Phân tích hành vi ứng xử qua tính cách cá nhân

Các cá nhân khác nhau có hành vi cư xử và làm việc khác nhau, đó là do mỗi người có tính một cách riêng biệt và điều đó có tác động tới các mối quan hệ và hiệu quả công việc của mỗi ngườ

PHÂN TÍCH HÀNH VI ỨNG XỬ QUA TÍNH CÁCH CÁ

NHÂN

I GIỚI THIỆU

Trong môi trường tổ chức, con người thể hiện rất nhiều loại hành vi Các

cá nhân khác nhau có hành vi cư xử và làm việc khác nhau, đó là do mỗi người

có tính một cách riêng biệt và điều đó có tác động tới các mối quan hệ và hiệu quả công việc của mỗi người

Tính cách cá nhân thường được liên tưởng đến mô hình ổn định trong các hành vi cư xử và tính thống nhất trong suy nghĩ dùng để giải thích xu hướng cư

xử của một con người Trong thực tế, có những bằng chứng xác thực rằng các giá trị và các đặc điểm tính cách có mối tương quan và tương hỗ Do đó các hành vi cá nhân chịu ảnh hưởng quan trọng của các đặc tính vững chắc như đạo đức, tính đa văn hóa và các giá trị khác

Bên cạnh đó, một đặc điểm cá nhân khác cũng có sự tồn tại ổn định lâu dài là cá tính Cá tính bao gồm cả các nhân tố chủ quan và khách quan Các trạng thái bên trong thể hiện những suy nghĩ, các giá trị và các tính cách bẩm sinh Còn các tính cách biểu hiện ra bên ngoài có thể quan sát được và chúng ta

có thể dựa vào đó để nhận biết tính cách con người Ví dụ như qua cách giao tiếp của một người với người khác, chúng ta có thể nhận biết được đó là người hướng ngoại hay hướng nội Tuy nhiên, có thể thấy tính cách chỉ giải thích xu hướng của hành vi vì hành vi không phải lúc nào cũng đồng nhất với tính cách của mỗi con người trong mọi hoàn cảnh Cá tính sẽ không còn rõ rệt nữa trong các hoàn cảnh như tồn tại các quy tắc, hệ thống thưởng phạt, các điều kiện khác chi phối…

Các điều kiện bên ngoài và tính cách có những ảnh hưởng tới hành vi cá nhân Và với mỗi người, các giá trị về đạo đức, văn hóa và các giá trị khác có tầm ảnh hưởng quan trọng, tác động tới định hướng nghề nghiệp, tới hành vi nơi công sở

II PHÂN TÍCH

* Cơ sở

- Nguồn gốc tính cách cá nhân

Đã có nhiều mô hình tính cách cá nhân và đằng sau đó tồn tại những cuộc tranh luận giữa các nhà tâm lý học về nguồn gốc của tính cách Có vài học giả trung thành với học thuyết rằng tính cách cá nhân là do bộ gen quyết định Họ đưa ra bằng chứng rằng tính cách cá nhân có liên quan trực tiếp tới một số phần xác định của não bộ, và các phản ứng hóa học diễn ra trong cơ thể Các nhà tâm

lý học theo trường phái cách tân đã tiến thêm một bước quan trọng quan điểm của mình bằng cách giải thích tính cách cá nhân được định hình bởi sự ra đời của tiến bộ xã hội Các nhà tâm lý học khác, không phủ nhận ảnh hưởng của di truyền học, biện luận rằng môi trường mà chúng ta đang sống có ảnh hưởng tới tính cách Tính cách của chúng ta phát triển phần nào qua các giao tiếp xã hội lúc còn nhỏ Tính cách cá nhân cũng có thể phát triển thông qua các giao tiếp với

xã hội và các kinh nghiệm sống sau này trong cuộc đời

- Năm loại chính của tính cách cá nhân - năm mảng lớn của của nhân

cách

Tận tâm (conscientiousness) là những người thận trọng, đáng tin cậy và

có lý trí Con người thiếu tận tâm thường là người bất cẩn, không rõ ràng, thiếu ngăn nắp và thiếu trách nhiệm

