray không chỉ là một người có tính tìnhphóng khoáng, tràn ngập nhựa sống mà còn là một cậu bé có lòng nhân ái, biết yêuthương, quan tâm chia sẻ với mọi người Gray sinh ra đã mang dòng máu cao quýđược mọi người trọng vọng nhưng trái ngược với sự đối xử lạnh nhạt của cha mẹcậu và những người cùng giai cấp đối với những người thuộc tầng lớp dưới Grayluôn luôn vui vẻ trò chuyện với những người trong lâu đài như với những ngườibạn, xóa những hình ảnh đau đớn của bức tranh khi thấy cánh tay người bị đóng

đinh và chảy máu “Cậu bé đã nhổ chiếc đinh tư bàn tay thấm máu của Jesus…

Xong xuôi đâu vào đó,cậu thấy bức tranh trông dễ nhìn hơn nhiều”[2;36], “Con không thể để người ta đóng đinh vào tay và làm chảy máu người khác trước mặt mình được Con không muốn như vậy”[2;36] Tuy còn nhỏ nhưng Gray đã được

chứng kiến nỗi đau của tầng lớp lao động dưới giai cấp của mình Không nhữn thế,cậu bé Gray còn gan dạ thử nếm trải những nỗi đau của họ Khi nhìn thấy cô hầugái Betsy bị nước sôi làm bỏng tay thấy khuôn mặt đau khổ đầy nước mắt của Betsycậu bé Gray đã gọi bác sĩ đến chữa trị cho cô hầu gái và thí nghiệm điều mà Betsy

phải chịu đựng “Cậu bé trèo lên chiếc ghế kênh, vừa múc món gigi nóng bằng

chiếc thìa dài và đổ tóe lên khuỷu tay mình”[2;43] Gray luôn hiện lên với hình ảnh

tràn ngập nhựa sống và niềm tin vào một cuộc sống tươi đẹp Cậu bé tin về cuộcsống không có nỗi đau, không có sự phân biệt dù là của cậu hay bất kì ai

Cuộc phiêu lưu vào một căn phòng bí mật của lâu đài đã dẫn lối Gray pháthiện ra một điều lí thú làm nên ước mơ của Gray sau này Đó là một quả địa cầu tolớn và một bức tranh hùng vĩ về một người thuyền trưởng đang điều khiển con tàu

vượt qua giông bão giữa biển khơi “Bức tranh vẽ một con tàu đang nhả khói chồm

trên đỉnh một ngọn sóng lừng Dòng bọt biển chạy dọc theo thân tàu… Ngọn sóng

bị thân tàu xé đôi, tung ra hai bên trông như sải cánh của một con chim khổng lồ”[2;49] Hình ảnh về vị thuyền trưởng tài ba đang đứng trên mũi con tàu đã gây

một ấn tượng mạnh trong tâm trí của Gray Biển mênh mông và những con tàuchiếm lĩnh tâm hồn của Gray, màu xanh bao la rộng lớn đã mở ra một chân trờinhận thức mới trong cậu bé Gray đã coi bức tranh thành lời nói cần thiết giữa tâmhồn và cuộc sống Trong tâm trí của cậu tình yêu với biển bắt đầu được hình thành.Cậu bé Gray tìm hiểu về những cuốn sách vàng, nơi có những vầng hào quang của

đại dương xanh ngát “Ở đó có những con tàu lướt sóng tung bọt lại phía

sau”[2;51] Hình dáng của vị thuyền trưởng đã bao trùm lên toàn bộ suy nghĩ tư

tưởng của Gray “Không một nghề nào ngoài cái nghề này có thể gắn kết trọn vẹn

mọi báu vật của cuộc sống đến thế, mà vẫn giữ gìn nguyên vẹn được từng họa tiết tinh tế nhất của mỗi hạnh phúc đơn lẻ”[2;54] Mọi ý thích, mọi nét tản mạn của tinh

thần và mọi khía cạnh của tình cảm bí ẩn đã kết tinh lại thành một nguyện vọngmạnh mẽ và duy nhất Gray ước muốn trở thành một vị thuyền trưởng tài ba đíchthực, khát khao chinh phục biển khơi bao la vô tận chứ không phải đi theo lối mòncủa gia đình sống trong tòa lâu đài rực rỡ và làm những việc hoạch định sẵn củamột bá tước cao quý

Uớc mơ đó được nuôi dưỡng trong tâm hồn Gray đến khi cậu mười lăm tuổi,Gray quyết định rời khỏi lâu đài để theo đuổi ước mơ với biển cả Gray xin vào làmviệc tại thuyền Anselm, anh phải làm tất cả công việc trên tàu những công việctrước nay cậu chưa từng làm và phải chịu những cơn đau đớn Chiếc dây xích mỏneo làm Gray ngã xuống sàn tàu, dây chão không kéo nổi làm anh bị tuột da tay vàcánh buồm ướt đẫm có đính vòng sắt bị gió thổi táp vào mặt anh Nhưng bằng sựdũng cảm Gray đã làm mọi công việc nặng nhọc với sự cố gắng lớn lao Những cơnsóng dữ,những trận thủy chiến đã tôi luyện Gray trở thành một người đàn ông

trưởng thành, một người thủy thủ đích thực “Cậu không còn cái vẻ yếu ớt như ngày

trước nữa mà trở nên cứng cáp, bắp thịt rắn chắc, nước da nhợt nhạt được phủ một màu rám nắng nâu sậm, những cử chỉ vô tư ưu nhã biến thành vẻ uyển chuyển, tự