Quy trình vận hành TU CPA123, 245

Biến điện áp này được dùng trong lưới điện có hoặc không có thiết bị tải ba, cấp tín hiệu cho các mạch bảo vệ, đo lường, tín hiệu.. Đầu nối với thiết bị tải ba C1: Khối tụ phân áp phía

MỤC LỤC Chương 1: Nguyên lý và cấu tạo

Chương 2: Kiểm tra, vận chuyển và bảo quản Chương 3: Thí nghiệm máy biến điện áp

Chương 4: Vận hành và bảo dưỡng máy biến áp

CHƯƠNG I: NGUYÊN LÝ VÀ CẤU TẠO

1 Giới thiệu chung:

Biến điện áp loại CPA 245 và CPA123 kiểu tụ, do hãng ABB chế tạo theo tiêu chuẩn IEC 60044-5, sản xuất năm 2005 Biến điện áp này được dùng trong lưới điện có hoặc không có thiết bị tải ba, cấp tín hiệu cho các mạch bảo

vệ, đo lường, tín hiệu

1 Khối tụ phân chia điện áp

2 Khối cảm ứng điện từ

3 Thiết bị tải ba

L Đầu nối với thiết bị tải ba

C1: Khối tụ phân áp phía trên

C2: Khối tụ phân áp phía dưới

Hình 1: Sơ đồ nguyên lý của biến điện áp

Sứ được chế tạo với khoảng cách phóng điện bề mặt lớn: 25mm/kV và

có thể làm việc tốt trong môi trường ô nhiễm nặng Phía trên của sứ là mặt bích bằng nhôm Mỗi khoang có buồng giãn nở ở trên đỉnh

2.2 Khối điện từ (EMU) loại EOA:

Chứa dầu tự nhiên theo tiêu chuẩn IEC 296 loại 2

Cuộn sơ cấp: Bao gồm cuộn dây chính và 5 cuộn dây nhỏ hiệu chỉnh lắp

ở phía đầu trung tính Hai đầu của cuộn dây chính được nối tới các thiết bị khác (cuộn kháng bù và cuộn dây hiệu chỉnh) bằng dây đồng có vỏ bọc Cách điện được dùng bằng giấy tẩm dầu Khối điện từ được thiết kế cho mức điện

áp trung áp từ 18/ kV đến 24/ kV

- Khối điện từ loại EOA hoặc EOB có cuộn kháng bù ở phía cao áp được nối nối tiếp với cuộn nhất thứ

- Cuộn thứ cấp 1 được trang bị mạch cản dịu bao gồm có trở kháng nối tiếp với điện trở và chúng được mắc song với cuộn thứ cấp 1 Các đầu của mạch cản dịu d1-d2 được đưa ra hộp đầu nối nhị thứ Mạch cản dịu có tác dụng triệt tiêu các dao động cộng hưởng sắt từ

Chú ý: Trong vận hành, đầu d1, d2 luôn được nối với nhau và không được nối đất.

- Các cuộn thứ cấp được chế tạo với điện áp định mức 110/

- Các đầu của cuộn dây hiệu chỉnh không được thay đổi hay hiệu chỉnh lại

- Việc lấy mẫu dầu trong khối EMU là không cần thiết Trường hợp đặc biệt phải liên hệ với ABB

- Khối EMU được trang bị nắp nạp dầu và kính báo mức dầu

2.3 Thiết bị tải ba:

Gồm có: Cuộn dây, khe hở phóng điện, dao nối đất (nối đất khi không

có thiết bị tải ba), đầu vào tần số cao, đầu ra tần số cao

2.4 Một số đặc điểm của máy BĐA loại CPA:

- Các đầu dây của cuộn nhị thứ đặt ở bên phải hộp nối nhị thứ

- Các đầu dây của cuộn hiệu chỉnh (B1 đến B11) đặt ở bên trái hộp nối nhị thứ và có nắp bảo vệ Cuộn điều chỉnh đã được nhà chế tạo đặt chỉnh định

từ ban đầu Trong trường hợp vận hành bình thường không được thay đổi các đầu hiệu chỉnh

