kế hoạch giảng dạy ngữ văn 6 (7)

Em có suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng trong văn bản của người mẹ: " Đi đi con, hãy can đảm lên..." Đến bây giờ khi học lớp 7 em hiểu thế giới kì diệu là thế giới như thế nào?. - Nội dun

Ngày soạn : Ngày giảng:

- Chuẩn bị bài theo câu hỏi trong SGK

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:(4')

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

Đặt vấn đề vào bài mới:(1')

Từ lớp 1 đến lớp 7 các em đã dự 7 lần khai trường Vậy ngày khai trường lầnnào làm em nhớ nhất? Trong ngày khai trường đầu tiên cuả em, ai đưa em đến

trường? Em nhớ đêm hôm trước ngày khai trường ấy mẹ em đã làm những gìcho mình không?

Mỗi người mẹ khi chuẩn bị đưa con mình đến trường đều có những hành độngviệc làm, những ước vọng về một ngày mai tốt đẹp cho con Để hiểu rõ tấmlòng của những người mẹ trong đêm trước ngày khai trường để vào lớp mộtcho con Tiết học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu văn bản: "Cổng trường

mở ra" của Lý Lan

b.Dạy nội dung bài mới:

Văn bản " Cổng trường mở ra" Do

tác giả nào viết? Đăng trên báo

nào? Vào thời gian nào?

mở ra" vào loại văn bản nhật dụng

được không? Vì sao?

Dựa vào trình tự mạch cảm xúc

của người mẹ trong văn bản em

hãy tìm bố cục của văn bản? Cho

biết nội dung của từng phần?

I.Đọc và tìm hiểu chung:(7') 1.Giới thiệu văn bản:

- Là bài viết của Lý Lan, đăng trên báo "Yêu trẻ" số 166 TPHCM ngày 1/9/2000

2 Đọc:

- Giọng tha thiết, tình cảm

- G/V đọc từ đầu đến đường làng dài vàhẹp H/S đọc tiếp

Nhắc lại nội dung chính của đoạn

1

Vào đêm trước ngày khai trường

của con mẹ như thế nào?

Tìm câu văn người mẹ miêu tả giấc

ngủ của con mình?

Qua đó ta thấy người mẹ cảm nhận

được tâm trạng người con khi đi

vào giấc ngủ ra sao?

Nhìn con ngủ mẹ suy nghĩ gì về

con?

Tại sao mẹ lại nhận xét con là đứa

tre nhạy cảm? Những câu văn nào

cho ta thấy rõ điều đó?

Mẹ có những hành động nào chăm

sóc giấc ngủ cho con?

Mẹ còn có những suy nghĩ về việc

+ P2: tiếp đến " Mẹ vừa bước vào"

ND: Tâm trạng của người mẹ khi nhớ lạingày đầu tiên mẹ đi học

+ P3: Còn lại

ND: Suy nghĩ của mẹ về một ngày khaitrường ở Nhật và suy nghĩ của mẹ về ngàymai

- Câu 3+ 4 đoạn văn 1

- Giấc ngủ đến với con dễ dàng Qua đóthể hiện tâm trạng : nhẹ nhàng, thanh thản,

vô tư của con

- Nhìn con mẹ thầm nghĩ con là một đứatrẻ nhạy cảm

- Con háo hức cảm nhận được sự quantrọng của ngày khai trường.- Con thườngháo hức mỗi khi được đi chơi xa đến nỗilên giường mà không sao nằm yên được

Và mẹ biết đêm nay con cũng có nhữngháo hức như vậy Hơn nữa sự chuẩn bị sẵnsàng cho ngày đầu tiên vào lớp 1 đã khiếncon cảm nhận được sự quan trọng cuảngày khai truờng Và con đã ý thức được

"ngày mai phải thức dậy cho kịp giờ"

- Mẹ đắp mền, buông mùng, ém góc cẩn thận.

G/V: Giải nghĩa:

+ Mền: Chăn( Từ địa phương)+ Mùng: màn( Từ địa phương)+ ém góc: Dắt màn xuống các gọc

làm của con hôm nay so với ngày

trước? (Hôm nay con có hành động

nào khác so với trước?)

Theo em đằng sau câu nói: "Ngày

mai đi học con là cậu học sinh lớp

một rồi " Người mẹ còn muốn nói

với con điều gì?

Tác dụng của câu nói đó với cậu bé

Quan sát đoạn văn: " Mẹ thường

nhân lúc trong ngày đầu năm

học" Hãy tìm những chi tiết thể

hiện rõ nét tâm trạng của người

mẹ?

Tại sao lên giường mà mẹ vẫn trằn

trọc? Như vậy khác với tâm trạng

nhẹ nhàng, thanh thản vô tư của

con ngưòi mẹ lại mang tâm trạng

như thế nào?

Có ý kiến cho rằng mẹ không ngủ

được không chỉ vì lo lắng cho con

mà còn vì mẹ nhớ lại kí ức năm

xưa khi vào lớp 1 ý kiến của em

như thế nào?

Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại ngày

đầu tiên mẹ đi học như thế nào ta

sang phần 2

Mẹ nhớ những kỉ niệm nào về thời

thơ ấu của mình khi được đến

trường?

chiếu( Từ địa phương)

- Trước con thường bày đồ chơi ra khắpnhà và đến khi con đi ngủ mẹ thường phảidọn dẹp lại Hôm nay con đã làm đượcviệc đó giúp mẹ từ chiều Con hăng háitranh với mẹ, con hành động như mộtngười đã lớn

- Mẹ nói: Ngày mai con đã là

Người mẹ muốn nói với con : Con đã lớnrồi hãy tỏ ra mình là một người lớn

- Đó là tiếng nói yêu thương, là lời khích

lệ của người mẹ hiền giúp cậu bé 7 tuổi tựvươn mình lớn lên về mặt tâm hồn

- Mẹ không tập trung vào việc gì cả

- Mẹ đi xem lại những thứ đã chuẩn bị lạicho con

- Mẹ lên giường và trằn trọc

- Mẹ tin là con sẽ không bỡ ngỡ

=> Mẹ thao thức không ngủ, hồi hộp, lo lắng nhưng tin tưởng vào con.

Tại sao mẹ lại muốn ghi vào lòng

con về cái ngày " hôm nay tôi đi

học " ấy?

Chú ý câu văn: " Để rồi biết ngày

nào đó trong đời xao xuyến"

Nhận xét cách dùng từ trong câu

văn này?Tác dụng?

Người mẹ mang tâm trạng như thế

nào khi nhớ về ngày đầu tiên mình

đi học?

