Thời gian đã đi xa nhưng ông vẫn được giới nghiên cứu đi sâu tìm hiểu về cuộc đời cũng như sự nghiệp sáng tác, mà thơ ca là thành tựu xuất sắc của ông.. Nghiên cứu Trăng non - tập thơ vi
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
Người hướng dẫn khoa học ThS Bùi Thùy Linh
HÀ NỘI - 2017
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc nhất đến ThS.Bùi Thùy Linh - giảng viên tổ văn học nước ngoài, người đã trực tiếp hướngdẫn, chỉ bảo và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo trong tổ văn học nướcngoài, các thầy cô trong khoa Ngữ văn - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2,
đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 4 tháng 5 năm 2017
Người thực hiện
Đinh Thị Thu Hà
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, khóa luận tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu củariêng tôi dưới sự hướng dẫn của ThS Bùi Thùy Linh, không trùng với kết quảnghiên cứu của tác giả khác Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Hà Nội, ngày 10 tháng 4 năm 2017
Người thực hiện
Đinh Thị Thu Hà
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Lịch sử vấn đề 2
3 Mục đích nghiên cứu 5
4 Đối tượng nghiên cứu 5
5 Phạm vi nghiên cứu 5
6 Phương pháp nghiên cứu 6
7 Cấu trúc khóa luận 6
NỘI DUNG 7
Chương 1 THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TẬP THƠ TRĂNG NON 7
1.1 Trẻ em - Những thiên thần trong sáng 7
1.1.1 Vẻ đẹp ngoại hình 7
1.1.2 Vẻ đẹp tâm hồn 15
1.2 Nhân vật người lớn- “Tấm gương” bị phản chiếu 26
1.2.1 Cha mẹ - Tình yêu thương và trách nhiệm 27
1.2.2 Thế giới người lớn nói chung - Sự tương đồng và tương phản 32
Chương 2.: KHÔNG - THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TẬP THƠ TRĂNG NON 38
2.1 Không gian nghệ thuật 39
2.1.1 Không gian hiện thực - Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp 39
2.1.2 “Thế giới của bé” - Cuộc du hành không gian 46
2.2 Thời gian nghệ thuật 50
KẾT LUẬN 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 5Độ và Việt Nam.
1.2 Một trong những đỉnh cao của văn học Phục hưng Ấn Độ là đại thihào Rabindranath Tagore (1861- 1941) Ông được mệnh danh là “ngôi saosáng của Ấn Độ phục hưng”, “người lính canh vĩ đại” của đất nước Ấn Độ.Sau hơn bảy mươi năm lao động miệt mài, R.Tagore đã để lại cho nhânloại một di sản đồ sộ các tác phẩm văn học nghệ thuật phong phú và đa dạng:
52 tập thơ, 42 vở kịch, 12 tiểu thuyết, hàng trăm truyện ngắn, hơn 2000 cakhúc (trong đó có quốc ca Ấn Độ), 63 tập tiểu luận và gần và gần 3000 bứctranh Ông được coi là biểu tượng của văn hóa Ấn Độ
Năm 1913, R.Tagore là người Châu Á đầu tiên được giải thưởng Nobel
văn chương cho tập Thơ Dâng (Gitanjali) Với tập thơ này, ông được xem là
một phát hiện của thơ ca thế kỉ, là “kỳ công thứ hai của tạo hóa sau Kalidasa”trong văn học Ấn Độ, “một biểu tượng vĩ đại phối hợp trong mình hai nguồntinh túy Á - Âu”
1.3 Từ năm 1984, sau những cố gắng tâm huyết nhiều nhà Ấn Độhọc ở Việt Nam mà tiêu biểu là các giáo sư Cao Huy Đỉnh, Lưu Đức Trung,văn học Ấn Độ đã chính thức được đưa vào giảng dạy trong hệ thống cáctrường trung học, cao đẳng, đại học, sau đại học… Ở bậc trung học cơ sở, tác
phẩm được giới thiệu giảng dạy là bài thơ Mây và sóng, trích trong tập
Trăng non.
Trang 6Đây là tập thơ viết cho thiếu nhi, thuộc ba nội dung chính trong sáng tạo thơ
ca của Tagore Việc lựa chọn tác phẩm này vào giảng dạy ở bậc trung học có
sự phù hợp với lứa tuổi và ý nghĩa giáo dục của bài thơ
Có thể thấy, trẻ em là thế hệ tươi đẹp mà chất chứa bao tấm lòng yêuthương của người lớn dành cho lứa tuổi tuyệt vời, cần chăm sóc này Tình cảmyêu thương dành cho trẻ em luôn chân thành mà mỗi chúng ta có thể cảm nhận
bằng cả trái tim Hình ảnh trẻ em trong tập thơ Trăng non được R.Tagore khắc
họa đậm nét qua từng chi tiết, nên để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng ngườiđọc Thông qua những trang viết về trẻ em, tác giả đã dành hết tình yêuthương và tấm lòng chân thật của mình để gửi gắm niềm tin cuộc sống đến cácem
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về tập thơ này nhưng mới chỉ tậptrung vào một số vấn đề cụ thể mà chưa đi sâu vào thế giới nghệ thuật trongtoàn bộ tập thơ Bên cạnh đó bằng sự say mê văn chương của R.Tagore nênchúng tôi đến với tập thơ như một sự khám phá Đó là lý do để chúng tôi
quyết định chọn đề tài Thế giới nghệ thuật trong tập thơ Trăng non của
và tinh tế, huyền ảo hơn trong Thơ Dâng” (a revelation more profound and more subtle than that in the Gitanjali) [chuyển dẫn từ 11, tr.3], còn tờ The
Nationcủa Anh thì nhận thấy đây là “Một trí tưởng tượng về tuổi thơ tương tự
Trang 7như những tác phẩm của William Blake trong nền văn học của chúng ta” (avision of childhood which
Trang 8is only paralleded in our literature by the work of William Blake) [chuyển dẫn
từ 11, tr.3] Như vậy, khi Trăng non ra đời nó đã mở ra một phương diện khác
trong tài năng nghệ thuật của R.Tagore khiến cho những nhà nghiên cứu,những độc giả hâm mộ thơ ông chú ý một cách đặc biệt đến thi phẩm dànhriêng cho trẻ thơ này Thời gian đã đi xa nhưng ông vẫn được giới nghiên cứu
đi sâu tìm hiểu về cuộc đời cũng như sự nghiệp sáng tác, mà thơ ca là thành
tựu xuất sắc của ông Nghiên cứu Trăng non - tập thơ viết cho trẻ em của
Tagore đã có một số công trình:
Lê Từ Hiển khi nói về tập thơ Trăng non trong bài viết Nguyên sơ một
ánh trăng non đã nhận định: “Đó là một thế giới thơ ngây được kể bằng giọng
trẻ thơ mà ngân vang bao điều về vũ trụ, nhân sinh, tình mẹ con muôn đời…Dệt nên bởi những hình tượng tuyệt vời và tấm lòng nhân hậu bao la” [22].Theo nhận định trên, Lê Từ Hiển ca ngợi những vần thơ thật ý nghĩa trong
Trăng non của R Tagore nó thể hiện tâm lí trẻ thơ và quy luật cuộc sống về
tình yêu thương, tình mẫu tử
Cao Huy Đỉnh, một dịch giả có uy tín về thơ R.Tagore, khi viết lời giới
thiệu cho bản dịch Thơ Tagore đã nhận xét khái quát về tập thơ Trăng non:
“Đó là những bài thơ hết sức hồn nhiên trong sáng, những bức tranh mĩ lệ vềtâm lí nhi đồng” [21, tr.29]
Nhận xét của nhà nghiên cứu, dịch giả Đào Xuân Quý chú ý đến “ngôn
ngữ thích hợp và vô cùng phong phú” mà R.Tagore đã sử dụng trong Trăng
non Ông đã chỉ ra sự khác biệt độc đáo của Tagore và V.Hugo trong những
thi phẩm viết về trẻ thơ: “Nhà thơ Ấn Độ đi vào thế giới của trẻ con với mộttâm trạng hoàn toàn khác biệt Thơ về trẻ em của Tagore trong sáng, hồnnhiên và chân thực Ông tỏ ra am hiểu tâm hồn kì diệu của các em và để mô
tả cái thế giới trẻ thơ này, Tagore đã dùng ngôn ngữ thích hợp vô cùng phongphú Nhưng mặt khác, nếu đọc kĩ ta sẽ thấy rằng thơ viết cho trẻ em củaR.Tagore cũng là
Trang 9loại thơ có nhiều suy nghĩ và gắn liền với thực tiễn đau buồn của đất nước ẤnĐộ”[13, tr.211].
