Kiến thức: Giúp học sinh hiểu Nam Cao là nhà văn lớn, thể hiện ở: - Tư tưởng nhân đạo sâu sắc, mới mẻ bao trùm toàn bộ sáng tác của ông trước CM.. Cả cuộc đời Nam Cao là quá trình phấn
Trang 1CHÍ PHÈO (NAM CAO)
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu Nam Cao là nhà văn lớn, thể hiện ở:
- Tư tưởng nhân đạo sâu sắc, mới mẻ bao trùm toàn bộ sáng tác của ông trước CM
- Tài năng nghệ thuật xuất sắc, độc đáo của Nam Cao cùng với sự đóng góp to lớn của ông vào sự phát triển của văn xuôi nước ta
- Quan điểm nghệ thuật tự giác rất tiến bộ, sâu sắc của Nam Cao
2.Về kĩ năng:khái quát, tổng hợp
3 Về thái độ: trân trọng yêu mến Nam Cao và di sản văn học của ông
B PHƯƠNG PHÁP: phát vấn, giảng giải
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ
1 GV: Đọc tài liệu, thiết kế giáo án
2 HS: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Phân tích cảnh đưa đám để thấy được tài năng trào phúng của VTP?
3 Bài mới:
a Đặt vấn đề: Nam Cao là một tài năng lớn, một nhà văn xuất sắc đã góp phần cách tân và HĐH nền văn xuôi quốc ngữ Ông có vị thế quan trọng trong nền văn
Trang 2học hiện Việt Nam Cả cuộc đời Nam Cao là quá trình phấn đấu không khoan nhượng cho một nhân cách cao đẹp - nhân cách trong cuộc đời và nhân cách trong sáng tạo
b Triển khai bài:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1
*GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu SGK,
trình bày những nét chính về cuộc
đời Nam Cao 1-2 HS trình bày vấn
đề này Sau đó G/V nêu câu hỏi
Trong những nét chính về cuộc đời
của Nam Cao, theo em những yếu tố
nào ảnh hưởng đến sáng tác của Nam
Cao?
-HS:Thoả luận và đưa ra ý kiến về
những nét chính có liên quan đến
sáng tác, quê quán, gia đình, con
đường đời
A PHẦN MỘT: TÁC GIẢ I.Vài nét về cuộc đời và con người:
1.Cuộc đời:
-Tên khai sinh Trần Hữu Tri
- Quê quán: Đại Hoàng, Lí Nhân, Hà Nam
-> vùng đồng chiêm trũng, nghèo đói, cướng hào nặng nề -> đi vào sáng tác của Nam Cao với tên Vũ Đại
- Gia đình: được miêu tả nhiều lần -> gia
đình trung nông, nghèo, đông con; gia đình tri thức nghèo luôn túng thiếu
-Con đường đời: -> có ý nghĩa tiêu biểu cho lớp tri thức đương thời: xuất thân từ nông thôn nghèo khổ -> vào đời thì va đầu với hiện thực tàn nhẫn -> sống lay lắt -> tham gia CM là sự chuyển biến tất yếu Nam Cao hy sinh vẻ vang
2 Con người:
Trang 3Nam Cao có những phẩm chất cao
qúi gì?
*GV: lấy một số ví dụ để minh hoạ
cho mỗi đặc điểm: Chí Phèo, lão
Hạc, Dì Hảo, Một đám cưới
Thế nào là tâm lý, lối sống tiểu tư
sản?