- Tất cả các phần kim loại bên ngoài được làm bằng nhôm, các bulông và đai ốc được làm bằng thép chống axit

- Thông số định mức của máy BĐA được ghi trên tấm bảng làm bằng thép inox và được gắn ở hộp đấu dây nhị thứ

1 Đầu nối sơ cấp

2 Tấm nắp đậy trên đỉnh

3 Hộp đấu dây nhị thứ, cuộn dây hiệu chỉnh, nối đất trung tính của cuộn dây cao áp

4 ống luồn cáp

5 Chỗ nối đất

6 Kính báo mức dầu

7 Lỗ nạp dầu

8 Lỗ xả dầu

9 Lỗ móc cẩu

10.Trọng tâm của BĐA

Hình 2: Kích thước và vị trí các bộ phận của CPA-123

1 Đầu nối sơ cấp

2 Tấm lắp đậy trên đỉnh

3 Hộp đấu dây nhị thứ, cuộn dây hiệu chỉnh, nối đất trung tính của cuộn dây cao áp

4 ống luồn cáp

5 Chỗ nối đất

6 Kính báo mức dầu

7 Lỗ nạp dầu

8 Lỗ xả dầu

9 Lỗ móc cẩu

10.Trọng tâm của BĐA

Hình 3: Kích thước và vị trí các bộ phận của CPA-245

1 Tấm đậy dưới

2 Lỗ thoát nước

3 Hàng kẹp nhị thứ

4 Nắp bảo vệ cuộn dây hiệu chỉnh

5 Cuộn dây hiệu chỉnh

6 Lỗ móc treo

7 Đầu ra hạ áp

8 Cuộn dây tải ba 12mH

9 Khe hở phóng điện 6kV

10.Dao nối đất

11.Aptomat

12.Lỗ thông khí

Hình 4a: Hộp đấu dây nhị thứ

Khối tụ phân chia điện áp CSA

1 Hệ thống dãn nở

2 Các bình tụ

3 Ống cách điện trung áp

8 Đầu nhất thứ

10 Đầu nhị thứ

Khối điện từ EOA

4 Kính báo mức dầu

5 Cuộn kháng bù

6 Mạch cản dịu cộng hưởng sắt từ

7 Cuộn dây nhất thứ và nhị thứ

9 Đệm khí gas

11 Hộp đấu dây

12 Mạch từ

Hình 4b: Cấu tạo các khối bộ phận của biến điện áp loại CPA

2.5 Thông số kỹ thuật BĐA:

CPA-123 CPA-245

7 Điện áp lớn nhất của hệ thống kV 123 245

8 Điện áp tăng cao ở tần số công nghiệp 50Hz kV 230 460

9

Điện áp xung sét, thao tác

10 Điện áp định mức sơ cấp kV 110/ 225/

11

Thông số các cuộn thứ cấp

Cuộn 1a-1n

-Điện áp định mức

-Cấp chính xác

-Công suất định mức

V VA

110/

0,5 200

110/

0,5 200

Cuộn 2a-2n

-Điện áp định mức

-Cấp chính xác

-Công suất định mức

V VA

110/

3P 200

110/

3P 200

13 Dải điện áp hiệu chỉnh V ±121*0,05% ±121*0,05%

15

Điện dung của tụ

-Toàn phần

-Tụ C1

-Tụ C2

nF 0,01450,0179

0,0753

0,0075 0,0084 0,0753

16 Tỉ số bộ phân chia điện áp 78/15 150/15

17 Khoảng cách phóng điện theo bề mặt mm 3150 6510

Khoảng cách phóng điện

21 Khối lượng dầu kG 55 55

23 Điện áp cuộn sơ cấp của máybiến áp trung gian kV 21,154/ 22,5/

CHƯƠNG II: KIỂM TRA, VẬN CHUYỂN BẢO QUẢN

1 Nhận hàng và kiểm tra:

- Thùng của khối điện từ và phần đế của bộ chia điện áp bằng tụ luôn được lắp liền với nhau từ nhà sản xuất, không được tách riêng hai phần đó

