Thời điểm và những hình ảnh ấy cũng giống nh những hình ảnh của ngày đầu tiên nhân vật “tôi” đi học chúng luôn đợc giữ gìn, ấp ủ trong sâu thẳm tâm hồn tôi?. Khi bắt gặp hình ảnh ấy tron
Trang 1- TV: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- TLV: Tính thống nhất của chủ đề của VB
* Trọng tâm: Giới thiệu tác giả, tác phẩm; cảm xúc của nhân vật tôi trên đờng
đến trờng cùng mẹ
B- Chuẩn bị:
1 Thầy: Giáo án, chân dung tác giả ,bảng phụhoặc máy chiếu.
2 Trò : Đọc kỹ bài và soạn bài.
* Giới thiệu bài : Trong đêm ấy khi ngời mẹ đang thao thức thì ngời con có thể vô t
ngủ ngon lành Nhng đến sáng hôm sau, khi đợc mẹ đa tới trờng , lòng ngời con trào lên biết bao những cảm xúc tâm trạng mới lạ Nhà văn Thanh Tịnh đã ghi lại chân thực những cảm xúc khó quên đó của "tôi "trong truyện "tôi đi học" Trong giờ học này chúng ta cũng cần tởng tợng về với ngày đầu tới lớp của tuổi học trò để sống lại những kỷ niệm mơn man ấy
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính
GV nêu yêu cầu đọc: Đây là VB Kể lại những kỷ
niêm nhẹ nhàng của nhân vật tôi Vì vậy cần đọc
hơi chậm , nhẹ nhàng , tha thiết Chú ý nhấn ở
những đoạn đối thoại GV đọc mẫu
- Gọi học sinh đọc –GV nhận xét học sinh đọc
Lệnh: Hãy đọc thầm chú thích * SGK T 8
? Trình bày những nét cơ bản nhất về tác giả
Thanh Tịnh?
- GV cho học sinh xem tranh, thuyết minh: (SGK)
Các sáng tác của ông từ thơ cho đến truyện đều
đậm chất trữ tình , toát lên vẻ đẹp đằm thắm và
trong sáng> Văn của ông nhẹ nhàng và thấm sâu ,
Mang d vị vừa ngậm ngùi vừ buồn thơng, vừa ngọt
ngào quyến luyến
? Em hãy cho biết xuất xứ của văn bản "Tôi đi
? “Tựu trờng” nghĩa là gì ? Tìm những từ đồng
nghĩa với từ này ? (Khai trờng – khai giảng)
? Em hiểu “lạm nhận” là gì ? có phải nhận bừa
nhận vơ không ?
? Văn bản sử dụng phơng thức biểu đạt nào ?
? Truyện kể theo ngôi thứ mấy?
I Đọc- hiểu chú thích ( 10 phút) 1- Đọc
2 - Chú thích
a Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988)
- Ông là nhà giáo, nhà thơ, nhà văn nổi tiếng
- Sáng tác của ông thờng mang cảm xúc nhẹ nhàng, trong trẻo
Trang 3? Nhân vật chính trong truyện là ai ? Nội dung
chính của truyện là gì ? Nội dung ấy đợc diẽn tả
theo trình tự nào?
? Căn cứ vào mạch cảm xúc ấy có thể chia làm
mấy phần ? Nội dung của từng phần ?
GV nhấn mạnh : đợc tái hiện theo dòng hồi tởng
của ký ức bao gồm 1 chuỗi các sự kiện, mà yếu tố
xuyên suốt là dòng cảm xúc thiết tha tuôn trào
Mạch chính của dòng cảm xúc là tâm lý xung
quanh ngày khai trờng hiện về Trong dòng cảm
xúc không chỉ có vai trò kết nối & duy trì các sự
kiện mà có yếu tố kích thích trí tởng tợng vận hành
theo 1 quy luật thẩm mỹ
? Kỷ niệm về ngày tựu trờng của nhân vật “tôi”
đ-ợc khơi nguồn vào thời điểm nào ?