Từ nỗi nhớ về kỉ niệm xưa của

mình người mẹ nghĩ đến một ngày

khai trường ở đâu?

ở nước Nhật ngày khai trường

được coi trọng như thế nào?

Tìm trong đoạn văn này, câu văn

nào nói lên tầm quan trọng của nhà

trường đối với thế hệ trẻ?

Trong câu văn này xuất hiện thành

ngữ: " Sai một li đi một dặm" Em

hiểu như thế nào về câu thành ngữ

này?

Thành ngữ này có ý nghĩa như thế

nào khi gắn nó với sự nghiệp giáo

dục?

- Nhớ sự nôn nao hồi hộp khi cùng bà ngoại đi gần đến trườngvới nỗi hốt hoảng chới vơi

- Vì đó không chỉ là dấu ấn sâu đậm nhấttrong cuộc đời mỗi con người khi bướcvào một thế giới diệu kì mà còn là kỉ niệmđẹp về tình mẫu tử khi được mẹ âu yếmdắt tay đến trường

- Tác giả dùng một loạt từ láy: Rạo rực,băng khuâng, xao xuyến

- Tác dụng: Gợi tả cảm xúc của mẹ và cảđứa con trong ngày đầu tiên đến trường.Cảm xúc thật mãnh liệt, thiết tha Nỗi nhớ

bà ngoại tình thương con, nỗi niềm về thờithơ ấu những cảm xúc ấy cứ trỗi dậy,dâng trào và đan xen trong lòng mẹ Tâmtrạng đẹp về tình mẫu tử đã được tác giảdiễn tả một cách nhẹ nhàng tinh tế màthấm thía

=> Mẹ bâng khuâng xao xuyến khi nhớ

về kỉ niệm xưa của mình.

3 Cảm nghĩ của mẹ về ngày khai trường ở nước Nhật và suy nghĩ của mẹ

- Không được phép sai lầm trong giáo dục

vì giáo dục quyết định tương lai của đất

Như vậy tác giả đã khẳng định vai

trò của nhà trường đối với mỗi con

người như thế nào?

Trong cái đêm không ngủ được,

người mẹ còn nghĩ gì đến ngày mai

khi đưa con đến trường?

Em có suy nghĩ gì về câu nói cuối

cùng trong văn bản của người mẹ:

" Đi đi con, hãy can đảm lên "

Đến bây giờ khi học lớp 7 em hiểu

thế giới kì diệu là thế giới như thế

nào?

Hãy cho biết những nét đặc sắc về

nghệ thuật?

Văn bản nhật dụng này đã đề cao

vấn đề nào của con người trong

cuộc sống?

* THKNS: Thảo luận nhóm về giá

trị nội dung, nghệ thuật của văn

nước

=> Nhà trường có vai trò to lớn và quan trọng trong cuộc sống của mõi con người.

G/V: Liên hệ thực tế

- Mẹ sẽ đưa con đến trường, mẹ cầm taycon và dắt con qua cánh cổng, rồi buôngtay ra

- Cử chỉ ấy vừa yêu thương, trìu mến vừathể hiện sự tin tưởng của mẹ đối với con

- Đây là câu văn hay nhất trong văn bản

Mẹ tin tưởng và khích lệ con:" Can đảmlên" đi lên phía trước cùng bạn bè tranglứa Như con chim non ra ràng , rời tổchuyền cành tung cánh bay vào bầu trờibao la, đứa con của mẹ bước qua cổngtrường là bước vào một thế giới kì diệu

Từ mái ấm gia đình, tuổi thơ được cắpsách đi học đến với mái trường thân yêu.Lớp mới, trường mới, thầy cô mới đượcchăm sóc học hành sẽ khôn lớn, được mởrộng trí thức

=> Trường học là thế giới kì diệu của tuổi thơ.

- Là cả tuổi thơ của mỗi con ngưòi

- Là thế giới tri thức của nhân loại tích lũyhàng ngàn năm

- Là những kỉ niệm vui buồn

III Tổng kết:(5')

- Sử dụng nhiều từ láy, vận dụng thànhngữ , lời văn nhẹ nhàng, sâu lắng

- Thể hiện một cách xúc động tấm lòngyêu thương sâu sắc, thiết tha và niềm tinyêu bao la của người mẹ đối với con.Đồng thời nói lên vai trò to lớn cuả nhà

Đọc thêm :SGK

trường đối với cuộc sống mỗi con người

IV Luyện tập:(5')

H/S: đọc phần đọc thêm SGKT 9

c Củng cố luyện tập: ( 1’)

? Nội dung văn bản nói về ngày khai trường tại sao nhan đề VB là “Cổng trường mở ra”

- Mở ra bước ngoặt đường đời, mở ra kho tàng tri thức mà con người đang hướng tới, mở ra thế giới mới bao gồm thầy cô, bạn bè

d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (1')

- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Chuẩn bị văn bản: Mẹ tôi theo câu hỏi sách giáo khoa

RÚT KINH NGHIỆM

- Thời gian:………

… ………

- Kiến thức:………

- Phương pháp :

Ngày soạn : Ngày giảng:

Tiết 2:

Văn bản: MẸ TÔI

( Et- môn- đô đơ A- mi-xi)

1 MỤC TIÊU:

a.Kiến thức:

- Sơ giản về tác giả Et- môn- đô đơ A- mi-xi

- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc, vừa tế nhị, có lý và có tình của người cha khi con mắc lỗi

- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

b.Kỹ năng:

- Đọc hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư, phân tích một số hình ảnh chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) và người mẹ được nhắc đến trong bức thư

- Tự nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái tình thương và trách

- Giao tiếp, phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ ý tưởng, cảm nhậncủa bản thân về cách ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật, giá trị nộidung và nghệ thuật của văn bản.

c.Thái độ:

- Giáo dục dục sinh lòng yêu kính cha mẹ

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

a Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu nội dung bài

- Soạn giáo án, chuẩn bị một số hình ảnh về tác giả

b Chuẩn bị của HS:

- Học bài cũ

- Soạn bài theo câu hỏi SGK

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:(5')

* Câu hỏi: Hãy khái quát giá trị nghệ thuật đặc sắc và nội dung chính của vănbản: "Cổng trường mở ra"?

