Đọc lại bố cục ba phần và nhiệm vụ của tong phần trong văn bản Ôn tập : Bố cục của văn bản Tiếp Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt - GV yêu cầu học sinh đọc kĩ mục II trong SGK v
Trang 1H/s: Ôn tập theo sự hớng dẫn của thầy
B Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ :Xen trong giờ
? Để làm tốt văn miêu tả, cần có điều kiện gì?
-Muốn làm tốt văn miêu tả , ngời viết phải biết
quan sát , từ đó nhận xét liên tởng , tởng tợng ,
so sánh … để làm nổi bật đối t để làm nổi bật đối tợng
Gv : khi miêu tả đối tợng , các em cũng cần có
trình tự miêu tả sao cho hợp lí nhất , giúp ngời
đọc vừa có cái nhìn khái quát nhất vừa có cái
nhìn cụ thể Lời văn phải cụ thể , trong sáng ,
vận dụng các phép so sánh , nhân hóa , từ gợi
hình phong phú … để làm nổi bật đối t
? Trình bày kháI niệm văn tự sự ?
Hs trình bày
? Những yếu tố nào cấu thành văn bản tự s ?
Yếu tố : nhân vật , sự việc , cốt truyện , ngôI
đặc điểm , tính chất nổi bật của một sự việc , sự vật , con ngời , phong cảnh … để làm nổi bật đối tlàm cho những cái đó nh hiện lên trớc mắt ngời đọc ngời nghe
2 Văn tự sự :
Trang 2Tiết 2, 3 : Ôn tập bài 1
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản
? Trình bày nội dung của văn bản “ TôI đi
học” của Thanh Tịnh ?
? Tìm những hình ảnh , chi tiết chứng tỏ tâm
trạng hồi hộp , bỡ ngỡ của “ tôi” ?
- Khi cùng mẹ đến trờng : thấy lạ trên con
đờng đã quen thuộc
- Không ra đồng nô đùa nh bạn nữa
- Khi nghe gọi tên , quả tim ngừng đập ,
giật mình và lúng túng
- Khi vào lớp thấy xa mẹ
- Khi ngồi trong lớp thấy quen và quyến
“ Những cảm giác ấy … để làm nổi bật đối tquang đãng”
“ ý nghĩ ấy … để làm nổi bật đối t ngọn núi”
? Hãy nêu nghệ thuật đặc sắc trong truyện ?
? Nêu khái niệm từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ
- “ Tôi” là cậu bé có tâm hồntrong sáng , yêu thiên nhiên ,maí trờng , yêu bạn bè và yêu cả sự học hành
b Nghệ thuật
- Tác giả đã sử dụng những hình ảnh so sánh đặc sắc
- Kết hợp các phơng thức biểu đạt tự sự, miêu tả , biểu cảm , nổi bật nhất là phơng thức biểu cảm
- Dòng cảm xúc trong sáng , ngây thơ và hết sức cụ thể
2 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Từ ngữ nghĩa rộng :
- Từ ngữ nghĩa hẹp :
Trang 3- bàn trà - bàn - đồ vật
? Cho từ ngữ sau, tìm từ có cấp độ khái quát
về nghĩa hẹp hơn : xe cộ , kim loại , hoa quả
- xe cộ : xe đạp , xe máy , xe ô tô … để làm nổi bật đối t
- Kim loại :đồng , chì … để làm nổi bật đối t
- Hoa quả : chuối , na , hồng xiêm… để làm nổi bật đối t
? Chủ đề văn bản là gì ?
? Hãy cho biết chủ đề trong văn bản “ Tôi đi
học” là gì ?
- Chủ đề chính là cảm xúc của “ tôi” trong
ngày đầu tiên đến trờng
? Một văn bản có sự thống nhất cần có những
yêu cầu gì ?
- Hình thức : Chủ đề đợc thống nhất qua nhan
đề , đề mục và trong mối quan hệ giữa các
phần của văn bản , các từ ngữ chủ đề thờng
đ-ợc lặp đi lặp lại nhiều lần
- Nội dung : Vb chỉ nói tới chủ đề , mọi vấn
đề khác đều xoay quanh để làm nổi bật chủ
Tuần 5 tiết 1,2,3
Ngày soạn:17/9/09
Ngày dạy:22/9/09
Ôn tập : Tập làm vănA
Mục tiêu cần đạt:
giúp HS ôn tập lại các kiến thức sau:
- Nắm đợc bố cục văn bản , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phầnthân bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc phù hợp với đối tợng và nhận thức của
ng-ời đọc
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh : học bài theo hớng dẫn
Trang 4C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1 Kiểm tra:
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ?
? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ở những phơng diệnnào?
2 Bài mới: Tiết 1 :
làm tiền đề cho phần sau, còn
phần sau là sự tiếp nối phần
+ P1: Từ đầu đến “…danh dự” danh dự ”.
+ P2: Học trò theo ông “ …danh dự” không cho vào thăm
- Phần đầu (MB) giới thiệu nhânvật; nhân vật
sẽ đợc làm rõ ở phần hai (TB) và tôn cao,nhấn mạnh thêm ở phần ba (KB) Văn bản th-ờng có bố cục ba phần: MB, TB, KB
* Nhiệm vụ:
+ MB: Nêu ra chủ đề sẽ nói trong văn bản.+ TB: Trình bày các ý liên quan đến chủ đề + KB: Tổng kết, khái quát chủ đề của vănbản Các phần của văn bản luôn có mối quan
hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ
đề của văn bản
2 Kết luận
3 Củng cố- H ớng dẫn
Trang 5Đọc lại bố cục ba phần và nhiệm vụ của tong phần trong văn bản
Ôn tập : Bố cục của văn bản (Tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu học sinh đọc kĩ mục II
trong SGK và trả lời các câu hỏi:
? Phần thân bài Tôi đi học của Thanh
Tịnh đợc sắp xếp trên cơ sở nào?
? Hãy chỉ ra diễn biến của tâm trạng
cậu bé Hồng trong phần thân bài?
? Khi tả ngời, tả vật, phong cảnh,… để làm nổi bật đối t
- Liên tởng đối lập: Những suy nghĩtrong hồi ức và hiện tại
* Diễn biến tâm trạng:
- Đ1: Tình cảm và thái độ:
+ Tình cảm: thơng mẹ sâu sắc
+ Thái độ: Căm ghét những kẻ nóixấu mẹ
- Đ2: Những cảm giác sung sớng cực
điểm khi đột nhiên chú gặp lại mẹ và
đợc yêu thơng, ôm ấp trong lòng *Trình tự miêu tả:
- Tả ngời: có thể đi từ ngoại hình đếnnội tâm, tính cách, phẩm chất; cũng
có thể đi từ lai lịch đến tuổi tác, nghềnghiệp, địa vị xã hội… để làm nổi bật đối t
- Tả con vật: tả hình dáng, các bộphận đặc trng của con vật, tiếng kêu,màu lông, thói quen, quan hệ của convật với con ngời
- Tả phong cảnh: đi từ khái quát đến
cụ thể; xa- gần; chung- riêng; trêncao- dới thấp; màu sắc đờng nét, ánhsáng, âm thanh - Học trò theo học
đông, nhiều ngời đỗ đạt, tài giỏi, vuavời ra dạy cho thái tử;
Trang 6hiếu biết của mình, hãy cho biết cách
sắp xếp nội dung phần thân bài của
văn bản ?
*Gợi ý
P1: Việc sắp xếp nội dung phần thân
bài tuỳ thuộc vào những yếu tố nào?
