Tác dụng của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận và thuyết minh trong văn bản.. -Nâng cao hiểu biết và vận dụng các phương pháp thuyết minh trong việc tạo lập văn bản... 3 Bài
Trang 1Văn bản
ÔN DỊCH THUỐC LÁ ( Văn bản nhật dụng)
Theo Nguyễn Khắc Viện
I Mục tiêu cần đạt:Gíup HS :
- Kiến thức:Mối nguy hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khỏe con người và đạo đức xã hội Tác dụng của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận và thuyết minh trong văn bản
- Kĩ năng :+Đọc- hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết
+ GDMT-KNS: Biết phân biệt tốt - xấu, biết cách từ chối lời mời, bảo vệ môi trường sống
+Tích hợp TLV: tập viết bài văn thuyết minh một vấn đề của đời sống xã hội
- Thái độ : Ý thức cộng đồng, ý thức tuyên truyền không hút thuốc lá
II Chuẩn bị của GV - HS :
GV :+ Bài soạn Hình ảnh minh họa KTDH: Trình bày , hoạt động nhóm
HS: + Đọc,soạn bài Sưu tầm tư liệu về tệ hút thuốc lá
ở địa phương
Tuần 12
Tiết 45
Tuần 12
Tiết 45
ND:
Lớp:81,2,10,11
ND:
Lớp:81,2,10,11
BÀI 12 NỘI DUNG:
2 TV: Câu ghép (tt)
3 TLV: Phương pháp thuyết minh.
MÚC ĐỘ CẦN ĐẠT
-Biết cách đọc – hiểu, nắm bắt các vấn đề xaơ hội
trong một văn bản nhật dụng Có thái độ quyết
tâm phòng chống thuốc lá Thấy được sự thuyết
phục bởi sự kết hợp các phương pháp lập luận và
thuyết minh trong văn bản
-Nắm chắc quan hệ ý nghĩa giươa các vế câu của
câu ghép
-Nâng cao hiểu biết và vận dụng các phương pháp
thuyết minh trong việc tạo lập văn bản
Trang 2
III Tổ chức hoạt động dạy - học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Ngày Trái Đất khởi xướng nhằm mục đích gì? Vì sao càng ngày càng có nhiều nước tham gia?
- Việc dùng bao bì ni lông ở Việt Nam có điều gì đáng chú ý? Liên hệ với tình hình dùng bao bì ni lông ở địa phương em
- Nêu tác hại của bao bì ni lông khi nó không được thu gom hoặc tiêu hủy không đúng quy trình khoa học
3 Bài mới:
HĐ1 :Chúng ta đã biết thế giới chọn ngày 22/4 hàng năm là
Ngày Trái Đất để nhắc nhở ý thức bảo vệ môi trường của tất cả mọi người Và thế giới cũng có một ngày trong năm là Ngày Quốc tế chống hút thuốc lá ( ngày 31/5 hằng năm)
Vì sao hút thuốc lá trở thành đối tượng cả thế giới phải chống lại như vậy? Học bài Ôn dịch, thuốc lá chúng ta sẽ rõ
Hoạt đông của thầy Hoạt động
HĐ2 :HD HS đọc văn
bản và tìm hiểu chú
thích:
-Giới thiệu vài nét
về tác giả
-Hd cách đọc àhs đọc
-Nêu xuất xứ
-Kiểm tra việc đọc
chú thích (lưu ý chú
thích 1,9)
- Đọc văn bản (2HS)
-Phát biểu
-Giải thích chú thích
I Đọc – tìm hiểu chung
1/ Tác giả:
Nguyễn Khắc Viện: (1913-1997), bác sĩ, nhà khoa học nổi tiếng
2/ Tác phẩm:
-Xuất xứ: Trích “Từ thuốc lá đến ma túy – Bệnh nghiện”
- Ôn dịch : sgk
HĐ3: HD đọc hiểu
văn bản :
- HDHS tìm hiểu tên
gọi văn bản?