* Đáp án: Bằng lời văn nhỏ nhẹ, sâu lắng như những dòng nhật kí tâm tình, bàivăn đã thể hiện một cách xúc động tấm lòng yêu thương sâu sắc, thiết tha vàniềm tin bao la của người mẹ đối với con đồng thời nói lên vai trò to lớn củanhà trường đối với cuộc sống của mỗi người

Đặt vấn đề vào bài mới: (1') Từ nhỏ đến giờ đã bao giờ các em phạm lỗi

với mẹ chưa? Đó là lỗi như thế nào? Sau khi phạm lỗi em có suy nghĩ gì?

Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớnlao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức đượcđiều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản " Mẹtôi" sẽ cho ta có một bài học như thế

b Dạy nội dung bài mới:

trưởng thành, hối hận, lương

I.Đọc và tìm hiểu chung:(5') 1.Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

- Et-môn-đô đơ A-mi-xi( 1846-1908) là nhàvăn Ita li a(ý)

tâm, vong ân bội nghĩa?

Nêu yêu cầu đọc

Theo em nội dung chính của

văn bản này là gì?

Vậy phương thức biểu đạt

chính ở văn bản này ?

Văn bản"Mẹ tôi" là trang nhật

kí được En ri cô viết vào ngày

thứ 5, mồng 10 tháng 11 Theo

em trang nhật kí gồm mấy

phần? Đó là những phần nào?

Hãy cho biết En ri cô đã giới

thiệu bức thư của bố như thế

G/V đọc trước.H/S: đọc tiếp phần còn lại

- Biểu hiện tâm trạng người cha trước lỗilầm của con

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm

3 Bố cục:

- 2 phần:

+ Phần 1: Từ đầu đến vô cùngND: Phần đầu trang nhật kí của En ri cô.+ Phần 2: Còn lại

ND: Bức thư của ngưòi cha viết cho En ricô

II Phân tích :

1 Phần đầu trang nhật kí của En ri cô:(5')

- Tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ Để cảnhcáo tôi bố đã viết thư

- Thái độ được coi là đúng mực, biết coitrọng người khác khi giao tiếp(Từ ghép Hánviệt)

- Phê phán một cách nghiêm khấc đối vớiviệc làm sai trái

- Tôi xúc động vô cùng.

- Không nuông chiều xem nhẹ bỏ qua mà rấtnghiêm khắc kiên quyết cảnh cáo con khicon có biểu hiện vô lễ với mẹ, thiếu kínhtrọng mẹ, xúc phạm đến danh dự bố mẹtrước mặt người ngoài mà ngưòi đó lại là côgiáo vị khách quý của gia đình

=> En ri cô hối hận về hành vi của mình.

ở phần đầu của bức thư bằng

lời lẽ của mình người cha nhắc

En ri cô nhớ lại hình ảnh của

ai?

Hình ảnh người mẹ của En ri

cô hiện lên qua những chi tiết

nào trong đọan văn?( Người bố

nhắc En ri cô nhớ lại kỉ niệm

nào về mẹ?)

Vì con người mẹ ấy có thể làm

những gì?

Qua những chi tiết trên em

thấy mẹ của En ri cô là người

như thế nào?

Cảm xúc của cha được bộc lộ

rõ nhất qua câu văn nào khi

thấy En ri cô hỗn láo với mẹ?

Vì sao bố lại cảm thấy như

vậy?

Có ý kiến cho rằng sự hỗn láo

của con không chỉ như nhát

dao đâm vào trái tim yêu

thương của cha, mà nó còn làm

tan nát trái tim người mẹ có

đồng ý không?

Nếu em là bạn của En ri cô em

2 Bức thư của người cha viết cho En ri cô:

- Có thể đi ăn xin để nuôi con.

- Có thể hy sinh tính mạng để cứu sống con.

=> Là người hết lòng yêu thương con, có thể quên mình vì con.

b Những lời nhắn nhủ của người cha:(7')

- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy.

- Vì cha vô cùng yêu quý mẹ, vô cùng yêuquý con cha hết sức đau lòng thất vọng vôcùng trước sự thiếu lễ độ của đứa con hư,đứa con ấy đã phản lại tình yêu thương củacha mẹ

- Thái độ hỗn láo của con không những làmcho cha đau lòng mà nó còn làm tan nát lòng

mẹ Bời trái tim của ngưòi mẹ chỉ có chỗcho tình yêu thương con nên nó sẽ đau gấpbội phần trước thái độ hỗn láo của con

sẽ nói gì với bạn về việc này?

Từ những cảm xúc của mình

khi thấy con hỗn láo với mẹ,

cha của En ri cô khuyên con

nghĩ kĩ điều gì?

Nếu mất mẹ con sẽ phải chịu

buồn khổ như thế nào?

Tại sao người cha lại nói với

En ri cô rằng: " Hình ảnh dịu

dàng và hiền hậu" của mẹ sẽ

làm cho tâm hồn con như bị

khổ hình?

Ngưòi cha khuyên En ri cô

phải ghi nhớ diều gì?

Em hiểu như thế nào về tình

căm thiêng liêng trong lời nhắn

nhủ đó của ngưòi cha?

Em có nhận xét gì về lời

khuyên của người cha đối với

En ri cô?

Em hiểu gì về người cha từ

những lời khuyên này?

Hãy tìm những từ ngữ, chi tiết

- Không được hỗn láo với mẹ và hãy xin mẹtha thứ cho lỗi lầm của mình

- Người cha khuyên: Trong đời con có thể trải qua nhữg ngày buồn thảm, nhưng ngày buồn thảm nhất tất sẽ là ngày con mất mẹ.

- Dù có khôn lớn, khỏe mạnh không đựocchở che sẽ cay đắng nhớ nững lúc đã làmcho mẹ đau lòng như bị khổ hình

G/V: Mồ côi mẹ là nỗi đau khổ lớn nhất củacon ngưòi không bao giờ được nghe tiếngnói dịu hiền, cử chỉ thân thương của mẹ

- Vì những đứa con hư đốn không thể xứngđáng với hình ảnh dịu dàng, hiền hậu của mẹ

và ngưòi cha muốn cảnh tỉnh những ngườicon bội bạc với cha mẹ

- Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tìnhcảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ

va nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêuthương đó

- Là tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ

- Trong nhiều thứ tình cảm thì tình yêuthương kính trọng cha mẹ là thiêng liênghơn cả

=>Lời khuyên chân thành, tha thiết, trìu mên , yêu thương.

- Là người vô cùng yêu quý tình cảm giađình Là ngưòi biết tôn thờ tình cảm thiêngliêng không bao giờ làm điều xấu để khỏiphải xấu hổ nhục nhã

c Thái độ của người cha trứơc lỗi lầm của con:(5')

thể hiện thái độ của ngưòi cha

ở đoạn này?