P2: Các ý trong phần thân bài thờng
đợc sắp xếp theo những trình tự nào
- Biết can ngăn vua tránh điều xấu;
- Can gián không đợc, từ quan vềlàng;
- Học trò đều giữ lễ với ông và ôngcũng nghiêm khắc với học trò - Tuỳthuộc vào những yếu tố, nh: kiểu vănbản , chủ đề, ý đồ giao tiếp của tácgiả
- Đợc sắp xếp theo trình tự khônggian, thời gian, theo sự phát triển của
sự việc hay theo mạch suy luận saocho phù hợp với sự triển khai của chủ
đề và sự tiếp nhận của ngời đọc
bày ý trong các đoạn trích
- GV yêu cầu học sinh đọc thầm BT,
làm ra giấy nháp
a) Miêu tả cảnh sân chim: theo trình
tự từ xa đến gần, từ ngoài vào trong,
từ trong ra ngoài, từ gần ra xa
b) Tả cảnh Ba Vì:
Trình bày vẻ đẹp của Ba Vì theomùa trong năm, nhng tập trung vàotả vẻ đẹp của Ba Vì theo thời điểmbuổi chiều, buổi tối khi có trăng( trình tự thời gian)
c) Chứng minh luận điểm:
(đoạn trích có ba đoạn nhỏ)
- Đ1: Nêu luận điểm: “Những khi
Trang 72.BT2/27/SGK :
- GV nêu yêu cầu cho học sinh làm
3.BT3/27/SGK:
- GV gợi ý: Cách sắp xếp trên cha hợp
lí Trớc hết cần phải giải thích nghĩa
đen và nghĩa bóng của câu tục ngữ
tr-ớc Từ đó mới lấy ví dụ để chứng
minh Trong các ví dụ thì nói khái quát
về những ngời chịu đi, chịu học trớc,
sau đó mới nói tới các vị lãnh tụ, rồi
nói đến thời kì đổi mới (theo trình tự
thời gian)
ấy, trí tởng tợng dân chúng tìm cáchchữa lại sự thật, để phải khỏi côngnhận những tình thế đáng u uất”
- Đ2+3: Đa dẫn chứng (truyện Hai
Bà Trng và truyện Phù Đổng Thiên Vơng ) để chứng minh cho luận
+ Hồng rất muốn đi thăm mẹ mình
Em biết ý xấu của ngời cô nên đã từchối
+ Hồng không dấu đợc tình thơng
mẹ nên đã để nớc mắt ròng ròng rơixuống
+ Hồng muốn nghiền nát những cổtục đầy đoạ mẹ
+ Những ý xấu của ngời cô không làm cho Hồng xa lánh mẹ, trái lại làm cho Hồng càng yêu thơng mẹ hơn
- (Học sinh đọc)
4. Củng cố, h ớng dẫn về nhà;
GV yêu cầu Hs đọc lai nội dung Ghi nhớ trong SGK
- GV khái quát lại toàn bài
- Học thuộc lòng mục Ghi nhớ/SGK
- BT: Phân tích bố cục của văn bản Rừng cọ quê tôi.
Trang 8- Kiến thức : + Thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao qúy của nhân
vật lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng
trọng của ngời nông dân Việt NamTCMT8
+ Thấy đợc tấm lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao (thể
hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo); thơng cảm xót xa và thật sự trân trọng
đối với ngời nông dân nghèo khổ
+ Bớc đầu hiểu đợc nghệ thuật viêt truyện ngắn đặc sắc của tác
- Giáo viên : Soạn bài , nghiên cứu tài liệu
- Học sinh : Chuẩn bị bài theo hớng dẫn
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
1 Kiểm tra bài cũ :
Trong bài học
2 Bài mới : Gv giới thiệu bài :
Tiết 1: n tâp Lão Hạc Ôn tâp Lão Hạc
? Lão Hạc rất nghèo khổ , tuổi già chỉ thui
thủi một mình lấy con chó làm bạn Vậy mà
lúc này lão cũng phải bán nó đi Vì sao
vậy?Việc bán chó có ý nghĩa gì?
Vì lão đã mất việc làm , không làm ra
tiền , để nuôi nó thì phải tiêu vào tiền của
con ( tiền mà lâu nay lão đã giành dụm, bòn
I Nhân vật lão Hạc
1 Lão Hạcng ời nông dân nghèo khổ
- Nhà nghèo , vợ chết, con bỏ đi đồn
điền cao su vì không có tiền cới vợ
- Lão Hạc lấy con chó làm bạn cho
Trang 9nhặt từ mảnh vờn – cái mảnh vờn mà con
trai lão định bán để cới vợ
? Nhng quyết định bán cậu Vàng của
lão diễn ra nh thế nào? Thể hiện điều gì?
-Việc bán cậu vàng đã đợc đa ra từ lâu.Vì
lão nhiều lần nói với ông giáo khiến ông
giáo nghĩ : lão nói thế thôi
lão đắn đo suy nghĩ nhiều lắm, lão coi
việc này là hệ trọng bởi cậu vàng là bạn
thân thiết là kỉ vật của đứa con trai của lão
Lão không muốn bán Khi buộc phải bán
lão đau đớn đến tột cùng
? Sauk hi bán chó cuộc sống của lão Hạc
nh thế nào?
- Lão Hạc chỉ ăn khoai, sau đó chế đợc món
gì ăn món ấy: Củ chuối, sung luộc, rau má,
một vài củ ráy, bữa trai, bữa ốc
- Ông giáo giúp lão nhng đều bị từ chối, gần
nh hách dịch Cứ xa dần tôi
- Lão xin bả chó nói là để đánh chó nhng
thực tế lão đã chết ,chết đau đớn vật vã … để làm nổi bật đối t
? Em có nhận xét gì về cuộc sống của lão
Lão Hạc là một nông dân nghèo khổ,cô đơn
- Lão Hạc nghèo sống khổ, chết khổ
3, Củng cố – H ớng dẫn
Sauk hi bán chó cuộc sống của lão nh thế nào?Về xem lại nội dung bài học
Bài mới :Tiết 2: n tâp Lão Hạc Ôn tâp Lão Hạc (tiếp)
? Sau khi bán cậu vàng lão Hạc đã làm gì?
- Kể cho ông giáo việc bán chó
- Nhờ ông giáo hai việc:
?Em hãy phân tích tâm trạng của lão Hạc khi kể
chuyện với ông giáo?(tìm chi tiết)
- Lão hu hu khóc: “ Khốn nạn… để làm nổi bật đối t lừa nó”
?Phân tích nét đặc sắc ngòi bút của Nam Cao ở
đoạn này?
- Tác giả sử dụng phơng thức ,miêu tả(khuân
mặt) , biểu cảm( trực tiếp:lời cảm thán+gián tiếp
thông qua kể tả) xen vào trong tự sự để thấy rõ
2 Lão Hạc là một nông dân
giàu tình th ơng
Trang 10nỗi khổ đau của lão Hạc khi kể về việc bán chó.
- Khi miêu tả khuôn mặt của lão Hạc , tác giả đã
sử dụng những câu văn ngắn có nhiều tính từ,
động từ, là những từ láycó tác dụng gợi hình
ảnh, gợi âm thanh(từ tợng hình, từ tợng thanh):
vui vẻ, ,mếu ầng ậng, co rúm, ép, … để làm nổi bật đối t thể hiện
sự đau đớn , hối hận, xót, thể thảm tất cả nh đang
trào đổ vỡ
GV phân tích cho họcsinh thấy
- Tác giả sử dụng phơng thức ,miêu tả(khuôn
mặt) , biểu cảm( trực tiếp:lời cảm thán+gián tiếp
thông qua kể tả) xen vào trong tự sự để thấy rõ
nỗi khổ đau của lão Hạc khi kể về việc bán chó
- Bên cạnh đó tác giả còn sử dụng sự so sánh: cời
nh mếu, mếu nh con nít+ nhân hoá: những nếp
nhăn xô lại với nhau ép cho nớc mắt mà chảy ra
+ đảo “hu hu” trớc khóc diễn tả sự khổ đau tột
cùng của ngời già đau khổ tột cùng- nớc mắt
đậm kiệt trong cuộc đời đằng đằng chất chồng
những đau khổ tủi cực
Lời kể của lão vừa biểu cảm trực tiếp bằng những
câu cảm thán , bằng lời than, lời trách móc: “A!
Lão già tệ lắm” “ thì ra thì tôi… để làm nổi bật đối t lừa nó”
? Từ những nét ngoại hình quằn quại đến những
lời ăn năn, sám hối này, lão Hạc của là một con
ngời nh thế nào?
? Lão là con ngời nhân hậu nh vậy, thơng con vật
nuôi nh thế Tai sao lại phải bán chó? Việc bán
con chó có ý nghĩa gì?
