Bài 26. Hội thoại

… Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh

Chào mừng các thầy cô

về dự giờ thăm lớp

M«n ng÷ v¨n 8 TRƯỜNG THCS LÊ HỒNG PHONG

 - Dạo này, bố thấy điểm môn Toán của con hình như chưa được tốt lắm Sắp thi rồi, con cần cố gắng hơn nữa Hay là con sang nhờ bạn…

 Ông Nam chưa nói hết câu, Hoà đã vùng vằng đứng dậy và làu bàu:

 - Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!

 * Vai xã hội:

 * Thái độ:

Hãy xác định vai xã hội trong đoạn hội thoại trên?

Nhận xét về cách xử sự của người con?

người con vô lễ với bố

TIẾT : 112

( TiÕp theo)

1 Ví dụ: Đoạn trích sgk

Một hôm cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến (…)

Tôi cũng đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

…Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi.Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa chovà thăm em bé chứ.

( …)Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?

( …)

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chã nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ,

có hàng, người ta hỏi đến chứ?

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

Một hôm cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch của cô tôi kia,

tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến (…)

Tôi cũng đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

…Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ

(…) Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?

( …)

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chã nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?

.

- Hồng! Mày có nuốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không? -Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu! -Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu …

-Vậy mày hỏi cô Thông …

-Mấy lại rằm tháng tám lần này là giỗ đầu cậu mày …

+ Bé Hồng: 2 lần:

-Không! Cháu không muốn vào…

-Sao cô biết mợ con có con?

+ Bà cô: 5 lần:

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1.Ví dụ:

* Nhận xét:

 - Bà cô : 5 lần nói

 - Bé Hồng:

 + 2 lần nói

 + 2 lần im lặng -> Bộc lộ

thái độ bất bình trước lời nói

cay độc của người cô

 - Bé Hồng: không cắt lời của

người cô khi bà đang nói ->

Hồng xác định được vai xã hội

của mình và giữ lễ phép, lịch

sự đối với người trờn

Tiết 112: Tiếng việt:

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1.Vớ dụ:

* Nhận xột:

Đọc các tình huống, nhận xét về các nhân vật tham gia

hội thoại ?

TH 2: Cha mẹ đang bàn bạc với nhau về vấn đề kinh tế trong gia đình

Người con ngồi gần đó nói xen vào câu chuyện của cha mẹ khiến cha mẹ rất bực mình.

TH 1: - Dạo này, bố thấy điểm môn văn của con hình nh ư chưa được tốt lắm Sắp thi rồi, con cần cố gắng hơn nữa Hay là con sang Ông Nam chưa nói hết câu, Hoà đã vùng vằng đứng dậy và làu bàu:

- Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!

TH 3 :Trong một buổi thảo luận ở lớp ,cô giáo yêu cầu học sinh A phát

biểu ý kiến về một vấn đề, A chưa kịp trình bày thì học sinh B vội vàng đưa ra ý kiến của mình về lĩnh vực đó

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1.Vớ dụ:

* Nhận xột:

TH 1: - Dạo này, bố thấy điểm môn văn của con hình nh ư

chưa được tốt lắm Sắp thi rồi, con cần cố gắng hơn nữa Hay

là con sang

Ông Nam chưa nói hết câu, Hoà đã vùng vằng đứng dậy và

làu bàu:

- Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!

 => - Bố vai trên “ Chưa nói hết câu”…

 - Con vai dưới, “vùng vằng…làu bàu” nói cắt lời của bố…-> thái

độ không lễ phép với bố, không tuân thủ lượt lời trong hội thoại.

Tiết 112: Tiếng việt:

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1.Vớ dụ:

* Nhận xột:

TH 2: Cha mẹ đang bàn bạc với nhau về vấn đề kinh

tế trong gia đình Người con ngồi gần đó nói xen

vào câu chuyện của cha mẹ khiến cha mẹ rất bực mình

 => Người con đã nói chêm vào cuộc hội thoại của

cha mẹ -> không lễ phép và vi phạm vào lượt lời, vì Người con không có quyền đ ợc nói khi không

tham gia đối thoại, Người con chỉ có mặt ở đó

nghe cuộc đối thoại mà thôi

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1.Vớ dụ:

* Nhận xột:

TH 3: Trong một buổi thảo luận ở lớp ,cô giáo yêu

cầu học sinh A phát biểu ý kiến về một vấn đề, A chưa kịp trình bày thì học sinh B vội vàng đưa ra ý kiến của mình về lĩnh vực đó