Trong những lời nói đó, giọng

điệu của ngưòi cha có gì đặc

biệt?

Em hiểu như thế nào về lời

khuyên của cha:"Con phải xin

lỗi mẹ không phải vì sợ bố mà

do sự thành khẩn trong lòng"?

Qua câu nói:" Bố rất bội bạc"

Em thấy bố của En ri cô là

ngưòi như thế nào?

Như vậy thái độ của ngưòi cha

trước lỗi lầm của con được thể

nhận đựoc những điều sâu sắc

nào về tình cảm con ngưòi

Tìm những câu ca dao bài hát

nói về tình cảm của cha mẹ

dành cho con cái?

- Không bao giờ con được thốt ra một lời nói nặng với mẹ.

- Con phải xin lỗi mẹ.

- Hãy cầu xin mẹ hôn con.

- Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội bạc với mẹ.

- Vừa dứt khoát như ra lệnh, vừa mềm mạinhư khuyên nhủ

- Ngưòi cha muốn con thành thật Con xinlỗi mẹ vì sự hối lỗi trong lòng , vì thương mẹchứ không phải vì nỗi khiếp sợ ai

- Hết lòng yêu thương con , luôn quý trọng

sự tử tế, căm ghét thói bội bạc

=> Thái độ rất nghiêm khắc, kiên quyết trong việc giáo dục con.

IV Luyện tập:(5')

-H/S; Sưu tầm trình bày

c Củng cố luyện tập: ( 1’)

? Vai trò của người bố trong bức thư này:

Yêu thương và có trách nhiệm

d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:(1')

- Đọc diễn cảm, tóm tắt nội dung chính của văn bản.

- Chuẩn bị : Cuộc chia tay của những con búp bê

- Tiết sau: Từ ghép

Rót kinh nghiÖm

- Thêi gian:

……… …

………

- KiÕn thøc: ………

- Ph¬ng ph¸p :

Ngày soạn : Ngày giảng:

Tiết3 :

TỪ GHÉP

1.MỤC TIÊU:

a Kiến thức:

- Cấu tạo của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và đẳng lập

b Kỹ năng:

- Nhận diện các loại từ ghép

- Mở rộng hệ thống hóa vốn từ

- Sử dụng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể dùng từ ghép đẳng lập khi cần diễn đạt cái khái quát

- Ra quyết định lựa chọn sử dụng từ ghép phù hợp với thực tiễn giao tiếp Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, chia sẻ quan điểm cá nhân về cách sử dụng từ ghép

c Thái độ:

- Có ý thức tìm hiểu và sử dụng từ ghép hợp lý

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

- Đọc trước bài mới.

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:

- Không

Đặt vấn đề vào bài mới:(1’)

? Bằng kiến thức đã học ở tiểu học và ở lớp 6 hãy nhắc lại khái niệm về từghép? Từ ghép có mấy loại? Mỗi loại đó có những đặc điểm như thế nào vềcấu tạo và ý nghĩa? Tiết học hôm nay sẽ giúp các em hiểu về vấn đề này

b Dạy nội dung bài mới:

G/V: Treo bảng phụ H/S: Đọc

Hãy chú ý đến 2 từ cô giáo gạch

chân và cho biết các từ này thuộc từ

loại nào?( Xét về mặt cấu tạo)

THKNS: Phân tích các tình huống

mẫu

Em hãy giải nghĩa từ bà ngoại?

Nghĩa của từ bà ngoại khác với

nghĩa của từ bà nội ở chỗ nào?

Hai từ bà nội và bà ngoại có chung

nhau nét nghĩa nào?

Với nghĩa của hai từ ghép trên được

phân biệt rõ là nhờ vào tiếng nào?

Như vậy các tiếng “ nội “ và tiếng “

ngoại” có tác dụng gì trong các từ

trên?

Nếu phân thành tiếng chính, tiếng

phụ em sẽ phân đâu là tiếng chính

đâu là tiếng phụ trong hai từ ghép

- Tiếng “ Nội” và tiếng “ Ngoại”

-Tiếng nội , ngoại bổ sung cho tiếng bà

- Tiếng chính: Bà

đâu là tiếng chính đâu là tiếng phụ

trong hai từ ghép thơm phức và

thơm ngát?

Nếu ta đổi vị trí của các tiếng trong

các từ ghép trên có được không ? vì

phải là từ ghép không? Vì sao?

Quan hệ giữa các tiếng trong từ này

là quan hệ như thế nào?

Thế nào là quan hệ bình đẳng?

Nếu đổi vị trí các tiếng trong các từ

ghép trên thì ý nghĩa của chúng có

thay đổi không?

=> Từ ghép gồm một tiếng chính, một tiếng phụ, tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính( Gọi đó là từ ghép chính phụ)

Hãy so sánh nghĩa của từ “ Bà

ngoại” với nghĩa của từ “ Bà”, nghĩa

của từ “ Thơm phức” với nghĩa của

từ “thơm”?Nêu nhận xét của em?

Hãy so sánh nghĩa của từ “quần áo”

với nghĩa của tiếng “quần”, “áo”

Nêu yêu cầu bài tập 1

H/S: lên điền vào bảng phụ.( Theo

- Bút: Bút chì, bút máy, bút vẽ…

=>Từ ghép chính phụ mang tính chất phân nghĩa Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính.

* Ví dụ 2:

- Quần: Đồ mặc từ bụng trở xuống, cóhai ống…

- áo: đồ mặc che thân từ vai trở xuống

- Quần áo: đồ mặc nói chung

Như vậy quần áo mang nghĩa khái quáthơn

* Ghi nhớ: SGK T14

III Luyện tập:( 15’) 1.Bài tập 1:

– Từ ghép chính phụ: Xanh ngắt, nhàmáy, nhà ăn, cười nụ, lâu đời

-Từ ghép đẳng lập: Suy nghĩ, cây cỏ, ẩm

luyện tập để rút ra bài học về giữ

Điền thêm tiếng vào sau các tiếng

dưới đây để tạo từ ghép đẳng lập?

Tại sao có thể nói một cuốn sách,

một cuốn vở mà lại không thể nói :

Một cuốn sách vở?