-HS:Là thái độ thờ ơ, quay lưng
trước cuộc đời, hoặc bất lực, buông
xuôi, chạy theo đồng tiền, sống thực
dụng, ích kỷ
Hoạt động 2
*GV: Giảng cho HS hiểu Nam Cao là
một nhà văn rất tự giác trong lao
động nghệ thuật, có những suy nghĩ
nghiêm túc, chính chắn về "sống và
viết" -> quan điểm nghệ thuật tiến
bộ
Nam Cao quan niệm ntn về sáng tạo
nghệ thuật? Nêu nhận xét của em về
-Tâm trạng bất hoà sâu sắc đối với XH đương thời -> XH tàn bạo, bất công, bóp ngẹt sự sống -> nỗi bi phẩn của người trí thức có ý thức về sự sống mà không được sống
-Sự gắn bó ân tình sâu nặng, thiết tha đối với bà con nông dân ruật thịt ở quê hương nghèo
-Tinh thần đấu tranh trung thực để tự vượt mình, cố khắc phục tâm lí, lối sống tiểu tư sản -> vươn tới hoàn thiện nhân cách, sống cuộc sống có ý nghĩa
II.Quan điểm nghệ thuật:
- Tự giác về quan điểm nghệ thuật, suy nghĩ nghiêm túc về "sống và viết" -> quan điểm sáng tác tiến bộ Đó là:
- Nhà văn không nên chạy theo cái đẹp thơ mộng mà quay lưng với hiện thực rồi viết
ra những cái giả dối, phù phiếm
- Văn chương chân chính là văn chương thấm đượm lí tưởng nhân đạo, mang nỗi đau nhân tình, tiếp sức mạnh cho con người
- Cuộc sống phải đặt trên văn chương, văn chương phải vì con người, nhà văn chân
Trang 4quan điểm đó?.
Gv lấy một số tuyên ngôn về nghệ
thuật của Nam Cao ở một số tác
phẩm cụ thể để tăng thêm tính thuyết
phục trong bài giảng HS sẽ thấy rõ
quan điểm sáng tác của Nam Cao rất
cụ thể, không phải là sự áp đặt
Hoạt động 3
Trước CMT8, sáng tác của Nam Cao
có gì đặc sắc?
Gv phân tích ví dụ để chứng minh.
Sáng tác sau CMT8 được thể hiện
ntn?
chính phải là con người chân chính có tình thương, nhân cách
- Bản chất văn chương là sáng tạo, không chấp nhận rập khuôn và sự dễ giải: không tìm tòi sáng tạo thì không có văn chương
- Người cầm bút phải có lương tâm -> viết cẩu thả là bất lương đê tiện
III.Sự nghiệp văn học:
1 Sáng tác trước CMT8: Tập trung
vào hai mảng: Cuộc sống người trí thức
tiểu tư sản nghèo và cuộc sống người nông dân -> đó là nỗi đau day dứt tới đau đớn của nhà văn trước tình trạng con người bị xói mòn về nhân phẩm, huỷ hoại nhân cách trong XH ngột ngạt, phi nhân tính
2.Sáng tác sau CMT8:NC là cây bút
tiêu biểu của giai đoạn văn học chống Pháp, với “Nhật kí ở rừng”, “Đôi mắt”,
“Chuyện biên giới”
3.Nghệ thuật viết truyện:
-Cách viết chân thực, có tầm khái quát cao -> có ý nghĩa to lớn, có màu sắc triết lí sâu xa
-Xây dựng những nhân vật chân thực, sống
Trang 5Hãy cho biết những đặc sắc về nghệ
thuật viết truyện
động, có những điển hình bất hủ
- Kiểu kết cấu tâm lý vừa phóng túng, linh hoạt, vừa nhất quán, chặt chẽ
- Sở trường miêu tả, phân tích tâm lí
- Ngôn ngữ tự nhiên, sinh động, gần lời ăn tiếng nói nhân dân
- Giọng điệu: buồn chua chát, dửng dưng,
lạnh lùng mà đầy thương cảm
4 Củng cố: Chốt lại kiến thức cơ bản 5 Dặn dò: Chuẩn bị: Chí Phèo (Nam Cao): đọc, tóm tắt; phân tích nhân vật Bá Kiến và hình ảnh làng Vũ Đại E RÚT KINH NGHIỆM: