Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn tại ngân hàng thương mại cổ phần an bình chi nhánh đà nẵng (tt)

Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng một mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, phù hợp.. Đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng và quản trị rủi

Mã số: 60.34.01.02

Đà Nẵng - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: GS.TS LÊ THẾ GIỚI

Phản biện 1: GS.TS NGUYỄN TRƯỜNG SƠN

Phản biện 2: TS NGUYỄN VĂN HÙNG

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học

Đà Nẵng vào ngày 28 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động tín dụng là nghiệp vụ chủ yếu của hệ thống NHTM Việt Nam, hoạt động này đã và đang mang lại nguồn thu nhập lớn cho các ngân hàng, tuy nhiên rủi ro của hoạt động này mang lại cũng không nhỏ Hậu quả của rủi ro tín dụng đối với các ngân hàng thương mại thường rất lớn, làm gia tăng chi phí, thu nhập lãi bị chậm hoặc mất

đi cùng với sự thất thoát của vốn vay, làm xấu đi tình hình tài chính cuối cùng làm tổn hại đến uy tín và vị thế của ngân hàng

Trước bối cảnh hoạt động kinh doanh của các NHTM thời gian qua gặp nhiều khó khăn, mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt, buộc các ngân hàng nới lỏng các chính sách cho vay, bỏ qua các bước kiểm tra, rà soát, thẩm định…Bên cạnh đó, tình hình kinh tế còn diễn biến phức tạp và chưa có dấu hiệu phục hồi, sức mua trong nước suy giảm, hàng tồn kho tăng, các đơn vị doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh ngừng hoạt động, phá sản, giải thể ngày càng nhiều, kéo theo tình trạng thất nghiệp, thu ngân sách nhà nước cũng suy giảm Điều này đã làm cho rủi ro tín dụng trở nên phức tạp, tác động đến

sự an toàn của hệ thống ngân hàng

Rủi ro tín dụng trong cho vay luôn tồn tại và nợ xấu là một thực tế hiển nhiên ở bất kỳ ngân hàng nào như lời P.Volker cựu chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) từng phát biểu: “Nếu ngân hàng không có những khoản vay tồi thì đó không phải là hoạt động kinh doanh” Chính vì những lí do đó mà hoạt động quản trị rủi ro tín dụng là một yêu cầu cấp thiết được đặt ra nhằm quản lý và hạn chế rủi ro ở mức có thể chấp nhận được so với mức lợi nhuận kỳ vọng

Để có thể khẳng định vị thế và nâng cao hiệu quả hoạt động,

Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng một mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, phù hợp Xuất phát từ nhu cầu cấp thiết này, đó là lý do tôi chọn đề tài

“Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần An Bình chi nhánh Đà Nẵng” làm đề tài

nghiên cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu

Những vấn đề lý luận về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại

Đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng

Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là nhận dạng, đo lường, phân tích các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng và đề ra các giải pháp nhằm hạn chế, phòng ngừa rủi ro tín dụng trong cho vay tại Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng

 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu giữa lý luận và thực tế nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng, thực trạng quản trị rủi ro tín dụng của Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng trong giai đoạn từ 2014 –

2016, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh

4 Phương pháp nghiên cứu

 Cơ sở lý luận: sử dụng số liệu dự trên báo cáo thống kê của

Ngân hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng; lý thuyết tài chính tiền tệ; lý thuyết quản trị ngân hàng thương mại, quản trị rủi ro…

 Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp chuyên gia …

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

 Hệ thống hóa được những vấn đề cơ bản về tín dụng và rủi

ro tín dụng của ngân hàng thương mại, về quy trình quản trị rủi ro tín dụng cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng hệ thống ngân hàng thương mại

 Tổng hợp, phân tích, đánh giá nguyên nhân gây ra rủi ro và thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay tại Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng

 Luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay trong bối cảnh và điều kiện đặc thù tại chi nhánh Đà Nẵng

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn tại Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn tại Ngân Hàng TMCP An Bình Chi nhánh Đà Nẵng

7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 TÍN DỤNG NGÂN HÀNG

1.1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Hoạt động tín dụng là việc các tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động để cấp tín dụng Cấp tín dụng là việc

tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác

 Phân loại tín dụng ngân hàng: Căn cứ vào các tiêu chí

khác nhau, ta có thể phân loại hoạt động tín dụng ngân hàng như sau:

cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, cho thuê tài chính…

1.1.2 Khái niệm tín dụng ngân hàng trong cho vay

Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc

và lãi

1.2 RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY

1.2.1 Khái niệm rủi ro tín dụng trong cho vay

Rủi ro là những biến cố không mong đợi khi xảy ra dẫn đến tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với

dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, tín dụng là hoạt động kinh doanh đem lại lợi nhuận chủ yếu của ngân hàng nhưng cũng là nghiệp vụ tiềm ẩn rủi ro rất lớn Các thống kê và nghiên cứu cho thấy, rủi ro tín dụng chiếm đến 70% trong tổng rủi ro hoạt động ngân hàng

1.2.2 Đặc điểm của rủi ro tín dụng

1.2.3 Phân loại rủi ro tín dụng trong cho vay

1.2.4 Những căn cứ chủ yếu để xác định rủi ro tín dụng trong cho vay

1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát sinh rủi ro tín dụng

Bất cứ hoạt động kinh doanh nào trong nền kinh tế thị trường đều gặp rủi ro Đặc biệt hoạt động kinh doanh của ngân hàng lại là một lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm càng không tránh được những rủi

ro

1.2.6 Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng

RRTD luôn tiềm ẩn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng

và đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng nhiều mặt đến đời sống kinh tế xã hội của quốc gia, và lan rộng trên phạm vi toàn cầu

1.3 QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY

1.3.1 Khái niệm

Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay là quá trình tiếp cận rủi

ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, đo lường, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, ảnh hưởng bất lợi của rủi ro tín dụng thông qua việc xây dựng chính sách tín dụng, thiết lập quy trình tín dụng, giám sát việc tuân thủ chính sách và quy chế cho vay, xử lý trục trặc và vi phạm về chính sách, quy trình và khoản cấp tín dụng cụ thể

1.3.2 Mục đích của công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay

 Mục đích của quản trị rủi ro tín dụng là để tối đa hóa lợi nhuận trên cơ sở giữ mức độ rủi ro hoặc tổn thất tín dụng ở mức

ngân hàng có thể chấp nhận được và trong phạm vi nguồn lực tài chính của ngân hàng

1.3.3 Nội dung quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn

a Nhận dạng rủi ro tín dụng

Nhận dạng rủi ro tín dụng là quá trình xác định liên tục và có

hệ thống các rủi ro và bất định của một tổ chức Các hoạt động nhận dạng nhằm phát triển thông tin về nguồn rủi ro, các yếu tố mạo hiểm, nguy cơ rủi ro

b Đánh giá và đo lường rủi ro tín dụng

Đo lường xác suất và mức độ thiệt hại có thể xảy ra của các rủi

ro đã được xác định: Là việc thu thập số liệu và phân tích đánh giá,

từ đó xác định xác suất và mức độ thiệt hại có thể xảy ra

 Mô hình định tính: Mô hình 6C:

+ Tính cách người vay (Character)

+ Năng lực của người vay (Capacity)

+ Thu nhập tiền vay (Collateral)

+ Các điều của người vay (Cash)

+ Bảo đảm điều kiện (Conditions):

+ Kiểm soát (Control)

Việc sử dụng mô hình 6C tương đối đơn giản, tuy nhiên lại phụ thuộc quá nhiều vào mức độ chính xác của nguồn thông tin thu thập được, khả năng dự báo cũng như trình độ phân tích, đánh giá chủ quan của cán bộ tín dụng

 Mô hình định lượng

c Kiểm soát các rủi ro tín dụng

Kiểm soát rủi ro là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công

cụ, chiến lược, các chương trình hoạt động để ngăn ngừa, né tránh

hoặc giảm thiểu những tổn thất, những ảnh hưởng không mong đợi

có thể xảy ra với ngân hàng Căn cứ vào mức độ rủi ro đã được tính toán, các hệ số an toàn tài chính, và khả năng chấp nhận rủi ro mà có những biện pháp phòng chống khác nhau nhằm làm giảm mức độ thiệt hại, có nhiều lựa chọn:

d Tài trợ rủi ro tín dụng

Theo công bố của Ủy ban Basel, các NHTM phải thường xuyên dự trữ các nguồn quỹ dự phòng cần thiết, sẵn sàng bù đắp được mọi tổn thất có thể xảy ra để đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG

TRONG CHO VAY TẠI ABBANK ĐÀ NẴNG

2.1 GIỚI THIỆU VỀ ABBANK

2.1.1 Giới thiệu chung

a Quá trình hình thành và phát triển

b Chức năng

- Đối với khách hàng doanh nghiệp

- Đối với khách hàng cá nhân:

c Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lý tại chi nhánh

2.1.2 Tình hình hoạt động kinh doanh của ABBANK Đà Nẵng

2.1.3 Tình hình nợ quá hạn, nợ xấu trong cho vay ngắn hạn tại ABBANK Đà Nẵng năm 2014 - 2016

2.1.4 Rủi ro tín dụng trong các loại hình cho vay

2.1.5 Những nguyên nhân chủ yếu gây rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn tại ABBANK Đà Nẵng thời gian qua 2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG

CHO VAY TẠI ABBANK ĐÀ NẴNG

2.3.1 Phân quyền trong quản trị rủi ro tín dụng tại ABBANK Đà Nẵng

a Cơ cấu tổ chức hoạt động tín dụng

b Cơ chế quản lý và trách nhiệm của các cấp trong việc quản trị rủi ro tín dụng

c Cơ chế phân cấp ủy quyền trong phê duyệt tín dụng

2.3.2 Thực trạng công tác nhận diện rủi ro trong cho vay tại chi nhánh

Hiện nay tại Chi nhánh, nhận dạng rủi ro cho vay chủ yếu

được thực hiện thông qua các công tác:

+ Tiếp xúc, trao đổi với khách hàng ;

+ Phân tích hồ sơ đề nghị vay vốn;

+ Phân tích báo cáo tài chính

2.3.3 Thực trạng đo lường rủi ro tín dụng trong cho vay

Chi nhánh chưa có công cụ đo lường chi tiết từng loại rủi ro tín dụng mà chỉ đo lường chung chung dựa vào cảm tính của CBTD,

từ đó gây khó khăn cho việc ra quyết định cho vay và nhận biết rủi

ro

Hiện nay, ABBANK Đà Nẵng áp dụng mô hình đánh giá và

đo lường rủi ro tín dụng trong cho vay thông qua hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ theo Quy định về xếp hạng khách hàng doanh nghiệp

và quy định về xếp hạng khách hàng thể nhân ABBANK Đà Nẵng ban hành

 Đối với khách hàng cá nhân: Chi nhánh chấm điểm theo

các tiêu chí sau:

 Chỉ tiêu định tính: Tư cách pháp nhân, Độ tuổi, số người sống phụ thuộc, tình trạng nhà ở, tình trạng hôn nhân, loại công việc, trình độ học vấn, thời gian cư trú, phương tiện đi lại, quan hệ tín dụng với ABBANK Đà Nẵng

 Chỉ tiêu định lượng: Thu nhập hàng tháng, chi phí sinh hoạt, giá trị các khoản nợ

 Đối với khách hàng doanh nghiệp: Chi nhánh xếp hạng

theo các chỉ tiêu sau:

 Chỉ tiêu định tính: vị thế, khả năng cạnh tranh trên thị trường, uy tín, trình độ kinh nghiệm của ban lãnh đạo, quan hệ với

Hiện nay, tại ABBANK Đà Nẵng công tác chấm điểm khách hàng được thực hiện song song với quá trình lập hồ sơ tín dụng đối với 100% khách hàng là cá nhân, hộ kinh doanh; Và định kỳ hàng quý, chi nhánh tiến hành xếp hạng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp Tuy nhiên, công tác chấm điểm, xếp hạng tín dụng chỉ mang tính hình thức, đối phó, không phát huy được chức năng và mục tiêu hỗ trợ cho việc ra quyết định cho vay và quản trị rủi ro mà công tác này hướng đến