? Giải thích tại sao thời điểm đó, và những hình
ảnh trên lại có tác dụng gợi nhắc về kỷ niệm ở nhân
vật “tôi” ?
GV giảng: Đó là quãng thời gian và hình ảnh rất
thân thơng , quen thuộc gần gũi gắn liền với tuổi
thơ của tác giả Thời điểm và những hình ảnh ấy
cũng giống nh những hình ảnh của ngày đầu tiên
nhân vật “tôi” đi học chúng luôn đợc giữ gìn, ấp ủ
trong sâu thẳm tâm hồn tôi Sự tơng đồng giữa quá
khứ và hiện tại đã khơi nguồn những kỷ niệm khó
quên của ngày đầu tiên “tôi” đi học
? Khi bắt gặp hình ảnh ấy trong lòng nhân vật
“tôi” nẩy sinh rất nhiều cảm giác.Tìm những câu
văn diễn tả cảm xúc trong lòng tác giả ?
(Lòng tôi lại nao nức mơn man., tng bừng rộn n
II Đọc- hiểu văn bản. (17 phút)
1 Khơi nguồn kỉ niệm, tôi từ hiện tại nhớ về dĩ vãng.
- Thời gian: Hàng năm cứ vào cuối thu
- Hình ảnh : lá cây rụng, mây bàng bạc, mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng >
sự tơng đồng giữa quá khứ và hiện tại đã khơi nguồn kỷ niệm
- Cảm xúc: mơn man, náo nức tng bừng, rộn rã
Trang 4- Mơn man: lứơt nhẹ qua gây cảm giác dễ chịu
-Tng bừng : cảm xúc biểu hiện rõ rệt mạnh mẽ
- Rộn rã : Cảm xúc sôi nổi
H : Những từ ngữ trên thuộc loại từ gì ? ( từ láy)
H : Nhận xét về cảm xúc của tôi ? các từ láy trên
có tác dung gì?
GV bình : Cảm xúc trong lòng nhân vật “tôi” gồm
rất những cung bậc trong quá khứ nó xao xuyến
nhẹ nhàng, ở hiện tại nó mạnh mẽ sôi nổi Nó sẽ
bùng chaý đến sáng lên kỷ niệm các cung bậc cảm
xúc rất thực, rất trong trẻo ấy cứ đan cài vào nhau,
xoá đi khung cảnh giữa hiện tại và quá khứ khiến
quá khứ đã xảy ra nhiều năm mà vẫn nh mới
nguyên trong lòng nhân vật
? Hãy tìm câu văn chứng tỏ những cản xúc ấy cũng
là 1 kỷ niêm đặc biệt trong lòng “tôi”?
(Tôi quên thế nào đợc )
? Cách diễn đạt của câu văn có gì độc đáo ?
GV: So sánh ngày tựu trờng với 1 hình ảnh cụ thể
(hình ảnh đẹp trong trẻo, vui tơi) Qua đó, ta thâý
đ-ợc cảm xúc trong lòng tác giả rất trong trẻo, vui
t-ơi
? Nhân xét gì về giai điệu của các câu văn ?
GV bình: Các câu văn đều nhẹ nhàng sâu lắng là
văn xuôi mà bàng bạc chất thơ, cảm xúc chân thành
thấm đợm nh lời thơ, lời hát của “tôi” về với kỷ
-> Cảm xúc trong sáng, ngọt ngào nẩy
nở trong lòng nhân vật “tôi”
-> Phép so sánh -> cảm xúc rất trong trẻo, đẹp đẽ trong lòng “tôi”
Tiểu kết (Máy chiếu)
Trang 5niêm ngày xa, ngân nga tạo thành d vị lắng sâu
trong lòng
? Em có nhân xét gì về cách dẫn dắt vào truyện,
cách tạo mạnh cảm xúc của tác giả ?