 => Học sinh B nói tranh lượt lời của học sinh

A

 -> không tôn trọng lượt lời của cuộc thoại

Tiết 112: Tiếng việt:

HỘI THOẠI (tiếp theo)

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1.Vớ dụ:

* Nhận xột:

* Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ

I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI

HỘI THOẠI (tiếp theo)

1.Ví dụ:

TÊt Tè )

N/vËt Lượt lêi–Giäng ®iÖu, cö chØ,

Chị Dậu 9 lượt:- 3 lần nói với bà lão láng giềng (cháu / cụ)

-5 lần nói với cai lệ và người nhà lí trưởng (cháu / ông; Tôi / ông; bà / mày)

-1 lần nói với anh Dậu

Thông minh, nhẫn nhịn, sẵn sàng chống trả

Cai lÖ 6 lượt: - Thét, quát, hầm hè …

- Ông – thằng / mày

Hống hách, thô bạo, lỗ mãng

a) Xét về sự tham gia hội thoại:

- Số lượt lời của cai lệ và Chị Dậu là nhiều nhất

- Số lượt lời của người nhà lí trưởng ít hơn

- Anh Dậu chỉ nói với chị Dậu sau khi cuộc xung đột đã kết thúc

- Kẻ duy nhất cắt lời người khác trong cuộc hội thoại này là cai lệ

 b) Xét về cách thể hiện vai xã hội:

 - Chị Dậu từ chỗ nhún nhường, gọi cai lệ là ông xưng cháu đã vùng lên gọi cai lệ là mày, xưng bà.

 - Từ đầu đến cuối cai lệ tỏ ra hống hách, thô bạo, tàn nhẫn còn tên

người nhà lí trưởng có phần giữ gìn hơn như ng cũng tỏ thái độ mỉa mai

 - Anh Dậu: Sợ hãi, cam chịu.

Bài tập 1: Tìm hiểu tính cách nhân vật qua cách miêu tả cuộc thoại giữa các nhân

vật trong đoạn trích Tức n ớc vỡ bờ (“Tắt đèn” - Ngô Tất Tố )

Tiết 112: Tiếng việt:

HỘI THOẠI (tiếp theo)

II LUYỆN TẬP

qua trích đoạn “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố.

tháo vát nên nói nhiều, nói giọng hồn

nhiên

Sợ hãi, đau đớn nên nói ít, nói ngắn

Đau đớn vì sắp mất con nên hầu như không nói, nói rất ít

Tô đậm nỗi bất hạnh của một đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ sắp phải rời tổ ấm gia đình

Sự hồn nhiên, ngây thơ, hiếu thảo của đứa con càng làm cho người mẹ đau lòng hơn khi sắp phải bán nó

7

Nói nhiều, nói dài để thuyết

phục con

Bài tập 3: Sự im lặng của nhân vật “tôi”

lòng nhân hậu của em mình

Vì ngỡ ngàng, hãnh diện sau đó là xấu hổ

đó chỉ rõ lượt lời của các nhân vật.

1/ Một chiến sĩ cách mạng bị bắt Giặc tra tấn dã

man nhưng anh vẫn không nói nửa lời.

2/ Một bạn học sinh nhìn thấy kẻ xấu lấy trộm xe đạp của bạn mình Khi đ ược hỏi, bạn học sinh ấy im lặng

không nói nửa lời.

- Sự im lặng trong 2 tình huống trên thể hiện điều gì? Sự im lặng nào là đáng quý, đáng ca ngợi?

Cho hai tình huống sau:

Hội thoại

Trong hội thoại ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi

là lượt lời

Quan

hệ thân – sơ

(theo mức

độ quen biết, thân tình)

định

đúng vai của mình

để chọn cách nói cho phù hợp

Quan hệ xã hội

-Cần tôn trọng lượt lời:

+ Không nói tranh, cắt lời của người khác + Không được nói xen, nói chêm vào lời

người khác.

-Im lặng khi

đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.

H ướng dÉn vÒ nhµ

- Hoµn thµnh c¸c bµi tËp cßn l¹i

- ChuÈn bÞ bµi: LuyÖn tËp đưa yÕu tè biÓu c¶m vµo bµi v¨n nghÞ luËn theo c©u hái sgk.