Thế giới nghệ thuật trong tác phẩm đợi mặt trời của phạm ngọc tiến

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2KHOA GIÁO DỤC MẦM NON ====== NGUYỄN THỊ THU THƯƠNG THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG TÁC PHẨM ĐỢI MẶT TRỜI CỦA PHẠM NGỌC TIẾN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyê

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

HÀ NỘI - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

NGUYỄN THỊ THU THƯƠNG

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG

TÁC PHẨM ĐỢI MẶT TRỜI CỦA

PHẠM NGỌC TIẾN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

Người hướng dẫn khoa học

TS DƯƠNG THỊ THÚY HẰNG

HÀ NỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS.Dương Thị ThúyHằng – người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này.Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong Tổ Xã hội, KhoaGiáo dục Mầm non – Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã nhiệt giảng dạy

và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn những ý kiến quý báu của các thầy côtrong Hội đồng chấm đề cương và Hội đồng chấm khóa luận, sự động viên vàtạo điều kiện từ gia đình và bạn bè trong suốt thời gian qua

Vĩnh Phúc, ngày…tháng…năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Thương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, khóa luận với đề tài “Thế giới nghệ thuật trong tác

phẩm Đợi mặt trời của Phạm Ngọc Tiến” là công trình nghiên cứu của riêng

tôi dưới sự hướng dẫn của TS Dương Thị Thúy Hằng Đề tài khóa luận củatôi không trùng khớp với bất kì đề tài nào khác

Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã kế thừa thành tựu khoa học của cácnhà khoa học với sự trân trọng và biết ơn!

Vĩnh Phúc, ngày…tháng…năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Thương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6.Bố cục khóa luận 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG ĐỢI MẶT TRỜI NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN ĐỀ TÀI VÀ NHÂN VẬT 4

1.1.Những vấn đề chung 4

1.1.1.Vài nét về thế giới nghệ thuật trong tác phẩm 4

1.1.2.Phạm Ngọc Tiến – Tiểu sử - Tác phẩm “Đợi mặt trời” 5

1.1.2.1.Tiểu sử tác giả Phạm Ngọc Tiến 5

1.1.2.2 Tác phẩm Đợi mặt trời 8

1.2.Đề tài li kì hấp dẫn 10

1.3.Hệ thống nhân vật 15

1.3.1.Nhân vật trẻ em 16

1.3.1.1 Nhân vật Nghĩa choắt 17

1.3.1.2 Nhân vật Ngọc phệ 19

1.3.1.3 Các nhân vật trẻ em khác 20

1.3.2 Nhân vật người lớn 22

CHƯƠNG 2 THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG ĐỢI MẶT TRỜI NHÌN TỪ MỘT SỐPHƯƠNG THỨC NGHỆ THUẬT 24

2.1 Nghệ thuật xây dựng tình huống 24

2.2 Nghệ thuật miêu tả 25

2.2.1 Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật 25

2.2.2 Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật 29

2.3 Không gian và thời gian nghệ thuật 31

2.3.1 Không gian nghệ thuật 31

2.3.2 Thời gian nghệ thuật 33

2.4 Ngôn ngữ nghệ thuật 36

2.4.1 Ngôn ngữ đậm chất hiện thực đời thường 37

2.4.2 Ngôn ngữ giàu tính tạo hình biểu cảm 39

KẾT LUẬN 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

1.Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

1.1 Khi bàn về giá trị của văn học trong việc hình thành và phát triển

nhân cách ở trẻ em, nhà thơ Võ Quảng cho rằng văn chương viết cho thiếu nhi

cần có tính giáo dục cao, sự hướng thiện và vẻ đẹp sáng trong “Một cuốn

sách gọi là hay, gọi là tốt cho thiếu nhi phải đồng thời với thiếu nhi, người lớn cũng thấy tốt, thấy hay” Và “Văn học thiếu nhi phải là những đốm lửa thắp sáng những khía cạnh nhân đạo của con người Nó phải làm cho các em biết sung sướng, xót xa, yêu thương, căm giận, ghét mọi biểu hiện xấu xa, yêu mọi biểu hiện vị tha trung thực”, làm được như vậy tức là người viết đã

“đánh thức trong các em những tình cảm cao quý” Trên thực tế, thông qua

các tác phẩm văn học, bằng những phương pháp truyền tải phù hợp, trẻ em cóthể được tiếp nhận những giá trị tinh thần tốt đẹp, từ đó góp phần phát triểnnhững tình cảm cao quý

1.2 Phạm Ngọc Tiến không chỉ là nhà văn, ông còn là một nhà biên

kịch phim truyện với nhiều những bộ phim gây được tiếng vang như Ma

làng, Chuyện phố phường, Gió làng Kình Tuy vậy, khi nhắc đến ông, bạn

đọc không thể không nhắc đến tập truyện dài viết cho thiếu nhi Đợi mặt trời.

Tập truyện này đã được trao giải A trong cuộc vận động sáng tác cho thiếu

nhi 1993 – 1995 của Nhà xuất bản Kim Đồng Đợi mặt trời được coi là một

cuốn sách tuyệt đẹp cho thiếu nhi, là một cuốn sách tràn đầy hy vọng, baodung, chờ đợi và tin cậy

1.3 Là sinh viên năm cuối ngành Giáo dục mầm non, chúng tôi ý thức

rất rõ khả năng ảnh hưởng tích cực của văn học trong việc giáo dục trẻ em.Việc tìm hiểu thế giới nghệ thuật của một tác phẩm văn học giàu tính giáo dụccũng sẽ giúp ích nhiều cho chúng tôi trong quá trình công tác sau này

Trên cơ sở đó, chúng tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Thế giới nghệ

thuật trong tác phẩm Đợi mặt trời của Phạm Ngọc Tiến.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Kể từ khi xuất bản đến nay, tác phẩm Đợi mặt trời của nhà văn Phạm

Ngọc Tiến đã nhận được sự quan tâm nhất định từ phía độc giả Dù vậy, các ýkiến bàn luận còn khá ít ỏi

Nhà văn Việt Hà khi nhận xét về giọng văn của Phạm Ngọc Tiến

đã nói “Đúng như Phạm Ngọc Tiến từng tâm sự rằng, anh chọn cách viết

mộc, thô, đơn giản đến tối thiểu Chính sự thô nhám, không cầu kì ấy đã tạo ra sự khác biệt, một thứ ngôn ngữ, giọng điệu rất riêng, sống động

và chân thực với đời sống Và cũng chính vì sự chân thực gần gũi ấy mà

dễ lay động trái tim, tâm tư của người đọc”.