? Trên con đờng từ nhà đến trờng “tôi” đã quan sát
và cảm nhận những gì?
? Những cảm nhận ấy do đâu mà có?
GV : Do lòng nhân vật “tôi” có 1 sự thay đổi lớn
sự thay đổi báo hiệu sự trờng thành trong nhận thức
của tôi Tôi hiểu đi học đồng nghĩa vớii con đờng
làng sẽ dẫn cậu tới 1 thế giới đầy mới lạ Thế giới
kì diệu sẽ xuất hiện khi cổng trờng mở ra
? Có ý kiến cho rằng đây là đoạn văn sử dụng
những chi tiết đặc sắc để diễn tả những cảm xúc
nảy nở trong lòng nhân vật Hãy tìm các chi tiết đó?
? Các chi tiết đó giúp em hiểu đợc gì về nhân vật
tôi và các cảm xúc đang nẩy sinh trong lòng nhân
vật “tôi”?
? Hãy tìm các câu văn chứa phép tu từ sosánh thể
hiện tâm trạng của nhân vật “tôi” ?
GV giảng: Hai hình ảnh so sánh cho thấy trong
tâm hồn nhân vật “tôi” đã có sự thay đổi mạnh mẽ
về nhận thức Nhân vật “tôi” từ giữa những tháng
ngày thơ ấu chỉ biết chạy nhảy chơi đùa do vậy,
suy nghĩ của cậu còn rất ngây thơ nên “tôi” rất
đáng yêu trong cảm xúc bỡ ngỡ, lo lằng, rụt rè lại
vừa tự tin
? Qua phần vừa tìm hiểu, em cảm nhận đợc tâm
Với câu văn bàng bạc chất thơ với việc
sử dụng hợp lý phép so sánh Các từ láy giàu hình ảnh và cách miêu tả tinh tế, nhân vật “tôi” đã khéo léo đa ngời đọc trở về với kỷ niệm ngày đầu đi học
2- Cảm xúc của nhân vật tôi khi“ ”
cùng mẹ trên đ ờng tới tr ờng .
- Buổi ban mai
- Con đờng dài và hẹp, quen mà lạ
- Cảnh vật thay đổi, tôi hồi hộp, ngỡ ngàng
- Cảm thấy trang trọng đứng đắn, thèm
đợc tự nhiên nh các bạn, ghì chặt 2 quyển vở trên tay, muốn thử sức tự cầm bút thớc
⇒ Phép so sánh và các chi tiết giúp
ng-ời đọc hiểu rõ tâm trạng rụt rè, bỡ ngỡ nhng cũng đầy tự tin của nhân vật “tôi”
Trang 6trạng của nhân vật “tôi” trên đờng tới trờng nh thế
nào?
* Tiểu kết: (Máy chiếu)
Đoạn đờng tới trờng đã ghi dấu tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ, rụt rè của một cậu
Trang 7- Rèn HS kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức biểu cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật.
* Tích hợp: Tiếp tục công việc ở tiết 1
* Trọng tâm: Cảm xúc, tâm trạng của nhân vật “tôi” lúc ở sân trờng và khi vào trong lớp
B- Chuẩn bị.
1 Thầy: Giáo án, máy chiếu.
2 Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1- Kiểm tra: (5 phút).
? Nêu những nét cơ bản về tác giả Thanh Tịnh? Xuất xứ văn bản “Tôi đi học”?
? Trên đờng cùng mẹ tới trờng trong ngày đầu đi học nhân vật “tôi” đã có những cảm xúc, tâm trạng nh thế nào?
Trang 8? Nhắc lại nội dung chính của đoạn văn?
- Học sinh đọc đoạn: “Trớc sân trờng cảnh lạ”
? Trớc ngày tựu trờng, nhân vật “tôi” có cảm
nhận gì về cảnh sân trờng?
