Có 3 người tham gia hội thoại; - Người báo tin là vai dưới - Thầy đề là cấp dưới của quan - Quan là vai trên của tất cả những người tham gia hội thoại... Xác định vai xã hội của một học
Trang 2Bằng hiểu biết của em, hãy xác định tình huống nào
sau đây là hội thoại:
Trang 4Rồi ngồi xếp bài lại, quay gối dựa sang
bên tay phải, nghiêng mình bảo thầy đề lại:
- Có ăn không thì bốc chứ!
Thầy đề vội vàng:
- Dạ, bẩm, bốc
(Sống chết mặc bay Phạm Duy Tốn)
Đoạn văn trên có mấy người tham gia hội thoại?
Hãy chỉ ra vai xã hội của những người đó.
Có 3 người tham gia hội thoại;
- Người báo tin
là vai dưới
- Thầy đề là cấp dưới của quan
- Quan là vai trên của tất cả những người tham gia hội thoại.
Trang 51 Cháu van ông , nhà cháu mới tỉnh được một lúc , ông tha cho !
2 Chồng tôi đau ốm , ông không được phép hành hạ !
3 Mày trói ngay chồng bà đi , bà cho mày xem !
Cháu – ông Dưới - trên
Bà - mày Trên - dưới
1 Cháu van ông , nhà cháu mới tỉnh được một lúc , ông tha cho !
2 Chồng tôi đau ốm , ông không được phép hành hạ !
3 Mày trói ngay chồng bà đi , bà cho mày xem !
Bài tập nhanh:
Bài tập nhanh: Hãy chỉ ra vai xã hội trong ví dụ sau.
Trang 6Xác định vai xã hội của một học sinh lớp 8
trong các mối quan hệ gia đình và xã hội.
Anh chị
Em
Ở trường (ngoài xã hội)
Thầy cô
Anh chị khối 9 Bạn cùng khối Bạn cùng lớp khối 6,7Các em
Vai dưới Vai trên Vai dưới Ngang -
sơ
Ngang - thân
Vai trên
Đa dạng, nhiều chiều
Mức độ quen biết Tuổi
tác
Trang 7Quan hệ trên- dưới,
ngang hàng
Quan hệ thân- sơ
Quan hệ
xã hội
đa dạng, phức tạp
Vai xã hội đa dạng, nhiều chiều
Trang 8
Hội thoại
Ít nhất phải có hai người tham gia
Phương tiện chủ yếu là ngôn ngữ
Xác định và giữ đúng vai của mình
* Lưu ý: Khi tham gia hội thoại mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp
Trang 9HỊCH TƯỚNG
Trang 10Các chi tiết thể hiện
sự nghiêm khắc: Nay các ngươi
nhìn chủ nhục
mà không biết
lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn…
Trang 11
Nếu các ngươi biết
chuyên tập sách
theo lời dạy bảo của
ta, thì mới phải đạo
thần chủ…Ta viết
bài hịch này để các
ngươi biết bụng ta.
Các chi tiết biểu hiện
sự khoan dung
Trang 12Bài tập 2: Đọc đoạn trích trong SGK và thực hiện theo yêu cầu câu hỏi:
Hạc” , hãy xác định vai xã hội của 2 nhân vật tham gia
cuộc hội thoại trên!
Trang 13
Xét về
điạ vị
xã hội
Xét về tuổi tác
Trang 14b/ Tìm những chi tiết trong lời hội thoại của nhân vật, qua lời miêu tả của nhà văn cho thấy thái độ vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân vật ông giáo đối với Lão Hạc?
Trong cử chỉ: Ông giáo nói với Lão Hạc những lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão, mời lão hút thuốc, uống nước, ăn khoai
Trong lời lẽ:
- gọi “cụ” xưng hô gộp: “ ông - con mình”
thể hiện sự kính trọng người già
- xưng là “tôi” thể hiện quan hệ bình đẳng
Trang 15
c/ Những chi tiết nào trong lời thoại của Lão Hạc và lời
miêu tả của nhà văn nói lên thái độ vừa quí trọng vừa thân
tình của Lão Hạc đối với ông giáo?
Lão Hạc gọi người đối thoại với
mình là “ông giáo” ,dùng từ
“dạy” thay cho từ nói, thể hiện
sự tôn trọng; xưng hô gộp 2
người là “chúng mình”; các câu
nói cũng xuề xoà:“nói đùa thế”.
Thể hiện
sự thân tình.
Trang 16d/ Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng không vui và sự giữ ý của Lão Hạc?
- “Cười gượng”,
“cười đưa đà”
- Khéo léo từ chối
việc ở lại ăn
khoai, uống nước
với ông giáo
Lão Hạc có nỗi buồn, ý thức được rằng có 1
khoảng cách giữa mình đối với người đối thoại
Phù hợp với tâm trạng lúc ấy và tính khí khái của Lão Hạc
Trang 17B
Trang 18Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng trong các câu sau:
2 Một người cha nói chuyện với một người con về công việc gia đình Trong cuộc hội thoại đó, quan hệ giữa hai người là quan hệ gì?
A Quan hệ gia đình B Quan hệ tuổi tác
C Quan hệ chức vụ xã hội D
Quan hệ họ hàng
1 Trong hội thoại người có vai xã hội thấp phải có
thái độ ứng xử với người có vai xã hội cao như thế
nào?
A Ngưỡng mộ B Kính trọng
C Sùng kính D Thân mật.
Trang 19Bài tập 3:Thuật lại một cuộc trò chuyện mà em đã được đọc,đã
chứng kiến hoặc đã tham gia Phân tích vai xã hội của những người tham gia cuộc thoại, cách đối xử của họ với nhau thể hiện qua lời thoại và qua những cử chỉ, thái độ kèm theo lời
Chuyện kể, một vị quan lớn đi qua trường học cũ của mình liền ghé vào thăm Khi gặp người thầy cũ nay đã già, vị quan lớn liền kính cẩn chào:
- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là … Người thầy giáo già hoảng hốt:
- Dạ bẩm quan lớn, ngài là …
- Thưa thầy, với thầy con vẫn là đứa học trò nhỏ ngày xưa Con có được ngày hôm nay chính là nhờ sự giáo dục ngày nào của thầy…
- Hữu Mai, Chuyện ngày xưa
Trang 20-+ Quan hệ tuổi tác: Người thầy – Vai trên
Học trò – Vai dưới
+ Quan hệ xã hội:
Thầy giáo – Vai trênHọc trò – Vai dướiQuan lớn - vai trên Người dân - vai dưới
Trang 21* Đối với bài học tiết này:
+ Học thuộc ghi nhớ SGK/94.
+ Xem lại bài tập đã làm trên lớp.
+ Tìm ví dụ có sử dụng hội thoại
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
- Chuẩn bị bài “Hội thoại (tt)”.
+ Đọc ví dụ SGK, Trả lời câu hỏi sau các ví dụ + Xem trước bài tập.