-HD HS phân tích :
- Để nói về tính
chất nguy hiểm của
thuốc lá, tác giả
có vào đề ngay
không?
-QS nhan đề văn bản -Suy nghĩ, phát biểu
- HS quan sát văn bản :
- Đọc đoạn 1 – Trả lời
-Suy nghĩ , trình bày 1 phút
II Đọc –hiểu văn bản
A Nội dung
1 Ý nghĩa tên gọi văn bản :
Tiếng chửi rủa, căm
tức, ghê tởm: Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch
2/ Tính chất nguy hiểm của thuốc lá:
- Thuốc lá đang đe doạ sức khoẻ và tính
mạng loài người còn
Trang 3-Vì sao tác giả dẫn
lời Trần Hưng Đạo
bàn về việc đánh
giặc trước khi phân
tích tác hại của
thuốc lá ? Điều đó
có tác dụng gì trong
lập luận ?
+Thuốc lá đem lại
những nguy hiểm gì
cho người hút? Nhận
xét về cách trình
bày của tác giả về
vấn đề này
+Vì sao tác giả đặt
giả định “Có người
bảo :Tôi hút, tôi
bệnh, mặc
tôi !”trước khi nêu
lên những tác hại
về phương diện xã
hôi của thuốc lá ?
+Vì sao tác giả đưa ra
những số liệu để so
sánh tình hình hút
thuốc lá ở nước ta
với các nước Âu –
Mĩ trước khi đưa ra
kiến nghị:Đã …ôn
dịch này?
-Nhận xét cách trình
bày?
-Thông tin thời sự:
Việt Nam cấm hút
thuốc lá nơi công
cộng 1/11/ 2010 àGD:
Tránh xa các tệ
nạn :thuốc lá,
nghiện game
-HS quan sát đoạn 2
- Phát hiện, trình bày
- Đọc đoạn 3 – phân tích, liên hệ thực tế trong gia đình, địa phương mình
-Quan sát đoạn cuối –so sánh –suy luận –phát biểu :
- HS trao đổi à trình bày
nặng hơn cả AIDS ( so sánh, )à nhấn mạnh hiểm họa to lớn
- Tác hại của thuốc lá:
+ Hại cho sức khỏe: người hút và người bị hút
+ Hại cho lối sống đạo đức cộng đồng
> chứng cứ khoa học và thực tiển
== > Thuốc lá là kẻ thù ngọt ngào và nham hiểm
3/ Kiến nghị chống thuốc lá
-Chiến dịch chống thuốc lá rộng khắp toàn cầu
-Quyết tâm phòng chống thuốc lá > Thuyết minh bằng
ví dụ, so sánh, số liệu
== > Quyết tâm cùng ngăn ngừa, chống lại
Ôn dịch này
HĐ4 :HD HS nhận xét
hình thức trình bày
- Nhận xét hình thức
trình bày văn bản ?
-Khái quát nghệ thuật
B Hình thức :
Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng sinh động,
so sánh hợp lí, thuyết minh cụ thể, thuyết phục; phân tích trên cơ
Trang 4- Nêu ý nghĩa văn
bản? - Phát biểu. sở khoa học àtính thuyết phục cao
C Ý nghĩa : Tác giả chỉ ra tác hại của thuốc lá đối với đời sống con
người , từ đó phê phán và kêu gọi mọi người ngăn ngừa tệ nạn hút thuốc lá
à Ghi nhớ :sgk
IV Củng cố -– HD học
1 Củng cố
+Văn bản trình bày vấn đề gì ? Nêu nhận xét về cách trình bày của tác giả
+ Em có suy nghĩ và hành động như thế nào đối với thuốc lá
?