(nơi xa lạ, lớp có cửa kính, có bản đồ treo tuờng,
tờng cao ráo và sạch sẽ)
Giáo viên: Đó là cảm giác ban đầu của nhân vật
“tôi”, cách ngày tựu trờng mấy hôm
? Ngày hôm nay, trong buổi tựu trờng , nhân vật
“tôi” thấy cảnh trớc sân trờng làng có gì nổi bật?
(máy chiếu)
? Cảm nhận của tôi về quang cảnh nhà trờng
tr-ớc và trong ngày tựu trờng có gì thay đổi?
(Trớc cảnh vật , trong cảnh vật , con ngời)
? Quan sát câu văn: “Trớc mặt tôi Hoà ấp” Tác
giả sử dụng biện pháp tu từ nào trong câu văn?
(so sánh) Tác giả đã sử dụng nh thế nào?
(Nơi thờ cúng, tế lễ nơi thiêng liêng cất dấu
GV: Tâm trạng đó không chỉ là của riêng tôi mà
đó là tâm trạng của tất cả những cậu học trò mới
? Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của
những cậu học trò mới trong ngày đầu đi học?
? Quan sát đoạn văn trên (máy chiếu) và cho
biết khi miêu tả tâm trạng của các cậu học trò
mới, tác giả đã dùng biện pháp tu từ chủ yếu
truờng và khi rời mẹ vào lớp.
* Khi thấy trớc sân trờng:
- Sân trờng dày đặc cả ngời
- Ngời nào cũng sạch sẽ, gơng mặt vui tơi, sáng sủa
- Trờng vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm nh cái
đình làng
-> Phép so sánh: Diễn tả cảm xúc thiêng liêng của tôi về mái trờng, đề cao trí thức của con ngời trong trờng học
->Khi lần đầu tiên đứng trớc sân trờng với một ý nghĩ mới tôi thấy lo sợ vẩn vơ
+ Cũng nh tôi cảnh lạ
Trang 9- Học sinh đọc đoạn: Sau một Các lớp.
? Những từ miêu tả tâm trạng nhân vật tôi (loại
từ gì? (từ láy) Tác dụng?
? Khi nghe thấy gọi tên vào lớp, nhân vật “tôi”
có những cảm giác hoạt động nào? (máy chiếu)
? Những hoạt động đó giúp em hiểu thêm đợc gì
về tâm trạng của nhân vật “tôi”?
? VS chú bé có tâm trạng nh vậy?
? Quan sát đoạn văn "Các cậu lng lẻo vuốt mái
tóc tôi”, em nghĩ gì về tiếng khóc của các cậu
học trò bé nhỏ khi xếp hàng để vào lớp?
(khóc: vì lo sợ)
? Nh vậy, ở mỗi thời điểm nhân vật tôi lại có
những cảm xúc khác nhau Em hãy khái quát lại
toàn bộ tâm trạng của nhân vật tôi?
? Ngày đầu tiên, nhân vật tôi có tâm trạng nh
vậy Còn tâm trạng của các em trong ngaỳ ấy thì
- Hình ảnh so sánh làm nổi bật tâm lý trẻ thơ vừa e sợ, vừa khao khát học hành
* Khi nghe tiếng trống trờng.
- Chơ vơ, vụng về, lúng túng run run dềnh dàng
-> Từ láy -> Tâm trạng của nhân vật tôi khi nghe tiếng trống trờng tiếng trống nh hoà cùng nhịp tim các cậu học trò với bao điều
- Dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở
->Khi nghe thấy gọi tên , tôi vừa hồi hộp bỡ ngỡ, và e rè lo sợ
=> Khi đứng trớc sân trờng 1 ngời hoàn toàn mới lạ, quan sát thâý bao điều kỳ thú, nhân
Trang 10sao? (Học sinh tự bộc lộ).