Tác giả Thủy Nguyệt trong bài viết “Đợi mặt trời, mỗi người cần có

mặt trời riêng mình” có viết: “Một cuốn sách nhiều gai góc, nhiều nỗi buồn, nhiều mất mát và cũng tái hiện lại rất nhiều những mặt trái xấu xí của xã hội,

nhưng nhất định Đợi mặt trời là một cuốn sách tuyệt đẹp cho thiếu nhi, là

một cuốn sách tràn đầy hy vọng, bao dung, chờ đợi và tin cậy”.

Ở các bài giới thiệu sách, Đợi mặt trời cũng nhận được những lời lẽ ưu

ái Tuy nhiên, những ý kiến này mới chỉ dừng lại ở những nhận xét mang tínhchung Cho đến nay, chưa có một bài viết, công trình nào tìm hiểu một cáchtoàn diện về truyện dài này

Từ đây, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Thế giới nghệ thuật trong tác

phẩm Đợi mặt trời của Phạm Ngọc Tiến”.

3 Mục đích nghiên cứu

Thông qua đề tài này, chúng tôi muốn góp thêm ý kiến cá nhân nhằm

tái khẳng định đóng góp nhất định của tác phẩm Đợi mặt trời của tác giả

Phạm Ngọc Tiến về trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Triển khai khóa luận này, chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu “Thế giới

nghệ thuật trong tác phẩm Đợi mặt trời của Phạm Ngọc Tiến” Chúng tôi

sẽ tìm hiểu về đề tài, về nhân vật cũng như một số những yếu tố nghệ thuậtnổi trội của tác phẩm

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu và

nghiên cứu truyện dài Đợi mặt trời của tác giả Phạm Ngọc Tiến.

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp phân tích đối tượng

Mỗi sáng tác nghệ thuật là một chỉnh thể toàn vẹn và chịu sự chỉ đạocủa tư tưởng một cách thống nhất trong đa dạng Trong hệ thống thì mối quan

hệ giữa toàn thể và bộ phận, giữa cái chung và cái riêng là quan trọng nhất.Thông qua việc phân tích đối tượng theo quan điểm hệ thống hóa, chúng tôimuốn tìm hiểu từng phương diện của tác phẩm để từ đó làm rõ những đặcđiểm nổi bật trong thế giới nghệ thuật của Phạm Ngọc Tiến

5.2 Phương pháp so sánh hệ thống

Phương pháp này giúp chúng ta nhận thức đúng hơn về bản chất vấn

đề Qua so sánh để thấy được sự giống nhau, khác nhau của các yếu tố trongcùng một hệ thống Từ đó, phát hiện cái riêng, cái độc đáo của mỗi hệ thống

6.Bố cục khóa luận

Ngoài Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, khóa luận bao gồm

những phần cơ bản như sau:

Chương 1: Thế giới nghệ thuật trong Đợi mặt trời nhìn từ phương

diện đề tài và nhân vật

Chương 2: Thế giới nghệ thuật trong Đợi mặt trời nhìn từ một số

phương thức nghệ thuật

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG ĐỢI MẶT TRỜI

NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN ĐỀ TÀI VÀ NHÂN VẬT

1.1.Những vấn đề chung

1.1.1.Vài nét về thế giới nghệ thuật trong tác phẩm

Thế giới nghệ thuật là khái niệm được sử dụng khá phổ biến trong đời

sống và trong học thuật Theo Từ điển thuật ngữ văn học, thế giới nghệ

thuật là “khái niệm chỉ tính chỉnh thể của sáng tác nghệ thuật Thế giới nghệ

thuật nhấn mạnh rằng: sáng tác nghệ thuật là một thế giới riêng được sáng tạo ra theo các nguyên tắc tư tưởng, khác với thế giới thực tại vật chất hay thế giới tâm lý của con người, mặc dù nó phản ánh các thế giới ấy Thế giới nghệ thuật có không gian riêng, thời gian riêng, có quy luật tâm lý riêng, có quan hệ xã hội riêng, quan niệm đạo đức, thang bậc giá trị riêng Như vậy, khái niệm thế giới nghệ thuật giúp ta hình dung tính độc đáo về tư duy nghệ thuật của sáng tạo nghệ thuật có cội nguồn trong thế giới quan, văn hoá chung, văn hoá nghệ thuật và cá tính sáng tạo của nghệ sĩ”.

Lí luận văn học (tập 2, do GS Trần Đình Sử chủ biên), khẳng định:

“Gọi bằng thế giới nghệ thuật bởi vì đó là cấu tạo đặc biệt, có sự thống nhất

không tách rời, vừa có sự phản ánh thực tại, vừa có sự tưởng tượng sáng tạo của tác giả, có sự khúc xạ thế giới bên trong của nhà văn Thế giới này chỉ có trong tác phẩm và trong tưởng tượng nghệ thuật…Thế giới nghệ thuật là thế giới tư tưởng, thế giới thẩm mỹ, thế giới tinh thần của con người” Và “Một thế giới nghệ thuật nhất định với tư cách là hệ thống không chỉ đặc trưng cho tác phẩm đó, mà còn đặc trưng cho cả nhà văn nói chung…Nghiên cứu cấu trúc của thế giới nghệ thuật vừa cho ta hiểu hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm, quan niệm của tác giả về thế giới, vừa có thể khám phá thế giới bên trong ẩn kín của nhà văn, cái thế giới chi phối sự hình thành phong cách nghệ thuật”.

GS.Nguyễn Đăng Mạnh lại cho rằng: “Thế giới nghệ thuật của nhà văn

hiểu đúng nghĩa của nó là một chỉnh thể, đã là chỉnh thể tất phải có cấu trúc nội tại theo những nguyên tắc thống nhất, cũng có nghĩa là quan hệ nội tại giữa các yếu tố phải có tính quy luật”.