Dễ chấp nhận (agreeableness) là những người có tính cách lịch thiệp,

bản chất tốt, biết cảm thông và chia sẻ Vài học giả thích gọi kiểu tính cách này

là “thân thiện, dễ gần” Những người với chỉ số dễ chấp nhận thấp, có xu hướng không hòa đồng, dễ nổi nóng và thiếu kiên nhẫn

Lo âu (neuroticism) là người rất hay phiền muộn, không thân thiện,

chán nản và hay thiếu tự tin Ngược lại, những người ít lo âu có độ ổn định cảm xúc cao thường tự tin, cẩn thận và bình tĩnh

Sẵn sàng học hỏi (openness to experience) là những người nhạy bén,

linh động, sáng tạo và ham học hỏi Ngược lại là những người thường không thích sự thay đổi, khó chấp nhận ý tưởng mới và cứng nhắc trong hành động

Hướng ngoại (extroversion) là những người thường thích di chuyển,

hay chuyện, chan hòa và quyết đoán Những người hướng nội thường trầm lặng, nhút nhát và cẩn trọng; họ hướng suy nghĩ hơn vào những ý tưởng

Các mảng tính cách trên có ảnh hưởng nhất định tới hành vi và hiệu quả công việc Ví dụ như: Những người có khả năng ổn định cảm xúc cao làm việc tốt hơn những người khác trong môi trường làm việc stress; Những người có khả năng chấp nhận cao thường có thiên hướng xử lý các mối quan hệ đồng nghiệp, khách hàng và giải quyết mâu thuẫn tốt hơn; Những người tận tâm đặt mục tiêu cá nhân cao hơn cho bản thân mình, làm việc siêng năng hơn, và đạt kết quả cao hơn…

- Phương pháp đánh giá MBTI

MBTI là một trong những phương pháp đánh giá tính cách cá nhân phổ biến nhất trong môi trường làm việc MBTI được xây dựng dựa trên lý thuyết

về con người, phân biệt cách con người cảm nhận về môi trường xung quanh cũng như tiếp nhận và xử lý thông tin

Việc đánh giá này dựa trên 4 tiêu chí sau:

1 Hướng ngoại (E) - Hướng nội (I)

2 Giác quan (S) - Trực giác (N)

3 Lý trí (T) - Cảm tính (F)

4 Đánh giá (J) - Lĩnh hội (P)

Kết hợp 4 tiêu chí trên là một loại tính cách con người Và từ 4 tiêu chí này Myers - Briggs đưa ra 16 loại tính cách khác nhau Tuy nhiên, các loại tính cách cho thấy xu hướng của con người, chứ không nhất thiết là cách họ cư xử mọi lúc

* Tính cách bản thân

Thông qua bài tập trắc nghiệm BIG 5 và MBTI đã giúp cho tôi hiểu hơn đặc điểm tính cách của bản thân Từ đó tôi sẽ có cơ sở để xem xét và định hướng tốt hơn cho các hành vi cư xử của mình

- Qua vi ệ c tr ả l ờ i các câu h ỏ i bài t ậ p tr ắ c ng hi ệ m “M ườ i đ i ể m ghi nh ậ n tính cách cá nhân” - BIG 5, tôi nhận thấy:

Tôi là người hướng ngoại và nhiệt huyết Kết quả này cũng đúng với

trường hợp trắc nghiệm của MBTI Khi còn là sinh viên một trường đại học, tôi tham gia nhiệt tình vào các hoạt động của lớp, và cùng với tập thể lớp đoàn kết, chúng tôi đã đóng góp sự nhiệt huyết của mình để phát triển các chương trình hoạt động của trường Tôi cảm thấy mình muốn tham gia vào các hoạt động tập thể và sẽ cảm thấy chán nản khi bị cắt mối giao tiếp với thế giới bên ngoài Do

đó, tôi không thích các mối quan hệ và giao tiếp một - một, tôi thích sự đa dạng trong mối quan hệ con người và tôi thường cởi mở, thường hay được khích lệ bởi con người hay sự việc bên ngoài Với tính cách hướng ngoại của mình, đôi khi tôi mới có những suy nghĩ kỹ trước khi hành động, còn tôi thường có xu hướng hành động rồi mới suy xét Đây là một điều tôi cảm thấy không tốt trong tính cách của mình Tôi không muốn tất cả các hành động của mình đều phải xem xét kỹ vì sẽ có lúc sẽ không có thời gian, tôi chỉ muốn mình nên có xu

hướng là nghĩ rồi làm, như thế hiệu quả trong lời nói và công việc sẽ tốt hơn.