Bình: Từ ngày con trai lão đòi bán mảnh vờn đi
để lấy tiền cới vợ, lão không cho bán thì con trai
lão phẫn chí bỏ đi lão luôn mang tâm trạng “mắc
tội” bởi không lo nổi hạnh phúc cho con trai của
mình Lão có dành tiền cho con, cố chăm sóc
“cậu vàng” nh chăm sóc kỉ vật của con.Vậy mà
giờ đây lão phải bán nó đi để cho ngời ta làm
thịt, lão cảm thấy mình mắc tội hơn với con ngời
hơn là đối với con vật Tấm lòng của lão nông
ấy bao la sâu đậm biết nhờng nào Lão dự cảm
đ-ợc con chó sẽ bị ngời ta giết-một cái chết do
chính lão gây ra nên lão đau đớn đến quằn quại,
ân hận xót xa tê tái.Ta nh hiểu rằng lão vì hạnh
phúc của con ngời này , lão phải chứng kiến cái
chết của một “ngời… để làm nổi bật đối tcon”, phải tự huỷ diệt 1
niềm vui , một kỉ vật thân thơng của đời mình
- Vì lão đã mất việc làm, không làm ra tiền,
nuôi nó thì lại phải tiêu vào tiền của con (tiền mà
bấy lâu nay lão dành dụm từ việc bòn ở mảnh
v-Lão là con ngời nhân hậulão rất thơng con vật nuôi
-> Lão Hạc rất thơngcon chó vàng)Nói cho cùng việc lão bán chó
là việc bất đắc dĩ vì cái nghèo cái túng quẫn theo đuổi lão, đến nỗi con chó cũng không nuôi nổi Sâu
xa hơn là tình yêu thơng con sâu sắc
Tấm lòng của lão nông ấy bao la sâu đậm biết nhờng nào
Trang 11ờn) Nói cho cùng việc lão bán chó là vì cái
nghèo nàn cùng túng qua, đến một con chó cũng
không nuôi nổi
- Mục đích:Gửi vờn là để sau này con trai
lão về có kế sinh nhai.Mảnh vờn này là do mẹ nó
để lại nó phải đợc hởng Nh vậy nghĩ đến con
ông cụ luôn mong ớc con đợc hạnh phúc, yên ổn
- Gửi tiền nhờ hàng xóm lo liệu ma chay
cho là lão không muốn phiền luỵ đến ai
Nh vậy lão lo toan thật chu đáo, thơng con
lão quyết tìm mọi cách để giữ lại mảnh vờn bằng
mọi giá: Lần trớc nó định bán đi để lấy tiền cới
vợ, lão không cho bán, đến nh con chó ăn vào
tiền bòn vờn của con lão cũng khong muốn, đến
bản thân lão cũng không muốn đụng vào tiền của
con lão nữa
Đây là lời sám hối, lời tự trách mình qua phũ phàng nhẫn tâm củamột con ngời
- Lão Hạc là con ngời nặng tình nghĩa thuỷ chung, vô cùng trung thực Và là con ngời có tấm lòng nhân hậu
- Sâu xa hơn là lão bán chó cũng
là vì thơng con, lo cho con -> Lão Hạc là con ngời nặng tình nghĩa thuỷ chung, vô cùng trung thực Và là con ngời có tấm lòng nhân hậu.thơng con sâu sắc
- Kiến thức: Giúp H/s thông quă thực hành biết cách vận dụng sự kết
hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm khi viết 1 đoạn văn tự sự
Trang 12-HS: Học bài theo hớng dẫn
C.
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1 Kiểm tra bài cũ :
Trong bài học
2 Bài mới : Gv giới thiệu bài :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
?Đọc 2 ví dụ chỉ ra cái giống và khác nhau?
-Giống nhau: “ trớc sân… để làm nổi bật đối tsáng sủa” (đoạn1) “ lúc
đi ngang… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t ”
- Khác nhau: vd1 ở đầu đoạn 2 không có cụm từ “
Trớc đó mấy hôm”, đoan ở vd2 có
Từ cái khác đó em thấy vd1 nh thế nào? Các đoạn
có mối liên hệ gì với nhau?
- Đoạn 1 tả sân trờng làng Mĩ Lí trong ngày tựu
tr-ờng Đoạn 2 nêu cảm giác của nhân vật tôi 1 lần
ghé thăm trơng trớc đây
Hai đoạn văn này tuy cung viết về một ngôi trờng
nhng giữa sự việc tả cảnh hiện tại với cảm giác về
ngôi trờng ấy không có sự gắn bó?
- Đoạn 2 theo lô gíc thông thờng thì cảm giác ấy
phải là cảm giác ở thời điểm hiện tại khi chứng
kiến ngày tựu trờng Bởi vậy ngời đọc sẽ thấy hụt
hẫng khi đọc đoạn văn sau
? Vd2 chỉ khác vd1 là có thêm cụm từ “trớc đó
mấy hôm” làm cho vd2 khác gì so vd1( gợi ý câu
hỏi a,b, SGK)
-Trớc đó mấy hôm bổ sung ý nghĩa về thời
gian tạo sự liên tởng cho ngời đọc ở đoạn văn trớc
- Chính sự liên tởng này tạo nên sự gắn kết
chặt chẽ giữa hai đoạn văn với nhau, làm cho hai
đoạn văn liền ý, liền mạch
? “trớc đó mấy hôm” gọi là phơng tiện liên kết
đoạn văn trong văn bản Vậy việc lên kết đoạn văn
trong văn bản có tác dụng nh thế nào?
? Tìm đoạn văn có sử dụng các phơng tiên liên kết
câu
Gợi ý :
Văn bản: Tôi đi học –Thanh Tịnh ;Trong lòng mẹ
– Nguyên Hồng ; Lão Hạc – Nam Cao; Tức nớc
vỡ bờ- Trích “Tắt đèn” Ngô Tất Tố
H/s tìm ;Yêu cầu Tìm đoạn có các phơng tiện liên
kết câu
Ví dụ : Đoạn văn “ Chao ôi! đối với những ngời ở
quanh ta… để làm nổi bật đối t và lão cứ xa tôi dần dần” – Lão Hạc
I Ôn tập về cách liên
kết câu , đoạn :
- Việc liên kết đoạn văn trong văn bản có tác dụng tạo nên sự gắnkết chặt chẽ giữa các
đoạn văn với nhau , làm cho các đoạn văn liền ý , liền mạch
II Luyện tập
Trang 13–Nam Cao.
Hay đoạn: “Không!Cuộc đời cha hẳn đã đáng buồn
cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào” –
… để làm nổi bật đối t
Lão Hạc –Nam Cao
3 Củng cố- H ớng dẫn về nhà
- Xem lại các phép liên kết câu
- Tìm các đoạn văn có sử dụng phép liên kết câu
Ngày 5 tháng 10 năm 2009
Tuần 7 Ban giám hiệu ký duyệt
Tiết 2 Ôn tâp tiếng việt
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
a.Đọc ví dụ 2 đoạn văn đã kiệt kê hai khâu của quá
trình lĩnh hội và cảm thụ tác phẩm Đó là những khâu
nào?
- Khâu tìm hiểu ở đoạn 1
- Khâu cảm thụ ở đoạn 2
Hai đoạn văn có quan hệ liên kết
? Tìm những từ ngữ để liên kết hai đoạn văn?
-Bắt đầu, sau là các từ có quan hệ liên kê.
? Em hãy kể ra các từ có quan hệ liệt kê tơng tự?
Bắt đầu, sau cùng là, trớc hết, đầu tiên, sau nữa,
một mặt ,mặt khác, một là , hai là
b,Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi bên dới? (hs
thảo luận trả lời)
- Quan hệ ý nghĩa giữa hai đoạn: quan hệ tơng
- Khâu tìm hiểu ở đoạn1
- Khâu cảm thụ ở đoạn2
Hai đoạn văn có quan hệ liên kết
- Quan hệ ý nghĩa giữa hai
đoạn: quan hệ tơng phản đối lập
- Tìm thêm : Nhng, trái
Trang 14Tơng tự cho hs thảo luận phần c,d:
- (c) Trớc đó trớc ngày đến trờng
Đó là chỉ từ Đó, này, ấy, kia, nọ … để làm nổi bật đối t
- (d) 2 đoạn có quan hệ tổng kết, khái quát
- Từ ngữ liên kết: nói tóm lại, nhìn chung, nh
vậy, tổng kết, nói 1 cách tổng kết, nói cho cùng… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t
? Dùng các từ ngữ nào để liên kết các đoạn văn?
<hs nhắc lại các từ ngữ trên>
-> Ngoài từ ngữ để liên kết còn dùng câu nối để liên
kết
Bài tập 2: Yêu cầu điền từ cho sẵn vào chỗ trống
Hình thức: Thảo luận làm nhanh
Cách làm: xác định quan hệ giữa các đoạn, điền
từ nào thích hợp
Bài tập 3: làm bài độc lập
Yêu cầu viết 1 số đoạn văn ngắn theo yêu cầu
HS viết nếu xong báo cáo- nhận xét, cha xong về
III Luyện tập:
Bài tập 2:
Đáp án:
a- Từ đó b- Nói tóm lại c- Tuy nhiên d-Thật khó trả lời
-G/v treo bảng phụ 1 ghi 4 sự việc và nhân vật
-Thống nhất chịn sự việc và nhân vật trong phần (a)
-G/v treo bảng phụ 2 ghi các bớc làm
-H/s đọc
-Yêu cầu h/s thực hiện các bớc đó – g/v theo dõi việc
thực hiện của các em
I.Từ sự việc và nhân vật
đến đoạn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
a-Chẳng may em đánh vỡ 1
lọ hoa đẹp
Trang 15-Sau khi h/s đã từng bớc hoàn thành đoạn văn, g/v yêu
cầu 1 vài h/s đọc đoạn văn của mình trớc lớp Sau đó các
em đối chiếu với yêu cầu (đợc thực hiện qua các bớc) để
nhận xét bổ sung
-H/s đọc bài tập 1, xác định yêu cầu
-G/v: Yêu cầu miêu tả và biểu cảm vẻ mặt và tâm trạng
đau khổ của Lão Hạc
-Dành thời gian cho h/s viết đoạn văn
-H/s đọc bài tập 2
? Tìm đoạn văn tơng ứng của Nam Cao trong truyện
Lão Hạc
Nam Cao kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm: nụ cời
nh mếu, mắt lão ầng ậng nớc, mắt lão
Lão hu hu khóc
-Yếu tố miêu tả biểu cảm khắc sâu trong lòng ngời đọc 1
Lão Hạc khốn khổ về hình dáng bên ngoài và đau đớn,
quằn quại về tinh thần
? Đoạn văn của em đã có yếu tố miêu tả và biểu cảm
Trang 16- T tởng: Bồi dỡng tình yêu đối với các tác phẩm văn học cho học sinh.