GV bình: Tâm trạng của nhân vật “tôi” cũng
chính là tâm trạng chung của tất cả mọi ngời
Điều đó cho chúng ta thấy sự am hiểu về tâm lý
trẻ thơ và tài năng diễn tả đời sống nội tâm con
ngời của nhà văn Thanh Tịnh
- HS đọc phần văn bản còn lại
? Nêu nội dung chính của đoạn văn?
? Trong khi xếp hàng vào lớp nhân vật tôi có
cảm nhận gì? ( Cha thấy lần vào xa mẹ )
? Vì sao nhân vật tôi có cảm nhận nh vậy? (Bắt
đầu cảm nhận đợc sự độc lập của mọi ngời khi
đ-ợc đi học)
? Những cảm giác mà nhân vật tôi cảm nhận đợc
khi bứơc vào lớp là gì? (máy chiếu)
? Trớc môi trờng sạch sẽ, ngay ngắn nh vậy
nhân vật “tôi” có tâm trạng nh thế nào?
? VS “tôi” lại có tâm trạng nh vậy? (Vì tôi bắt
đầu ý thức đợc lớp học, bàn ghế, bạn bè tất cả
những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây
giờ và mãi mãi.)
? Em có nhận xét gì về hình ảnh 1 con
chim cao( có phải chỉ có nghĩa thực không )?
? Ngoài nhân vật “tôi”, chúng ta còn thấy xuất
hiện hình ảnh những ngời lớn, họ là ai? (ông đốc,
mẹ ,PHHS)
? Em cảm nhận đợc gì về thái độ, cử chỉ của
những ngời lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi
học? (học sinh chỉ ra cử chỉ của từng ngời)
vật “tôi” thấy lo sợ vẩn vơ rồi lúng túng vụng về đến hồi hộp bỡ ngỡ lo sợ “Tôi”
đang bứơc vào thế giới mới, TG củabao điều
bí ẩn- T G của tri thức
3 Tâm trạng nhân vật tôi khi ở trong“ ”
lớp học:
- Mùi hơi lạ xông lên -Thấy lạ và hay h ay nhìn bàn nghế nhìn bạn -Tôi không cảm thấy sợ, xa lạ
* Tiêủ kết: Khi bớc vào lớp tôi thấy quyến
luyến bạn bè, thấy sự trởng thành trong nhân thức, những thấy nhớ tiếc những ngày trẻ thơ hoàn toàn chơi bời tự do đã chấm dứt
để bớc vào 1 giai đoạn mới trong cuộc đời - giai đoạn làm học sinh, làm ngời lớn
Trang 11? VB “Tôi đi học” đã sử dụng các phơng thức
biểu đạt nào? Nổi bật là phơng thức nào tạo nên
sức truyền cảm nhẹ nhàng mà thấm thía của VB?
(biểu cảm)
GV : “Tôi đi học” nghi lại những cảm giác trong
sáng nảy nở trong lòng tôi ngày đầu cấp sách tới
trờng Điều đó khiến truyện gần với thơ có sức
biểu cảm nhẹ nhàng mà thấm thía
? Tác giá sử dụng thành công biện pháp nghệ
thuật nào?
? Từ những nét đặc sắc về NT, truyện đã thể
hiện rõ nội dung gì?
? Nội dung đó đợc thể hiện nh thế nào trong
nhan đề VB?
GV: Nhan đề VB rất có ý nghĩa giúp cho ta
hiểu ngay nội dungVB Đọc văn bản, chúng ta
thấy các chi tiết, các đoạn văn bản liên kết chặt
chẽ để thể hiện nội dung văn bản Đó chính là
tính thống nhất về chủ đề của văn bản sẽ đọc ở
bài sau
-HS đọc ghi nhớ
? Dòng chữ “tôi đi học” kết thúc truyện có ý
nghĩa gì ? (Kết thúc bất ngờ, tự nhiên dòng chữ
vừa khép lại bài văn vừa mở ra một TG mới 1
bầu trời mới , một khoảng không gian, thời gian
mới, 1 t tởng mới, 1 giai đoạn trong cuộc đời
mới Dòng chữ chậm chạp lần đầu trên trang giấy
trắng tinh thơm tho tinh khiết nh niềm tự hào hồn
nhiên trong sáng của “tôi” )
Trang 12? Em biết những bài thơ, bài hát nào nói về tâm
trạng ngày đầu tiên đi học ?
