Giáo án Ngữ văn 11 tuần 14: Chí Phèo (tiếp theo)

- Vì ghen tuông bị đẩy vào tù: lương thiện, tự trọng -> ra tù trở thành con quỷ của làng Vũ Đại + Nhiễm thói lưu manh: chạm trổ + Kêu làng, đập phá, rạch mặt ăn vạ + Chìm trong men rượu

TUẦN 14 - TIẾT 53, 54:

CHÍ PHÈO (TIẾP THEO).

( Nam Cao).

A Mục tiêu cần đạt

Thống nhất SGK + SGV

B Phương tiện thực hiện:

SGK + SGV, thiết kế bài học, tranh ảnh

C Cách thức tiến hành:

Trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi

D Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Nêu nét chính về tiểu sự, con người Nam Cao? Sự nghiệp sáng tác của ông?

3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài

Hướng dẫn học sinh đọc phẩn tiểu dẫn

Hoàn cảnh ra đời tác phẩm?

GV: Viết về người thật, việc thật ở làng Đại

Hoàng – quê của tác giảkhi chứng kiến và

nghe sự thật tàn khốc năm 1941

Em hiểu như thế nào về tên ba nhan đề?

Nêu giá trị hiện thực?

Nêu giá trị nhân đạo?

I Đọc - hiểu khái quát:

1 Hoàn cảnh sáng tác và nhan đề truyện:

- Hoàn cảnh sáng tác:

- Nhan đề:

+ Cái lò gạch cũ: đầu, cuối như có sự dự báo,

bế tắc + Đôi lứa xứng đôi: Mối tình -> hiện thực thành trào phúng -> hiểu lệch

+ Chí Phèo: người dân biến chất -> lưu manh -> tố cáo XH tước đoạt quyền làm người

2 Nội dung:

- Gía trị hiện thực: Tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến, cường hào ác bá; số phận thê thảm của một bộ phận nông dân

Nghệ thuật?

Tóm tắt tác phẩm? Bố cục?

Hướng dẫn học tìm hiểu văn bản

Nêu hoàn cảnh xuất thân của Chí Phèo?

Xét đến cùng thì đây là một con người như thế

nào?

Nếu ở trong xã hội khác thì Chí có được sống

yên ổn kg?

Qúa trình lưu manh tha hoá của Chí diễn ra

như thế nào?

Lí do nào đã khiến cho Chí phải vào tù?

Khi ra tù thì anh ta trở thành người như thế

nào?

Hãy nhận xét nghệ thuật miêu tả ở đoạn văn

mở đầu truyện?

GV Tiếng chửi.Say tỉnh luôn tồn tai trong con

người -> chửi là để phản ứng với đời

GV: Thói lưu manh: ăn vạ, ăn quỵt, huyênh

hoang với hành động: rạch mặt ăn vạ, đốt nhà

Lí do khiến cho Chí Phào trở thành tay sai của

Bá Kiến?

Say đến Bá Kiến đòi tiền -> công cụ của Bá

Kiến

- Gía trị nhân đạo: Bản chất của người nông dân lương thiện, tác giả gửi gắm lòng thương, nỗi xót xa những người lao động nghèo( nạn nhân của xã hội)

3 Nghệ thuật:

Phân tích tâm lí nhân vật, xây dựng nhân vật điển hình, ngôn ngữ truyện

4 Đọc – tóm tắt: SGK

II Đọc - hiểu chi tiết

1 Nhân vật Chí Phèo:

a Hoàn cảnh xuất thân:

- Mồ côi cha mẹ( bị bỏ rơi)

- Được người ta chuyền tay nhau nuôi khôn lớn, rồi đi ở

=> Bản chất: Chí là một nguời nông dân lương thiện như mọi người khác.

b Qúa trình lưu manh đến tha hoá

- Vì ghen tuông bị đẩy vào tù: lương thiện, tự trọng -> ra tù trở thành con quỷ của làng Vũ Đại

+ Nhiễm thói lưu manh: chạm trổ + Kêu làng, đập phá, rạch mặt ăn vạ + Chìm trong men rượu

- Từng bước bị bọn thống trị lợi dụng, làm tay sai:

+ Làm điều ác gây hoạ cho người dân lương thiện( trong lúc say)

+ Mất hết nhân tính, nhân hình( méo mó, quái

dị, điên điên dại dại

- Không ý thức đượcsự tha hoá của mình: làm tay sai cho Bá Kiến

=> Một con người bị tàn phá về thể xác, bị

Khi làm Chí có ý thức được điều đó không?