Như vậy, có thể hiểu, thế giới nghệ thuật là thế giới hình tượng đượcsáng tạo, xây dựng nên trong tác phấm nghệ thuật theo những nguyên tắc

tư tưởng – thẩm mĩ nhất định của người nghệ sĩ Đó là một chỉnh thể nghệthuật sống động, cảm tính, được xây cất bằng vật liệu ngôn từ và cácphương thức, phượng tiện nghệ thuật đặc thù Là đứa con tinh thần củanghệ sỹ, thế giới nghệ thuật luôn hàm chứa và thể hiện quan niệm riêngcủa người nghệ sỹ về thế giới, con người và bản thân sự sáng tạo Đókhông phải là một thế giới tĩnh mà là một thế giới động, phản ánh nhữngbiến chuyển tinh vi và phức tạp trong tư tưởng của người nghệ sĩ

1.1.2.Phạm Ngọc Tiến – Tiểu sử - Tác phẩm “Đợi mặt trời”

1.1.2.1.Tiểu sử tác giả Phạm Ngọc Tiến

Nhà văn Phạm Ngọc Tiến sinh ngày 02 tháng 7 năm 1956 tại Hà Nội.Quê gốc: xã Ninh Sở huyện Thường Tín tỉnh Hà Tây (cũ) Phạm Ngọc Tiếntốt nghiệp khoa Ngữ văn Ðại học Tổng hợp Hà Nội Ông là hội viên Hội Nhàvăn Việt Nam (1997) Nhà văn Phạm Ngọc Tiến hiện là biên tập viên Hãngphim Truyền hình Việt Nam - Đài Truyền hình Việt Nam

Tác phẩm chính đã xuất bản:

- Họ đã trở thành đàn ông (truyện ngắn 1992)

- Tàn đen đốm đỏ (tiểu thuyết 1994)

- Đợi mặt trời (truyện dài 1995)

- Những sinh linh bé bỏng (truyện ngắn 1996)

Giải thưởng văn học:

- Giải nhì cuộc thi truyện ngắn do tạp chí Văn nghệ Quân đội với

truyện ngắn Chạy trốn;

- Giải thưởng về đề tài chiến tranh cách mạng của Hội Nhà văn Việt

Nam năm 1994 với tập truyện ngắn Họ đã trở thành đàn ông;

Giải A cuộc thi viết về thiếu nhi của Nhà xuất bản Kim Đồng (1993

-1995) với truyện vui Đợi mặt trời; Giải thưởng Hội Văn nghệ Hà Nội 5 năm (1991- 1996) với tiểu thuyết Tàn đen đốm đỏ.

- Giải thưởng Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam năm

1996 với tập truyện ngắn Những sinh linh bé bỏng.

Những năm gần đây Phạm Ngọc Tiến được công chúng biết tới nhiềuhơn qua các kịch bản phim truyện và phim truyền hình

Là người gắn bó với đề tài nông thôn từ các truyện ngắn, những trangtiểu thuyết nhưng nhà văn Phạm Ngọc Tiến lại được công chúng biết đến

nhiều hơn cả vẫn là từ các kịch bản phim truyền hình Không chỉ có Ma làng, trước đó nhà văn Phạm Ngọc Tiến đã có các kịch bản như Chuyện làng Nhô (4 tập) chuyển thể từ tiểu thuyết Kẻ ám sát cánh đồng của nhà văn Nguyễn Quang Thiều Ðất và người (24 tập) - cùng viết với nhà văn Khuất Quang Thụy chuyển thể từ tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma của nhà văn Nguyễn Khắc Trường mới đây nhất là Gió làng Kình (24 tập - đang bấm máy) chuyển thể từ tiểu thuyết Những trận gió người của chính mình Tất cả

đều đề cập những vấn đề rất gai góc của nông thôn từ trước khoán 10 sau đổimới đến hiện tại

Mặc dù là người thành phố nhưng Phạm Ngọc Tiến luôn cho rằng cáigốc của mình vẫn là người nông thôn Ðất nước ta là một nước nông nghiệpphong tục tập quán dù là người thành thị vẫn mang nặng dấu ấn nông thôn.Bên cạnh đó chất dân dã của người nông dân tạo nên diện mạo cho nhân vật

có những tính cách riêng biệt điển hình sinh sắc Hình thái sinh hoạt của nôngthôn dễ đưa vào tác phẩm Nếu làm nhuần nhuyễn sẽ có tính thuyết phục về

sự chân thực Đề tài nông thôn cũng chứa nhiều vấn đề trong đó như nhânsinh đổi đời băng hoại đạo đức Nếu thật sự quan tâm đến đề tài nông thônthì có nhiều chuyện để nói.

Với ông đề tài về nông thôn không bao giờ cạn kiệt, không bao giờ cũ

kĩ Cũ hay không là do cách nhìn tài năng tâm huyết của tác giả Có thể có lốimòn của một tác giả một nhóm tác giả Nhưng đề tài không bao giờ mòn.Quan trọng là bản thân anh tái tạo hiện thực ra sao Phạm Ngọc Tiến luônnhìn nhận vấn đề ở góc độ mới riêng biệt cần phải đặt mình là người trongcuộc của tất cả mọi sự đổi thay Có nhiều việc rất cần phải làm chẳng hạn nhưtính thời điểm độ nhạy cảm của từng vấn đề với những liều lượng phản ánh

xu thế đời sống nhưng quan trọng nhất vẫn là thái độ sống của người viết thếnào Một kịch bản chỉ có thể đạt được độ chân thực khi tác giả của nó dámsống và viết với tất cả sự chân thành

Với kịch bản Đất và người, nhân vật Quềnh trong phim không hẳn là

Quềnh trong tiểu thuyết Trong phim đó là nhân vật hoạt náo làm giãnphim ra Nhân vật này đóng vai trò tựa như một nhân vật hài trong tácphẩm cổ điển đã gây được ấn tượng làm đậm nét cho nhân vật Có thể nói:diễn viên Hán Văn Tình được quần chúng mến mộ hơn cũng từ khi ông hóathân vào nhân vật Quềnh này

