- Cách quan sát, tích lũy tri thức và vận dụng các phương pháp vào làm bài văn thuyết minh.. - Quan sát nắm được đặc điểm, cấu tạo, nguyên lí vận hành của đối tượng cần thuyết minh.. Thá
Trang 1TiÕt 47 - TËp lµm v¨n :
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
1 Mục tiêu:
a Kiến thức: Giúp h/s:
- Nắm được các phương pháp thuyết minh
- Yêu cầu cần đạt khi làm một bài văn thuyết minh
- Cách quan sát, tích lũy tri thức và vận dụng các phương pháp vào làm bài văn thuyết minh
b Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng xây dựng kiểu văn bản thuyết minh
- Quan sát nắm được đặc điểm, cấu tạo, nguyên lí vận hành của đối tượng cần thuyết minh
- Rèn KN xác định giá trị, KN giải quyết vấn đề, KN sử lí thông tin
c Thái độ: HS có thái độ năm chắc và tạo lập được văn bản thuyết minh đúng
phương pháp
d Tích hợp: Tìm hiểu về cao nguyên đá Đồng văn.
2 Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, bài văn mẫu, Tranh ảnh, Tài liệu về cao nguyên đá Đồng văn.
- HS: Trả lời các câu hỏi mục 1, tìm hiểu về cao nguyờn đá.
3 Các hoạt động dạy và học: (5p)
a Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là văn bản thuyết minh? Đặc điểm của văn bản thuyết minh?
b Bài mới: Giới thiệu bài:
ở tiết học trước chúng ta đã được tìm hiểu về văn thuyết minh, vai trò của
nó trong đời sống như thế nào? Vậy làm thế nào để nội dung thuyết minh được rõ ràng có sức thuyết phục mọi người chúng ta cần sử dụng phương pháp nào? Đó chính là nội dung của bài học hôm nay
HĐ1: Hướng dẫn tìm hiểu các phương pháp thuyết minh (20p)
Yêu cầu h/s xem lại các văn bản:
Cây dừa Bình Định, Tại sao lá
cây có màu xanh Các văn bản
ấy đã sử dụng các loại tri thức
gì?
- Các tri thức về: sự vật ( cây dừa ), khoa học ( lá cây, con giun đất ), lịch sử ( khởi nghĩa ), văn hóa
I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh:
1 Quan sát, học
tập, tích luỹ tri
Trang 2? Công việc cần chuẩn bị để viết
một bài văn thuyết minh? Quan
sát, học tập, tích luỹ có vai trò
ntn trong bài văn thuyết minh?
? Bằng tưởng tượng, suy luận có
thể có tri thức để làm bài văn
thuyết minh không?
? Đọc VDa/ 26 Trong câu văn
trên ta thường gặp từ gì, dựng
trong những trường hợp nào?
? Sau từ “là” người ta cung cấp
những tri thức gì?
? Dung phương pháp nêu định
nghĩa có tác dụng gì?
? Qua đó em rút ra mô hình
phương pháp này ntn?
( Huế )
Trả lời
- Tưởng tượng, suy luận
sẽ không đúng với thực tế
đã có do vậy tri thức đó không đảm bảo sự chính xác về đối tượng cần thuyết minh, mà phải quan sát thực tế
- Từ “Là” dung trong cách nêu định nghĩa
- Cung cấp kiến thức về văn hóa, nghệ thuật, về nguồn gốc xuất thân ( nhân vật lịch sử )
- Giúp người đọc hiểu về đối tượng
- A là B
thức để làm bài
văn thuyết minh.
- Cần quan sát: tìm hiểu đối
ượng về màu sắc, hình dáng, kích thước, tính chất
- Học tập: tìm hiểu qua sách báo, tài liệu, từ điển
- Tham quan: tìm hiểu trực tiếp, ghi nhớ qua các giác quan, các ấn tượng -> Có vai trò quan trọng là cơ sở để viết văn bản TM
Trang 3? Đọc VD b Cho biết thuyết
minh bằng cách nào và có tác
dụng gì?
-Yêu cầu h/s thảo luận nhóm ,
sau đó điền vào bảng
Nhóm 1: Phương pháp nêu VD.