Việc xếp hạng tín dụng không phản ánh được chất lượng tín dụng do nguồn dữ liệu để thực hiện việc xếp hạng và chấm điểm chủ yếu dựa vào đánh giá chủ quan của CBTD Trên thực tế, khách hàng

nợ quá hạn vẫn được xếp hạng tín nhiệm BB (tương đối an toàn) Bảng mô tả đánh giá xếp hạng tín dụng được trình bày trong phụ lục 1 đính kèm

2.3.4 Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay

a Kiểm soát rủi ro thông qua các chính sách cho vay: Định

hướng cho vay: Trên cơ sơ định hướng chính sách cho vay của ABBANK Hội sở cùng với việc phân tích môi trường kinh doanh và

năng lực tài chính, ABBANK Đà Nẵng điều chỉnh hoạt động theo các tiêu chí: Chỉ tiêu kiểm soát tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ nợ quá

hạn, tỷ lệ nợ xấu

b Kiểm soát rủi ro thông qua quy trình cho vay:

ABBANK Đà Nẵng áp dụng quy trình tín dụng của ABBANK Hội sở Có thể được mô tả như sau:

Thực tế qua công tác kiểm tra hồ sơ tín dụng của chi nhánh, Kiểm soát nội bộ của ngân hàng đã phát hiện nhiều sai sót trong quá trình cho vay như:

Hồ sơ pháp lý của khách hàng còn dùng bản photocopy chưa qua công chứng, chứng minh nhân dân của khách hàng đã quá hạn sử dụng, một số hồ sơ không nhìn rõ chữ, số nhưng vẫn được cơ quan công chứng sao y; ngày đăng ký thế chấp trước ngày trên hợp đồng tín dụng

CBTD tự ý tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ tín dụng; thiếu chữ ký của khách hàng trên khế ước nhận nợ hoặc hợp đồng tín dụng

Hộ kinh doanh cá thể không có giấy đăng ký kinh doanh, hoặc

có giấy đăng ký kinh doanh nhưng trên thực tế không kinh doanh, không có biên lai nộp thuế cho cơ quan thuế

Hồ sơ vay vốn của khách hàng không có kế hoạch sản xuất kinh doanh, không có phương án trả nợ hoặc nếu có thì lập sơ sài để đối phó, thiếu báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Đối với các doanh nghiệp, cán bộ tín dụng hầu như không phân tích đầy đủ các thông số tài chính hoặc có tính các chỉ số tài chính nhưng không phân tích kỹ, không đối chiếu với các số liệu trung bình ngành Ngoài ra, sau khi giải ngân khách hàng không bổ

sung hóa đơn, chứng từ sử dụng vốn vay, hóa đơn chứng từ mang tính đối phó

Tài sản thế chấp được định giá quá cao

Xác định thời hạn cho vay không hợp lý, dẫn đến tình trạng khách hàng không trả được nợ

Báo cáo thẩm định cho vay còn sơ sài, không nêu các tiêu chí

cụ thể để chứng minh phương án sản xuất kinh doanh, phương án sản xuất kinh doanh có khả thi hay không, lợi nhuận thu được từ phương

án được tính ra sao mà chủ yếu là đánh giá chung chung

Chính những bất cập nêu trên trong quy trình cấp tín dụng cho thấy đây là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ rủi

ro tín dụng trong cho vay tại chi nhánh

c Kiểm soát rủi ro thông qua quy chế cho vay

Quy chế cho vay và đảm bảo tiền vay của ABBANK được xây dựng dựa trên quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng theo quyết định 1627/2001/QĐ – NHNN ngày 31/12/2001 và tỷ

lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng theo thông

tư 13/2010/TT – NHNN ngày 20/5/2010 Việc chấp hành quy chế cho vay của chi nhánh Đà Nẵng còn một số bất cập sau:

Việc xác định nhóm khách hàng có liên quan còn mang tính chủ quan, không chính xác, chủ yếu dựa trên thông tin khách hàng cung cấp; hoặc CBTD cố tình khai báo không chính xác

Cho vay vượt hạn mức phê duyệt của chi nhánh là 1 tỷ đồng trên một khách hàng

d Kiểm soát rủi ro trong cho vay ngắn hạn thông qua quy chế bảo đảm tiền vay và quy trình định giá TSĐB

Tại ABBANK Đà Nẵng, việc định giá tài sản đảm bảo do tổ