GV: Thanh Tịnh đã nói hộ cho tất cả mỗi con
ngời chúng ta tâm trạng ngày đầu tiên đi học
bằng những trang văn đầy chất thơ của kỉ niệm
thời thơ ấu ngày tựu trờng Chất thơ ở giọng văn
nhẹ nhàng truyền cảm, chất thơ ở sự lắng đọng
và gợi kí ức thời cắp sách trong mỗi chúng ta
3, Củng cố (2 phút)
- GV hệ thống lại nội dung cần ghi nhớ của bài
- Các em hãy nhớ lại cảm giác của mình khi ngày đầu đến trờng?
- Giúp HS hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ và khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học, rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
* Tích hợp: - VH: Tôi đi học
- TLV: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Trang 13- Trờng từ vựng.
* Trọng tâm: Phân biệt từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
B Chuẩn bị :
1 Thầy : Soạn bài, bảng phụ
2 Trò : Tìm hiểu trong bài , bảng phụ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 Kiểm tra: (3 phút)
? Lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa Lấy một số ví dụ về từ đồng nghĩa ,từ trái nghĩa
(Máy bay – Phi cơ : phụ nữ đàn bà : hải đăng :Đèn biển Sống><chết, Khô.><Uớt)
? Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ trong nhóm trên?
(-Các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế nhau trong một câu văn cụ thể
-Các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu)
2 Bài mới: (40 phút)
* Giới thiệu bài: L7 Các em đã học 2 mqh về nghĩa của từ, đó là qh đồng nghĩa và
qh trái nghiã Vậy ngoài 2mqh này ra giữa các từ ngữ còn có mqh nào khác về nghĩa không ? Baì hôm nay cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu về một mối qh ngữ nghĩa khác của một
số từ đối chiếu nhau không theo quan hệ bình đẳng mà ở cấp độ khái quát ,bao hàm
Trang 14GV: Ta thêng hay nãi tõ A cã nghưa réng hŨn
tõ B, tõ B cã nghưa réng hŨn tõ c Vẹy tõ tõ
nghưa réng, tõ nghưa hỦp lÌ ntn ? chóng ta ợi
vÌo bÌi hảc
-VD trởn bộng phô SGK Ố HS qs VD
? Vắi sù hiốu biỏt cĐa mÈnh em hỈy diÔn
giộng sŨ ợạ trởn bững lêi ? (HS dưởn giộng)
? Bă sung thởm nhƠng con vẹt thuéc cĨc loÓi
trởn ?
- GV: Ta ợi tÈm hiốu phờn tÝch sŨ ợạ
? Nghưa cĐa tõ Ềợéng vẹtỂ réng hŨn hay hỦp
hŨn nghưa cĐa cĨc tõ ỀthóỂ, ỀchimỂ , ỀcĨỂ?
Nghưa cĐa cĨc tõ ỀvoiỂ , ỀhŨuỂ ? Vsao?
? Nghưa cĐa cĨc tõ : Ềtu hóỂ, ỀsĨoỂ ợîc bao
hÌm trong phÓm vi nghưa cĐa tõ nÌo?
GV : Chiỏu sŨ ợạ SGK ( hÈnh trßn) GV
thuyỏt trÈnh quan hơ bao hÌm vồ nghưa cĐa tõ
ngƠ
? Nghưa cĐa tõ ""thóỂ, ỀchimỂ, ỀcĨỂ réng
nghưa cĐa nhƠng tõ nÌo ? ớạng thêi, hỦp hŨn
nghưa cĐa tõ nÌo ?