Và với “tôi tự thấy mình hướng ngoại, nhiệt huyết” này, tôi chỉ đánh giá mình ở mức “đồng ý”

Tôi là người thích tranh luận và không thích chỉ trích Do vậy, tôi để

đánh giá “trung lập” với chỉ tiêu này Trong đa phần các trường hợp, chỉ trích là hành động không hay, còn tranh luận, với ý nghĩa tích cực thì với tôi đó là một điều cần thiết Tranh luận ở đây không phải là mọi người có sự ganh ghét nhau rồi dẫn đến bất hòa và tranh luận; mà nó có nghĩa là có sự hòa thuận nhưng lại không đồng nhất một vấn đề nào đó và dẫn đến có tranh kuận, còn mọi người vấn đề cao lợi ích chung của tập thể, của tổ chức

Tôi là người rất đáng tin cậy và tự chủ Với tôi, chữ “Tín” rất quan trọng

trong cuộc sống Tôi luôn giữ sự tín nhiệm và lòng tin của mọi người với mình, luôn luôn đề cao nó Những lời nói của tôi luôn đi đôi với việc làm Tôi nghĩ, có như thế mọi người mới có sự tôn trọng, và sẽ cùng tôi xây dựng những mối quan hệ tốt, cùng xây dựng một tổ chức vững mạnh

Tôi “đồng ý” mình là người lo lắng, dễ phiền muộn Đây là một điều

không tốt trong tính cách của tôi Đôi khi tôi thường hay lo lắng quá mức với một vấn đề và có khi còn hay thể hiện ra, và như thế mọi người sẽ thấy tôi phiền muộn, tôi có thể sẽ ảnh hưởng tới công việc, tới tập thể Vì đó là tính cách không tốt của mình nên tôi đã và sẽ cố gắng có xu hướng ổn định cảm xúc, lạc quan hơn trong mọi vấn đề, mọi tình huống Như thế các mối quan hệ và hiệu quả công việc sẽ tốt hơn

Tôi sẵn sàng trải nghiệm những thử thách nhưng chưa là một con người phóng khoáng Trong công việc và cuộc sống, luôn có những thử thách với mỗi

người, và tôi sẵn sàng để trải nghiệm nó Nhưng vẫn có tính cách lo lắng nên tôi vẫn chưa có sự phóng khoáng trong những hành động của mình Với tôi, sự

phóng khoáng nhất định sẽ mang đến sự thoải mái trong hành động và tôi luôn

có xu hướng xây dựng như thế

Tôi là người không “Kín đáo, trầm lặng” Đôi khi tôi hay bị thể hiện ra

những cảm xúc lo lắng của mình Và như thế tôi đã làm ảnh hưởng tới công việc của tập thể Thế nên tôi luôn cố gắng làm chủ cảm xúc, kiểm soát hành động ở mức có thể Với tính “Trầm lặng” thì tôi hoàn toàn không Tôi là người

có tính tập thể, hướng ngoại, nên luôn hòa đồng, tham gia tích cực vào các hoạt động của tổ chức

“Cảm thông và nồng ấm” - tôi có thể thấy mình rất có tính cách này Tôi

luôn có mong muốn được đem những niềm vui, có thể chỉ là nhỏ, đến cho những người thân, bạn bè, đồng nghiệp; lắng nghe những chia sẻ của mọi người

và có những lời khuyên chân thành với họ Và tôi thực sự thấy ý nghĩa ở những

câu nói… “Nếu một ngày bạn muốn khóc…hãy gọi cho tôi…tôi không hứa sẽ

làm bạn cười…nhưng tôi hứa sẽ khóc cùng bạn…”… Có thể cách đó không

phải là cách tốt nhất để chia sẻ, nhưng chỉ cần nghe thấy câu nói đó, tôi chắc chắn rằng người nghe sẽ cảm thấy sự cảm thông và nồng ấm sâu sắc từ người nói