Còn với kịch bản Ma làng ông viết chung với đạo diễn Nguyễn Hữu

Phần lại mang dấu ấn mới lạ về nông thôn Việt nam Qua từng bộ phim

người xem thấy các nhân vật của ông như Trịnh Khả (Chuyện làng Nhô) Quềnh (Đất và người) Tòng Dỏ (Ma làng) rất sống động bước từ màn hình đi

vào đời sống Điều đó ít phim làm được và có thể là thành công riêng trongviệc xây dựng nhân vật của Phạm Ngọc Tiến chăng? Vì ông luôn xác địnhcần xây dựng nhân vật với những tính cách tiêu biểu của họ Không lạ khi cácnhân vật đó bước ra từ màn hình đi vào đời sống vì họ rất có bản sắc và sống

động riêng và cũng vì lẽ ấy nhiều diễn viên đã thành danh khi hóa thân nhý

"lên đồng" vào các nhân vật Một tác phẩm mạnh chính là ở nhân vật Một tácphẩm thành công là do có những nhân vật với tính cách đa diện trước đờisống Trong kịch bản anh luôn chú trọng xây dựng từ một đến hai nhân vậthội tụ đủ thân phận số phận rất đặc biệt như thế

Gió làng Kình - kịch bản mới nhất của Phạm Ngọc Tiến không khác

biệt nhiều Vẫn môtip mà ông đã sáng tạo qua những kịch bản phim trướcđây vẫn câu chuyện ấy loanh quanh vẫn trong làng ngoài xóm chuyện họchuyện hàng chuyện tốt chuyện xấu chuyện quyền thay bằng Khoái bằngKhuếnh bằng Bát bằng Quých Thậm chí gần như nguyên êkip làm phim

của Ma làng có mặt Nhưng đó sẽ là một phim hoàn toàn khác với những

vấn đề của nông thôn ngày hôm nay Ðạo diễn Nguyễn Hữu Phần là người

đã gặt hái được nhiều thành công về đề tài nông nghiệp nông thôn là đạodiễn thực hiện phim này Đây cũng là kịch bản phim tâm huyết trong loạtbốn phim về đề tài nông thôn của Phạm Ngọc Tiến

1.1.2.2 Tác phẩm Đợi mặt trời

Đợi mặt trời – là một cuốn sách tuyệt đẹp cho thiếu nhi, là một cuốn

sách tràn đầy hy vọng, bao dung, chờ đợi và tin cậy Tác phẩm đoạt giải A cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi năm 1993 - 1995 của NXB Kim Đồng

-Đợi mặt trời là cuốn truyện kể về ước mơ vươn lên trong cuộc sống

của trẻ thơ Nhân vật trong truyện là những đứa trẻ bất hạnh (Nghĩa choắt,Ngọc phệ, Hùng sứt, Hiền sầu, Lan, ) vì lí do này hay lí do khác đã phảibươn chải tự kiếm sống Những đứa trẻ như Nghĩa choắt, Ngọc phệ, Hiền sầudưới ngòi bút của Phạm Ngọc Tiến đã được cất lên tiếng nói tâm sự từ đáylòng mình, để giãi bày cho căn cớ phải trở thành trẻ lang thang Nếu Nghĩachoắt không cha, không mẹ, là đứa trẻ bị bỏ rơi từ nhỏ, phải tự mình bươnchải để kiếm sống, thì Ngọc phệ vốn là đứa trẻ thành phố hẳn hoi, nhưng chỉ

vì mẹ mất, bố chán đời dính vào ma túy, không chịu đựng nổi đòn roi vànhững đợt lên cơn của bố mà phải bỏ nhà đi tự kiếm sống Trong khi đó, Hiềnsầu lại là đứa con gái có hiếu lắm, vì mẹ ốm, muốn đỡ đần gia đình kiếmthêm tiền mua thuốc cho mẹ mà nó phải lang thang ngoài đường bán báo.

Được sự tin tưởng của thầy Tường, cô Kim Anh – vốn là các đồng chícông an đang tìm cách phá một đường dây ma túy lớn, những đứa trẻ ấy –Nghĩa choắt, Lan và Ngọc phệ đã trở thành những nhân vật “nằm vùng”, theodõi mọi hoạt động của nhóm buôn bán ma túy Nguyễn Hoát Có nhiều lý dothôi thúc khiến những đứa trẻ hăng hái với nhiệm vụ được giao Để cuối cùng,những đứa trẻ ấy đã phần nào giúp được các đồng chí công an phá được nhómbuôn ma túy của Nguyễn Hoát

Hình ảnh mặt trời mà Phạm Ngọc Tiến xây dựng chính là một biểu

tượng đẹp đẽ về gia đình và lòng yêu thương của gia đình mà bất kì đứa trẻnào cũng khao khát có được Mỗi người đều cần có một mặt trời của riêngmình Không chỉ những đứa trẻ lang bạt sống bằng nghề bán báo như Nghĩachoắt, Ngọc phệ, Hiền sầu mà cả những người như chị Lan, cô giáo Kim

Anh đều cần có mặt trời Hình ảnh mặt trời là hình ảnh tỏa sáng, soi chiếu

xuyên suốt tác phẩm của Phạm Ngọc Tiến khiến cho câu chuyện dù được viếtrất gay cấn, dưới vỏ bọc của một cuộc nằm vùng và vây bắt tội phạm ma túy,vẫn vô vàn những êm ấm và cảm động Kết thúc truyện, nhóm buôn bán matúy Nguyễn Hoát bị bắt; các nhân vật đều tìm thấy mặt trời cho riêng mình: mẹ

Nghĩa choắt đã trở về sau bao năm đi biền biệt tận đâu đâu – “mặt trời của nó

đã hiện ra thật”; chị Lan – “mặt trời bé xíu của chị” đó chính là Nghĩa choắt;

Hiền sầu – mẹ đã khỏi bệnh; Ngọc phệ - tuy bố mất vì nghiện ngập nhưngNgọc phệ vẫn thấy nguôi ngoai vì cậu đã cùng các bạn trong nhóm “Xa quê”