Trong cảm nhận của Lưu Đức Trung, Trăng non lại là những ấn tượng
sâu sắc về cách sử dụng hình ảnh và những câu chuyện kể phù hợp với các
em Theo ông, chính những hình ảnh, những câu chuyện mang âm hưởng cổtích đã bộc rõ sự am hiểu tâm lí trẻ thơ của R.Tagore: “Tagore muốn đem tâmhồn trong sáng, bản chất chân - thiện - mĩ đang tồn tại trong trẻ em đối lập vớibản chất xấu xa, đê tiện đáng khinh của xã hội đồng tiền và quyền lực chiphối” [19, tr.158]
Đỗ Thu Hà trong cuốn Tagore, văn và đời cũng đã đưa ra những nhận xét khái quát nhất về nội dung và nghệ thuật của tập Trăng non: “Tagore đã viết
những bài thơ để trả lời và để lí giải cho các em với những lời thơ dịu dàng,thơ mộng và tràn đầy tình yêu thương, trong đó, ông sử dụng một bút phápđặc biệt Ông là người đã kết hợp một cách nhuần nhuyễn giữa hiện thực vàhuyền ảo Để thể hiện hiện thực R.Tagore đã dùng những huyền thoại, nhữngviền giát xung quanh hiện thực cuộc sống, đem lại cho nó một chiều sâu cótầm vũ trụ” [8, tr.73]
Tập thơ Trăng non cũng được khá nhiều học viên, sinh viên lựa chọn là
đề tài nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau:
+ Luận văn thạc sĩ Thế giới trẻ em trong sáng tác văn chương Tagore
của Nguyễn Phương Liên [11] đi sâu vào nghiên cứu những đặc trưng nghệthuật đã được R.Tagore sử dụng trong việc xây dựng thế giới trẻ em được thểhiện trong sáng tác văn chương của R.Tagore ở cả ba thể loại: thơ, văn xuôi vàkịch Tác giả khẳng định: “Nhiệm vụ của chúng tôi là phân tích các tác phẩmthơ, văn, kịch của R.Tagore viết về trẻ em, chỉ ra những thủ pháp khác nhau
mà Tagore vận dụng trong ba phương thức sáng tác ấy để thấy được tính đadạng trong tài năng Tagore” [11, tr.2]
Trang 10+ Khóa luận tốt nghiệp Yếu tố huyền ảo trong tập thơ Trăng non của
R.Tagore của Trần Kim Dung [3] quan tâm đến tác dụng của thủ pháp huyền
ảo, làm cho thế giới trong Trăng non lung linh, huyền diệu và giàu màu sắc
hơn
+ Khóa luận tốt nghiệp Tagore với trẻ thơ qua tập Trăng non của
Nguyễn Thị Ngọc Diệp [4] chủ yếu đi vào khai thác nội dung tư tưởng, tìnhcảm giành cho trẻ nhỏ được thể hiện trong cả tập thơ
+ Khóa luận tốt nghiệp Nghệ thuật so sánh trong tập thơ Trăng non của
Trần Thị Hoài Phương [12] tập trung tìm hiểu nghệ thuật biểu hiện trong tậpthơ qua thủ pháp so sánh để làm nổi bật sự sáng tạo độc đáo của R.Tagoretrong việc xây dựng một thế giới trẻ thơ hồn nhiên và kì diệu
Những ý kiến, nhận định cho thấy việc nghiên cứu về tập thơ Trăng non
của R.Tagore được một số nhà nghiên cứu quan tâm nghiên cứu và mang đếnnhiều kết quả khoa học Tuy nhiên, những công trình này hoặc là những nhậnxét chung chung hoặc mới chỉ tập trung vào một khía cạnh nhất định Chúngtôi trân trọng những ý kiến và nhận định của các công trình nghiên cứu tậpthơ Đó cũng là sự gợi mở hướng đi để chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu mộtcách tổng thể hơn về tập thơ này
3 Mục đích nghiên cứu
Qua luận văn này chúng tôi mong muốn tìm hiểu rõ hơn về thế giới nghệ
thuật trong tập thơ Trăng non tập trung thể hiện ở thế giới nhân vật và không gian, thời gian trong tập thơ Trăng non và những giá trị mà tập thơ vốn có Từ
đó góp thêm tiếng nói khẳng định tài năng thơ ca mà tiêu biểu là mảng thơdành riêng cho thiếu nhi của R.Tagore
4 Đối tượng nghiên cứu
Thế giới nghệ thuật trong tập thơ Trăng non của R.Tagore.
5 Phạm vi khảo sát
Phạm vi nghiên cứu chính của khóa luận là bản dịch Mảnh trăng non của
Phạm Bích Thủy và Phạm Hồng Nhung, NXB Đà Nẵng, năm 1997 Trong quá
Trang 11trình phân tích, chúng tôi cũng sử dụng một số bản dịch của một số dịch giảkhác, đồng thời so sánh với một số bài thơ khác viết về trẻ em của R.Tagorecũng như các tác giả khác của Việt Nam và trên thế giới.