B.Chuẩn bị:
Gv: Nghiên cứu+ S G A
Hs: Học bài và làm bài
C
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
Tiết 1 Ôn tập bài chiếc lá cuối cùng
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Hs kể lại truyện ngắn “ Chiếc
Hoàn cảnh: hoạ sĩ nghèo nớc Mĩ
- ở cùng với Xiu và cụ Bơ -men ở tầng ới
d Bị bệnh sng phổi
Tuyệt vọng không muốn sống chờ đến khinào chiếc lá cuối cùng của cây thờng xuânrụng lìa đời
Khi nằm trên giờng bệnh , Giông xi cứ
hằng ngày ngắm đếm chiếc lá vàng rơI Cô có suy nghĩ khi nào chiếc lá cuối cùnglìa cành là mình cũng llìa đời Vì vậy saumột đêm ma gió phũ phàng , Gx ra lệnhcho Xiu nhanh chóng kéo rèm lên Cônghĩ rằng chiếc lá đảụng từ đêm qua và cô
sẽ chết ngay thôI Khi nhìn thấy chiếc lá thờng xuân vẫn còn đó , cônói với Xiu là hôm nay nó sẽ rụng và cùng lúc đó là cô sẽ lìa đời … để làm nổi bật đối t Cảm nhận của sự cô đơn của tâm hồn
đang chuẩn bị cho một cái chết, sợi dây ràng buộc với mọi ngời đang lơi lỏng dần
ý nghĩ kí quặc ấy choáng lấy tâm trí của cô mạnh mẽ hơn
Giôn- xi yếu đuối, bi quan, tuyệt vọng
- Khi nhìn thấy chiếc lá cuối cùng thì rất ngặc nhiên
Trang 17hiện nhân vật cụ Bơ men ? Qua
Ngòi bút miêu tả của tác giả
đặt dới sự cảm nhận , dới con
mắt của hai nghệ sĩ, đã làm nổi
bật lên màu sắc đặc điểm của
chiếc lá cuối cùng úa tàn sắp
rụng nhng vẫn còn chứa chút
màu của sự sống, của sự hi
vọng
? Giôn- xi vợt qua cái chết
làdo những nguyên nhân nào?
- Do sự sống bền bỉ, dẻo dai
của chiếc lá đã khích lệ tình
yêu cuộc sống của con ngời
Đây là điều kì diệu thứ hai.Đã
cứu sống Giôn- xi
- Tình thơng và sự chăm sóc
tận tuỵ hết mình của Xiu , bác
sĩ nói với Xiu cô đã chiến
thắng
? Trình bày những nét nghệ
thuật đặc sắc của truyện ?
- Nói ngọt ngào đầy yêu thơng “thân yêu, thân yêu” cử chỉ âm yếm “cúi xuống gần gối”
Xiu rất lo lắng băn khoăn trĩu nặng tình thơng bạn bè
3 Hình ảnh cụ Bơ men
- Bác Bơ- men là một nghệ sĩ có tài, giàu lòng thơng yêu hi sinh thầm lặng để cứu bạn bè
4 Hình ảnh chiếc lá trong truyện
+ Gần cuống màu xanh sẫm+ Rìa lá hình răng ca, nhuốm màu vàng
+ Bám vào cành cách mặt đất 20 bộ-> Chiếc lá nhỏ bé mà có sức sống mãnh liệt , bền bỉ dẻo dai đã khích lệ tình yêu cuộc sống của con ngời Đây là điều kì diệu thứ hai
-> Chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác : Bứctranh giống y nh thật, đã cứu sống Giôn-
xi, đây là nghệ thuật chân chính đã cứusống con ngời
5 Nghệ thuật :
3 Củng cố- H ớng dẫn về nhà
Ôn bài hai cây phong
Tiết 2 ôn tập bài: Hai cây phong
- Hoạt động của thầy và trò - Nội dung cần đạt
?Hai cây phong đợc giới thiệu nh thế nào?
Học sinh thảo luận làm bài
Học sinh đọc bài
Giáo viên nhân xét bổ sung
Hai cây phong nằm ở vị trí rất cao Chính vì
vậy dù ai đi từ vị trí nào nào đến làng cũng đều
nhìn thấy hai cây phong
Hai cây phong hệt nh ngon hải đăng đặt trên
núi
Hình ảnh so sánh hai cây phong –ngọn hải
đăng- thấy đợc vị trí rất cao, giá trị của hai cây
phong: điểm sáng mọi ngời nhìn thấy , biểu tợng
+ Nhớ cây đắm say mãnh liệt khi đi xa
Hai cây phong là hình
Trang 18Mở đầu là hình ảnh hai cây phong lớn hiên
ngang đứng giữa một ngọn đồi đầu làng, từ xa
nhìn lại cứ ngỡ nh những ngon hải đăng đứng
trên núi.Ngọn hải đăng đứng bên bờ biển tỏ ánh
sáng soi đờng để cho những con tàu cập bến
Còn hai cây phong kia cũng chỉ lối dẫn đờng cho
biết bao nhiêu con ngời của làng hớng về tìm về
quê hơng.Bên cạnh hình ảnh hai cây phong đứng
sừng sững hiên ngang trên đồi nh biểu tợng của
hồn vía quê hơng là hình ảnh một con ngời yêu
quê hơng da diết.ở đâu cũng vậy cũng có những
biểu tợng hồn quê riêng:Với ngời dân làng
Ku-ku-rêu là hai cây phong với Vũ Cao là “núi đôi”,
Tế Hanh khi thì là con sông quê hơng khi thì là
cánh buồm :
“ Cánh buồm trơng to nh mảnh hồn làng.
Rớn thân trắng bao la thâu góp gió”
?Em hãy trình bày nghệ thuật đặc sắc khi tác
giả miêu tả hai cây phong?
Học sinh thảo luận làm bàiđọc bài
Giáo viên nhân xét bổ sung
Khi miêu tả tác giả sử dụng nhiều hình ảnh
so sánh, nhân hoá thật đặc sắc và việc sử dụng
nhiều từ tợng hình, tợng thanh có giá trị miêu
tả hai cây phong rất chi tiết, sinh động ở nhiều
thời điểm khác nhau , ngời đọc nh nhìn thấy rõ
đờng nét, màu sắc, nghe đợc âm thanh trầm
bổng , thấm đợm hơi thở nồng ấm, đắm say của
những vẻ đẹp mà hai cây phong đã phô ra, đã
chuyền tới
Những yếu tố so sánh nhân hoá , sử dụng từ
ngữ này đã mang đến sự truyền cảm hấp dẫn ,
tạo ra chất thơ , chất trữ tình làm say đắm lòng
ngời
Ngời viết phải mang tâm hồn nghệ sĩ với sự kết
hợp hài hào của hai tố chất:hội hoạ và âm nhạc
mới có đợc đoạn văn nh vậy
Về cách trình bày đoạn văn: đợc trình bày
theo cách diễn dịch (câu một là câu chốt) các
câu còn lại nói rõ về tiếng nói riêng, những lời
ca êm dịu
* Cảm nhận h/a lũ trẻ ở đọan văn nói về h/a cây
phong thời quá khứ
Cứ mỗi lần lên đồi với hai cây phong , hai
cây phong khổng lồ nghiêng ngả đung đa nh
muốn chào mời chúng tôi… để làm nổi bật đối t
Chúng tôi: công kênh nhau bám vào các mắt
mấu, còn trèo lên cao làm chấn động cả vơng
quốc loài chim, chim chào mào Thi nhau trèo
hài cao lớn, hiên ngang
đờng nét lá cành uyển chuyển, tiếng reo đa thanh , sức sống dẻo dai mạnh mẽ
Hai cây phong có vẻ
đẹp và tâm hồn kì diệ
nh con ngời
Đó là hình ảnh của quê hơng, biểu tợng cho sức sống mạnh mẽ, dẻo dai, kiêu hùng bất khuất
mà dị dàng thân thơng của con ngời nơi đây
->Có thể nói hai cây phong đã trở thành ngời tiếp sức , trở thành một bệphóng cho những ớc mơ
và khát vọng đợc khám phá những điều bí ẩn mới lạ ở nơi xa thẳm trong tâm hồn ngời nghệ sĩ thuở
ấu thơ
Trang 19lên cao nữa.