Tôi không phải là người thiếu ngăn nắp và bất cẩn Có thể có những lúc

hành động của tôi chưa có sự cân nhắc, nhưng trong xu hướng của mình, tôi luôn cố gắng để không là người bất cẩn Với tính cách “Ngăn nắp”, tôi không phải là người rất ngăn nắp nhưng cũng không phải là bừa bộn trong công việc

Tôi là người khá điềm tĩnh nhưng cảm xúc chưa phải là ổn định nên tôi

để “Trung lập” với tính cách cá nhân này.

Với chỉ tiêu cuối cùng trong bảng đánh giá, tôi tự thấy mình phản đối lại tính cách “Nguyên tắc, ít sáng tạo” Tôi không phải là người sống nguyên tắc,

dập khuân Tôi luôn muốn xây dựng sự phóng khoáng trong hành động của mình, và có xu hướng đổi mới, tìm cách thích hợp nhất để giải quyết công việc

Qua bảng trắc nghiệm MBTI tôi tìm thấy bốn chữ cái biểu hiện tính cách của bản thân là: ENFJ: Có trực giác, cảm xúc mang tính hướng ngoại, cảm tính và

đánh giá

Cũng giống như kết quả của bảng BIG 5, tôi là một người có tính cách hướng ngoại, nhiệt huyết Tinh thần của tôi sống với tương lai, chú ý tới các cơ hội tương lai Tôi sử dụng nhiều hơn các đặc điểm trực giác: sử dụng trí tượng

và khám phá các triển vọng mới là bản năng tự nhiên; tính gợi nhớ của tôi nhấn mạnh vào sự bố trí, ngữ cảnh và các mối liên kết; tôi sẽ ứng biến giỏi hơn dựa vào các hiểu biết mang tính lý thuyết và thoải mái hơn với sự không cụ thể, phải đoán biết ý nghĩa

Trong việc hình thành sự phán xét, tôi lựa chọn nhiều hơn về cảm tính Tôi bị lẫn cảm xúc cá nhân trong công việc, nhạy cảm với nhu cầu và phản ứng của con người, không thoải mái với mâu thuẫn nên có những phản ứng tiêu cực với sự không hòa hợp

Với thế giới bên ngoài, tôi có tính cách đánh giá Tôi luôn cố gắng xây dựng kế hoạch cụ thể trước khi hành động, sử dụng các mục tiêu, thời hạn và chu trình để làm việc hiệu quả nhất

Từ kết quả đánh giá dựa vào hai bảng BIG 5 và MBTI, tôi có thể tự thấy

được rằng tính cách của mình có những mặt tốt nhưng vẫn tồn tại nhiều điểm yếu Là một người hướng ngoại và nhiệt huyết, luôn sẵn sàng trải nghiệm; không trầm lặng, thích tranh luận, không chỉ trích; điềm tĩnh, cảm thông, nồng

ấm và rất đáng tin cậy; tính cách ngăn nắp nhưng không nguyên tắc; tuy nhiên cảm xúc của tôi vẫn chưa ổn định, tôi chưa kín đáo, và đôi khi dễ bị lo lắng, phiền muộn gây ảnh hưởng không tốt đến các mối quan hệ và công việc Từ

việc tự nhận thức này, tôi sẽ có cơ sở để định hướng các hành vi trong tương lai của mình được hoàn thiện hơn

III KẾT LUẬN

BIG 5 và MBTI là hai công cụ giúp cho cá nhân mỗi con người chúng ta

có thông tin về sở thích, những định hướng… để từ đó có thể chọn những nghề nghiệp và vị trí công tác phù hợp - đây là một trong những yếu tố cơ bản để phát triển tối đa tiềm năng và khả năng của một con người