Đọc yêu cầu bài tập

G/V: Hướng dẫn H/S tra từ điển để

tìm nghĩa của các từ

So sánh nghiã của từ ghép mát tay,

nóng lòng, gang thép, tay chân với

nghĩa của những tiếng tạo nên

- Bút máy, ăn cơm

- Thước đo độ, trắng xoá

- Mưa phùn, vui mắt

- Làm cỏ, nhát dao(Búa)

3 Bài 3:

- Núi non, núi sông

- Ham muốn, ham thích

- Xinh tươi, xinh đẹp

có nghiã tổng hợp chỉ chung cả loaị nênkhông thể nói một cuốn sách vở

5 Bài 5:

a Không phải vì hoa hồng là từ ghépchính phụ chỉ tên một loài hoa ( Danhtừ)

b Nói như thế là đúng “ áo dài” từghép chính phụ chỉ tên một loại áo(Danh từ)

c Nói như thế là được Vì “ cà chua” làtên một loại cây quả chứ không phải làquả cà có vị chua

+ Nóng: Có nhiệt độ cao hơn của cơ thể con ngưòi, gây cảm giác khó chịu hoặc khoan khoái

+ Lòng: Toàn thể những bộ phận chứa trong bụng

Nghĩa: Nóng ruột cảm thấy khó chịu khi

phải chờ lâu

c Củng cố luyện tập ( 1’) ? Biểu diễn bằng sơ đồ cho từ sau: Máy hơi nước, bánh đa nem, than tổ ong Máy: tiếng chính bánh, than Hơi nước: tiếng phụ đa nem, tổ ong d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: ( 1’) - Nắm chắc nội dung bài học - Làm các phần bài tập còn lại - Chuẩn bị bài từ láy - Tiết sau : Liên kết trong văn bản Rót kinh nghiÖm - Thêi gian: ……… …

………

- KiÕn thøc: ………

- Ph¬ng ph¸p :

Ngày soạn : Ngày giảng:

Tiết 4:

LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN

1 MỤC TIÊU:

a Kiến thức:

- Khái niệm liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

b Kỹ năng:

- Nhận biết và phân tích tính liên kết của văn bản

- Viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết

c Thái độ: Có ý thức tạo lập văn bản đảm bảo tính liên kết

- Chuản bị bài theo câu hỏi trong SGK

3.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:( 5’)

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

* Đặt vấn đề vào bài mới: (1’)

b Dạy nội dung bài mới:

G/ V: Mở máy chiếu H/Sđọc

Theo em nếu bố của En ri cô chỉ

viết mấy câu trên thì En ri cô có

thể hiểu điều bố muốn nói với

mình không?

Chúng ta đều biết rằng văn bản sẽ

không thể hiểu được rõ khi các

câu văn sai ngữ pháp Vậy trường

hợp này có phải như thế không?

I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản:

1 Tính liên kết của văn bản: (11’)

*Đoạn văn SGKT 11

- Nếu bố của En ri cô chỉ viết có mấy câunhư vậy thì En ri cô sẽ không thể hiểu đượcnội dung mà bố muốn nói

- Không Vì mỗi câu văn đã được viết rất

Văn bản cũng sẽ không hiểu rõ

nội dung khi ý nghiã của mỗi câu

văn không thật chính xác rõ ràng

Trong trường hợp này có phải như

thế không?

Vậy thì vì lí do gì mà En ri cô lại

không hiểu được ý của bố nếu bố

chỉ viết mấy câu văn trên mà thôi?

Như vậy muốn cho đoạn văn trên

có thể hiểu được thì ta phải làm

gì?

Đọc thầm lại văn bản “Mẹ tôi” và

cho biết vì sao văn bản “Mẹ tôi”

có nghĩa dễ hiểu hơn nhiều so với

đoạn văn trên?

Như vậy có thể thấy liên kết có

vai trò như thế nào trong văn bản?

Đọc kĩ đoạn văn 1 văn cho biết do

thiếu ý gì mà nó trở nên khó hiểu?

Dựa vào văn bản”Mẹ tôi” em hãy

thêm một số câu và sắp xếp lại

các câu đó để cho đoạn văn dễ

hiểu hơn?

đúng ngữ pháp

- Không Vì mỗi câu văn đều diễn đạt một ýtrọn vẹn, dùng từ chính xác, rõ ràng, rànhmạch

- Nội dung giữa các câu trong đoạn văn cònrời rạc, chưa thật sự nói liền nhau, chưa thật

sự lô gíc, không gắn bó với nhau nên khônghiểu rõ đựơc

- Muốn hiểu được thì phải liên kết các nộidung các câu văn lại với nhau

- Văn bản “Mẹ tôi” có sự liên kết, lô gíc,chặt chẽ

=>Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản, làm cho văn bản trở nên có nghĩa dễ hiểu.

G/V: Nếu chỉ có những câu văn chính xác,

rõ ràng, đúng ngữ pháp thì vẫn chưa đảm bảo

sẽ làm nên văn bản Cũng như chỉ có trăm đốttre vẫn chưa đảm bảo sẽ có một cây tre.Muốn vậy các đốt tre phải được nối liền vớinhau.Tương tự như thế không thể có văn bảnnếu các câu, các đoạn không nối với nhau.Đấy chính là liên kết

2.Phương tiện liên kết trong văn bản:

( 11’)

* Đoạn văn 1:

- Thiếu ý: Thái độ nghiêm khắc, cươngquyết của bố và lời nhắn nhủ, dạy bảo đốivới En ri cô

- H/S: sắp xếp lại

Như vậy muốn đoạn văn thống

nhất, gắn bó ta phải làm gì?

H/S: Đọc đoạn văn 2T18

Đọc lại đoạn văn đầu tiên ở

“Cổng trường mở ra”T5 Theo em

so với đoạn văn làm ví dụ ở T18

thì đoạn văn nào dễ hiểu hơn? Vì

sao?

Nội dung giữa câu 2 và câu 3 ở

đoạn văn b có sự liên kết chưa?

Vì sao?

Như vậy ngoài sự liên kết về nội

dung ý nghĩa thì văn bản cần phải

có sự liên kết về mặt nào nữa?

Liên kết về hình thức ngôn ngữ

thì ta thường phải sử dụng những

phương tiên nào để liên kết?

Liên kết có vai trò gì trong văn

bản? Để văn bản có tính liên kết,

người nói, người viết phải làm gì?

Sắp xếp những câu văn thơ một

nội dung và ý nghĩa)

- Câu 2 và câu3 chưa liên kết với nhau Vì ởcâu 3 dùng từ “ đứa trẻ” không thống nhất,không lo gíc với câu 2

- Về phương diện hình thức ngôn ngữ

=>Phải biết kết nối các câu, các đoạn đó bằng những phương tiện ngôn ngữ (từ, câu…) thích hợp.