Không chỉ bằng phác thảo ra đôi ba nét
nh-ng đúnh-ng là nhữnh-ng nét phác thảo của một hoạ sĩ
cũng có hình ảnh hai cây phong khổng lồ, với
những mấu, cành cao ngất ngang tầm cánh
chim bay , với bóng râm mát rợi, những cánh
chim chao đi chao lại, cũng có sự nhân hoá
( hai cây phong nghiêng ngả, đung đa nh muốn
chào mời… để làm nổi bật đối t.) có âm thanh ( tiếng lá xào xạc,
tiếng chim hốt hoảng, tiếng trẻ em líu lo )
Ngôi kể tôi bằng chúng tôi thay đổi điểm
nhìn, hoá thân vào thế giới tuổi thơ , nó không
chỉ là của riêng tác giả mà là cả thế hệ – cả
tranh có không gian bao la với “chân trời xa
thẳm” “thảo nguyên hoang vu biêng biếc” “
dòng sông lấp lánh nh sợi chỉ bạc” làn sơng mờ
đục” lọt thỏm giữa không gian bao la ấy là
chuồng ngựa tí teo
-> Đến đây càng trở lên
đặc biệt bởi nó còn gắn
bó với tên tuổi của một ngời thầy có tên là Đuy-sen Chính thầy Đuy- sen
đã đen hai cây phong về
đây trồng trên ngọn đồi cao này cùng với cô bé An-t-nai và thầy đã gửi gắn ở hai cây phong non -
ớc mơ hi vọng ở những
đứa trẻ nghèo khổ thát học nh An-t-nai sẽ lớn lên
và trở thành những con ngời hữu ích
3 Củng cố h ớng dẫn: Học bài và làm bài
Ngày12 tháng 10 năm 2009
Tuần 8 Ban giám hiệu ký duyệt
Trang 20Gv: Nghiªn cøu+ SGA
- Kh«ng ai mua, ngåi trong mét xã tèi
- QuÑt diªm lÇn thø nhÊt thÊy lß sëi, miªu t¶ biÓu c¶m
- QuÑt diªm lÇn thø hai thÊy bµn ¨n, miªu t¶ biÓu c¶m
- QuÑt diªm lÇn thø ba thÊy c©y th«ng n«- en miªu t¶ biÓu c¶m
- QuÑt diªm lÇn thø t thø n¨m thÊy bµ miªu t¶ biÓu c¶m
- Em chÕtKÕt bµi:
S¸ng mång mét tÕtKÕt cÊu sè phËn nh©n vËt vµ c¶m nghÜ cña ng-
Trang 21Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Nói quá là nói nh thế nào?
? Ngời ta thờng sử dụng cách nói quá
trong các trờng hợp nào?
đại quá mức bình thờng về qui mô… để làm nổi bật đối t.nói
quá mức phóng đại nh thế nhằm mục
đích gì?
- Hs phát hiện-giải thích:
a, Sỏi đá cũng thành cơm- phóng đại
tính chất của sỏi đá biến sỏi đá thành
cơm ; nhấn mạnh sức khoẻ lao động của
những ngời lao động
b, Đi lên đến tận trời: phóng đại tính
chất của sự việc , nhấn mạnh sức khoẻ
của ngời bị thơng: nhng em có thể làm
đợc, có thể đi bất cứ nơi đâu
c, Thét ra lửa: nói quá mức độ của lời
nói : nhấn mạnh mức độ tính chất của lời
nói… để làm nổi bật đối t
Thi điền nhanh hai nhóm:
? yêu cầu- cách làm:
- Điền các thành ngữ vào chỗ
trống
- Cách làm: muốn điền đúng phải
hiểu đợc tính chất, ý nghĩa của các thành
ngữ.Vận dụng trong ngữ cảnh nào?
ời lao động
b, Đi lên đến tận trời: phóng đại tính chất của sự việc , nhấn mạnhsức khoẻ của ngời bị thơng: nhng
em có thể làm đợc, có thể đi bất
cứ nơi đâu
c, Thét ra lửa: nói quá mức độ của lời nói : nhấn mạnh mức độ tính chất của lời nói
Ôn tập bài nói giảm nói tránh
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Trang 22? Thế nào là nói giảm,nói tránh ? nói
giảm,nói tránh có tác dụng nh thế nào?
( đi nghỉ ? khiếm thị ? chia tay nhau ?
có tuổi ? đi bớc nữa ? )
Đáp án :
(Thi tiếp sức )
? : yêu cầu ? cách làm ?
- Yêu cầu: tìm câu nói có sử
dụng cách nói giảm nói tránh?
dụng của một số câu
( Thảo luận nhóm -> bảng phụ )
? : yêu cầu ? cách làm ?
- Yêu cầu : đặt 5 câu theo
mẫu
- Cách làm : đặt một câu chê
trách trực tiếp -> biến đổi bằng cách
dùng từ phủ định điều ngợc lại với nội
dung đánh giá
HS thảo luận bằng bảng phụ
trong 3 phút rồi báo cáo
I, Nội dung ôn luyện :
Trang 23- Củng cố kiến thức về các bài ôn tập truyện kí Việt Nam, thông tin về ngày
trái đất năm 2000 , ôn tập Tình tháI từ
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ :
? Tình thái từ gồm mấy loại? Kể thêm 1
số tình thái từ ở mỗi loại
-H/s đặt câu có sử dụng tình thái từ
-G/v treo bảng phụ ghi VD
? Tình thái từ gạch chân dùng trong những
hoàn cảnh giao tiếp nào?
-Câu 1: hỏi, thân mật, ngang vai
-Câu 2: hỏi, lễ phép, ngời dới hỏi
-Câu 3: cầu khiến, thân mật, bằng vai
I.Chức năng của tình thái từ
+Tình thái từ đợc thêm vào câu đểtạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, cảmthán hoặc biểu thị sắc thái tình cảm.+Các loại tình thái từ:
-Tình thái từ ghi vấn: à, , hả
-Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với -Tình thái từ cảm thán: thay, sao -Biểu thị sắc thái tình cảm: ạ, nhé,cơ
II.Cách sử dụng tình thái từ
- Thân mật, ngang vai
- Lễ phép, ngời dới hỏi
- Thân mật, bằng vai
Trang 24-Câu 4: cầu khiến, lễ phép, ngời nhỏ nhờ
? Khi sử dụng tình thái từ cần chú ý điều
gì?
-2 h/s hỏi, câu cầu khiến, biểu thị sắc thái
tình cảm với nhau có dung tình thái từ
-G/v treo bảng phụ ghi bài tập 1
- Lễ phép, ngời nhỏ nhờngời lớn
* Sử dụng tình thái từ phù hợp vớihoàn cảnh giao tiếp
III.Luỵên tập1)Bài tập1/81
a (S) c (Đ) e (Đ) h(S)
b (Đ) d (S) g (S) i (Đ)2)Bài tập 2/81
-Chứ – nghi vấn-Chứ – nhấn mạnh-Ư - hỏi
-Nhỉ – biểu thị săc thái tình cảm-Nhé – dặn dò thân mật
-Vậy – thái độ miễn cỡng-Cơ mà - thái độ thuyết phục
- Nội dung : những kỉ niệm trong sáng
về ngày đầu tiên đi học
- Nghệ thuật : Tự sự, miêu tả, biểu cảm,
Trang 25đặc biêt nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân
vật
- Sáng tác năm 1939- Thể loại tiểu
thuyết
- Nội dung : vạch trần bộ mặt tàn ác,
bất nhân của chế độ thực dân phong kiến
, tố cáo chính sách thuế vô nhân đạo Ca
ngợi những phẩm chất cao quý và sức
mạnh khởi, tiềm tàng
mạnh mẽ của chị Dạu cũng là những
ng-ời phụ nữ Việt Nam trớc cách mạng
tháng 8
- Nghệ thuật: Tự sự, miêu tả, biểu cảm,
xây dựng tình huống truyện bất ngờ, có
cao trào và giải quyết hợp lý, ngòi bút
hiên thực , miêu tả nhân vật chủ yếu qua
ngôn ngữ , hành động , trong thế tơng
phản với nhân vật khác
- Nội dung: số phận đau thơng và phong
cách cao quí của ngời nông dân TCMT8
và thái độ cảm thông trân trọng của tác
giả đối với họ
- Nghệ thuật: Tài khắc hoạ nhân vật cụ
thể sống động thông qua các phơng thức
tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, đặc
biệt là nghệ thuật diễn tả tâm lí nhân vật
Cách kể chuyện mới mẻ , linh hoạt
Ngôn ngữ kể chuyện và miêu tả ngời rất
3 Củng cố- H ớng dẫn về nhà
- Học theo nội dung ôn tập
-Trình bày cảm nhận của em về hình tợng ngời nông dân trớc cách mạng tháng tám
Ngày2 tháng 11 năm 2009
Tuần 11 Ban giám hiệu ký duyệt
Trang 26Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ :Trong bài học
2 Bài mới : Gv giới thiệu bài :
Khác nhau: Tên tác giả, thể loại, đề tài,
chủ đề cụ thể, nội dung chủ yếu nét đặc
sắc về nghệ thuật( phần nói ở phần 1)
? Qua các văn bản em thích nhất đoạn
văn, nhân vật nào? vì sao?
- HS trình bày
- Thích đoạn văn nào, nhân vạt nào,
trong văn bản của tác giả?
- Về nghệ thuật… để làm nổi bật đối t
- Về nội dung… để làm nổi bật đối t
- H/s thực hiện,g/v theo dõi
- H/s trình bày bài viết
- G/v hớng dẫn h/s nhận xét bổ sung
II So sánh và phân tích những
điểm giống và khác nhau về nội dung t t ởng và hình thức nghệ thuật của 3 văn bản 2.3.4
Giống nhau : đều là văn bản tự sựhiện đại
+ đề tài , chủ đề : con ngời + cuộc sống xã hội đơng thời + giá trị t tởng : chứa chan tinh thần nhân đạo: yêu thơng tông trọng những tình cảm cao quý của cuộc sống và tố cáo những gìtàn ác, xấu xa
+ Giá trị nghệ thuật: bút pháp chân thực , cách kể tả cụ thể hấp dẫn
Khác nhau: Tên tác giả, thể loại,
đề tài, chủ đề cụ thể, nội dung chủ yếu nét đặc sắc về nghệ thuậtKhác nhau: Tên tác giả, thể loại,
đề tài, chủ đề cụ thể, nội dung chủ yếu nét đặc sắc về nghệ thuật
Đoạn văn nhân vật yêu thích:oạn văn nhân vật yêu thích:
Trang 273 Củng cố h ớng dẫn : Học bài và làm bài
Tiết 2:
Ôn tập bài thông tin về ngày trái đất năm 2000
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Nêu tác hại của bao bì ni lông?
- Nilông màu chứa những kim loại chì, cađimi
-> tác hại cho ngời gây ung th
Nilông khi đốt có khí độc điôxin : độc , ngất ,
khó thở, nôn ra máu
Tình trạng sử dụng bao bì nilông quá nhiều ,
sử dụng xong vất bừa bãi đã gây ra rất nhiều
tác hại
đã gây ra tình trạng ôi nhiễm môi tr
… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t
-ờng , ảnh hởng xấu tới môi tr-ờng , và gây nguy
hại đến sức khoẻ của con ngời
? Làm thế nào để giảm thiểu bao bì nilông
? Gia đình em, địa phơng em đã làm gì để góp
phần bảo vệ môi trờng?
- Cho h/s thảo luận.Lần lợt gọi h/s lên trình
bày
I, Nội dung ôn luyện
1 Tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông
Do đặc tính không phân huỷcủa pla-xtic dẫn đến tác hại + Cản trở quá trình sinh tr-ởng của thực vật -> xói mòn+ Tắc các đờng dẫn nớc thải -> ngập lụt , muỗi bệnhdịch
+ Làm chết các sinh vật
- Nilông màu chứa những kim loại chì, cađimi -> tác hại cho ngời gây ung th Nilông khi đốt có khí độc
điôxin : độc , ngất , khó thở,nôn ra máu
Tình trạng sử dụng bao bì nilông quá nhiều , sử dụng xong vất bừa bãi đã gây ra rất nhiều tác hại
2, Cách khắc phục
- Không sử dụng khi không cần thiết
- Giặt phơi khô dùng lại
- Dùng bao giấy
- Nói rõ tác hại của bao bì
ni lông
3 Liên hệ :
Trang 28Thi làm nhanh – Tiếp sức
Một bạn trong nhóm đăt câu vơi cặp
? Yêu cầu: Viết một đoạn văn ngắn về:
- Thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni
lông
- Hoặc: Tác dụng của việc lập dàn ý trớc
khi viết bài tập làm văn trong đó sử
dụng ít nhất một câu ghép.( chỉ ra câu
ghép đã sử dụng )
? Cách làm: Nhắc lại câu ghép về hình thức,
nội dung cách nối các vế nh ở trên đã học
GV chi học sinh viết trong 5’ – Báo cáo-
nhận xét cho điểm
- Cho hs thảo luận nhóm , lập dàn ý theo gợi
ý
Gợi ý:
- Đoạn văn từ 5->7 câu, nội dung tự chọn
* H/s thực hiện, g/v theo dõi
Chị con có đi … để làm nổi bật đối t.chứ -> nốibằng dấu phẩy
Sáng nay … để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối tkhông
->… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối t Nếu Dần … để làm nổi bật đối t… để làm nổi bật đối tđấy -
2Bài 2 (133) Mẫu
- Vì trời ma nên đờng lầy lội
- Trời ma nên đờng lầy lội
- Đờng lầy lội vì trời ma
VD b,c,d tơng tự
3.Bài 5 (133)
3 Củng cố , h ớng dẫn về nhà:
Trang 29Viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em những tác hại của bao bì nilông
Ngày 9 tháng 11 năm 2009
Tuần 12 Ban giám hiệu ký duyệt
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ
Trang 30vì sao?
- Cách làm:
*Trả lời câu hỏi: Nói về cái gì
+ Đối tợng: Khởi nghĩa Nông Văn Vân- ý thức lịch sử
+ Nguyên nhân( vì sao có cuộc khởi nghĩa): Bị chèn ép
bởi triều đình nhà Nguyễn
? Đặc điểm gì vì sao
+ Đặc điểm (diễn Biến) Nhà Nguyễn 2 lần đàn áp không
đợc Lần 3 đốt rừng- chết
? Có lợi gì?
+ Kết quả cuộc khởi nghĩa bị dập tắt Từ đó kết luận có
hay không có là văn bản thuyết minh?
- Hs lần lợt trả lời các câu hỏi trên rồi kết luận:
Văn bản 1:
Kiến thức chính xác rõ ràng khách quan
Kết luận 1 văn bản là vb thuyết minh
Y/Cầu: Thông tin về ngày trái đất năm 2000 là loại văn
bản gì? Nd thuýêt minh có tác dụng gì?
Làm bài độc lập
HS: Văn bản thuyết minh
GV: nếu nói toàn bài thì bài văn là bài nghị luận nhng đã
dùng yếu tố thuyết minh để nói rõ tác hại của bao bì ni
lông làm cho đề nghị có sức thuyết phục cao lu ý hs
sử dụng yếu tố thuyết minh trong văn nghị luận?
? Nội dung thuyết minh của văn bản thể hiện ở chỗ nào
tác dụng của nó?
Nói về tác hại của bao bì ni lông
Tác dụng nhằm cung cấp cho ngời đọc những tác hại của
việc sử dụng bai bì ni lông Vì trong bao bì ni lông có
chứa những chất hoá họckhó phân huỷ, độc hại. > để
ngời đọc thấy đợc tác hại của nó
Kiến thức chính xác rõ ràng khách quan
Kết luận 1 văn bản là vb thuyết minh
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Cho biết bố cục của văn bản “ôn dịch thuốc lá” ?
Hs trình bày
?Nêu tác hại của thuốc lá?