đã đóng góp phần nào giúp các đồng chí công an trong việc phá đường dây

ma túy; Hùng sứt – “mẹ nó do cải tạo tốt nên được tha trước hạn”; …

Đợi mặt trời – một cuốn sách nhiều gai góc, nhiều nỗi buồn, nhiều

mất mát và cũng tái hiện lại rất nhiều những mặt trái xấu xí của xã hội,

nhưng có một điều chắc chắn, Đợi mặt trời là một cuốn sách tuyệt đẹp cho

thiếu nhi, là một cuốn sách tràn đầy hy vọng, bao dung, chờ đợi và tin cậy.Viết về những đứa bé không may mắn, tác giả cũng như muốn nói với chínhmình, với những bậc cha mẹ về trách nhiệm của người lớn đối với trẻ nhỏ

Đó chính là một mái ấm, một gia đình Một gia đình thực sự chính là mái ấm của những đứa trẻ Nếu không có điều ấy, những em bé sẽ phải chịu nhiều

thua thiệt Và ước mơ về cuộc sống tốt đẹp hơn, giống như ước vọng thấyMặt Trời sau những ngày đen tối

1.2.Đề tài li kì hấp dẫn

Phạm Ngọc Tiến không chỉ là nhà văn, mà còn là một nhà biên kịch

phim truyện với nhiều những bộ phim gây được tiếng vang như Ma

làng, Chuyện phố phường, Gió làng Kình bởi thế dễ hiểu khi văn

chương của ông trong Đợi mặt trời có một kết cấu khá chặt chẽ với cốt

truyện hấp dẫn, được tạo nên bởi một hệ thống ngôn ngữ mộc mạc, rõ ràng

và đầy hình ảnh

Từ trước đến nay, ở những tác phẩm văn chương hay điện ảnh Việt

Nam về đề tài “vụ án” trong thiếu nhi như Đội đặc nhiệm nhà C21, Kính

vạn hoa… chưa tác giả nào “dám” để những đứa trẻ của mình tiếp xúc với

tội phạm nguy hiểm, với những “tướng cướp khét tiếng, đâm chém người

không ghê tay” Vậy mà Phạm Ngọc Tiến gan góc để những đứa trẻ vào

vùng nguy hiểm ấy Cũng vì thế cuốn sách Đợi mặt trời của Phạm Ngọc

Tiến như đưa bạn đọc đi vào một cuộc phiêu lưu nhiều tính mạo hiểm vớinhững tình tiết rất gay cấn

Bất ngờ đầu tiên mà Phạm Ngọc Tiến đem đến cho bạn đọc chính làviệc để những đứa trẻ vì những lí do khác nhau mà phải tự bươn trải kiếm

sống được sống trong căn nhà của ông chủ từ thiện của nhóm bán báo “XaQuê” – Nguyễn Hoát Phạm Ngọc Tiến đã khắc họa ông chủ từ thiện

Nguyễn Hoát trong mắt những đứa trẻ “Xa quê” là một người“tốt bụng cưu

mang chúng, tử tế” rồi thì “Bác Hoát thật là tốt”, “bác luôn nhỏ nhẹ, nói năng lịch thiệp” Điều này chắc hẳn sẽ khiến bạn đọc thấy an tâm hơn bởi

những đứa trẻ kém may mắn đó được cơ sở từ thiện giúp đỡ Nhưng, nghịch

lí ở chỗ, đó lại là “hang ổ của bọn buôn hàng quốc cấm” lại do chính

Nguyễn Hoát cầm đầu

Được sự tin tưởng của thầy Tường, cô Kim Anh, vốn là các đồng chícông an đang tìm cách phá một đường dây ma túy lớn, Nghĩa choắt, Lan vàNgọc phệ đã trở thành những nhân vật “nằm vùng”, theo dõi mọi hoạt độngcủa nhóm buôn bán ma túy Nguyễn Hoát Nghĩa choắt chưa một lần thấymặt cha, mẹ đi biền biệt mãi không về, bà ngoại mất khi nó mới chín tuổi

Sau đó, nó gặp được Lan “Chị là người thân duy nhất của nó Từ ngày phiêu

bạt nó mới được sống dưới mái nhà tạm gọi là tử tế” Còn Ngọc phệ vốn là

đứa trẻ thành phố, nhưng chỉ vì mẹ mất, bố chán đời dính vào ma túy, rượuchè, cờ bạc, không chịu đựng nổi đòn roi và những đợt lên cơn của bố màphải bỏ nhà đi tự kiếm sống Có một mái ấm gia đình giàu tình yêu thương,một tương lai rạng rỡ là niềm mơ ước của mỗi người Bởi thế, những đứa trẻ

ấy luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao để kết thúc hành trình đó là mộtcái kết thỏa mãn ước mơ của những đứa trẻ, thỏa mãn lòng người đọc Đó lànhững kẻ trong đường dây buôn bán ma túy bị bắt, những đứa trẻ có cuộcsống ấm no đầy đủ hơn, Nghĩa choắt đã tìm thấy “mặt trời” của mình.Nhưng để đạt được điều đó, Phạm Ngọc Tiến đã để những đứa trẻ ấy trảiqua những tình huống đầy thử thách

Là đứa “lanh lợi nhất bọn” và là “át chủ bài của “Xa Quê” Nghĩa choắt

được bác Hoát dặn đưa bộ “từ điển” dày cộp được bó cẩn thận cho một ông

khách tại phòng số 8 gác 2 quán Mặt Trời Sau đó, Nghĩa choắt được NguyễnHoát phân công bán báo tại bến xe liên tỉnh phía Bắc Cô Kim Anh cũng nhắc

nó “không được nóng vội, phải bám chặt bến xe” Tại đây, nó gặp lại đám hát rong – gã Kính đen, gã Nạng gỗ Nó từng là “tù binh của hai gã, hồi mới chân