*Ghi nhớ: SGK T18H/S: đọc ghi nhớ

III.Luyện tập: (15’) 1.Bài tập 1:

- Sắp xếp theo thứ tự sau: Từ câu 1, 4, 2, 5,3

2.Bài tập 2:

- Chưa Vì không nói cùng về một nội dung

- Hai cõu văn nếu tỏch khỏi cỏc cõu khỏc thỡ

cú vẻ như rời rạc, cõu trước chỉ núi về mẹ,cõu sau chỉ núi về con Nhưng đoạn vănkhụng chỉ cú 2 cõu đú mà cũn cú cõu thứ 3đứng tiếp theo để nối kết 2 cõu trờn thànhmột thể thống nhất , làm cho đoạn văn trởnờn chặt chẽ với nhau “Mẹ sẽ đưa con …”

Do đú 2 cõu văn vẫn liờn kết với nhau màkhụng cần sửa chữa

c Củng cố luyện tập: (1’)

? Viết đoạn văn ngắn cú sử dụng cỏc phương tiện liờn kết?

Em quê ở nông thôn nhng lại sinh ra và lớn lên ở thành phố.Mời mấy tuổi đầu mà vẫn cha một lần về quê Nhiều lầnchúng em đòi về, bố mẹ em đều bảo chờ dịp, vì đờng xalắm Rồi một ngày ở quê làm giỗ Tổ, thế là cả nhà em có dịp

về quê

d.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (1’)

- Nắm chắc nội dung bài học

- Làm bài tập cũn lại

- Chuẩn bị: Bố cục trong văn bản theo cõu hỏi trong SGK

- Tiết sau: Cuộc chia tay của những con bỳp bờ

- Ph¬ng

ph¸p :

c Thái độ: Giáo dục học sinh quý trọng tình cảm gia đình, tình anh em ruột

- Chuẩn bị bài mới theo câu hỏi trong SGK

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:(5’)

Câu hỏi: Bài học mà em rút ra được sau khi học song văn bản:”Mẹ tôi” là gì?Đáp án: Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả.Thật đáng xấu hổ cho kẻ nào chà dạp lên tình yêu thương đó

* Đặt vấn đề vào bài mới: (2’)

“ Cuộc chia tay của những con búp bê” là truỵên ngắn của Khánh Hoài Vàtrong truyện có một số cảnh và những tình tiết rất cảm động, thể hiện tình cảmanh em gắn bó, thương yêu thật sâu sắc giữa hai anh em Thành và Thuỷ trongcảnh tan đàn xẻ nghé của gia đình Để thấy được phần nào giá trị về nội dung

và nghệ thuật của văn bản tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

b Dạy nội dung bài mới:

Em hiểu gì về tác giả, tác

phẩm?

Nêu yêu cầu đọc

Văn bản viết về sự kiện nào?

Câu chuỵên được kể theo ngôi

Dựa vào những sự việc chính

trong văn bản theo lời kể của

chú bé Thành em hãy tìm bố

cục văn bản?

I Đọc và tìm hiểu chung: (11’)

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

- Văn bản là truỵên ngắn cuả Khánh Hoàiđược trao giải nhì trong cuộc thi viết vềquyền trẻ em tổ chức vào năm 1992

- Ngôi kể 1 Nhân vật tôi là chú bé Thành

- Tạo nên tính chân thực, cảm động của câuchuyện , diễn tả sâu sắc những đau khổ,những tình cảm trong sáng của hai anh emtrước bi kịch của gia đình cha mẹ bỏ nhau,anh em mỗi người một ngả

- Văn bản nói về quyền trẻ em và hôn nhângia đình

- Văn bản nhật dụng

3.Bố cục:

- 3 phần:

+ P1: Từ đầu đến hiếu thảo như vậy

ND: Tình cảm của hai anh em Thành vàThuỷ

Mở đầu câu chuyện là lời mẹ ra

lệnh chia đồ chơi đột ngột em

có hiểu vì sao mẹ lại yêu cầu

hai anh em chia đồ chơi ra

không?

Cách vào câu chuyện đột ngột

như thế có ý nghĩa gì không?

Nghe mẹ ra lệnh như vậy Thuỷ

Tất cả những chi tiết trên đã cho

chúng ta thấy hai anh em Thành

và Thuỷ đều đang trong tâm

trạng như thế nào? Vì sao họ lại

có tâm trạng như vậy?

Từ nỗi đau thương ấy Thành

nhớ lại những kỉ niệm nào giữa

+ P2: Tiếp đến tôi đi

ND: Cuộc chia tay cuả Thuỷ với cô giáo vàlớp học

là cách vào bài có tính chất nêu vấn đề

- Thấy thế: Thuỷ run lên bần bật, kinh hoàng, tuyệt vọng cặp mắt buồn thăm thẳm, hai bờ mi sưng mọng lên vì khóc nhiều.

- Đêm qua: Lúc nào tôi cũng nghe tiếng nức nở, tức tưởi của em Tôi cắn chặt môi… nước mắt tuôn ra như suối.

- Sáng nay dậy sớm, tôi đi ra vườn, em theo

ra tự lúc nào, lặng lẽ đặt tay lên vai tôi, tôikéo em ngồi xuống và khẽ vuốt mái tóc

- Cả hai anh em đều vô cùng đau khổ trứơccuộc chia tay sắp diễn ra

G/V: Bố mẹ bỏ nhau, anh ở lại với bố, emphải đi theo mẹ Một tai hoạ đang giángxuống đầu hai đứa trẻ Đó là cuộc chia tayngoài ý muốn Hai anh em trở thành nạnnhân của bi kịch gia đình

hai anh em?

Em nhận xét như thế nào về kỉ

niệm đó của hai anh em?

Cắt ngang dòng hồi tưởng cuả

Thành là lời ra lệnh nào của

mẹ? Đó là lần ra lệnh thứ mấy?

Cả hai anh em Thuỷ có muốn

chia đồ chơi ra không? Chi tiết

nào chứng tỏ điều đó?

Tại sao cả hai anh em lại không

muốn chia đồ chơi ?

Khi bắt buộc phải chia Thành

chia đồ chơi như thế nào?

Thái độ của Thuỷ như thế nào

khi anh chia đồ chơi?

Thái độ của Thuỷ thay đổi khi

nào?

Đó là thái độ gì?

Lời nói và hành động của Thuỷ

ở đoạn này có gì mâu thuẫn?

Đoạn kể về chuyện Thuỷ bắt

con vệ sĩ gác giấc ngủ cho anh

có ý nghĩa như thế nào?