- Kiểm tra thùng hàng không bị va đập và bị hư hỏng

- Kiểm tra các sứ có bị nứt vỡ không, các phần kim loại không bị hư hỏng, méo

- Kiểm tra xem các bộ phận có bị rò rỉ dầu không

- Kiểm tra mức dầu có đủ hay không

- Kiểm tra lại các chi tiết đã được tháo ra theo từ ke hàng

- Nếu nghi ngờ thì phải kiểm tra kỹ, cần thiết phải chụp ảnh

- Với máy BĐA được vận chuyển theo phương nằm ngang: Kiểm tra hộp đầu nối nhị thứ phải hướng lên trên trong khi vận chuyển

- Nếu có sự cố không bình thường hãy báo về đại diện của ABB

2 Tháo dỡ hòm bao bì và vận chuyển:

A Máy BĐA đã được vận chuyển theo phương thẳng đứng:

- Khi mở hò và nâng, dây nâng không được cọ sát vào mặt sứ

- Tháo tấm trên và các tấm bên cạnh của vỏ hòm

- Tháo khung gỗ và giá đỡ bằng gỗ

- Tháo hộp nhỏ đựng các thiết bị phụ: Bulông, đai ốc (thường đặt trong hộp đấu dây)

- Tháo đai ốc giữ khối thiết bị với giá đỡ thiết bị

- Nâng khối thiết bị khỏi giá đỡ bằng việc dùng các tai trên đế của máy BĐA như hình vẽ bên

- Không dùng dây xích, dây điện làm dây nâng

Chú ý: Phải buộc phần trên của BĐA vào sợi dây nâng để tránh

Hình 5: Cẩu biến điện áp

B Với BĐA được vận chuyển theo phương nằm ngang:

- Tháo tấm trên và các tấm bên cạnh của hòm bao bì

- Tháo khung gỗ và giá đỡ phía trên của khối BĐA

- Tháo hộp nhỏ đựng các thiết bị phụ kèm theo

- Dùng dây mềm khi nâng khối thiết bị ra khỏi vỏ bao bì như hình vẽ dưới

Chú ý: Phải buộc dây xung quanh phần mặt bích kim loại phía trên của BĐA Không dùng dây xích và dây điện làm dây nâng

- Sau đó đặt BĐA về vị trí thẳng đứng bằng dây nâng quấn xung quanh phần mặt bích kim loại phía trên của máy BĐA như hình 6

- Việc nâng BĐA về vị trí thẳng đứng phải thực hiện từ từ

Hình 6: Cẩu dựng đứng BĐA

c Bảo quản BĐA:

- Máy BĐA được bảo quản trong các hòm gỗ Các hòm chứa máy BĐA được bảo quản trên nền đất phẳng, có thể để ngoài trời song tránh đặt ở các chỗ ngập nước sẽ làm hỏng khoang đế

- Các đầu cực sơ cấp và thứ cấp phải lau sạch và bôi mỡ vadơlin Đậy và bắt chặt nắp đậy hộp đấu dây thứ cấp tránh hơi ẩm và bẩn xâm nhập

- Chú ý tránh và chạm các vật cứng vào bề mặt sứ của khối tụ

CHƯƠNG III: THÍ NGHIỆM BIẾN ĐIỆN ÁP

+ Giữa cuộn thứ cấp và đất 3kV.

+ Giữa đầu dưới của khối tụ (đầu L) và đất 10kV

- Đo điện dung và trị số tgδ độ tổn hao điện môi của các tụ điện áp 10kV

- Đo tỉ số của bộ chia điện áp bằng tụ

- Đo tỉ số của máy BĐA

- Đo sai số góc của máy BĐA

- Đo điện trở một chiều các cuộn dây nhị thứ

- Đo điện trở một chiều đầu d1-d2

2 Thí nghiệm trước khi đưa vào vận hành và thí nghiệm định kỳ:

- Đo điện trở 1 chiều các cuộn dây 1a-1n, 2a-2n

- Đo điện trở cách điện các cuộn dây thứ cấp với nhau và với vỏ

- Đo tgδ và điện dung của mỗi khối tụ

- Kiểm tra sự đúng đắn của mạch BĐA theo sơ đồ

- Đo tỉ số biến áp

- Không cần lấy mẫu dầu vì máy BĐA loại kín

Chú ý: Sau khi tiến hành thí nghiệm, trước khi đưa vào vận hành phải

đấu nối lại đầu nối đất L hoặc đầu nối lại với thiết bị tải ba (nếu có)