khật, chân khừ từ quê ra tỉnh”, “từng cầm ống bơ của đám hát này đến chai

cả tay”, “là cái bịch cát cho hai gã thi thố tửu lượng và đá mé nhau” Nó tò

mò khi Nạng gỗ nói “Sẩm tối mới được về Tao có cái này gửi cho ông chú

Hoát của mày Nhớ làm cẩn thận” Trên chiếc xe cuối cùng chạy vào bến,

được lệnh của Nạng gỗ “Cái gói ở cửa xe Đi đi”, nó nhót rất nhanh gói chè

móc câu nằm dưới chân ghế ngay cửa và ấn vội vào túi vải bạt đeo trên người

Nó thoáng thấy “cái liếc sắc lẹm” của người đàn bà trên xe Sau hai lần lấy

“hàng” chót lọt tại bến xe cả giờ giấc và cách thức giao hàng đều khác nhau,

là lần giao “hàng” vào buổi trưa tại quán nước Bọc chè tướng để ở đầu ghế

băng hàng nước “Uống xong chén nước thằng nghĩa thản nhiên lặp lại động

tác như hai lần trước Song tay nó chưa kịp chạm vào “bọc hàng” thì một thanh niên vạm vỡ xăm xăm bước đến rất tự nhiên ngồi ép xuống cạnh nó Tay anh ta nhấc gói chè đặt lên mặt bàn” rồi anh ta quay sang hỏi Nghĩa

choắt “Của em à?” Không lường trước tình huống này “thằng Nghĩa ngây

người Mồm nó há hốc, ú ớ không thành tiếng Nó sẽ không biết xoay xỏa ra sao nếu Nạng gỗ không lấy nạng gạt nó suýt ngã ngửa” rồi đuổi nó “Cút”.

Sau đó, Nghĩa choắt nhìn Nạng gỗ và Kính đen đánh nhau với tay thanh niên

kia “Thấy công an giong cả lũ đi Nghĩa choắt thở phào hú vía […] Nó ngậm

tăm lủi một mạch khỏi bến xe” Như một cuộn chỉ rối, “đầu Nghĩa choắt tựa

hồ muốn vỡ tung” Nó báo cáo với cô Kim Anh việc tay thanh niên tự dưng

gây gổ, đúng vào lúc nhận hàng với việc Nạng gỗ, Kính đen và tay lạ mặt kia

bị công an bứng gọn Mọi thắc mắc của nó được thầy Tường giải đáp Taythanh niên đó là công an được bố trí để tóm bọn Nạng gỗ

Sau khi Kính đen và Nạng gỗ bị bắt, Nguyễn Hoát chuyển địa bàn

hoạt động lên miền núi “hàng” sẽ tập kết hết ở nhà lang Trình” với lí do lên thăm mẹ Hiền sầu Bác Hoát quả là người “thâm nho có mấu ở đít”,

“cái đồ đạo đức giả” Nghĩa choắt “gờn gợn gai hết hết cả người, khi thấy

bác Hoát nắm rất vững gia cảnh cái Hiền”, “Mọi việc có vẻ lão ta đã sắp xếp từ trước hết”, “có vẻ như bác Hoát không mấy để ý đến cái thị trấn cỏn con này” Nó được bố Hiền sầu gửi cầm một chồng bốn thang thuốc nam

chữa dạ dày bọc giấy báo lấy từ lang Trình Mỗi thang chằn chặn như cái

bánh chưng Tết “Chuyến trở về xảy ra một chuyện hút chết” Sắp đến

thành phố, có một bọn nhảy lên xe chơi trò nhanh tay, lẹ mắt bằng quân bài

tú-lơ-khơ đỏ đen Trò bịp ấy Nghĩa choắt lạ gì “Hôm ấy rủi cho Nghĩa

choắt, cả xe chả có ai hưởng ứng trò đỏ đen này Bọn cò gỗ bên ngoài trút

vỏ tử tế lộ mặt lưu manh” Chúng sấn đến gần Nghĩa choắt, “thộp tay vào chồng thuốc” bắt nó nộp thuế nếu không chúng tịch thu “Nghĩa choắt chưa biết xử trí thế nào thì từ cuối xe một người huỳnh huỵch bước lên Gã mặc quần áo bộ đội Tóc cợp gáy, mũ cối sùm sụp Tay trạm trổ rồng rắn rất ghê Gã đấm luôn vào mặt thằng kia”, “giằng lại xâu thuốc, bồi thêm một

cú đấm nữa”, “Gã kia, mắt không thèm nhìn Nghĩa choắt, vứt trả dây thuốc” Sau này gặp lại, Nghĩa choắt mới biết, gã là “một tên đồng bọn rất nguy hiểm của hội bác Hoát”, “là tướng cướp khét tiếng, đâm chém người không ghê tay” Chuyến ấy gã đi để “xem đường có thông không, với lại cũng phải kiểm tra thằng choắt” Nghĩa choắt đã sẵn sàng vào “hiệp cuối cùng của trận đấu” Chuyến đi kết hợp thăm Hiền sầu và thử nghiệm bán

báo ngoại tỉnh, Nghĩa choắt không đi chơi cùng Ngọc phệ, Hiền sầu, thằngHiếu, cái Tâm, nó ở nhà tìm cách tiếp cận bằng được lang Trình – giả vờ

đau bụng Nó “xốc quần xin đi cầu” nên đã biết sau nhà lang Trình còn có

một con đường nữa Đó là thông tin tốt

“Cái ngày Nghĩa choắt phấp phỏng chờ đợi đã đến” Nghĩa đi cùng cô Ánh đến bệnh viện Sau đó theo xe của bệnh viện đón mẹ Hiền sầu “về dưới

này điều trị” Chuyến đó, với sự phối hợp ăn ý, “Trong nháy mắt, Hải thần sét, gã bạn, mụ Ánh, tay đã bị tra vào còng số tám Nhanh quá, anh lái xe ôm

đi cùng người đàn bà ban nãy cũng đã quật ngã lang Trình […] Cả lũ bị tống vào giữa nhà cạnh đống thuốc ngổn ngang […] lão béo bị giong vào từ phía sau nhà” Còn Ngọc phệ ở nhà được cô Kim Anh giao nhiệm vụ ngày nhận

hàng sẽ cáo ốm nằm nhà theo dõi thật chặt lão Hoát và đồng bọn Ngọc phệ đã

phát hiện và báo cho cô kim Anh “Nó giắt súng trong người đấy!” Tội cho Ngọc phệ “phút chốc đã biến thành tấm bia chắn cho Nguyễn Hoát” khi có tiếng Nạng gỗ thất thanh “Công an, chạy đi!” Nguyễn Hoát “lăm lăm khẩu

súng, miệng gầm man dại: Tao sẽ bắn thằng bé này đầu tiên”, “Vừa hét, lão vừa bắn đại một phát lên trời Lão ghì chặt Ngọc phệ đẩy dần nó ra phía cửa Ngọc phệ gần như nghẹt thở, người cứng nhắc như bị giật uốn ván Phải đến mấy giây ắng như tờ Nòng súng trong tay lão Hoát lạnh toát như que kem ngày rét gí sát vào mặt nó” Hàm răng Ngọc phệ cắn ngập vào cổ tay cầm

súng của lão Hoát khiến “lão rú lên đau đớn Khẩu súng rơi cạch xuống đất” Lão nhào vội đến chỗ khẩu súng nhưng Nghĩa choắt nhanh hơn “dồn đủ sức

đá mạnh làm vằng xa khẩu súng Cô Kim Anh đã xuống kịp Từ phía sau cô chặt mạnh vào gáy Nguyễn Hoát Kẻ từ thiện giả danh trong tích tắc chịu chung kết cục với đồng bọn Cái bẫy lớn đã sập xuống Không một con mồi nào thoát lọt”.