6 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài Thế giới nghệ thuật trong tập thơ
Trăng non của R Tagore chúng tôi đã sử dụng một số phương pháp thích hợp:
Phương pháp thống kê - phân loại, phương pháp phân tích - tổng hợp, phươngpháp so sánh - đối chiếu
7 Cấu trúc khóa luận
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, khóa luận gồm 2 chương:
Chương 1: Thế giới nhân vật trong tập thơ Trăng non
Chương 2: Không - Thời gian nghệ thuật trong tập thơ Trăng non
Cuối cùng là phần Phụ lục và danh mục Tài liệu tham khảo
Trang 12NỘI DUNG Chương 1 THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TẬP THƠ
TRĂNG NON
Theo từ điển thuật ngữ văn học: “Thế giới nghệ thuật là khái niệm chỉtính chỉnh thể của sáng tạo nghệ thuật (một tác phẩm, một loại hình tác phẩm,một tác giả, một trào lưu) Sáng tác nghệ thuật là một thế giới riêng được tạo
ra theo các nguyên tắc riêng của nghệ thuật Thế giới nghệ thuật có thời gian,không gian riêng, có quy luật tâm lí thang bậc giá trị riêng trong việc phảnánh thế giới.” [9, tr 201]
Nhân vật văn học là con người cụ thể được miêu tả trong tác phẩm vănhọc Nhân vật văn học có thể có tên riêng hoặc không có tên riêng Khái niệmnhân vật văn học có khi được sử dụng như một ẩn dụ, không chỉ một conngười cụ thể nào cả, mà chỉ một hiện tượng nổi bật nào đó trong tác phẩm
1.1 Trẻ em - Những thiên thần trong sáng
1.1.1 Vẻ đẹp ngoại hình
Thơ viết cho thiếu nhi là mảng thơ ca có sự góp mặt của nhiều cây bútlớn Một trong những tác giả mà chúng ta không thể không nhắc đến là VictorHuygo:
“Khi nào bóng bé hiện raGia đình mừng rỡ cả nhà reo vangLong lanh mắt bé hiền ngoanMắt ai cũng sáng theo ngàn ánh thươngNhững ai u uẩn chán chường
Hay là cuộc sống lầm đường nhuốc nhơNhìn bé vui nỗi ngây thơ
Trán ưu tư bỗng xóa mờ vết nhăn…”
(Khi bóng trẻ thơ xuất hiện)
Trang 13Ở khổ thơ trên tác giả đã miêu tả những điều kì diệu xảy ra khi bé xuấthiện Bé đến với ánh mắt hiền ngoan, khiến ai cũng yêu thương bé hết mực.
Bé còn mang đến cho gia đình, cho mọi người niềm vui vô tận Những ai
“cuộc sống u uẩn chán chường” hay “cuộc sống lầm đường nhuốc nhơ” thìkhi trông thấy sự ngây thơ, đáng yêu của bé đều có thể “trán ưu tư bỗng xóa
mờ vết nhăn” Nụ cười của bé, niềm vui thơ ngây của bé như liều thuốc thầntiên xóa đi nỗi lo âu, phiền muộn cho mọi người Ở một bài thơ khác,V.Huygo lại viết về hình ảnh trẻ thơ trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác:
“Hoang vu Nhưng… có một ngườiBên tường sạm khói đang ngồi trầm ngâmMột em Hy Lạp mắt xanh
Còn mang nỗi nhục nên cam cúi đầuNương thân biết tựa vào đâu?
Bạch trà một đóa dãi dầu như em…”
(Em bé)
Bài thơ là nỗi đau của tác giả khi chứng kiến những gì còn lại sau cuộcchiến tranh Cuộc chiến tranh xâm lược cai trị của Thổ Nhĩ Kì đối với nhândân Hy Lạp đã đem đến những đau thương, mất mát không thể kể hết Vànhững đứa trẻ vô tội là những nạn nhân đáng thương nhất Mất đi nhà cửa,mất mái ấm gia đình, người thân và in vào tâm trí các em là những kí ức đauthương Bài thơ không chỉ phản ánh hiện thực mà còn mang giá trị nhân đạosâu sắc Cảm thông chia sẻ trước hoàn cảnh của trẻ thơ, Huygo muốn xoa dịu
đi nỗi đau ấy “tặng em huệ đẹp một bông” và “tặng em chim đẹp non ngàn”.Đồng thời bài thơ còn là lời tố cáo chiến tranh phi nghĩa, là lời kêu gọi mọingười hãy cũng nhau lên tiếng chống lại chiến tranh và mang đến cho trẻ thơnhững điều tốt đẹp nhất
Ở Việt Nam thơ ca dành cho thiếu nhi thường quen thuộc với các bài thơdung lượng ngắn, với chủ đề gần gũi như về mái trường, bản thân các trẻem…
Trang 14Các bài thơ ấy có thế cho các em những hiểu biết về thế giới xung quanh phùhợp với lứa tuổi, hoặc đơn giản chỉ giúp mang lại niềm vui, tiếng cười cho các
em Đó là những món quà nhỏ giành cho thiếu nhi Trẻ thơ là mần non, làtương lai của đất nước, vì thế mà chúng ta cần có những quan tâm, chăm sócphù hợp ngay từ khi các em còn nhỏ Vẻ đáng yêu, ngộ nghĩnh và chămngoan của bé vẫn là điều thu hút nhất:
“Đôi mắt xinh xinh Đôi mắt tròn tròn Giúp em nhìn thấy Mọi vật xung quanh”
(Đôi mắt của em)
Hay:
“Đôi tay bé xíuLại siêng nhất nhà Hết sâu kim cho bà Lại nhặt rau giúp mẹ”
(Tay bé)
R.Tagore là một nhà văn hóa nhưng trong gia sản ông để lại đã không thể
thiếu những lời yêu thương dành cho trẻ em Đó chính là tập thơ Trăng non.
