Giáo án Ngữ văn 11 tuần 13: Chí Phèo

Kiến thức: Tác giả: những đặc điểm chính về quan điểm nghệ thuật; những đề tài chủ yếu; phong cách nghệ thuật của nhà văn.. 1' Giới thiệu Nam Cao là là văn lớn của dân tộc, đồng thời ông

TUẦN 13 - TIẾT 49: ĐỌC VĂN: CHÍ PHÈO

Nam Cao

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

Tác giả: những đặc điểm chính về quan điểm nghệ thuật; những đề tài chủ yếu; phong cách nghệ thuật của nhà văn

- Tác phẩm Chí Phèo

+ Hình tượng nhân vật Chí Phèo (những biến đổi về nhân hình, nhân tính sau khi ở tù; nhất là tâm trạng và hành động của Chí sau khi gặp thị Nở cho đến lúc tự sát);

+ Giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc, mới mẻ của tác phẩm

+ Những nét đặc sắc trong nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao như điển hình hoá nhân vật, miêu

tả tâm lí, nghệ thuật trần thuật, ngôn ngữ nghệ thuật

2 Kỹ năng: - Tóm lược hệ thống luận điểm của bài về tác giả văn học.

3 Thái độ tư tưởng: Trân trọng tài năng của Nam Cao, và hiểu được nét đẹp tình người trong

tác phẩm

B Chuẩn bị của GV và HS:

1 Giáo viên: Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án, thiết kế bài học

2 Học sinh: Soạn bài

C Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định tổ chức:

1'

2 Kiểm tra bài cũ: 4'

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

3 Các hoạt động dạy - học:

Hoạt động của GV và HS Tg Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới,

+ PP giới thiệu: thuyết

trình

1' Giới thiệu Nam Cao là là văn lớn của dân tộc, đồng thời ông cũng đưa ra quan điểm đúng đắn và tiến bộ, và một quan điểm nghệ thuật độc đáo, chúng ta cùng đi tìm hiểu về ông

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung:

• Mục tiêu:

- Nắm được những nét cơ bản về tiểu sử,

quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, tư

tưởng chủ đạo và phong cách nghệ thuật

của Nam Cao

- Hiểu được giá trị hiện thực và

nhân đạo sâu sắc, mới mẻ của tác phẩm

qua việc phân tích các nhân vật, đặc biệt

là nhân vật Chí Phèo

- Thấy được một số nét nghệ thuật đặc sắc

của tác phẩm

• Phương pháp:

- Công việc của GV: phát vấn

- Công việc của HS: Học sinh đọc bài,

suy nghĩ, trao đổi và trả lời các câu hỏi

5' 1 Tìm hiểu chung:a) Về tác giả:

- Quan điểm nghệ thuật:

+ Trước Cách mạng: Nghệ thuật phải bám sát cuộc đời, gắn bó với đời sống của nhân dân lao động, nhà văn phải có đôi mắt của tình thương, tác phẩm văn chương hay, có giá trị phải chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc; văn chương nghệ thuật là lĩnh vực đòi hỏi phải khám phá, tìm tòi, sáng tạo; lao động nghệ thuật là một hoạt động nghiêm túc, công phu; người cầm bút phải có lương tâm

+ Sau Cách mạng: Nam Cao vẫn sáng tác theo quan điểm đúng đắn, tích cực

- Sự nghiệp văn học: viết về người trí thức tiểu

tư sản nghèo và người nông dân nghèo (trước Cách mạng); phục vụ kháng chiến (sau cách mạng)

Hoạt động 3: Tìm hiểu cụ thể :

Thao tác 1:

- GV: cho học sinh đọc phần I và nêu vài

nét về tiểu sử và con người Nam Cao?

- HS: Suy nghĩ trao đổi và trả lời

30' A Tác giả

I Vài nét về tiểu sử và con người

1 Tiểu sử: Nam Cao (1917-1951) tên khai sinh là Trần Hữu Tri, sinh ra trong một gia đình nông dân ở làng ĐạiHoàng, tổng Cao Đà huyện Nam Sang, phủ Lí NHân (Huyện Lí Nhân ) Tỉnh Hà Nam

- Học hết bậc thành chung, ông vào Nam kiếm sống với ước mơ đi xa lập nghiệp nhưng lại phải về quê vì ốm yếu Dạy học tư, viết văn, báo ở Hà Nội.Tham gia hội văn hoá cứu quốc, và khởi nghĩa tháng 8 ở quê nhà Ông lên Việt Bắc làm báo phục vụ kháng chiến

- Tháng 11 năm 1951 tham gia đội công tác thuế nông nghiệp ở vùng địch hậu Trên đường đi công tác NC bị phục kích, hi sinh Nam cao xứng đáng là nhà văn chiến sĩ- Liệt

sĩ

- GV: cho học sinh đọc phần II và nêu sự

nghiệp của Nam Cao?

- HS: Suy nghĩ trao đổi và trả lời

Quan điểm của ông được thể hiện ntn?

Chỉ ra sự tiến bộ trong quan điểm nghệ

thuật của ông?