Học sinh thảo luận làm bài
Học sinh đọc bài
Giáo viên nhân xét bổ sung
* khói thuốc có hại cho sức khoẻ ngời hút:
+ Chất hắc ín làm tê liệt các lông mao ở vòm họng, phế
quản gây ho hen, ung th vòm họng, ung th phổi… để làm nổi bật đối t
+ Chất oxitcacbon thấm vào máu không cho tiếp nhận O2
1 Những tác hại của thuốc
lá
.*Tác hại cho sức khoẻ ngời hút và kinh tế của gia đình, xã hội
Trang 31khiến sức khoẻ giảm sút
+ Chất nicotin làm co thắt các động mạch gây bệnh huyết
áp cao, nhồi máu cơ tim rất dễ gây tử vong
* Khói thuốc lá còn đầu độc những ngời xung quanh
Gần ngời hút thuốc cũng hít phải khói độc Hàng nghìn
công trình nghiên cứu đã chứng minh rõ: vợ con ngời
nghiện thuốc cũng bị đau tim mạch, viêm phế quản, ung
th… để làm nổi bật đối t ời có thai thì bị đẻ non… để làm nổi bật đối tng
Khói thuốc ảnh hởng đến đạo đức con ngời:
? Tác giả bài viết đã có cách viết nh thế nào về vấn đề này
- Nghệ thuật so sánh:
+ Tỉ lệ hút thuốc, số tiền mua một bao thuốc ở Âu, mỹ thì
là nhỏ, nhng ở Việt Nam thì lại rất lớn
* Có thể nói tác giả đúng ở những góc nhìn khác nhau,
phân tích bằng những số liệu cụ thể, tạo tính khách quan
chân thực trong lời thuyết minh của mình
+ Khi thì là một bác sĩ, một nhà khoa học , phân tích tác
hại của thuốc lá đối với các bộ phận cơ thể ngời
+ Khi là nhà nghiên cứu, su tầm, tích luỹ tài liệu từ các
bệnh viện với số liệu cụ thể
+ Khi thì là nhà điều tra xã hội học chỉ rõ tác hại của thuốc
lá với kinh tế xã hộị… để làm nổi bật đối tkhi lại dùng biện pháp tranh luận… để làm nổi bật đối t
* Và bằng phơng pháp lập luận sắc bén đó, ta thấy thuốc lá
không chỉ huỷ hoại sức khoẻ con ngời, nó còn gậm nhấm
tâm hồn, lối sống con ngời, nhất là thế hệ trẻ * *Những
câu văn của Nguyễn Khắc Viện thực sự là hồi còi báo động
mỗi lúc một gióng cao, vang xa, thấm sâu vào lòng tất cả
mọi lớp ngời, ngời không ngiện, lớp cha anh và cả trẻ thơ
nữa!
- Tác hại cho những ngờixung quanh vì hít phải khóithuốc
- Tác hại đến đạo đức củacon ngời
2 Nghệ thuật :
Ngày soạn: 21/11/09
Ngày dạy: 28/11/09
Tiết 3
Ôn tập bài ôn dịch thuốc lá(tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
?Tác giả đa ra những kiến nghị chống thuốc lá nh thế nào?
Hs trình bày
- ở Bỉ, từ 1987 phạt hút thuốc lá nơi công cộng lần một 40
đô la, tái phạm phạt 500 đô la
- Trong vài năm, dịch hút thuốc lá này giảm hẳn, ngời ta
thấy có triển vọng nêu đợc khẩu hiệu “Một châu Âu không
còn thuốc lá”
- Nớc ta nghèo… để làm nổi bật đối tnay lại theo đòi nhiễm thêm các bệnh do
thuốc lá… để làm nổi bật đối t
- Hãy cùng nhau bảo vệ trái đất ngôi nhà chung của chúng
ta.Hãy cùng nhau:“một ngày không dùng bao bì
3 Những kiến nghị :
Trang 32nilông”
? Qua đó em hiểu gì về dụng ý của ngời viết
- Thể hiện một tấm lòng tha thiết mong mỏi giữ gìn sức
khoẻ cho con ngời và môi trờng Việt Nam bằng việc chống
nạn hút thuốc lá
Hs làm bài
G/v gợi ý
- Góp ý bằng cách nói rõ tác hại nhiều mặt của thuốc lá
- Khuyên ngời thân dần dần từng bớc hạn chế hút thuốc lá
đến bỏ thuốc lá
* Gv gọi hs trình bày ,
- Nhận xét ,bổ sung, hoàn chỉnh bài viết
* Cho h/s khá đọc bài viết
II Luyện tập :
Đè bài :Nếu thấy ngời thân của em hút thuốc lá thì em sẽ xử sự
ra sao ?Viết một đoạn văn nghị luận nhỏ để nói về vấn
Trang 33Tuần 15 tiết 1,2,3,4
Ngày soạn 28/11/09
Ngày dạy1/12/09
Ôn tập phân Tiếng việt và Ngữ văn
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới
Tiết 1
Ôn tập bài bài toán dân số
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Nêu nội dung chính của bài toán dân số ?
Hs trình bày :văn bản trình bày về sự gia tăng
dân số trên thế giới đang rất nhanh
? Để làm nổi bật vấn đề gia tăng dân số rất
nhanh trên thế giới , ngời viết đã đa ra những ý
chính nào ?
Tốc độ gia tăng dân số đã đợc đặt ra từ thời
cổ đaị
Tốc độ gia tăng dân số dựa vào Kinh thánh
Dựa vào khả năng sinh sản của phụ nữ
? Có thể rút ra kết luận gì giữa sự liên quan về
dân số và sự phát triển kinh tế xã hội?
Học sinh thảo luận làm bài
Học sinh đọc bài
Giáo viên nhân xét bổ sung
? Vậy hớng tìm ra đáp án cho bài toán hóc búa
về dân số là gì? Ta sang phần kết bài:
(?) Quan văn bản Bài toán dân số em học tập
đ-ợc gì về cách lập luận của tác giả ?
+ Cách dẫn tự nhiên, khéo léo
ợc lại khi kinh tế, văn hoá, giáo dục và xã hội càng kém phát triển thì càng khó khống chế đợc
Sự bùng nổ và gia tăng dân số là hai yếu tố tác
động lẫn nhau vừa là nguyên nhân vừa là kết quả
- Tác giả báo động vềnguy cơ bùng nổ giatăng dân số Đó chính làmột hiểm hoạ cần đợc
Trang 34(?) Bài báo của Thái An mang đến bức thông
điệp gì cho chúng ta?
GV: Tác dụng của văn bản nhật dụng là nội
dung luôn gần gũi, bức thiết với cuộc sống trớc
mắt của mỗi con ngời và cộng đồng trong xã
hội hiện đại và để có một văn bản đi đợc vào
lòng ngời mang tính thuyết phục phải vận dụng
nhiều phơng pháp: lập luận-tự sự-chứng
minh-giải thích
Bài tập :
? Em có nhận xét gì về tình hình gia tăng dân
số của địa phơng em ? Em có đánh giá gì về
thực trạng dân số của xã em ?( thái độ , nguyên
nhân , hậu quả … để làm nổi bật đối t)
ngăn chặn kịp thời – làvấn đề sống còn của mỗiquốc gia và cả nhân loại
Tình hình gia tăng dân
số của địa phơng em
Tiết 2
Ôn tập bài dấu ngoặc kép
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Trong tất cả những cố gắng của các nhà
khai hoá nhằm bồi dỡng cho dân tộc Việt
Nam và dìu dắt họ lên con đờng tiến bộ(?)thì
phải kể việc bán ruộng đi cỡng bức(!)
(Nguyễn ái Quốc)
? Dấu ngoặc đơn trong VD trên có gì đặc
biệt?
- Không chứa từ, cụm từ
- Chứa dấu chấm hỏi và dấu chấm cảm
? Dấu ngoặc đơn có chứa dấu chấm hỏi và
dấu chấm cảm biểu thị sắc thái tình cảm gì?
Trang 35- Gọi 3 HS, mỗi em đính 1 đáp án cho câu
- Phần sau dấu hai chấm, không thể bỏ,
nghĩa câu hoàn chỉnh
a- Giải thíchb- Lời đối thoạic- Thuyết minh
Ngày soạn :28/11/09
Ngày dạy? 5/12/09
Tiết 3
Ôn tập bài dấu hai chấm
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Nhắc lại công dụng của dấu hai chấm ?
Viết đoạn văn trong đó có sử dụng thán từ , trợ từ ,
dấu hai chấm , dấu ngoặc đơn
Hs làm bài
Gv gọi 2 hs đọc bài và sửa lỗi
Cho h/s tham khảo đoạn văn mẫu:
Bài tập 4 : Viết đoạn văn :
Buổi chiều ở biển thật đẹp, ngay cả Bình một ngời nổi tiếng lầm lì cũng phải xuýt xoa:
“Ôi, thật tuyệt” Mặt trời đỏ sậm nhoè dần, mặt biển thì d-ờng nh rộng mãi ra và càng trở
Trang 36nên huyền bí Chao ôi tiếng sóng biển ì ầm hoà trong tiếng gió nhạc cứ mơ hồ văng vẳng Bình hỏi tôi: “Này, hình nh cậucũng yêu biển lắm phải
không ?”.Tôi khẽ gật đầu: “ Ai
mà dửng dng trớc biển đẹp nh thế kia cơ chứ?”