Trăng non là tập thơ thể hiện sâu sắc tình yêu thương cũng như mong
ước mà R.Tagore đã dành cho các em Với ông, trẻ em là điều kỳ diệu mà tạohóa đã ban tặng cho con người, là một sợi dây kết nối mối giao hòa của thựctại và tương lai, của mặt đất và vũ trụ, là kết quả tình yêu giữa cha và mẹ Vìthế, trẻ em luôn hội tụ những điều đáng quý trong cuộc sống Tập thơ này rađời trong hoàn cảnh vô cùng thương xót đối với chính tác giả: cái chết của vợ(năm 1902), cái chết của con gái (1904), sau đó là sự ra đi của người cha(1905) và người con trai (1907) Tưởng như đó là biến cố khiến R.Tagore sụp
đổ, nhưng tập thơ
Trang 15chính là động lực, là cảm hứng bất diệt tiếp thêm sức mạnh và nghị lực trongcuộc sống cho ông Ban đầu, tập thơ ra đời vào năm 1909 viết bằng tiếng
Bengal có tựa là Sisu (Trẻ thơ) Tên gọi này cũng là chủ đề của tập thơ Sau
đó đến năm 1915 tập thơ được tác giả dịch từ tiếng Bengal sang tiếng Anh là
đặt tên là The Cressent Moon (Trăng non), (Mảnh trăng non do Phạm Hồng Nhung và Phạm Bích Thủy dịch) Tên gọi Trăng non là một hình ảnh ẩn dụ,
tượng trưng cho hình ảnh trẻ thơ Và đây cũng là một hình ảnh thiên nhiênxuất hiện khá nhiều lần trong tập thơ
“Bằng những ánh trăng lạc loài, con sẽ lẫn vào giường mẹ,
Trang 16của mẹ giành cho trẻ luôn là mãi mãi Hàng loạt hình ảnh về trăng được tácgiả xây dựng nên đều mang một ý nghĩa biểu tượng riêng, nhưng chung nhất
đó đều là những biểu tượng về trẻ em Bằng ngòi bút của người từng trải,R.Tagore đã mang đến cho độc giả những hình ảnh thiên nhiên từ “trăng”, qua
đó cũng đã góp phần nói lên tình thương của ông giành cho trẻ Không nhữngvậy, hình ảnh “trăng” trong tập thơ là một sự gửi gắm về niềm tin và ca ngợitâm hồn trong sáng của các em
Có lẽ chính vì vậy mà R.Tagore đã quyết định đổi tên tập thơ thành
Trăng non Điều đặc biệt, ở ngay nhan đề tập thơ tác giả đã xây dựng nên
hình ảnh “trăng non” chứ không phải là một hình thái nào khác của trăng Trẻ
em là lứa tuổi của sự vô tư, hồn nhiên, trong sáng và không hề vướng bận vềcuộc sống Điều đó cũng giống như vầng trăng mang đến ánh sáng trong trẻothuần khiết cho cả bầu trời đêm Trăng non là khi trăng mới xuất hiện trongnhững ngày đầu tiên của tháng Tuy vầng trăng lúc này chưa tròn hoàn chỉnhnhưng lại có một ánh sáng trắng trong, gợi nên sự tròn đầy, viên mãn ở thìtương lai Qua những hình ảnh tượng trưng về ánh trăng, tác giả đã mang lạimột sự nhẹ nhàng sâu lắng và vô cùng trong sáng của trẻ em vào thế giớingười lớn
Hầu hết trong các tập thơ của R.Tagore là các bài thơ được đánh số: tập
thơ Dâng gồm 103 bài thơ được đánh số từ bài 001 đến bài 103, tập thơ Người
làm vườn gồm 85 bài thơ được đánh số từ bài 01 đến bài 85, tập thơ Mùa hái quả gồm 86 bài thơ được đánh số từ bài 01 đến bài 85 (bài thơ 86 còn có tên là
Lễ tạ ơn) Nhưng trong tập thơ Trăng non bao gồm 40 bài và các bài thơ được
đặt tên nhan đề mà không phải là cách đánh số Điều đó cho thấy sự am hiểutâm lí trẻ của R.Tagore: nhận thức trẻ em luôn mang tính cụ thể và cảm tính.R.Tagore viết về trẻ em xuất phát từ tấm lòng của người đa cảm với cuộcđời và mang bao yêu thương dành cho các em Đó là những vần thơ với cảmột tình thương của tác giả giành cho trẻ em Qua đó mà mọi người có thểcảm
Trang 17nhận được hình ảnh trong sáng và thánh thiện ở lứa tuổi đáng quý và cần đượcyêu thương Chính vì vậy mà dường như khi quan sát các em, tác giả đã không
bỏ qua bất cứ chi tiết, hành động nhỏ nào của các em Và điều đầu tiên ôngnhận ra đó chính là vẻ đáng yêu, ngộ nghĩnh của trẻ thơ ở ngoại hình
Từ sự quan sát tinh tế của mình, R.Tagore đã thấy được nét ngoại hìnhđáng yêu mà đứa trẻ nào cũng có, ngay cả trong giấc ngủ:
“Giấc ngủ lướt trên mắt trẻ thơ, có ai biết nó từ đâu tới?
Vâng, có tiếng đồn rằng nó ở nơi đong đưa hai nụ dại huyền ảo
trong làng tiên giữa bóng rừng lửa đóm hắt hiu Từ đó nó tới hôn mắttrẻ thơ
về giấc ngủ của trẻ Hình ảnh khi trẻ ngủ cũng được miêu tả rất đẹp như “làngtiên”, giữa “rừng lửa đóm hắt hiu” Tác giả ví đôi mắt trẻ như “hai nụ dạihuyền ảo” Hai nụ hoa ấy như đang lung linh trước tạo hóa và đang e ấp nởkhi bắt đầu sự sống mới Có thể thấy, R.Tagore thường kế thừa chất trữ tình
về hình ảnh đôi mắt và trong thơ ông thường nhắc đến hình ảnh này Bởi “đôimắt” không chỉ là cửa sổ tâm hồn mà còn là tín hiệu giao tiếp từ cơ thể Cuốicùng, màu mát dịu phơi phới khiến cho em bé chìm vào giấc ngủ ngon lành
mà không ai biết từ đâu đến Đó chính là tình yêu, sự quan tâm của người mẹdành cho con, không quản ngại mà chăm sóc, lo lắng cho con có một giấc ngủngon lành
Trang 18Bài thơ như một lời ru nhẹ nhàng mang ý nghĩa về sự chăm lo cho trẻ Tronggiấc ngủ yên bình ấy, vẻ đẹp của trẻ hiện lên nhẹ nhàng như những thần tiêntrong câu chuyện cổ tích.
Trong bài thơ Đường trẻ, R.Tagore đã xây dựng vẻ đẹp của bé trong một
hình tượng thật khác: cậu bé ăn xin Khi nhắc đến ăn xin người ta sẽ dễ dàngliên tưởng đến những người thiếu thốn về vật chất, cần sự giúp đỡ cảu mọingười Nhưng “cậu bé ăn xin” này thì hoàn toàn khác:
“Trẻ có cả kho vàng đụn ngọc, vậy mà nó tới trần gian này nhưmột kẻ ăn mày Không phải vô cớ mà nó dấu mình như thế
Người hành khất bé nhỏ, trần truồng thân ái đó giả bộ cực kỳ
khốn quẫn, để có thể ăn mày của mẹ khối tình…”
(Đường trẻ) [15, tr 24 - 25]
Cậu bé trong bài thơ hiện lên thật đáng yêu với trò cải trang làm người ănxin Bé cũng trần truồng, cũng thảm hại như những người ăn xin trên thế giannày Nhưng mọi người thay vì thấy bé đáng thương như những người ăn xinkhác thì mọi người lại cảm thấy bé đáng yêu vô cùng Đó là vẻ đáng yêu từkhuôn mặt bầu bĩnh, tay chân bụ bẫm và ánh mắt tinh nghịch Với một đứa trẻnhư vậy thì bất cứ ai cũng cho bé thật nhiều tình yêu mà không phải suy tính
“Trẻ không bao giờ biết khóc Nó ở trong xứ hoan lạc tuyệt vời.Không phải vô cớ nó đã ưng rơi lệ
Dù khuôn mặt cười tươi có lôi cuốn được lòng mẹ nâng niu,
chính những tiếng khóc nhỏ vì những bực dọc cỏn con của nó
đan thành sợi dây kết nối thương yêu.”