Đợi mặt trời được trần thuật bằng một ngôn ngữ sắc sảo, và có phần

già dặn hơn rất nhiều so với lứa tuổi thiếu nhi Nhưng không phải vì vậy màtác phẩm của Phạm Ngọc Tiến lại thiếu đi chất hóm hỉnh, vui tươi và cuốn hútdành cho thiếu nhi Phạm Ngọc Tiến đã đem đến cho bạn đọc những trảinghiệm thú vị, cuốn hút bạn đọc bởi những tình tiết gay cấn, đầy mạo hiểm,đầy thử thách cho những đứa trẻ trong tác phẩm của mình

1.3.Hệ thống nhân vật

Thuật ngữ “nhân vật” xuất hiện từ rất sớm Trong tiếng Hy Lạp cổ,

“nhân vật” (persona) lúc đầu mang ý nghĩa chỉ cái mặt nạ của diễn viên trên

sân khấu theo thời gian, thuật ngữ này được sử dụng với tần số nhiều nhất,thường xuyên nhất để chỉ đối tượng mà văn học miêu tả và thể hiện

Nhân vật văn học đôi khi còn được gọi là “vai” (actor) và “tính

cách” (charater) Tuy nhiên các thuật ngữ này, có nội hàm hẹp hơn so với

từ chỉ “nhân vật”

Thuật ngữ “vai” chủ yếu nhấn mạnh đến tính chất hành động của các nhân vật, thích hợp với các loại nhân vật hành động Còn thuật ngữ “tính

cách” lại thiên về chỉ những nhân vật có tính cách Trong thực tế sáng tác,

không phải nhân vật nào cũng hành động, đặc biệt những nhân vật thiên vềsuy tư, chiêm nghiệm và cũng không phải nhân vật nào cũng có tính cách rõ

rệt Từ đó có thể thấy các thuật ngữ “vai”, “tính cách” không bao quát được

hết những biểu hiện khác nhau của các loại nhân vật trong sáng tác văn học

“Nhân vật” là thuật ngữ có nội hàm rộng hơn, đủ khả năng khái quát

những hiện tượng phổ biến của tác phẩm văn học ở mọi bình diện và mọi

cấp độ Thuật ngữ “nhân vật” được cho là toàn diện nhất được định nghĩa

như sau:

Theo Từ điển văn học: “Nhân vật là yếu tố cơ bản nhất trong tác

phẩm văn học, tiêu điểm để bộc lộ chủ đề, tư tưởng chủ đề và đến lượt mình

nó lại được các yếu tố có tính chất hình thức của tác phẩm tập trung khắc họa Nhân vật do đó là nơi tập trung giá trị tư tưởng – nghệ thuật của tác phẩm văn học” [3, Tr.86] Theo quan điểm này, các nhà khoa học đã nhìn

nhận nhân vật từ khía cạnh vai trò, chức năng của nó đối với tác phẩm và từmối quan hệ của nó với các yếu tố hình thức tác phẩm Đây là một định nghĩa

về “nhân vật” tương đối toàn diện.

150 thuật ngữ văn học do Lại Nguyên Ân và nhóm tác giả (biên

soạn), (1999), lý giải rằng: “Nhân vật văn học là một đơn vị nghệ thuật, nó

mang tính ước lệ, không thể bị đồng nhất với con người có thật, ngay khi tác giả xây dựng nhân vật với những nét rất gần với nguyên mẫu có thật Nhân vật văn học là sự thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người; nó có thể xây dựng chỉ dựa trên co sở quan niệm ấy ý nghĩa của nhân vật văn học chỉ có được trong hệ thống một tác phẩm cụ thể Vai trò

và đặc trung của nhân vật văn học bộc lộ rõ nhất trong phạm vi vấn đề

“nhân vật và tác giả” Theo M.Bakhtin, tương quan “nhân vật – tác giả”

tùy thuộc hai nhân tố: 1, lập trường (công nhiên hoặc che dấu) của tác giảtrong quan hệ với nhân vật (lập trường đó có thể là: anh hùng hóa, mỉa mai,chế nhạo, đồng cảm, v.v…); và 2, bản chất thể loại của tác phẩm (ví dụtrong văn trào phúng sẽ có kiểu quan hệ của tác giả đối với nhân vật kháctrong văn xuối tâm lý)

Như vậy, từ trước tới nay có nhiều quan niệm khác nhau về “nhân vật”, tuy nhiên khái niệm “nhân vật” vẫn tương đối ổn định, các quan

điểm đều có sự thống nhất ở đặc điểm: nhân vật văn học là thành tố quantrọng trong tác phẩm, là phương tiện để nhà văn phản ánh đời sống và đượcnhà văn xây dựng bằng những yếu tố nghệ thuật độc đáo Khi nghiên cứutác phẩm văn chương cần phải tiếp cận từ yếu tố nhân vật để chỉ ra nhữngđiểm mới, khác biết của từng nha văn, một trong những nhân tố tạo nên cáiriêng, độc đáo và phong cách của mỗi nhà văn

Hệ thống nhân vật trong truyện Đợi mặt trời rất đa dạng Phạm Ngọc

Tiến xây dựng nhân vật ở các thế hệ khác nhau có những số phận, phẩmchất và tính cách khác nhau

1.3.1.Nhân vật trẻ em

Nhân vật trong Đợi mặt trời là những đứa trẻ bất hạnh vì lí do này khác

phải bươn chải tự kiếm sống Đó là hình ảnh của những đứa trẻ trong nhóm

bán báo “Xa Quê” trong đó có Nghĩa choắt, Ngọc phệ, Hiền sầu, Hùng sứt,Thằng Hiếu, cái Tâm Ngoài ra có các nhân vật góp phần làm nên thành côngcủa tác giả: Lan; Toàn sẹo; Thái ngọng, thằng Phiến (trong nhóm “BăngPhiến” – nhóm trộm vặt); gã Kính Đen, gã Nạng gỗ - trong nhóm hát rong.