2Hướng dẫn học bài :
-Tiếp tục sưu tầm, tư liệu , hình ành về tác hại của thuốc lá -Học bài Làm bài tập
- Soạn bài Bài toán dân số
-Tiết 46 chuẩn bị Câu ghép (t t )
Tiếng Việt
CÂU GHÉP
( tiếp theo)
I Mục tiêu cần đạt :giúp HS :
-Kiến Thức:HS nắm được mối quan hệ về ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép Cách thể hiện quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép
-Kĩ năng: Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh giao tiếp Tạo lập tương đối thành thạo câu ghép phù hợp với yêu cầu giao
tiếp
- Thái độ: Viết câu đúng cấu trúc ngữ pháp
II Chuẩn bị của GV-HS :
- GV :+ Bài soạn Bảng phụ (ghi ngữ liệu )
- HS : + Đọc bài
+Soạn bài theo các các câu hỏi gợi ý SGK
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
-Nêu đặc điểm của câu ghép ?
-Viết câu ghép nói về việc giữ gìn vệ sinh ở trường em Cho biết cách nối các vế trong câu ghép đó
Tuần
12
Tiết 46
Tuần
12
Tiết 46
ND Lớp 81,2,10,11 ND
Lớp 81,2,10,11
Trang 53 Bài mới :
Hoạt động của
thầy Hoạt động củatrò Nội dung
HĐ1 :HD HS tìm
hiểu về quan hệ
ý nghĩa giữa các
vế trong câu
ghép :
- Y/C HS xác định
các vế và nêu
quan hệ ý nghĩa
giữa các vế
-HDHS giải quyết
câu 2:
+T/C hoạt động
nhóm
-Cho HS rút ra
nhận xét về
quan hệ ý nghĩa
giữa các vế à
ghi nhớ
- Cho ví dụ
-Đọc nội dung ghi trên bảng phụ àtrả lời
-Thảo luận nhóm
-Trình bày
- Phát biểu
-Suy nghĩ
I Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu :
1.Ví dụ:SGK +Vế A:Có lẽ tiếng Việt của chúng ta / đẹp +Vế B( bởi vì ) tâm hồn của người Việt Nam ta / rất đẹp…
+Vế A :Kết quả ,vế B:Nguyên nhân àqh ý nghĩa :nguyên nhân – kết quả
2 Ghi nhớ : SGK
Ví dụ:
- Nếu ai buồn phiền cau có thì gương cũng buồn phiền cau có theo …àq hệ điều kiện kết quả
- Các em phải cố gắng học để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng àquan hệ mục đích
HĐ2 :HD HS luyện
tập -BT1 :hoạt
động cá nhân
- BT2 ;hoạt động
nhóm
-Đọc và xác định yêu cầu
- lên bảng 5 hs
ànhận xét kết quả
- mỗi nhóm 1 đoạn
II Luyện tập : 1.a/vế 1,2 qh nguyên nhân –kết quả ;vế 2,3 qh giải thích b/qh điều kiện –kết quả.c/qh tăng tiến d/
qh tương phản e/C1 rồi -.qh thời gian nối
tiếp;C2qh nguyên nhân-kết quả
2.+qh nguyên nhân –kết quả
+Không ví chúng có quan hệ ý nghĩa chặt chẽ ,tinh tế
Trang 6-BT 3 :hoạt đông 5
cá nhân
-BT4 :HS làm ở
nhà - Phát biểu tại chỗ :
+mội câu trình bày 1 việ c mà Lão Hạc nhờ ông giáo
+Thể hiện sự giảng giải của LH
+Ý nghĩa chỉ mối quan hệ giữa tâm
trạng,hoàn cảnh…với việc lão có nguyện vọng
3.+Nếu tách thành câu đơn àqh bị phá vỡ
IV Củng cố – HD học bài
1 Củng cố :
- Nêu quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép ?