(Đường trẻ) [15, tr 25]
Tâm hồn trẻ em vốn ngây thơ, không vướng bận điều gì Thế nhưng đôi khicũng có những lúc trẻ khóc Những “tiếng khóc nhỏ” ấy chỉ bởi “những bựcdọc cỏn con” nhưng cũng đủ khiến cho người lớn cảm thấy xót xa Nụ cười
Trang 19thân yêu quen thuộc không còn nữa, thay vào đó là dòng nước mắt lăn dài trênkhuôn mặt thơ dại Bé đến với thế gian này, mang lại cho mọi người niềm vui
và bé nhận lại sự yêu thương
Tác giả còn giành sự quan sát của mình cho bé ngay cả lúc chơi đùa Đó
là những bước đi chập chững từ đôi bàn chân nhỏ, là nụ cười luôn giòn tan,hồn nhiên của trẻ:
“A, con ơi, ai đã nhuộm chiếc áo nhỏ hồng và lấy nó choàng
qua tay chân bụ bẫm của con
Buổi sáng con ra sân chơi vừa chạy vừa lững chững té lên té xuống.Nhưng ai đã nhuộm chiếc áo nhỏ đó hở con?
Cái gì làm con cười, nụ cười nhỏ của ta ơi? Mẹ đứng trên thềmnhìn con mỉm cười Mẹ vỗ tay và vòng xuyến reo vang Con
cầm thanh tre nhảy như một mục đồng tí hon Nhưng cái gì làmcon cười, hỡi nụ cười nhỏ của cha?”
(Đám rước không ngờ) [15, tr.26]
Tác giả thấy được nét đáng yêu từ ngay làn da mỏng hồng và mịn màngcủa trẻ, khiến chúng ta có thể tưởng rằng nó được “nhuộm” và “choàng” lêntrẻ Và cả “tay chân bụ bẫm” cũng không ngừng đùa nghịch mọi lúc, mọi nơi.Khi trẻ còn nhỏ, những cánh tay, bàn chân nhỏ xinh, đỏ hồng và bụ bẫm khiến
ai trông thấy cũng phải mỉm cười Những ngón tay, ngón chân nhỏ xinh chưathể cứng cáp như người lớn được nhưng lại luôn muốn chạy nhảy, đùa nghịchkhắp nơi, nên “vừa chạy vừa lững chững té lên té xuống” Thế nhưng chẳng
hề gì với bé cả Dù vấp ngã nhưng vẫn nở nụ cười và tiếp tục với trò chơi củamình “Cầm thanh tre và nhảy như mục đồng tí hon” Có lẽ vẻ đẹp tỏa sángnhất ở trẻ thơ chính là nụ cười Đó là nụ cười của niềm vui hồn nhiên và vô tư,trong sáng nhất mà không phải ai muốn là cũng có được Mà đó là nụ cườixuất phát từ trái tim, mặc dù đó chỉ là những điều giản đơn nhất:
Trang 20“Nụ cười thoáng trên môi trẻ thơ khi ngủ, có ai biết nó sinh ra nơi nào? Vâng, có tiếng đồn rằng một tia nhạt của mảnh trăng thu non chạm riềm một áng mây thu đang tan biến, nơi nụ cười
sơ sinh trong giấc mơ của một sáng đẫm sương - nụ cười
và lí giải nguồn gốc của nụ cười ấy Đó là “một tia nhạt của mảnh trăng thunon chạm riềm một áng mây thu đang tan biến” Tác giả bằng những vần thơcủa mình cùng như đang hòa vào giấc mơ ấy và khẳng định: nụ cười ấy là đẹpnhất
Qua những vần thơ trên, tác giả R.Tagore đã cho chúng ta thấy nhữngnét đẹp ngoại hình bụ bẫm đáng yêu, trong sáng Vẻ đẹp ấy được thể hiện ởbàn chân mũm mĩm, làn da hồng hào, đôi mắt sáng, và đặc biệt là nụ cườitrong trẻo Ẩn chứa bên trong vẻ đẹp ngoại hình ấy là một tâm hồn thánhthiện
1.1.2 Vẻ đẹp tâm hồn
Những trang thơ R.Tagore viết về trẻ em chính là những yêu thươngcủa ông giành cho các em xuất phát từ tấm lòng của một người đa cảm vớicuộc đời Đối với R.Tagore, vẻ đẹp của trẻ được bộc lộ ngay từ những giâyphút trẻ hòa mình vào thiên nhiên, vui đùa, tìm hiểu và khám phá thế giớixung quanh
Trang 21Vẻ đẹp tâm hồn của trẻ đã được tác giả miêu tả qua nhiều phương diệnkhác nhau Phương diện đầu tiên tác giả khám phá đó là: Tâm hồn trongsáng và thánh thiện của trẻ Điều ấy được thể hiện qua cả suy nghĩ và hànhđộng của
trẻ
Trong suy nghĩ của trẻ thì câu hỏi quen thuộc mà hầu như đứa trẻ nào cũng
Trang 22thắc mắc, đó là “mình từ đâu đến” Thắc mắc ấy thực sự là quan trọng với bé,
nên bé đã luôn hỏi mẹ:
“Bé hỏi mẹ:
“Mẹ ơi con từ đâu đến vậy
Mẹ đã nhặt được con ở tận nơi nào?” ”
(Buổi sơ khai) [21, tr.621]
Đứa trẻ ở trong câu thơ trên thật ngây thơ và đáng yêu khi thắc mắc vềnguồn gốc của mình nhưng cũng là sự quan tâm, tò mò của bé đối với thếgiới xung quanh Bé hỏi mẹ “Mẹ ơi con từ đâu đến vậy Mẹ đã nhặt được con
ở tận nơi nào?” Phải chăng đây là suy nghĩ của trẻ mà nhà thơ đã khám phá.Đối với R.Tagore sự ra đời của trẻ vô cùng thiêng liêng và huyền bí Nó là kếttinh của tình yêu, nỗi mong chờ, là cái đẹp diệu kỳ của tạo hóa Bài thơ làcuộc đối thoại của hai mẹ con Câu trả lời của mẹ là dòng cảm xúc tuôn tràokhi người con khơi gợi vào điều huyền diệu nhất của cuộc đời:
“Con là đứa con của thượng đế, là anh em sinh đôi với ánh bình minhCon đã theo dòng nước trôi xuôi đến cuộc đời trần tục này
Và cuối cùng con đã được đặt vào trong lòng mẹ
Khi mẹ ngây nhìn khuôn mặt của con
Mẹ như bị ngập trong bao điều bí ẩn
Và con, vốn là của chung của tất cả mọi người
Đã trở thành của riêng của mẹ
Sợ mất con đi mẹ đã siết chặt con trên ngực mẹ
Không biết sự diệu kì nào
Đã chiếm lĩnh cái kho vàng trên cõi thế
Trang 23Và đặt và đôi tay mảnh khảnh của mẹ đây”
Trang 24(Buổi sơ khai) [21, tr.621]
Bằng những hình ảnh tượng trưng, R.Tagore đã gọi trẻ thơ là: đứa concưng của thượng đế, anh em sinh đôi với ánh bình minh, ánh hồng trên trờicao, kho vàng trên cõi thế, nụ vui, ánh trăng non trẻ… Không chỉ đề cập đếnnguồn gốc của trẻ thơ, mà R.Tagore cũng đã lí giải tình yêu của mẹ dành chocon và tình cảm của người con dành cho mẹ theo chính quan điểm của mình.Nhà thơ Xuân Quỳnh cũng đã thể hiện những thắc mắc của trẻ em về thế
giới xung quanh thật đáng yêu:
“Má ơi, ai sinh ra lá
Ai làm ra cái kem Đêm sao lại màu đenBan ngày sao lại màu trắng? ”
(Cắt nghĩa) [14, tr.454]
Sự hồn nhiên của trẻ khi thắc mắc về mọi thứ luôn được các tác giả khắchọa tinh tế và vô cùng thú vị Điều đó cho thấy, những bài thơ viết về trẻ emđều là những cảm xúc, tấm lòng chân thật dành cho trẻ Tác giả phải làngười thấu hiểu tâm lí của trẻ nên mang lại những dòng cảm xúc chân thậtkhi đặt câu hỏi với người thân
Không chỉ trong suy nghĩ, mà sự hồn nhiên, ngây thơ của trẻ còn được
bộc lộ rõ nét khi chơi đùa Trong bài thơ Trên bờ biển, R.Tagore đã vẽ lên
hình ảnh những đứa trẻ thật hạnh phúc khi được vô tư vui đùa trên bờ biểnrộng lớn Chúng “cười reo nhảy múa” một cách hồn nhiên và trong trẻonhất Những câu thơ của R.Tagore thật tinh tế, dường như ông đã hòa vàocuộc vui, hay ít nhất là đang tận mắt chứng kiến cuộc vui của bọn trẻ bên bờbiển Bọn trẻ đang say sưa với những trò nghịch ngợm “xây nhà bằng cát”,
“chơi với vỏ sò”, “lá khô đan thuyền”… Trẻ không xây những ngôi nhà nguy
Trang 25nga trên biển mà chỉ là những ngôi nhà cát, và những vỏ sò rỗng không,những chiếc là khô
Trang 26cũng là những trò chơi hấp dẫn mang một sự hồn nhiên về tương lai Thôngthường, những thứ ở bờ biển đã được bỏ đi và không có giá trị, nhưng đốivới trẻ lại là những trò chơi làm cho trẻ không bận tâm đến xã hội bên ngoài.
“Bọn con trẻ gặp nhau trên bến bờ những thế giới vô biênDông tố gầm lên trên bầu trời không có một lối đi
Thuyền bè đắm trên nước không một dấu vếtCái chết ở ngoài kia,
Nhưng lũ trẻ vẫn đùa chơi
Trên bến bờ những thế giới vô biên
Là một hội lớn của bầy con trẻ.”
(Trên bờ biển) [21, tr 617]
Biển cũng giống như tính cách của con người, lúc ồn ào sôi nổi, lúc lạilắng đọng dịu êm Biển khi hiền hòa làm chỗ dựa lớn của con người , nhưngkhi biển lại là những nguy hiểm rình rập với “dông tố gầm lên”, “thuyền đắmtrong nước không một dấu vết”, “cái chết ngoài kia”… khiến con người phải
lo sợ và tránh xa Mặc dù vậy, nhưng trẻ vẫn vui đùa hồn nhiên với trò chơi
Có thể thấy, cuộc sống luôn thay đổi với sự sang hèn, địa vị, danh lợi, haynhững dông tố mà không ai đoán trước được Thế nhưng, thế giới của trẻthì lại chỉ có sự hồn nhiên, vô tư, không có những tranh giành, vụ lợi
Tiếp tục khắc họa hình ảnh trẻ em với trò chơi của chúng, R.Tagore nhưmuốn thúc giục mọi người tìm lại với tuổi thơ tươi
đẹp:
“Con ơi, con ngồi trong cát chơi nghịch với một cành lá gẫy rời
suốt buổi sáng, sung sướng bao nhiêu!
Ta cười nhìn con chơi với một khúc cành lá gẫy rời
Ta còn đang bận bịu sổ sách, cộng trừ những con số cả giờ
Trang 27“phí buổi sáng” bởi trong suy nghĩ của các em không hề có sự tính toán và lo
âu trong cuộc sống Thế giới của trẻ em là sự vui đùa với những thứ mìnhthích, tự do vui đùa với những trò chơi có sẵn mà không phải tính toán,tranh giành Còn người lớn thì lại đánh mất sự thanh thản, yên bình trongcuộc sống bởi mải mê đi tìm kiếm những thứ quý giá, vàng bạc, của cải Quabài thơ, tác giả cũng muốn nhắn nhủ độc giả hãy biết nắm giữ hạnh phúc, đóchỉ là những thứ giản đơn, đời thường mà đôi khi con người vì cuộc sống vậtchất mà lãng quên đi
Bài thơ Bản hợp đồng cuối cùng là một câu chuyện đầy thú vị và ý nghĩa
về sự tự do không ràng buộc Nhân vật “anh thanh niên” trên con đường củamình đã bắt gặp những hình ảnh trái ngược thông thường nhưng rất hợplogic Đầu tiên đó là một ông vua ngồi trên xe đi tới, tay cầm kiếm và muốn
“thuê ngươi bằng quyền lực của ta” Nhưng anh thanh niên đã khước từ vàbước đi Tiếp theo một ông lão đến vời một túi đầy vàng và muốn “thuêngươi bằng tiền bạc của ta” nhưng người thanh niên đã quay lưng đi Lần thứ
ba anh thanh niên gặp một cô gái đẹp ở khu vườn đầy hoa và cô bảo “Tôi sẽthuê anh bằng một nụ cười”, thế nhưng nụ cười của cô đã nhạt và tan thànhnước mắt, anh thanh niên đã từ chối và tiếp tục bước đi Như vậy, anh thanhniên đã từ chối tất cả những thứ thường được coi là có giá trị mà mỗi người
Trang 28đều muốn đạt được như quyền lực, tiền bạc và ái tình Đối với anh dườngnhư tất cả những thứ ấy đều
Trang 29là vô nghĩa Và cuối cùng anh thanh niên đã gặp một cậu bé ngồi chơi bên bờbiển:
“Một cậu bé ngồi chơi với dăm vỏ ốc
Cậu ngẩng đầu lên, và dường như cậu nhận ra tôi rồi nói:
“Tôi thuê anh với hai bàn tay trắng”
Và từ khi bản hợp đồng được kí chơi với cậu bé
Tôi đã thành người tự do.”