Qua những chi tiết đó em có nhận xét gì về

con người này?

GV:Chí Phèo đang chênh vênh trên con đường

mà ranh giới giữa thú tính và nhân tính rất

mong manh thì gặp Thị Nở Gía trị nhân đạo

mở ra một trang mới chứ không phải là kiến

thức ở sức tố cáo hiện thực- cứ để quá trình tha

hoá tự nhiên của Chí- mà cho Chí gặp Thị Nở

Gặp Thị Nở mới nhận ra thảm hoạ đời mình

Cơ duyên nào đưa Chí gặp được Thị Nở? Gặp

rồi xảy ra chuyện gì?

Hãy nêu diễn biến tâm trạng Chí Phèo?

Khi gặp Thị, được yêu, được quan tâm thì Chí

có sự chuyển biến, đó là gì? Khi tỉnh rượu Chí

nhận ra được điều gì?

GV: Say men rượu ngày mai anh sẽ tỉnh Say

men tình khó tỉnh lắm em ơi

Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối Còn hơn

buồn…

Tỉnh ngộ Chí nhận ra được diều gì?

Từ sự thức tỉnh đó Chí nhớ và liên tưởng tới

điều gì?

Nhưng rồi hi vọng đó có thành hiện thực hay

không? Lí do vì sao?

Sau những nỗ lực níu kéo Thị không được thì

giờ đây chúng ta thấy tình cảnh của Chí như

thế nào?

huỷ diệt về tâm hồn, bị xã hội cử tuyệt không cho làm người chứ không phải vì đói cơm rách

áo, không nhà không cửa => giá trị hiện thực

c Bi kịch cử tuyệt quyền làm người của Chí:

- Trên con đường biến lương thì gặp được Thị Nở

+ Vô tình gặp

+ Trận ốm làm thay đổi tâm, sinh lí

+ Diễn biến tâm trạng:

* Sự thức tỉnh: cơn say( tỉnh rượu); tỉnh ngộ / Tỉnh rượu: cảm nhận không gian quanh lều;

về cuộc sống và âm thanh hằng ngày( suy nghĩ

về cuộc đời: quá khứ: ao ước, hiện tại : trượt dốc, tương lai: ốm); về tình trạng thê thảm của bản thân( già, trắng tay, cô độc)

/ Tỉnh ngộ: Cảm động trước sự chăm sóc của Thị( tình nhân)-> ý thức;nhận ra thực tế chưa bao giờ được chăm sóc

* Hy vọng: Ước mơ, thèm lương thiện, hy vọng vào Thị để hoà nhập với mọi người, chấm dứt đoạn đời thú vật được làm người; ước mơ một tương lai cùng Thị; ngỏ lời, đợi Thị về xin phép

* Thất vọng: Không được thực hiện do bà cô của Thị, Thị từ chối; nỗ lực níu kéo Thị nhưng không được( lôi, níu kéo…)

* Tuyệt vọng: Bi kịch tinh thần của một con người sinh ra là người nhưng không được làm người: đau đớn, vật vã ->uống rượu( càng uống càng tỉnh); khóc; xách dao đến nhà Bá Kiến; đòi lương thiện -> giết -> tự sát => chết trên ngưỡng cửa trở về cuộc sống con người

=> Bi kịch: tha hoá từ người lương thiện; bị

cử tuyệt làm người Niềm khao khát được sống lương thiện cao hơn tính mạng con người Tác

Trong ý tưởng của mình thì Chí muốn tìm ai

để trả thù?

Em có nhận xét gì về ba câu mà Chí đã nói với

Bá Kiến hay không?

Lí do để Chí giết Bá Kiến?Vì sao Chí lại tự

sát?

GV: Hồi chuông cảnh báo về nguy cơ băng

hoại nhân tính

Như vậy bi kịch của Chí Phèo là bi kịch của

con người như thế nào?

GV: Chị Dậu có một thứ không bán đó là nhân

phẩm còn Chí thì bán luôn

Em có nhận xét gì về xã hội lúc bấy giờ?

GV: QLuật: có áp bức, có đấu tranh, -> bế tắc:

chừng nào còn BKiến chừng đó còn có CP ngự

trị

Theo em Bá Kiến là một con người như thế

nào?