: ( 20 phót)
1 VÝ dô: (SGK T10)
* Nhẹn xƯt:
- Nghưa tõ Ềợéng vẹtỂ réng hŨn nghưa cĐa tõ
ỀthóỂ, ỀchimỂ, ỀcĨỂ, ỀvoiỂ, ỀhŨuỂ
Ềtu hóỂ
Trang 15rộng nữa không ? Vì sao ?
(Vì nó trở thành nghĩa hẹp so với từ sinh học)
? Vậy một từ đợc coi là có nghĩa rộng, nghĩa
hẹp khi nào?
? Một từ có phải chỉ có nghĩa rộng hoặc
nghĩa hẹp không?
GV giảng: Vậy xếp nghĩa của từ đó rộng hay
hẹp chỉ mang tính chất tơng đối vì 1 từ ngữ
có thể nghĩa rộng so với từ ngữ này nhng lại
có nghĩa hẹp so với từ ngữ khác Mặt khác,
trong trờng hợp này từ ngữ đó mang nghĩa
rộng nhng trờng hợp khác từ ngữ đó lại mang
nghĩa hẹp (GV thuyết trình trên sơ đồ )
- HS đọc ghi nhớ
-HS đọc – nêu yêu cầu BT 1
? Để thực hiện đợc yêu cầu này chuíng ta
phải làm gì? (Tìm trong mỗi nhóm từ ngữ đó
từ ngữ nào có nghiã rộng nhất sau đó lập sơ
- HS đọc nêu yêu cầu BT2
? Những từ đã cho thuộc nhóm nghĩa nào?
(nghĩa hẹp)
? Vậy những từ cần tìm phải đảm bảo Yêu
cầu gì ? (bao hàm phạm vi nghiã của những
Trang 16- HS đọc, nêu yêu cầu BT3
? Bài tập này yêu cầu tìm nghĩa rộng hay
nghĩa hẹp? (Nghĩa hẹp)
- GV hớng dẫn – theo ghi nhớ
- HS làm -> GV chữa
-HS đọc – Nêu yêu cầu BT4
->GV lấy hớng dẫn nội dung cách làm bài tập
+ GV tổ chức chơi trò chơi:
(Đọc dãy từ không cùng 1 phạm vi nghĩa)
GV phổ biến luật chơi 1 trọng tài
Mỗi câu đúng 1 điểm- Tổng hợp, ai cao
- Học bài, làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài: Trờng từ vựng
Trang 171 Thầy: VD mẫu bảng phụ.
2 Trò: Chuẩn bị bài, nắm chắc nội dung văn bản "Tôi đi học”.
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1 Kiểm tra : (3 phút) (trò chơi ô chữ )
? Đây là hai tính chất rất quan trọng của văn bản đã đọc ở lớp 7 ?
( mạch lạc – liên kết)
2 Bài mới: (37 phút)
* Giới thiệu bài : Một đoạn văn có thể có câu chủ đề Vậy trong một văn bản chủ
đề là gì? Giữa các phần trong văn bản tính thống nhất nh thế nào ? Chúng ta cùng đi tìm hiểu
Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính
I- Bài học: (17 phút)
1- Chủ đề của văn bản
a Ví dụ: Văn bản “Tôi đi học”.
Trang 18- HS đọc lại văn bản “Tôi đi học”( ở nhà).
? Nhân vật “tôi” nhớ lại kỉ niệm nào của
mình ? (Kỉ niệm ngày đầu tiên đi học)
? Qua sự hồi tởng ấy giúp ta thấy đợc tâm
trạng nào của nhân vật “tôi” ?
? Nội dung em vừa trả lời chính là chủ đề của
văn bản này Nêu chủ đề văn bản này?