1.3.1.1 Nhân vật Nghĩa choắt

Trong truyện Đợi mặt trời, dưới ngòi bút của Phạm Ngọc Tiến Nghĩa

choắt được khắc họa là một đứa bị bỏ rơi từ nhỏ, “Từ tấm bé nó chưa được

sung sướng bao giờ” Không giống những đứa trẻ khác, Nghĩa chưa một lần

thấy mặt bố, mẹ nó bỏ nhà đi kiếm ăn khi nó mới bảy tuổi, nó “chỉ chập chờn

nhớ không được kĩ lắm mặt mẹ Đâu như một khuôn mặt gầy guộc rặt rãnh ngang nhăn nhúm” Lúc nào nó cũng “thèm mẹ” Bởi vậy, khi thấy mẹ Hiền

sầu ốm, lúc nào mặt cái Hiền lúc nào cũng rầu rĩ, Nghĩa choắt đã nghĩ “Đây

cũng chỉ cần một người mẹ ốm đau để thuốc thang phụng dưỡng mà chả có”

Bà ngoại mất lúc nó mới chín tuổi, chợ nghèo bãi quê chỉ nuôi nổi nó được

tuần lễ và nó gặp chị Lan “Chị Lan là của nó” Nó gọi chị một cách rất đỗi thân thân thương “Mặt trời bé xíu của em” Bởi, với nó “Chị Lan là người

thân duy nhất của nó Từ ngày phiêu bạt nó mới được sống dưới mái nhà tạm gọi là tử tế” đã có lúc nó ước “chị Lan là mẹ nó” Để rồi, suốt ba tháng kể từ

ngày ra trại nó tìm chị nhưng vẫn bặt tăm hơi, đến khi gặp được chị trong

quán Mặt Trời chị Lan lại đuổi nó “đầu nó như bị đông sệt lại Sao lại thế

nhỉ? Nó không hiểu gì”, “Bụng réo òng ọc nhưng nó không thấy đói Càng không muốn ăn”, “Mặt Nghĩa choắt ướt đầm Nó khóc”, “Nước mắt Nghĩa vẫn tứa ra Lâu lắm rồi nó mới lại bị cơn tủi thân nặng đến thế Sao chị Lan không nhận nó? Hơn thế còn đang tâm đuổi nó Ôi chị Lan” Lúc nào nó cũng

nghĩ đến chị Lan “Đầu vẫn o o như nhốt muỗi bên trong Có đến mấy chục

con đom đóm nhẩy tí tách trước mặt nó”, “Nó vừa nghĩ ra Chắc gì chị lan đã quên nó […] Nguyên cớ gì đấy nên chị phải lờ đi cho yên chuyện”, “Phải đi

tìm chị Lan ngay” Nghĩa vốn không tò mò chuyện của người nó chịu ơn

nhưng cuộc trao đổi của bác Hoát với lão béo tại phòng của Nguyễn Hoát liênquan đến chị Lan nên nó đã nghe trọn vẹn cuộc nói chuyện ấy Để rồi, nghe

xong “Xương sống nó lạnh cứng Nguy rồi phải tìm gấp chị Lan”, “Ra khỏi

nhà nó chạy gấp như ma đuổi” Sau khi bị tống vào đồn phường ngay sát hồ

Ha – le vì ngồi tội ngồi chờ Ngọc phệ đánh “ba cây” với dăm ba thằng “CốHương” Nó tìm lại được chị Lan cũng vì thế mà bao nhiêu cái đau đầu , nhức

óc đã tan biến đi hết “Chị Lan vẫn là của nó” Nó sung sướng khi được chị Lan hỏi thăm qua cô Kim Anh, “Suýt nữa thằng Nghĩa reo lên May mà nó

kìm lại được Ôi sung sướng quá”.

Nghĩa choắt là một đứa trẻ giàu tình cảm, sống nội tâm, đa sầu đa

cảm “Dạo này, Nghĩa rất hay mủi lòng, phải nói là tủi thì đúng hơn” Từ

tấm bé nó chưa được sung sướng bao giờ Xưa nay nó vốn là đứa chai sạnnhưng khi nghe người ta nói nó vì hư hỏng, học dốt nên phải đi bán b áo,

nó đã vụt chạy đi “Nó không cầm nổi nước mắt”, “sống mũi cay cay”,

“đầu nó âm ỉ chứa một nỗi gì đó không thể hiểu nổi Toàn thân nao nao.

Nó giam mình trên chiếc ghế đá” Nghĩa luôn khao khát có một mái ấm

gia đình như những đứa trẻ khác Nghĩ về Ngọc phệ có một người cha

nghiện ngập, một người cha “điên cuồng và tàn nhẫn” trút những trận đòn

roi xuống lũ con như thể chính chúng là nguyên nhân gây ra nỗi buồn khổ

của ông, đã có lúc vì thương bạn nó đã nghĩ quẩn “Ừ chắc gì có bố đã

hay Như mình có khi khỏe hơn” Nhưng, ý nghĩ ấy đứng chẳng được bao

lâu thì nó lại nghĩ “Dù gì có bố vẫn hơn” Hay lần về nhà Ngọc phệ, chứng kiến cảnh bố Ngọc phệ bị “thuốc” vật, “Nghĩa choắt hết chịu nổi.

Nó bỏ ra ngoài Người nó nẫu ra như chuối chín Nó gục mặt vào lần vỏ

xù xì của cây xấu ven đường Nước mắt nó tức tưởi chảy thấm vỏ cây Ngọc phệ ơi! Tao thèm muốn có một gia đình như mày Tao thèm muốn có