Nhóm 2: Phương pháp dùng số
liệu ( con số )
Nhóm 3: Phương pháp so sánh.
+ A: đối tượng cần TM
+ B: tri thức về đối tượng
- Cách làm: kể ra lần lượt các đặc điểm, tính chất, của sv theo một trật tự nào đó
- Tác dụng: giúp người đọc hiểu sâu sắc, toàn diện
và có ấn tượng về nội dung được thuyết minh
- Hs thảo luận theo nhóm
- Cử đại diện điền vào bảng thống kê
N1: Cách làm: dẫn ra những VD cụ thể để người đọc tin vào nội dung được tminh
+ Tác dụng: tạo sự thuyết phục, khiến người đọc tin vào những điều mà người viết đã cung cấp
- N2: Cách làm: dùng số liệu chính xác để khẳng định độ tin cậy của các tri thứcđược ung cấp
+ Tác dụng: nếu không có
số liệu ấy người đọc chưa tin vào nội dung tminh, cho rằng người viết suy diễn
N3: Cách làm : so sánh hai đối tượng cùng loại hoặc khác loại nhằm làm nổi bật đặc điểm, tính chất của đối tượng cần thuyết minh
2 Phương pháp thuyết minh a) Phương pháp nêu định nghĩa.
Mô hình: A là B A: đối tượng B: tri thức
b) Phương pháp liệt kê.
c) Phương pháp nêu ví dụ.
Trang 4Nhóm 4: Phương pháp phân
loại, phân tích
- G: Trong thực tế người viết
văn bản thuyết minh thường kết
hợp cả 5 phương pháp thuyết
minh một cách hợp lí và có hiệu
qủa
- Gọi hs đọc ghi nhớ
GV treo tranh: các di sản cao
nguyên đá Đồng Văn
Hãy quan sát và cho biết cảm
nhận của em về cao nguyên đá?
Tác dụng: làm tăng sức thuyết phục và độ tin cậy cho ND được thuyết minh
N4: Cách làm: chia đối tượng ra từng mặt, từng khía cạnh, từng vấn đề…
để lần lượt thuyết minh
Tác dụng: giúp cho người đọc hiểu từng mặt của đối tượng một cách có hệ thống
- 1-2 hs đọc ghi nhớ
Quan sát thuyết minh
d) Phương pháp dùng số liệu(con số)
e) Phương pháp so sánh.
g) Phương pháp phân loại, phân tích.
*) Ghi nhớ SGK/ 128
HĐ2: Hướng dẫn luyện tập: (15p) Hình thức: chia lớp thành hai
nhóm
N1: Bài tập 1
N2: Bài tập 2
- Treo đáp án, nhận xét, đánh giá
Thảo luận nhóm
- Các nhóm thảo luận
- Cử đại diện trình bày
* N1: Bài 1.
II Luyện tập Bài 1;2:
a) Kiến thức về khoa học: tác hại của khói thuốc lá đối với sức khoẻ và lối sống đạo đức của con người b) Kiến thức về xã hội: tâm lí lệch lạc của một số người coi hút thuốc lá là
Trang 5- Gọi h/s đọc yêu cầu đề bài?
- Nhận xét, chốt ý
* N2: Bài 2.
Cá nhân
văn minh, sang trọng
- Tỉ lệ người hút thuốc lá rất cao
* N2: Bài 2.
- Phương pháp so sánh: so sánh với AIDS , với giặc ngoại xâm
- Phương pháp phân tích: tác hại của hắc
ín, ni-cô-tin, ôxít các bon
- Phương pháp nêu
số liệu: số tiền phạt
ở Bỉ, số tiền mua một bao thuốc 555
Bài tập 3:
a, Kiến thức:
- Về lịch sử, về cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
- Về quân sự
- Về cuộc sống của các nữ thanh niên xung phong thời chống Mĩ cứu nước
b, pp dùng số liệu
c Củng cố: (3p)
- Nêu các phương pháp thuyết minh, các phương pháp thuyết minh có t/d gì?
d Dặn dò: (2p)Về nhà:
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm bài tập 4
- Ôn lại văn tự sự kết hợp với văn miêu tả và biểu cảm chuẩn bị cho tiết trả bài
Trang 6