tự do và hồn nhiên, không ràng buộc, tranh giành Vì thế mà anh thanh niên
đã chấp nhận kí bản hợp đồng cùng cậu bé với “hai bàn tay trắng” Hình ảnh
“hai bàn tay trắng” chính là hình ảnh tượng trưng cho sự ngây thơ, trongsáng của trẻ Lựa chọn của anh thanh niên chính là lựa chọn sự tự do Anhtrở thành người tự do không trở thành nô lệ của những bon chen của cuộcsống với tiền tài, danh vọng hay ái tình Qua bài thơ này, R.Tagore đã vẽ nênbức tranh với những mảng màu đối lập, một bên là bản chất xấu xa, đángkhinh của xã hội đồng tiền, một bên là tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, bảnchất chân - thiện - mĩ của trẻ em Từ đó bài thơ đã mang theo một thôngđiệp hết sức có ý nghĩa: sự tự do mới là tất cả
Đối với R.Tagore, trẻ em đều có những phẩm chất hồn nhiên, vô tư vàtrong sáng nên rất cần mọi người nâng niu, trân trọng Bằng những tình cảmchân thành nhất, R.Tagore đã ca ngợi sự hồn nhiên trong sáng, không hề
Trang 30vướng bận danh lợi, địa vị, tranh giành như người lớn Ngòi bút củaR.Tagore đã tái
Trang 31hiện lại tuổi thơ cho mỗi độc giả, mang đến cho độc giả những niềm vui giảnđơn nhưng có giá trị tinh thần to lớn trong cuộc sống.
Ai cũng có những ước mơ của riêng mình Trẻ thơ cũng vậy Nhưng những
ước mơ ấy thật nhỏ nhoi, giản đơn thể hiện một tâm hồn ngây thơ, thánh
thiện: “Ngày lại ngày tôi thả từng chiếc thuyền giấy xuống dòng nước chảy Trên thuyền tôi viết tên tôi và tên làng tôi ở bằng chữ đen thật to
Tôi hi vọng rằng một người nào đó ở một xứ xa xôi nhận được sẽ biết
tôi là ai.”
(Thuyền giấy) [15, tr 54]
Các em đã gửi giấc mơ của mình và những chiếc thuyền theo dòng khechảy xiết Việc thả thuyền ước mơ ấy được diễn ra hàng ngày, lặp lại nhiềulần Ở cuộc sống hàng ngày, con người luôn ao ước có tiền bạc, địa vị, vàdanh vọng Thế nhưng, với trẻ em thì khác, các em có những ước ao giản dịnhưng lại hết sức mãnh liệt Khát vọng một người nào đó sẽ biết rõ mình là
ai khiến cậu bé thích thú viết tên mình, tên làng mình thật to và đậm Ước
mơ giản dị ấy thể hiện khát khao được đi đến chân trời mới, được khám phánhững điều mới lạ ở thế giới xung quanh
Khi đứa trẻ dần lớn lên cũng là lúc xuất hiện những ý thức về cuộc sốngvới những ước mơ được cống hiến Điều đó được thể hiện qua những ước
mơ của trẻ trong bài thơ Khuynh hướng Đầu tiên, đứa trẻ nhìn thấy hình
ảnh của anh chàng bán dạo và tiếng rao “vòng đây, vòng thủy tinh đây!”.Trên đường hàng ngày đứa trẻ thường bắt gặp người bán dạo với tiếng raoquen thuộc, khiến trẻ thích thú và ao ước Đối với trẻ, người bán dạo sẽ làmđược những điều mình thích, được tự do mà không có gì thúc giục anh ta.Lần thứ hai, trẻ trông thấy người làm vườn đang làm việc và hình ảnh người
Trang 32lao động đã khắc sâu vào tâm trí trẻ Trong ánh mắt trẻ, người làm vườn vớichiếc cuốc trong tay và một tư thế thoải mái Dù “quần áo lấm bụi” hay “bịcháy nắng hay bị ướt đầm”
Trang 33mà không ai quở trách Trẻ nhìn thấy ở họ sự lao động miệt mài chăm chỉ, vớimột niềm say mê, nhiệt huyết trong cuộc sống Ước mơ tiếp theo của trẻhiện lên khi mẹ bắt đi ngủ Đó là ước mơ làm người gác đêm để “xua đinhững bóng đen” và mang đến cho mọi người ánh sáng Nếu như ước mơcủa người lớn là giàu sang, phú quý, thì những ước mơ của trẻ thật bình dị làđược làm điều mình thích Chỉ với tâm hồn trong sáng, thánh thiện mới cóthể tìm thấy niềm vui và hạnh phúc từ lao động, từ những điều bình dị nhất.Đối với R.Tagore, trẻ không chỉ có ước mơ giản dị về cuộc sống mà trẻcòn muốn thực hiện những giấc mơ của mình Đó là ước mơ của sự khámphá:
“Con ao ước được đi sang bên kia bờ sông,
Nơi thuyền neo cọc tre làm thành
hàng; Nơi sáng sáng, người ta vượt
thuyền, Cầy đeo trên vai để đi xới đất
ruộng xa;
Nơi bọn mục đồng bắt trâu bò bơi qua sông ăn cỏ
Chiều tối họ từ đó về nhà, bỏ mặc chó tru trên cồn hoang cỏ dại Mẹ ơi, nếu mẹ bằng lòng, sau này lớn lên,
Con muốn làm bác lái đò đưa khách”
Trang 34thứ, trẻ còn muốn tất cả mọi người cùng được thấy những điều thú vị ấynên muốn được làm “bác lái
Trang 35đò đưa khách” Thông qua bài thơ trên, R.Tagore đã cho độc giả sâu sắchơn về những ước mơ trong sáng của trẻ em Các em có những ước mơ tuynhỏ nhoi nhưng luôn có một khát khao tìm hiểu, quan tâm về thế giới xungquanh nhiều
hơn
Vẻ đẹp tâm hồn tiếp theo được tác giả khám phá đó chính là trí tưởngtượng vô cùng phong phú của trẻ thơ Trẻ rất thích được khám phá thế giớixung quanh và coi đó là trò chơi của mình Khi phát hiện ra một sự vật nào
đó các em thường có những sự liên tưởng rất thú vị từ trí tưởng tượngphong phú của mình Đôi khi đó là sự tưởng tượng như trong câu chuyện cổtích trẻ đã từng được nghe kể:
“Tường điện bằng bạc trắng, mái điện bằng vàng ròng
Hoàng hậu sống trong cung có bẩy sân chầu và đeo một hạt
ngọc quý bắng châu báu của cả bẩy nước
…
Cô công chúa nằm ngủ trên bờ xa tít cách bẩy biển không ai vượt nổi Khắp thế gian chẳng kẻ nào có thể tìm ra nàng, trừ con.”