2 Hướng dẫn học bài:
-Hệ thốâng lại kiền thức về câu ghép
-Học thuộc ghi nhớ Hoàn chỉnh bài tập 4
- Soạn bài :Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm
_Tiết 47-48 Phương pháp thuyết minh
Tập làm văn
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I Mục tiêu cần đạt :
- Kiến thức:Kiến thức về văn bản thuyết minh Đặc điểm, tác dụng của phương pháp thuyết minh
- Kĩ năng: Nhận biết, vận dụng các phương pháp thuyết minh thông dụng Rèn luyện kĩ năng quan sát để nhận biết bản chất của sự vật Tích lũy nâng cao tri thức đời sống Phối hợp sử dụng các phương pháp thuyết minh để tạo lập văn bản thuyết minh theo yêu cầu Lựa chọn phương pháp phù hợp
II Chuẩn bị: :
-GV : +Đọc kĩ những điều cần lưu ý
+Chuẩn bị bài tập bổ trợ “Tuyên chiến với khói thuốc lá”
-HS : + Đọc kĩ bài ,suy nghĩ trả lời các câu hỏi
+Nắm vững đặc điểm của văn bản thuyết minh
Tuần
12
Tiết 47
Tuần
12
Tiết 47
ND:
Lớp 81,2,10,11 ND:
Lớp 81,2,10,11
Trang 7III Tổ chức hoạt động dạy - học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Nêu vai trò và đặc điểm của văn bản thuyết minh ?
3 Bài mới :
HĐ1 :Giới thiệu bài mới :phương pháp thuyết minh là vấn đề
then chốt của văn bản thuyết minh Vậy thuyết minh thường sử dụng những phương pháp nào …
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
HĐ2 :HD HS tìm hiểu
các phương pháp
thuyết minh :
-Nêu yêu cầu mục 1
sgk (Các loại tri thức
được sử dụng trong một
số văn bản thuyết
minh ở sgk ?Công việc
chuẩn bị để viết một
bài văn thuyết minh ?
ðChốt :công việc
chuẩn bị gồm :quan
sát đối tượng về hình
dáng, kích thước, đặc
điểm; tìm hiểu quan hệ
của đối tượng với các
đối tượng xung quanh …
tìm hiểu quá trình phát
sinh, phát triển, tồn
tại, mất đi ghi chép số
liệu…
-Cách tích luỹ tri thức
để để viết văn bản
thuyết minh ?
==>Muốn làm bài
thuyết minh phải có tri
thức >ý 1 ghi nhớ
-Quan sát mục 1 – Trả lời câu hỏi :
+Các tri thức về sự vật ,khoa học ,văn hoá …
+Chuẩn bị :quan sát để tìm hiểu đối tượng về màu sác ,hình dáng ,kích thước đặc điểm tính chất …:học tập tìm hiểu đối tượng trên sách báo ,tài liệu từ điển tham quan tìm hiểu đối tương trực tiếp qua giác quan ấn tượng
+Tri thức phải đầy đủ ,chính xác và có độ tin cậy cao ;học tập nghiên cứu ,quan sát phân tích ,chọn lọc ,phân loại …
==>Rút ra ý 1 của ghi nhớ
I Tìm hiểu các phương pháp
thuyết minh
1/ Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh
*Y1.Ghi nhớ :sgk/ 128
HĐ3:HD HS tìm
hiểu một phương
pháp thuyết
minh
-B1:phương pháp
nêu định nghĩa,
-Đọc mục a/2 –Trả lời câu hỏi
2 Phương pháp thuyết minh :
-Phương pháp nêu định nghĩa:chỉ ra bản chất
Trang 8giải thích (cho hs
đọc ngữ liệu
nêu câu hỏi
3sgk )
+Các câu này
thường có vị tri
như thế nào
trong bài thuyết
minh ?