ở phần cuối truyện, Thuỷ đã lựa

- Hồi còn học lớp 5 Thuỷ mang kim chỉ ratận sân vận động vá áo cho anh

- Chiều nào Thành cũng ra đón em

- Một kỉ niệm đẹp về tình anh em Mặc dùcòn nhỏ tuổi nhưng hai anh em đã biết chia

sẻ quan tâm niềm vui nỗi buồn…

* Mẹ lại ra lệnh chia đồ chơi( lần 2)

- Thành bảo: Không phải chia nữa anh cho

ra đó là điều cả hai anh em không muốn

- Tôi dành hầu hết cho em

- Thuỷ chẳng quan tâm đến chuyện đó, mắtráo hoảnh, thỉnh thoảng lại nấc lên khekhẽ

- Khi tôi lấy hai con búp bê, đặt sang haiphiá… em bỗng tru tréo lên giận dữ

- Không muốn chia rẽ con vệ sĩ với con emnhỏ ra nhưng lại sợ đêm đêm không có con

vệ sĩ gác cho anh ngủ

- Đó là hình ảnh tượng trưng cho tình yêuthương, gắn bó với nhau, quan tâm đếnnhau lúc còn chung sống trong một mái ấmgia đình của hai anh em Đó chính lànguyên nhân khiến Thuỷ không muốn táchrời hai con búp bê ra Thể hiện mong muónanh em Thuỷ sẽ không bao giờ phải rời xa

chọn cách gỉai quyết như thế

nào?

Cách giải quyết đó gợi lên cho

em có suy nghĩ gì?

Thấy Thuỷ buồn vì không gặp

được bố trước lúc chia tay

Thành tỏ thái độ như thế nào?

Chi tiết đó cho thấy Thành luôn

có tình cảm như thế nào với em

Tình cảm của hai anh em Thành

và Thuỷ gợi cho em nhớ đến

những câu ca dao nào nói về

tình cảm anh em của nhân dân

ta?

Hết tiết 1 -> Tiết 2.( Tiết 6)

H/S: đọc đoạn từ : hay anh đi

nhau

- Để lại cả hai con búp bê cho nhau

- Gợi lên sự thương cảm cho ngừời đọc.Thương cho em gái giàu lòng vị tha, vừathương anh lại thương cả những con búp

bê Thà mình chịu chia lìa chứ không đểbúp bê chia tay, thà mình chịu thiệt thòi đểanh luôn có con vệ sĩ gác giấc ngủ đêmđêm

=>Tình yêu thương sâu sắc, sự gắn bó máu thịt không thể chia lià, và tấm lòng

vị tha cao cả của hai anh em

- Không theo thứ tự thời gian Xen lẫn giữaquá khứ với hiện tại

- Bộc lộ rõ tình cảm suy nghĩ của ngườiđọc Gợi cảm xúc sâu sắc trong lòng ngườiđọc về nhân vật được nói đến

Anh em hoà thuận hai thân vui vầy

đến tôi đi.

Đoạn văn kể về sự việc nào?

Hãy tìm những chi tiết miêu tả

cảnh anh em Thuỷ ở trường

trước khi vào lớp?

Cảm nhận của em về hình ảnh

nhân vật Thuỷ ở cảnh này?

Khi Thuỷ bước vào lớp cô giáo

đã bộc lộ tình cảm của rmình

đối với Thuỷ như thế nào?

Các bạn Thuỷ có thái độ ra sao

khi cô giáo thông báo về lí do

Thuỷ phải chia tay với lớp?

Thái độ đó thể hiện tình cảm

bạn bè như thế nào?

Chi tiết nào trong cuộc chia tay

của Thuỷ với lớp học khiến cô

giáo bàng hoàng nhất đồng thời

+ Bật lên khóc thút thít.

- Thuỷ thật bé nhỏ, cô đơn và hết sức đaukhổ khi phải chia tay với lớp học, với máitrường thân yêu

- Cô ôm chặt lấy em.

- Em không đựơc đi học nữa

- Mẹ bảo sẽ sắm cho em một thúng hoa quảngồi chợ bán

- Cô giáo tái mặt và giàn giụa nứơc mắt.

=>Cuộc chia tay thật buồn và xót xa.

3 Những giây phút cuối cùng của cuộc

Dắt em ra khỏi trường Thành

thấy cảnh vật xung quanh mình

như thế nào?

Tâm trạng của Thành ra sao khi

nhìn thấy cảnh vật xung quanh

vẫn bình thường?

Tại sao Thành lại thấy kinh

ngạc?

Thông thường người ta thường

miêu tả cảnh theo tâm trạng của

nhân vật( Người buồn cảnh có

vui đâu bao giờ- Nguyễn Du)

taị sao ở văn bản này Khánh

Hoài lại không miêu tả cảnh và

tâm trạng của Thành theo mô

típ ấy?

Khi chia tay Thuỷ có những

hành động nào đặc biệt?

Thuỷ dặn dò anh điều gì?

Các chi tiết trên một lần nữa

chứng tỏ tình cảm của Thuỷ với

anh mình như thế nào?

Sau đó Thuỷ còn có hành động

đặc biệt nào nữa?

chia tay giữa hai anh em:(19’)

- Mọi người vẫn đi lại bình thường, nắngvẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật

- Tôi kinh ngạc

- Đó là tâm trạng thường thấy ở nhữngngười đang đau khổ nên khi nhìn ra xungquanh thấy mọi vật đều như rất trớ trêu vớimình Trong tâm hồn Thành đang nổi dôngbão vì sắp phải chia tay với đứa em gái bébỏng của mình Tất cả như sụp đổ vậy màbên ngoài đất trời vẫn thản nhiên sôi độngnhư không có gì thay đổi

- Miêu tả cảnh đối lập với tâm trạng

G/V: Bố mẹ bỏ nhau Thành và Thủy phải

xa nhau đó là bi kịch riêng của 1 gia đình.Còn dòng chảy thời gian, cảnh vật, nhịpđiệu cuộc sống vẫn diễn ra một cách tựnhiên.Với cách miêu tả ấy tác giả muốnnhắc nhở chúng ta hãy lắng nghe và chú ýđến những gì diễn ra xung quanh mình, đểcùng san sẻ nỗi đau với đồng loại

- Thuỷ lấy con vệ sĩ đặt lên giường tôi, ôm ghì, hôn lên mặt nó và thì thào:

ở lại gác cho anh tao ngủ nhé!

- Bao giờ áo anh có rách, anh tìm về chỗ

Thuỷ bắt anh phải hứa với mình

điều gì?

Em có suy nghĩ gì không khi

đọc đến chi tiết này?