- Ông được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996

2 Con người

- Nam Cao có bề ngoài lạnh lùng, khô khan nhưng đời sống nội tâm phong phú Luôn nghiêm khắc đấu tranh với bản thân để thoát khỏi lối sống tầm thường để vươn tới cuộc sống cao đẹp

- Tấm lòng đôn hậu, chan chứa tình yêu thương con người đặc biệt là người nghèo khổ (đặc biệt là người nông dân )

=> Đó là cuộc đời của một con người chân chính, một nhà văn nhân đạo, một trí thức tài năng cao đẹp

II Sự nghiệp văn học

1 Quan điểm nghệ thuật

- Là nhà văn sớm và rất có ý thức tự giác về quan điểm nghệ thuật

- Trước cách mạng + Khi mới cầm bút ông chịu ảnh hưởng của nghệ thuật lãng mạn , ông hiểu và từ bỏ nó , tìm đến con đường hiện thực chủ nghĩa, đứng vững trên quan điểm vị nhân sinh, nhân đạo chủ nghĩa

+ Văn chương phải có tính sáng tạo "Khơi những nguồn chưa ai khơi, sáng tạo những gì chưa có "

+ Phải có lương tâm nghề nghiệp

=> Quan điểm tiến bộ

- Sau cách mạng Nam cao tích cực tham gia kháng chiến, sẵn sàng hi sinh thứ " Nghệ thuật cao siêu cho Tổ quốc" ông xác định vai trò, lập trường tư tưởng nhà văn ông ấp ủ sáng tác nhưng tận tuỵ phục vụ kháng chiến với

- GV: Em hãy nêu các đề tài chính của

Nam Cao, nêu các tác phẩm, nội dung,

- HS: Suy nghĩ trao đổi và trả lời

- GV: Em hãy nêu mảng đề tài về người

nông dân có gì độc đáo

- HS: Suy nghĩ trao đổi và trả lời

quan niệm " Sống đã rồi hãy viết "

=> Nam Cao có thái độ, tư tưởng, quan niệm đúng đắn của 1 nghệ sĩ chân chính

2 Các đề tài chính

a Đề tài trí thức nghèo

- Tác phẩm chính: Sống mòn , mua nhà, đời thừa đa số khai thác từ chính bản thân tác giả

- Nội dung: Tấn bi kịch tinh thần của những người trí thức nghèo trước sự cám dỗ của lối sống ích kỉ , sự đầu độc của môi trường dung tục để thực hiện lí tưởng nhân đạo, vươn tới cuộc sống cao đẹp

b Đề tài người nông dân

- Lấy nguyên mẫu từ những người trong làng quê Nam Cao : Tác phẩm Dì Hảo , Chí Phèo

- Nội dung: - bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam nghèo đói, xơ xác bần cùng trước cách mạng

- Kết án đanh thép xã hội bất công tàn bạo đã khiến cho 1 bộ phận nông dân nghèo bị bần cùng hoá, lưu mạnh hoá

- Phát hiện và khẳng định nhân phẩm, bản chất lương thiện của người nông dân bị bần cùng hoá, bị xã hội vùi dập cướp đi cả nhân hình lẫn nhân tính

=> Nam Cao luôn đau đớn, day dứt và trăn trở trước hiện thực xã hội làm chết dần đời sống tinh thần của con người trước tình trạng con người bị xói mòn nhân phẩm.Vì vậy nhiều tác phẩm của ông có ý nghĩa triết lí sâu sắc

* Sau cách mạng Nam Cao là cây bút tiêu biểu của văn học giai đoạn kháng chiến chống

- GV: cho học sinh đọc phần 3 và nêu vài

nét về phong cách nghệ thuật của Nam

Cao?

- HS: Suy nghĩ trao đổi và trả lời

Pháp

3 Phong cách nghệ thuật.

- Đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần con người bên trong của con người

- Đặc biệt phát hiện, phân tíc tâm lí nhân vật

- Rất thành công trong ngôn nmgữ độc thoại

và độc thoại nội tâm

- Kết cấu truyện thường theo mạch tâm lí linh hoạt, phóng túng mà nhất quán chặt chẽ

- Cốt truyện đơn giản, đề tài đời thường nhưng lại đặt ra vấn đề quan trọng, sâu xa có ý nghĩa triết lí về cuộc sống và con người xã hội

Hoạt động 4: Bài tập vận dụng:

- Công việc của GV: ra bài tập, hướng dẫn

học sinh làm bài

- Công việc của HS: suy nghĩ trao đổi làm

bài

2' Bài tập 1: Em hãy nêu các đề tài chính của

Nam Cao?

Gợi ý:* Trước cách mạng

- Đề tài người trí thức + Các tác phẩm chính: Sống mòn, đời thừa + Nội dung: Tấn bi kịch tinh thần của những người trí thức nghèo trước sự cám dỗ của lối sống ích kỉ, vươn tới cuộc sống cao đẹp

- Đề tài người nông dân + Các tác phẩm chính: Dì Hảo , Chí Phèo + Nội dung: - Bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam nghèo đói, xơ xác bần cùng trước cách mạng

- Kết án đanh thép xã hội bất công tàn bạo đã khiến cho 1 bộ phận nông dân nghèo bị bần cùng hoá, lưu mạnh hoá

- Phát hiện và khẳng định nhân phẩm, bản chất lương thiện của người nông dân bị bần cùng hoá

* Sau cách mạng Nam Cao là cây bút tiêu biểu của văn học giai đoạn kháng chiến chống Pháp

4 Củng cố, dặn dò: 2'

* Chốt lại bài học: HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung của bài

Gv chốt lại: cuộc đời và sự nghiệp của Nam Cao

* Dặn dò: 1 Bài tập về nhà: Học kĩ, nắm chắc kiến thức về tác gia Nam Cao?

2 Tiết học tiếp theo:Chí phèo