(Xứ thần tiên) [15, tr.47]
Mọi hình ảnh, màu sắc trong bài thơ đều không có thật trong cuộc sống
Đó là một khung cảnh thần tiên trong trí tưởng tượng đầy ngộ nghĩnh củatrẻ Trong hiện thực đó chỉ là một khung cảnh sau nhà nhưng trẻ đã biến nóthành một thế giới diệu kỳ của riêng mình, đó là cung điện của nhà vua Cungđiện vua là do trẻ nắm quyền, với mái bằng vàng, tường bằng bạc tráng lệ,nguy nga Nơi đây có vua, hoàng hậu và cả nàng công chúa xinh đẹp, nhữngnhân vật quen thuộc trong câu chuyện cổ tích của mẹ Trí tưởng tượng củatrẻ đã biến những vật quen thuộc vô tri vô giác thành những hình ảnh sốngđộng, lung linh sắc màu Bằng những vần thơ chân thật, R.Tagore đã mang
Trang 36đến cho độc giả một cái nhìn vui tươi, lung linh, huyền ảo, khiến cho ngườiđọc như được sống
Trang 37lại tuổi thơ của mình với những câu truyện cổ tích mà dường như chúng ta đã
vô tình lãng quên bởi những bộn bề của cuộc sống hàng ngày
Trong kí ức của mỗi người thì dường như thời đi học chính là quãng thờigian sôi động, nhiều kỉ niệm vui vẻ nhất Còn đối với trẻ em thì đi học dườngnhư là một quá trình đầy bí ẩn mà em có thể khám phá ra những điều thú vị.Chính vì vậy mà em nghĩ rằng mọi vật cũng cần đến trường:
“Lớp của chúng kín cửa, và bông hoa nào muốn ra sân chơi
sớm thì thầy giáo bắt đứng một xó
Mùa mưa tới là kì nghỉ hè của chúng
Cành chen nhau trong rừng, lá xào xạc trong gió dại, sấm vỗ tay reo mừng, và những hoa con ùa ra với áo hồng, vàng hay trắng toát…”
(Trường hoa) [15, tr.61]
Khi nhìn những sự vật xung quanh trẻ cho rằng chúng cũng có cuộc sốnggiống như mình vậy Đó là những khi không vâng lời bị thầy giáo phạt, nhữngtiếng vỗ tay của sấm trong một trò chơi Khi tan học thì những bông hoa connhư khoác trên mình những chiếc áo đầy màu sắc vội vàng lao nhanh ra cửavới vòng tay của gia đình để trở về nhà Khi chứng kiến cảnh ấy, trẻ tâm sựvới mẹ mình như đang kể cho mẹ nghe câu chuyện thú vị nhất mà bé mớikhám phá ra: “Mẹ có biết không, nhà của chúng ở trên trời cùng với muônsao” Đối với trẻ, cỏ hoa cũng có mẹ, có gia đình, và ngôi nhà của chúng thì ởtrên cao mà không ai đến được
Qua những vần thơ đầy cảm xúc, R.Tagore đã khắc họa lại những tưởngtượng đáng yêu của trẻ về thế giới xung quanh Trong thế giới đó, các emluôn thỏa thích tưởng tượng với những sự vật màu hồng mà không hề longhĩ về xung quanh Điều này trái ngược với thế giới của người lớn là những
lo toan, bộn bề của cuộc sống, là những mưu toan, ràng buộc của lợi danh
Trang 38Viết nên những vần thơ ấy dường như R.Tagore đã đặt mình vào vị trí củatrẻ, và thấu hiểu tâm lí, suy nghĩ của trẻ Đồng thời, ông cũng cho thấy rằng
ở bên trong
Trang 39những vật tầm thường là cả một thế giới kỳ lạ với trẻ em Thế nên, chúng
ta phải thật quan tâm, tinh tế mới hiểu hết được con em chúng ta
Vẻ đẹp tâm hồn tiếp theo của trẻ mà chúng ta cần phải trân trọng, đóchính là đời sống tình cảm phong phú của các em Đối với trẻ, gia đình luôn
là nơi ấm áp nhất và mẹ chính là niềm hạnh phúc quý giá hơn tất cả mọi thứtrong cuộc sống Vì thế, trẻ luôn trân trọng tình cảm của mẹ hơn cả vàng bạc:
“Trẻ có cả kho vàng đụn ngọc, vậy mà nó tới trần gian này như một kẻ
ăn mày.Không phải vô cớ mà nó dấu mình như thế
Người hành khất nhỏ bé trần truồng thân ái đó giả bộ cực kỳ
khốn quẩn, để có thể ăn mày của mẹ khối tình”
(Đường trẻ) [15, tr 24]
Cuộc sống có nhiều cám dỗ đôi khi khiến con người mải mê chạy theo
mà quên đi những thứ đáng quý xung quanh Với trẻ em cũng vậy Những tròchơi khám phá thế giới xung quanh luôn có sức hấp dẫn kì lạ Tuy nhiên, trẻ
đã chiến thắng được trò chơi và trở về với mẹ:
“Nhưng con biết một trò chơi hay hơn trò chơi
ấy, Con sẽ là sóng,mẹ sẽ là một bờ biển lạ lùng
Con sẽ lăn, lăn, lăn mãi
Và vỗ vào gối mẹ cười vang
Và không một ai trên cõi đời này biết nơi đâu mẹ con ta đang ở.”
(Mây và sóng) [21, tr 625]
Trong đoạn thơ trên, tác giả đã khắc họa một cậu bé rất tinh nghịch,luôn thích thú khám phá thế giới xung quanh Và xung quanh cậu là lời mờigọi của những “người sống trên mây” với các trò chơi thú vị như “chơi vớibuổi sớm mai vàng”, “chơi với vầng trăng bạc” khiến cậu vô cùng hào hứng
và thích thú Nhưng chợt nghĩ đến mẹ, câu đã trả lời: “Mẹ tôi đang đợi tôi ở
Trang 40nhà làm sao tôi có thể bỏ mẹ tôi mà đi được?” Lần thứ hai trẻ lại được mờigọi với những trò