Bài 26. Hội thoại

… Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tan

rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr rrrrrrrr

 Ông Nam chưa nói hết câu, Hoà đã vùng vằng đứng dậy và làu bàu:

 - Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!

 * Vai xã hội:

 * Thái độ:

Hãy xác định vai xã hội trong đoạn hội thoại trên?

Nhận xét về cách ứng xử của người con?

Bố : vai trên Con :vai dưới.

người con vô lễ với bố

TIẾT : 105

( TiÕp theo)

Một hôm cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến

mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến (…)

Tôi cũng đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

…Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất : lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa chovà thăm em bé chứ.

(…) Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?( …)

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?

.

Ghi nhớ : sgk/ 102

* Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.

* Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói tranh, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác.

* Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ

I L ît lêi trong héi

tho¹i

Bµi tËp 1: T×m hiÓu tÝnh c¸ch nh©n vËt qua c¸ch miªu t¶ cuéc tho¹i gi÷a c¸c nh©n vËt trong ®o¹n trÝch Tøc n íc

Bài tập 1: Tìm hiểu tính cách nhân vật qua cách miêu tả

cuộc thoại giữa các nhân vật trong đoạn trích Tức n ớc

vỡ bờ (“Tắt đèn” - Ngô Tất Tố )

N/vật L ợt lời–Giọng điệu, cử chỉ, lời

Chị

Dậu 9 l ợtthương! :- Tụi van ụng, xin ụng rủ lũng

- Mày trúi chồng bà đi xem nào! Trúi này!

Bà đó van xin mày, mày vẫn khụng tha…

trúi này…!

Đảm đang,nớn nhịn, cam chịu, mạnh

Khỳm nỳm, nịnh

bợ cai lệ, a dua, ăn theo, nhưng lại lờn mặt với chị Dậu…

Bài tập 2 Phõn tớch lượt lời hội thoại của nhõn vật: Chi Dậu và cỏi

Tớ qua trớch đoạn “Tắt đốn” của Ngụ Tất Tố.

tháo vát nên nói nhiều,

giọng hồn nhiên

Sợ hói,

đau

đớn, nên nói

ít, nói ngắn

Đau đớn vì sắp mất con nên hầu

nh không nói, nói rất ít

Tô đậm nỗi bất hạnh của một đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ sắp phải rời tổ ấm gia

đình

Sự hồn nhiên, ngây thơ, hiếu thảo của

đứa con càng làm cho

ng ời mẹ đau lòng hơn khi sắp phải bán nó

7

Nói nhiều nói dài

để thuyết phục con

CÂU HỎI THẢO LUẬN (3 phút)

Tục ngữ phương Tây có câu: Im lặng là vàng Nhưng nhà thơ Tố Hữu lại viết:

Khóc là nhục Rên hèn, van yếu đuối

Và dại khờ là những lũ người câm

Trên đường đi như những bóng âm thầm

Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng.

- Hai nhận xét trên đúng hay sai?

- Theo các em, khi nào “Im lặng là vàng”? Khi nào “im lặng” là “dại khờ, hèn nhát”?

Cả hai nhận xét trên đều đúng, nhưng mỗi nhận xét lại đúng với mỗi hoàn cảnh khác nhau:

- Im lặng là vàng  Khi cần im lặng để giữ bí mật, thể hiện sự tôn trọng người khác.

- Im lặng là dại khờ, là hèn nhát  Khi im lặng trước những hành vi sai trái, bất công.

ĐÁP ÁN

Bài tập 4: Viết một đoạn văn hội thoại ngắn, sau

đó chỉ rõ l ợt lời của các nhân vật.

Sơ đồ hệ thống kiến thức về Hội thoại:

Hội thoại

Trong hội thoại ai cũng đ ợc nói Mỗi lần có một

ng ời tham gia hội thoại nói

đ ợc gọi là

l ợt lời

Quan

hệ thân – sơ

(theo mức

độ quen biết, thân tình)

định

đúng vai của mình

để chọn cách nói cho phù hợp

ời khác.

-Im lặng khi

đến l ợt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.

H íng dÉn vÒ nhµ

- Häc bµi, thuéc ghi nhí

- Hoµn thµnh c¸c bµi tËp cßn l¹i

- ChuÈn bÞ bµi: “Lùa chän trËt tù

tõ trong c©u” chuÈn bÞ theo hÖ thèng c©u hái trong SGK.

Bài tập 3: Sự im lặng của nhân vật “tôi”

lòng nhân hậu của em mình

Vì ngỡ ngàng, hãnh diện sau đó là xấu hổ

1 Ví dụ: Đoạn trích sgk

Một hôm cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch

của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu

và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến

(…)

Tôi cũng đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

…Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi.Tôi lại

im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay

cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

( …)Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?

( …)

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của

mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người

ta hỏi đến chứ?

TH 1 : - Dạo này, bố thấy điểm môn

văn của con hình nh ch a đ ợc tốt lắm

Sắp thi rồi, con cần cố gắng hơn

nữa Hay là con sang

Ông Nam ch a nói hết câu, Hoà đã

vùng vằng đứng dậy và làu bàu:

- Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!

 => - Bố vai trên: Ch a nói hết câu…

cắt lời của bố…-> thái độ không lễ phép với bố, không tuân thủ l ợt lời trong hội thoại.

1/ Một chiến sĩ cách mạng bị bắt Giặc tra tấn dã

man nh ng anh vẫn không nói nửa lời.

2/ Một bạn học sinh nhìn thấy kẻ xấu lấy trộm xe đạp của bạn mình Khi đ ợc hỏi, bạn học sinh ấy im lặng

không nói nửa lời.

- Sự im lặng trong 2 tình huống trên thể hiện điều gì? Sự im lặng nào là đáng quý, đáng ca ngợi?

Cho hai tình huống sau:

Đọc tình huống sau, nhận xét về các

nhân vật tham gia hội thoại ?

kinh tế trong gia đình Ng ời con ngồi gần đó nói xen vào câu chuyện của cha mẹ khiến cha

TH 1: Cha mẹ đang bàn bạc với

nhau về vấn đề kinh tế trong gia

đình Ng ời con ngồi gần đó nói xen vào câu chuyện của cha mẹ khiến cha mẹ rất bực mình.

 => Ng ời con đã nói chêm vào cuộc hội thoại của cha mẹ -> không lễ

phép và vi phạm vào l ợt lời, vì ng ời

không tham gia đối thoại, ng ời con chỉ có mặt ở đó nghe cuộc đối

thoại mà thôi.