? Từ chủ đề văn bản “ Tôi đi học”, em hãy
cho biết chủ đề của văn bản là gì ?
- GV khái quát khái niệm chủ đề văn bản
_ HS đọc ghi nhớ 1
? Căn cứ vào khái niệm chủ đề, em hãy nêu
chủ đề của văn bản " Tiếng gà tra " của
B - Thuỷ chia búp bê cho anh
C- Tình thơng yêu của anh em bạn bè trong bi
kịch gia đình
-GV: Qua 2 VD, ta thấy một văn bản có thể
chỉ có 1 chủ đề hoặc cũng có thể có nhiều chủ
đề Vậy giữa các chủ đề này có quan hệ nh
thế nào với nhau chúng ta phải tìm hiểu phần
2
? Để tái hiện những kỷ niệm ngày đầu tiên đi
học , tác giả đã đặt nhan đề văn bản và sử dụng
* Nhận xét :
- Đối tợng: Kỉ niệm ngày đầu đến trờng
- Vấn đề chính: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác
- Chủ đề có nội dung bao quát hơn đề tài
Trang 19từ ngữ, câu nh thế nào?
? Nhan đề “Tôi đi học” có ý nghĩa gì?
? Những từ ngữ nào thể hiện nội dung của văn
bản ? Những từ ngữ đó biểu thị ý nghĩa nào?
? Những câu nào thể hiện chủ đề cuả văn bản
này?
GV: Nh vậy tính thống nhất về chủ đề của văn
bản tôi đi học phải đợc thể hiện ở nhan đề, từ
ngữ, câu trong văn bản
? Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật
“tôi” trong ngày đầu tiên đi học tác giả đã hồi
tởng treo trình tự nào?
GV: Chủ đề của văn bản đợc thống nhất về nội
dung , hình thức
? Chỉ ra sự thống nhất về nội dung, hình thức
trong văn bản “Tôi đi học”?
? Vậy em hiểu thế nào về tính thống nhất về
chủ đề của văn bản?
- GV đa ra tình huống về một đoạn văn bản có
một số câu văn ko hớng vào chủ đề và nêu câu
hỏi: Đoạn văn ấy có tính thống nhất về chủ đề
không? Tại sao?
->Gv chốt theo ghi nhớ chấm 2
- GV củng cố các đơn vị kiến thức bài học->
HS đọc toàn bộ nội dung ghi nhớ
? Ngoài nội dung, tính thống nhất về chủ đề
văn bản còn đợc thể hiện qua những dấu hiệu
về hình thức Đó là những dấu hiệu nào về
hình thức?
GV: Nhan đề, đề mục, các từ ngữ then chốt
d Từ ngữ: "Tôi" lặp lại nhiều lần, buổi tựu trd ờng đi học , sách vở
tr > Biểu thị ý nghĩa đi học
- Câu: lòng tôi lại nao nức tôi quên thế nào
đợc Hai quyển vở tôi bặm tay
=>Từ ngữ, câu có nội dung hớng về chủ đề của văn bản
- Trình tự hồi tởng:
Trên đờng đến trờng->Trên sân trờng->Trong lớp học
2 Ghi nhớ 2,3 (T12)
Trang 20ợc lặp đi lặp lại nhiều lần, thể hiện trong mqh
GV: Rất cần vì nó giúp ngời nghe hiểu mình
nói về ai? Nói về việc gì? Và qua đó muốn thể
Trang 21- HS đọc nêu yêu cầu bài tập 2.
- Chia 2 nhóm – nhóm thảo luận tìm ra đáp
- Nhan đề: Mùa xuân tôi yêu+ Mùa xuân đã về trên quan hệ tôi với bao điều
kỳ diệu
+ Mùa xuân ban tặng cho
+ ơi mùa xuân, mùa của sự sống tôi yêu mùa xuân
- Chuẩn bị bài : Bố cục của văn bản
Ngày soạn: