Mục tiêu cần đạt Nắm được những nét cơ bản về tiểu sử, quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, tư tưởng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của Nam Cao.. Từng sống cuộc đời giáo khổ trường
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 TUẦN 13 - TIẾT 52: CHÍ PHÈO
- Nam Cao PHẦN MỘT: TÁC GIẢ
I Mục tiêu cần đạt
Nắm được những nét cơ bản về tiểu sử, quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, tư tưởng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của Nam Cao
Tóm lược hệ thống luận điểm của bài về tác giả văn học
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường cho Hs (tài liệu, tr 34), giáo dục kĩ năng sống cho Hs (tài liệu, tr 56, 57)
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- SGK, SGV, Chuẩn kiến thức, Sách tham khảo,…
- SGK, Tập Ngữ Văn, Tập rèn luyện Ngữ Văn, Giấy nháp,…
III Tổ chức hoạt động dạy và học
Kiểm tra: Tập rèn luyện của Hs
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY VÀ TRÒ
KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
- Những đặc điểm về
tiểu sử Nam Cao? (Làng
Đại Hoàng là làng quê
nghèo, dân đông, ruộng
ít, bị bọn cường hào bóc
lột trắng trợn, nặng nề;
xuất hiện trong nhiều
sáng tác của Nam Cao
với tên: làng Vũ Đại
Từng sống cuộc đời giáo
khổ trường tư =>đề tài
người trí thức nghèo
trong sáng tác của Nam
Cao PTL tr 197)
I Vài nét về tiểu sử và con người
1 Về tiểu sử
- (1917-1951), sinh trong một gia đình nông dân ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, nay thuộc tỉnh Hà Nam
- Dạy học ở một trường tư thục ngoại ô Hà Nội, sống cuộc đời
giáo khổ trường tư.
- Tham gia nhóm Văn hóa cứu quốc ở Hà Nội năm 1943 Từ đó một lòng tận tụy phục vụ cách mạng và kháng chiến cho tới lúc
hi sinh (Tháng 11-1951, trên đường vào công tác ở vùng địch hậu Liên khu III, ông bị giặc Pháp phục kích và sát hại )
- 1996, được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
Trang 2- Những đặc điểm về con
người Nam Cao? (Ông
hay suy nghĩ về nhiều
vấn đề trong đời sống để
rút ra những nhận xét có
tầm triết lí sâu sắc và
mới mẻ Văn là người,
những đặc điểm trong
sáng tác của Nam Cao
phản ánh khá đúng con
người nhà văn.)
- Những nội dung chính
trong quan điểm nghệ
thuật của Nam Cao?
(SGV, tr 158-160)
- Trước Cách mạng
tháng Tám, sáng tác của
nhà văn tập trung ở các
đề tài nào, tác phẩm tiêu
biểu? Nội dung chính và
giá trị của những tác
phẩm ấy?
(PTL, tr 181)
- Các sáng tác của nhà
văn sau Cách mạng?
- Viết về người trí thức
nghèo và người nông
dân cùng khổ, Nam Cao
thường trăn trở, day dứt
nhất về vấn đề gì?
- Nêu những nét chính
của phong cách nghệ
thuật Nam Cao? (mục 3
2 Về con người
- Con người nhìn bề ngoài có vẻ lạnh lùng, vụng về, ít nói, nhưng đời sống nội tâm lại rất phong phú, luôn luôn sôi sục, có khi căng thẳng
- Là người trí thức trung thực vô ngần luôn nghiêm khắc đấu
tranh với chính mình để thoát khỏi lối sống tầm thường, nhỏ nhen, vươn tới một cuộc sống cao đẹp xứng đáng với danh hiệu con người
- Có tấm lòng đôn hậu, chan chứa tình thương, đặc biệt có sự gắn
bó sâu nặng với quê hương và những người nông dân nghèo khổ,
bị áp bức và khinh miệt trong xã hội cũ
II Sự nghiệp văn học
1 Quan điểm nghệ thuật
- Trước Cách mạng: Nghệ thuật phải bám sát cuộc đời, gắn bó với đời sống của nhân dân lao động; nhà văn phải có đôi mắt của tình thương, tác phẩm văn chương hay, có giá trị phải chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc; văn chương nghệ thuật là lĩnh vực đòi hỏi phải khám phá, tìm tòi, sáng tạo; lao động nghệ thuật là một hoạt động nghiêm túc, công phu; người cầm bút phải có lương tâm
- Sau Cách mạng: Nam Cao vẫn sáng tác theo quan điểm đúng đắn, tích cực
2 Các đề tài chính
* Sáng tác của Nam Cao trước Cách mạng tập trung vào hai đề tài chính:
- Người trí thức nghèo: các truyện ngắn Giăng sáng, Đời thừa,
Quên điều độ, … và tiểu thuyết Sống mòn.
- Người nông dân nghèo: các truyện ngắn tiêu biểu Chí Phèo,
Lão Hạc, Dì Hảo, Một bữa no, Một đám cưới, Trẻ con không được ăn thịt chó, …
Sáng tác của Nam Cao thường chứa đựng một nội dung triết học sâu sắc, có khả năng khái quát những qiu luật chung của đời sống
…Nam Cao luôn trăn trở về vấn đề nhân phẩm, về thái độ khinh trọng đối với con người, …
Trang 3PTL, tr 182)
- Hs đọc đoạn cuối SGK,
tr 141
- Hs đọc và học thuộc
nội dung Ghi nhớ, SGK,
tr 142
* Sau Cách mạng, Nam Cao là cây bút tiêu biểu của văn học giai
đoạn kháng chiến chống Pháp (1945-1954) với Ở rừng (1948),
Đôi mắt (1948), Chuyện biên giới (1950).
3 Phong cách nghệ thuật
- Luôn hướng tới đời sống tinh thần của con người, con người
bên trong, nhà văn có biệt tài diễn tả, phân tích tâm lí nhân vật.
- Thường viết về cái nhỏ nhặt, bình thường nhưng có sức khái quát lớn và đặt ra những vấn đề xã hội lớn lao, nêu những triết lí nhân sinh sâu sắc, quan điểm nghệ thuật tiến bộ
- Giọng văn tỉnh táo sắc lạnh mà nặng trĩu suy tư; buồn thương chua chát mà đằm thắm yêu thương Ngôn từ sống động, tinh tế
mà giản dị, gần gũi
* Ghi nhớ, SGK tr 142
IV Củng cố hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
1 Củng cố
Những đặc điểm chính về quan điểm nghệ thuật, phong cách nghệ thuật của nhà văn Nam Cao?
2 Hướng dẫn
- Bài luyện tập 1, SGK tr 156
- Tóm tắt truyện Chí Phèo (theo cuộc đời nhân vật/ bố cục đoạn trích).
- Trả lời các câu hỏi 1, 3, 6 SGK tr 155