+Phương pháp
nêu định nghĩa
có yêu cầu gì ?
và diễn đạt như
thế nào
B2 :Phương pháp
liệt kê, nêu ví
dụ và số liệu,
đề thuyết minh
(Nêu vấn đề ở
mục b –lấy thêm
ví dụ ở bài
Thông tin về …)
-Đọc mục b –Trả lời câu hỏi +Tác dụng làm cho vấn đề trù tượng trở nên cụ thể
+Ví dụ ,số liệu phải có cơ sở thực tế ,đáng tin
của đối tượngthuyết minh bằng lời văn ngắn gọn, rõ ràng, chính xác
- Phương pháp liệt kê: lần lượt chỉ ra các đặc điểm, tính chất của đối tượng thuyết minh, theo một trình tự nhất định giúp người đọc hình dung ra đối tượng thuyết minh
IV Củng cố HD Học bài
1 Củng cố :
- Đăïc điểm tác dụng của phương pháp nêu định nghĩa và phương pháp liệt kê?
2 HD học bài :
-Chuẩn bị đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
-Tiết 48 chuẩn bị phương pháp thuyết minh (Nghiên cứu các phương pháp nêu số liệu, so sánh, phân tích, phân loại)
Tập làm văn
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
( tiếp theo)
I Mục tiêu cần đạt :
- Kiến thức:Kiến thức về văn bản thuyết minh Đặc điểm, tác dụng của phương pháp thuyết minh
Tuần
12
Tiết 48
Tuần
12
Tiết 48
ND:
Lớp 81,2,10,11 ND:
Lớp 81,2,10,11
Trang 9- Kĩ năng: Nhận biết, vận dụng các phương pháp thuyết minh thông dụng Rèn luyện kĩ năng quan sát để nhận biết bản chất của sự vật Tích lũy nâng cao tri thức đời sống Phối hợp sử dụng các phương pháp thuyết minh để tạo lập văn bản thuyết minh theo yêu cầu Lựa chọn phương pháp phù hợp
II Chuẩn bị: :
-GV : +Đọc kĩ những điều cần lưu ý
+Chuẩn bị bài tập bổ trợ “Tuyên chiến với khói thuốc lá”
-HS : + Đọc kĩ bài ,suy nghĩ trả lời các câu hỏi
+Nắm vững đặc điểm của văn bản thuyết minh
III Tổ chức hoạt động dạy - học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
Nêu ø đặc điểm và tác dụng của phương pháp nêu định nghĩa và phương pháp liêt kê trong văn bản thuyết minh ?
3 Bài mới :
HĐ1 :Giới thiệu bài mới :
Hoạt động của
thầy Hoạt động của trò Nội dung
HĐ3:HD HS tìm hiểu
một phương pháp
thuyết minh
-Y/C đọc ngữ liệu à
nhận xét đặc
điểm trình bày và
tác dụng
=>hướng dẫn HS
rút ra nội dung bài
học
-Đọc ngữ liệu à nhận xét trình bày
==>Rút ra bài học
2 Phương pháp thuyết minh :
- Phương pháp dùng số liệu: dẫn
ra các con số cụ thể để thuyết minh làm cho văn bản thêm tin cậy
- Phương pháp so sánh: đối chiếu các sự vật để làm nổi bật đối tượng thuyết minh
-Phương pháp phân loại, phân tích: chia đối tượng ra từng loại, từng mặt để thuyết minh làm cho đối tượng trở nên cụ thể, rõ ràng hơn
Trang 10luyện tập
-BT1 :
- BT2
- BT3 :
-Đọc bt 1 –HS thảo luận
- HS quan sát- trình bày
-Trao đổi cùng bàn
BT SGK /128,129 Viết bài thuyết minh về vấn đề vấn đề nào thì huy động tối đa vốn hiểu biết về vấn đề đó
-So sánh đối chiếu, phân tích từng tác hại, nêu số liệu
-Kiến thức phải cụ thể ;phương pháp dùng số liệu ,sự kiện cụ thể
IV Củng cố –HD học bài:
1 Củng cố
-Nêu các phương pháp thuyết minh ?
2 Hướng dẫn học bài: :
-Học thuộc ghi nhớ Tìm ví dụ minh họa cho các phương pháp -Chuẩn bị đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
-Tiết 49 chuẩn bị trả bài TLV số 2