- Chỉ những người đủ trình độ chuyên môn và an toàn mới được tiến hành công việc thí nghiệm Trước khi thí nghiệm cần xem xét kỹ sơ đồ đấu dây của BĐA

CHƯƠNG IV: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG BIẾN ĐIỆN ÁP

1 Trước khi đưa BĐA vào vận hành cần kiểm tra:

- Sứ lắp ráp hoàn chỉnh của BĐA

- Kiểm tra bên ngoài BĐA: Không bị sứt mẻ biến dạng, không có hiện tượng rò rỉ dầu

- Các chỗ nối đất đầy đủ và chắc chắn

- Các hạng mục thí nghiệm BĐA đạt tiêu chuẩn vận hành

- Phần đấu nối các mạch thứ cấp đủ, đúng, các đầu nối bắt chắc chắn

- Kiểm tra mức dầu qua kính báo mức dầu

2 Kiểm tra BĐA trong vận hành:

Mỗi ca trực vận hành cần kiểm tra các hạng mục sau:

- Thường xuyên kiểm tra điện áp thứ cấp đầu ra ổn định, không bị dao động khi điện áp lưới ổn định

- Nếu BĐA bị rò rỉ hoặc chảy dầu, mức dầu thấp, điện áp thứ cấp đầu ra không ổn định hoặc có các hiện tượng bất thường khác thì phải báo cáo lên cấp trên để tách BĐA ra sửa chữa

- Trong vận hành chú ý đến các hạng mục kiểm tra E và D

Kiểm

tra

khi

J Sau khi sự cố, ngắn mạch…

I Sau khi thay đổi tải hay đấu nối lại

H Sau 15-20 năm vận hành

G Cứ sau 5 năm vận hành

F Kiểm tra hàng năm

E Kiểm tra hàng tuần, hàng tháng

D Sau khi đóng điện

C Trong quá trình xây dựng lắp đặt

B Khi mở hòm đóng gói

Kiểm

tra

cái gì

1

Hư hỏng bên ngoài trong thùng hàng (hư hỏng vỏ bao bì,

bề mặt bị xù xì…)

x

2

Dấu hiệu rò rỉ dầu (có thể nhìn thấy vết dầu, mặc dù bao bì không bị hỏng)

3 Hư hỏng cơ khí trên BĐA (sứ bị vỡ, sứt…) x x x x x 4

Mức dầu( có thể nhìn thấy qua kính chỉ thị mức dầu)

5

Cấu trúc, cân bằng, kích thước (BĐA nằm trên các chân đỡ)

x Đầu nối nhất thứ (Nối

không bị ngắn)

8 Nối đất (Vỏ EMU được nối đất) x x x x x x

9

Điểm nối trung tính L

(Nối đất hoặc nối tải

ba, không được để

hở)

10

Điện áp thứ cấp

(Đúng điện áp định

mức, so sánh 3 pha)

11

Hộp nhị thứ (Vặn

chặt và không bị han

rỉ, ăn mòn)

x x

12

Các bộ phận kim loại

(Không bị han rỉ, ăn

mòn)

x x

13

Các đấu nối và thiết

bị (Không bị hư hỏng

và không bị ăn mòn)

x x

14

Kiểm tra cách điện

mạch nhị thứ (giá trị

phụ thuộc vào tuổi

thọ, điện áp, nhiệt độ

Sự thay đổi so với lần

đo trước là rất quan

trọng)

15 Đo điện dung C±1%, nếu tgδ< 0,5% x