Tiết 4 :
Ôn tập bài dấu hai chấm, dấu ngoặc kép
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Học sinh thảo luận làm bài
Học sinh đọc bài
Giáo viên nhân xét bổ sung
a- Đánh dấu hai đầu lời dẫn trực tiếp (câu nói
của Lão Hạc tởng nh là con chó Vàng muốn nói
với lão)
b- Dùng để đánh dấu từ ngữ đợc dùng với hàm ý
mỉa mai
c- Dùng để đánh dấu hai đầu lời dẫn trực tiếp
d- Dùng để đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai
e- Đánh dấu từ ngữ đợc dẫn trực tiếp từ hai câu
thơ
Học sinh làm bài
Học sinh đọc bài
Giáo viên nhân xét bổ sung
a- Đặt dấu hai chấm sau “cời bảo”-> dùng báo
trớc lời đối thoại
Dấu ngoặc kép ở “cá tơi”và“tơi”->dùng đánh
dấu từ ngữ đợc dẫn lại
b- Đặt dấu hai chấm sau “chú Tiến Lê”-> dùng
để báo trớc lời dẫn trực tiếp
c- Đặt dấu hai chấm sau “bảo hắn”-> dùng báo
trớc lời dẫn trực tiếp
- Đặt dấu ngoặc kép cho phần còn lại “đây là… để làm nổi bật đối t
một sao”-> dùng đánh dấu lời dẫn trực tiếp
Hs đọc bài , làm bài :
a- Dùng dấu ngoặc kép vì dẫn lại lời dẫn trực
tiếp (lời của Bác Hồ đợc nhắc lại y nguyên)
b- Không dùng dấu ngoặc kép vì là lời dẫn gián
Trang 37sử dụng dấu ngoặc kép và dấu hai chấm (nếu có
điều kiện cho HS viét vào giấy trong cho lên đèn
Giúp hs tiếp tục :
Củng cố thêm cho hs kiến thức về nội dung cũng nh nghệ thuật của bài “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học :
1 Kiểm tra bài cũ :
Trong quá trình học
2 Bài mới :
Tiết 1
Trang 38Ôn tập bài : Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Đọc thuộc lòng bài thơ ?
?Nêu cảm nhận của em về bài vào nhà ngục Quảng
Đông cảm tác?
Gv gọi từng học sinh một đứng lên trình bày
Giáo viên nhân xét bổ sung :
Hai câu đầu nhà thơ t nhận mình là Hào kiệt
Phong lu -ngời có tài chí, phong thái ung dung,
đ-ờng hoàng
- Điệp từ “vẫn”
- Khẳng định phong thái ung dung, đàng hoàng
của một bậc anh hùng không thay đổi trong bất kì
hoàn cảnh nào
- Nhịp thơ thay đổi từ 4/3 ->3/4 với giọng thơ pha
chút đùa vui, dí dỏm
- PBC quan niệm rằng con đờng cứu nớc là một
chặng đờng dài đầy chông gai Để về đến đích cần
phải có quyết tâm cao nhng do những khó khăn
khách quan thì nhà tù là nơi dừng chân tạm nghỉ để
rồi lại tiếp tục đi tiếp (quan niệm này không chỉ
của riêng PBC mà của cả các nhà Cách mạng nói
- Là cách gọi mỉa mai về hành động khủng bố ngời
yêu nớc của thực dân Pháp (chúng gọi ngời yêu
n-ớc là ngời có tội)
Hs trình bày hai câu tiếp
Giọng thơ trầm lắng + phép đối sử dụng rất chỉnh
góp phần bộ lộ tình cảm và tâm sự của tác giả
đồng thời nổi bật lên khí phách hiên ngang trong
hoàn cảnh tù đày
- Giọng thơ trở lại hao hứng, sảng khoái
- Lối nói khoa trơng và phép đối
Bủa tay/ ôm chặt/ bồ/ kinh tế
Mở miệng/ cời tan/ cuộc/ oán thù
?Phân tích, trình bày cảm nhận về hai câu cuối?
- Điệp từ “còn”
- > lời thơ đanh thép, hùng hồn
- Khẳng định ý chí hiên ngang, bất khuất, coi
th-ờng tù ngục và cái chết
– còn sống là còn chiến đấu, còn tin tởng vào sự
nghiệp chính nghĩa của mình vì thế mà không sợ
bất kì thử thách nào?
I Nội dung ôn luyện
1 Hai câu đề
- hai câu đề với giọng
điệu cứng cỏi pha chút
đùa vui diễn tả mộtphong cách ung dung,bình thản, đàng hoàngtrớc tù ngục và quanniệm sống của ngời tùCách mạng
2) Hai câu thực :
- Tâm trạng đau đớn,gắn nỗi đau của bảnthân với nỗi đau củadân tộc Vì mất nớcnên ngời anh hùng trởthành ngời có tội Đó
là nỗi đau của một
ng-ời anh hùng cứu nớc
3) Hai câu luận
- Gợi tả khí phách hiênngang, hoài bão lớnlao, kì vĩ của ngời anhhùng
- Bộc lộ rõ nét cụ thểkhẩu khí của bậc anhhùng hào kiệt
4) Hai câu kết
- Khẳng định ý chíhiên ngang, bất khuất,coi thờng tù ngục vàcái chết tin tởng vào sựnghiệp chính nghĩa
Trang 39Ôn tập bài: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác (tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
(?) Đọc bài thơ em hiểu gì về giá trị nội dung và
hình thức của văn bản này?
1- Hãy tìm thêm những bài thơ thể hiện phẩm chất
tốt đẹp của ngời tù yêu nớc
- GV cung cấp thêm kiến thức về luật đối (ở 4 câu
thực và luận)?
Đờng luật.Câu 3,4; câu 5,6 bắt buộc phải đổi ý, đổi
lời
Đã/ khách không nhà/ trong/ bốn biển
Lại/ ngời có tội/ giữa/ năm châu
Bủa/ tay/ ôm chặt/ bồ/ kinh tế
Mở miệng/ cời tan / cuộc/ oán thù
-> Tạo nên sự đăng đối, hài hoà làm cho tầm vóc
nhân vật trở nên lớn lao, kì vĩ
* Bài tập :Em hãy viết một đoạn văn trình bày
cảm nhận về hai câu thơ mà em yêu thích nhất?
đọc
2 Nội dung: thể hiện
phong thái ung dung,
đàng hoàng, khí pháchhiên ngang, bất khuấtniềm tin mãnh liệt vào
sự nghiệp cứu nớctrong chốn lao tù củanhà yêu nớc PBC
-> Đây chính là nhữngphẩm chất tốt đạp củanhững ngời tù yêu nớcnhững năm đầu thế kỉXX
- Ngời tù xng là “ làm trai” , đồng nghĩa
là làm anh hùng , trí anh hùng… để làm nổi bật đối t
- Đứng giữa đất Côn Lôn, đứng giữa biển
I Nội dung ôn luyện
1.Bốn câu thơ đầu:
Trang 40rộng núi cao đội trời đạp đất.
(sừng sững hiên ngang toát lên vẻ đẹp
hùng tráng)
? Trình bày nghệ thuật và nội dungbốn câu
thơ đầu ?
Bằng bút pháp ẩn dụ khoa trơng câu thơ
miêu tả chân thực công việc lao động nặng
nhọc đó thành công việc chinh phục thiên
nhiên dũng mãnh của con ngời có sức
+ Tháng, ngày: thời gian không phải là
một sớm một chiều, mà dài dằng dặc, triền
miên qua nhiều năm tháng, dẻo dai bền bỉ
+ Ma, nắng: thử thách vất vả, gian khổ.
+ Thân sành sỏi, dạ sắt son: ý chí chiến
đấu
Bằng hình ảnh ẩn dụ đối lập tơng phản
tác giả đã khẳng định: Dù gặp gian khổ
hiểm nguy tác giả vẫn bền gan, vững chí,
đó là tấm lòng son sắt của ngời chiến sĩ
cách mạng không gì lay chuyển nổi
- Hình ảnh ẩn dụ, đối lập, giữa những ngời
dám mu đồ sự nghiệp lớn đánh giặc cứu
n-ớc, cứu dân đầu thế kỉ XX Một công việc
mà ai cũng tin sức ngời có thể làm đợc
Nhng thử thách gian khổ Nữ Oa đội đá vá
trời mà đợc xem nh việc cỏn con.
? Qua hình ảnh ẩn du, đối lập giúp em
hình dung ra hình ảnh ngời chiến sĩ cách
mạng ở bốn câu thơ cuối nh thế nào ?
Hình ảnh ngời tù cách mạngtrong t thế ngạo nghễ vơn caongang tầm vũ trụ Biến mộtcông việc đập đá lao động c-ỡng bức mệt nhọc vất vả thànhmột công việc chinh phụcthiên nhiên dũng mãnh củacon ngời có sức mạnh thần kì
2- Bốn câu thơ cuối :
- Ta thấy đợc một hình ảnh đẹpngang tàng lẫm liệt của ngờianh hùng cứu nớc, dù gặp giannguy mà không sờn lòmg nảnchí - ông rất lạc quan tin tởngsắt đá vào sự nghiệp cáchmạng thắng lợi
3 Củng cố , h ớng dẫn về nhà :
Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh ngời tù yêu nớc Phan Châu Trinh Ngày 7 tháng 12 năm 2009
Tuần 16