Sau khi nghiên cứu “Hành vi và tính cách cá nhân” trong môn “Quản trị hành vi tổ chức”, được tiếp cận với những kiến thức lý luận và những ví dụ minh họa thực tiễn, đặc biệt là với những học thuyết nghiên cứu tính cách con người hiện đại giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tính cách hành vi của mình, giúp hình thành phát triển, điều chỉnh tính cách cá nhân, ứng xử thích hợp với những tình huống cụ thể Từ đó tạo cho chúng ta có thêm động lực phấn đấu vươn tới

sự phát triển toàn diện nhằm ngày càng hoàn thiện mình hơn

PHỤ LỤC Học viên: TRẦN VĂN NAM TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Giáo trình “Quản trị Hành vi Tổ chức” – Tài liệu lưu hành nội bộ của Chương trình Đào tạo Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh Quốc tế - Đại học Griggs, Hoa kỳ;

2.Allport, G W & Odbert, H S (1936) Trait names: A psycholexical study Psychological Monographs, 47, 211

3.Cattell, R B (1957) Personality and motivation: Structure and measurement New York: Harcourt, Brace & World Journal

of Personality Disorders

4.Cattell, R B (1946) The description and measurement of personality New York: Harcourt, Brace, & World

5 Tupes, E C., & Christal, R E (1961) Recurrent personality factors based on trait ratings USAF ASD Tech Rep No 61-97, Lackland Airforce Base, TX: U S Air Force

Big Five personality traits (2009, July 18) In Wikipedia, The Free Encyclopedia Retrieved 10:49, July 18, 2009, from

title=Big_Five_personality_traits&oldid=302753158

7.http://ipip.ori.org/new2413Items.htm

8.http://www.personal.psu.edu/~j5j/IPIP/

BIG 5

Mười điểm ghi nhận tính cách cá nhân

Một số tính cách cá nhân (có thể đúng hoặc không đúng với bạn) được liệt kê trong bảng dưới đây Hãy đánh dấu vào các ô tương ứng bên cạnh mỗi câu để thể hiện sự đồng ý hay không đồng ý của bạn với nó Bạn nên đánh dấu thể hiện sao cho các mức độ của mỗi tính cách phù hợp nhất với mình ngay cả khi có một tính cách khác phù hợp hơn nó

1 = Cực kỳ phản đối

2 = Rất phản đối

3 = Phản đối

4 = Trung lập

5 = Đồng ý

6 = Rất đồng ý

7 = Cực kỳ đồng ý

Tôi tự thấy mình

1 Hướng ngoại, nhiệt

huyết

x

4 Lo lắng, dễ phiền

muộn

x

5 Sẵn sàng trải nghiệm,

một con người phóng

khoáng

x

6 Kín đáo, trầm lặng x

8 Thiếu ngăn nắp, bất

cẩn

x

10 Nguyên tắc, ít sáng

tạo

x

MBTI

Tính cách cá nhân – Bản đánh giá học viên bắt đầu ở đây:

Q1 Nguồn năng lượng định hướng tự nhiên nhất của bạn là gì? Mỗi con người đều có hai mặt Một mặt hướng ra thế giới bên ngoài của hành động, của sự nhiệt tình, con người, và sự vật Một mặt khác lại hướng vào thế giới bên trong

của suy nghĩ, mối quan tâm, sáng tạo và sự tưởng tượng

Đây là hai mặt khác biệt nhưng không thể tách rời của bản chất con người, hầu hết

mọi người đều thiên về nguồn năng lượng của thế giới bên trong hay bên ngoài

một cách tự nhiên Vì vậy một mặt nào đó của họ, có thể là Hướng ngoại (E) hoặc Hướng nội (I), sẽ dẫn dắt sự phát triển tính cách và đóng vai trò chủ đạo trong

hành vi của họ

Tính cách hướng ngoại

 Hành động trước, suy nghĩ/ suy xét sau

 Cảm thấy chán nản khi bị cắt mối giao

tiếp với thế giới bên ngoài

 Thường cởi mở và được khích lệ bởi con

người hay sự việc của thế giới bên ngoài

Tính cách hướng nội

 Nghĩ/ suy xét trước, rồi mới hành động

 Thường cần một khoảng "thời gian riêng tư" để tái tạo năng lượng