Nét điển hình trong tính cách của hắn?

GV: Mềm nắn rắn buông;thứ nhất sợ kẻ anh

hùng, thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân; nắm kẻ

có tóc ai nắm thằng trọc đầu

Ngoài những điều trên còn những gì mà em

chưa biết về nhân vật này?

Tại sao Bá Kiến lại bị Chí đâm chết?

Qua những gì nói trên em hãy khái quát bản

chất của con người này?

GV: Trông xa cứ tưởng là Kiều Đến gần lại

hoá người yêu Chí Phèo?

Lần đầu tiên trong văn học có hình ảnh người

phụ nữ ( phái đẹp) xấu đến thế

Thị Nở là người như thế nào?

giả cảm thông sâu sắc với bế tắc của nhân vật: dù cho xã hội biến hình anh như thế nào thì phẩm chất tốt đẹp vẫn luôn luôn tồn tại trong mỗi con người.

 Xã hội thực dân nửa phong kiến không những đẩy con người vào đường cùng hoá, lưu manh hoá mà còn đẩy họ vào chỗ chết.

2 Nhân vật Bá Kiến:

- Là một tên cường hào ác bá

- Gian ngoan xảo quyệt: dùng thủ đoạn thao túng, giọng nói, tiếng cười Tào Tháo, biết đối nhân xử thế, tạo thế lực vũng chắc quanh mình.-> lọc lõi, hiểm ác, thâm độc

- Có đủ thói hư tật xấu: Háo sắc, ghen tuông,

sợ vợ,, hám quyền… làm tha hoá và tan nát bao nhiêu con người lương thiện

=> Đai diện cho giai cấp thống trị: Bóc lột, tán phá con người , đẩy họ vào con đường lưu manh, không lối thoát Không những thế còn tước đoạt quyền làm người của họ.

3 Nhân vật Thị Nở:

- Hình thức bên ngoài: Xấu xí, dở hơi( xấu ma chê quỷ hờn); dòng dõi mả hụi; bị xã hội xua đuổi

- Nội tâm bên trong: Tốt bụng, thương người; khao khát yêu và được yêu

+ Trực tiếp góp phần đánh thứ phần tốt đẹp, phần người trong Chí Phèo

+ Từ chối tình yêu Chí vì không thể vượt qua định kiến xã hội

* Ý nghĩa cuối truyện: Thị nghĩ đến một điều không mấy sáng sủa khi Chí Phèo chết -> tương lai?

Có cái gì xấu, cái gì tốt ở con người này?;

Tại sao Thị Nở lại khước từ tình yêu với Chí

Phèo?

Vai trò của Thị trong việc thể hiện chủ đề của

truyện?

Nêu nội dung và nghệ thuật của tác phẩm?

Làng Vũ Đại là hình ảnh thu nhỏ của nông

thôn VN trước CMT8 – Vì sao có nhận định

đó?

GV: Không gian truyện, nhân vật sống xa phủ,

xa tỉnh, mâu thuẫn giai cấp gay gắt, quyết liệt

Quy luật: có áp bức, có đấu tranh-> bế tắc

Chừng nào xã hội còn Bá Kiến thì chừng đó

còn có Chí Phèo ngự trị.( kết thúc tác phẩm)

Hướng dẫn học sinh đọc phần ghi nhớ SGK

=> Là một bệ đỡ thêm cho tác phẩm làm nổi bật chủ đề của truyện: xã hội cự tuyệt khát vọng sống lương thiện của con người.

III.Tổng kết:

- Nghệ thuật: Ngôn ngữ lạnh lùng; xây dựng nhân vật điển hình: khái quát, cụ thể; hoàn cảnh điển hình; xây dựng tâm lí nhân vật sâu sắc đi sâu vào ngỏ ngách tâm hồn

- Nội dung:

+ Hiện thực xã hội: đè nén áp bức -> tha hoá;

cự tuyệt quyền làm người

+ Nhân đạo: tôn trọng yêu thương con người lương thiện

Ghi nhớ: SGK

4 Củng cố: Qúa trình tha hoá của Chí? Bi kịch cự tuyệt quyền làm người? Xây dựng nhân vật

Thị Nở, Chí Phèo?

5 Dặn dò: Học bài cũ, soạn bài mới