Hãy tìm từ ngữ thể hiện rõ tâm

trạng của Thành trong phút chia

miêu tả nhân vật của tác giả?

Thảo luận nhóm về giá trị và

nội dung nghệ thuật của văn

xa bao nhiêu thì tình cảm ấy vân tồn tại mãimãi như hình ảnh con búp bê vẫn ở lại bênnhau

III Tổng kết: (5’)

- Kể theo ngôi thứ nhất, lời kể chân thànhgiản dị Miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc,cảnh vật đối lập với tâm trạng nhân vật

- Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quantrọng

- Ph¬ng

ph¸p :

- Nhận biết, phân biệt bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc vận dụng đọc - hiểu văn bản, xâydựng bố cục cho một văn bản nói - viết cụ thể

c Thái độ: Tạo thói quen và ý thức cẩn thận khi xây dựng văn bản.

- Học bài cũ.

- Chuẩn bị bài mới theo câu hỏi trong SGK

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:(5’)

* Câu hỏi: Để văn bản có tính liên kết, người viết( người nói) phải làm gì?

* Đáp án: Để văn bản có tính liên kết, người viết( người nói) phải làm cho nộidung của các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau Đồng thờiphải biết kết nối các câu , các đoạn đó bằng những phương tiện ngôn ngữ ( từ,câu ) thích hợp

* Đặt vấn đề vào bài mới: (2’)

Trong bóng đá các huấn luyên viên phải sắp xếp các cầu thủ thành một độihình Còn trong chiến đấu những vị tướng phải bố trí các đạo quân, cánh quânthành một thế trận Nếu không có sự dàn thế trận, dàn đội hình, không có sựsắp xếp chặt chẽ từng cầu thủ, từng quân sĩ thì rất có thể bị thua Trong việctạo lập một văn bản, chúng ta có cần phải sắp xếp các ý, các câu văn, đoạn vănnhư các vị tướng cần bố trí cánh quân, các huấn luyện viên bố trí các câu thủkhông? Tiết học hôm nay chúng ta cần hiểu rõ điều này

b Dạy nội dung bài mới

ở lớp 6 các em đã viết đơn xin nghỉ

học Hãy cho biết:

Những nội dung trong đơn ấy có cần

được sắp xếp theo một trật tự không?

Có thể tuỳ thích muốn ghi nội dung

nào cũng được không? Vì sao?

Sự sắp đạt nội dung các phần trong

văn bản theo một trình tự hợp lí được

gọi là bố cục Vậy theo em vì sao xây

- Nếu chúng ta chú ý đến việc sắp xếpcác ý cho rành mạch thì bài viết ( lờinói) của chúng ta sẽ có hiệu quả cao.Ngược lại nếu chúng ta không biết sắpxếp các ý cho hợp lí thì bài viết ( lờinói) của chúng ta sẽ không hiểu được,không được tiếp nhận

Hãy so sánh với văn bản ” ếch ngồi

đáy giếng” và “ Lợn cưới áo mới ”

( NV6 tập 1) Theo em về nội dung

các câu văn trong bản kể (SGK7) và

mấy đoạn văn?

Các câu văn trong mỗi đoạn tập

hợp lí thì nội dung văn bản phải đảm

dung sắp xếp lộn xôn -> ngưòi đọckhông hiểu được

- Khi làm một bài văn miêu tả conđường từ nhà đến trường nhưng miêu tảcảnh không theo thứ tự, lộn xộn ->điểm không cao

=>Văn bản không thể đựơc viết một cách tuỳ tiện mà phải có bố cục rõ ràng Bố cục là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự , một hệ thống rành mạch và hợp lí.

2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản: ( 9’)

* Ví dụ: SGKt29

- Hai câu chuyện viết tuỳ tiện chưa có

bố cục

- Những câu văn trong hai bản kể về

cơ bản kể giống nhau

- Văn bản: ếch ngồi đáy giếng” và vănbản “ Lợn cưói áo mới” vì hai văn bảnnày có bố cục rõ ràng, chặt chẽ

- Bản kể 1: Gồm hai đoạn văn

- Các câu văn trong mỗi đoạn vănkhông tập trung quanh một ý thốngnhất mà mỗi câu biểu đạt một nội dungkhác nhau

- Bố cục phải rành mạch, hợp lí

=>Các điều kiện để bố cục được rành

bảo những yêu cầu gì?

Bản kể 2 ( SGKT29) gồm có mấy

đoạn văn?

Nội dung của mỗi đoạn ấy có tương

đối thống nhất hay không?

So sánh bản kể này với bản kể trong

SGK NV6 tập 1 Em thấy đọc văn

bản kể nào em cảm thấy buồn cừơi

hơn?

Theo em vì sao ta lại cảm thấy

không buồn cười lắm khi đọc bản kể

ở SGKT29?

Như vậy muốn có văn bản có bố cục

rành mạch, hợp lí thì việc sắp xếp

các phần, các đoạn trong văn bản

phải đảm bảo những yêu cầu nào

Một văn bản tự sự hoặc văn bản

miêu tả thường gồm có mấy phần?

Nêu nhiệm vụ của từng phần?

mạch, hợp lí:

- Nội dung các phần các đoạn trong văn bản phải thống nhất chặt chẽ với nhau, đồng thời giữa chúng phải có

sự phân biệt rạch ròi.

- Hai đoạn văn

- Nội dung thống nhất: Đoạn 1 nói đếnviệc một anh hay khoe đang muốn khoe

mà chưa khoe được Còn đoạn sau nóiđến việc anh ta khoe được

- Bản kể ở SGKNV6 tập 1

- Sự sắp đặt các câu, các ý đã bị thayđổi đi Sự thay đổi đó đã làm cho câuchuyện mất đi yếu tố bất ngờ, khiếncho tiếng cười không bật mạnh ra đựơc

và câu chuyện không thể tập trung vàoviệc phê phán nhân vật chính được nữa

=>Các phần, các đoạn phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí giúp người viết (ngưòi nói) dễ dàng đạt đựoc mục đích giao tiếp đã đặt ra.

Có cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi

Một bạn khác lại cho rằng nội dung

chính của việc miêu tả, tự sự( của

đơn từ nữa) được dồn cả vào phần

thân bài nên mở bài và phần kết bài

không cần thiết lắm Em có đồng ý

với ý kiến đó không?

Như vậy bố cục 3 phần có vai trò

như thế nào trong văn bản?

Có phải cứ chia văn bản làm 3 phần (

Thực tế có phải văn bản nào cũng bắt

buộc phải có 3 phần không?

H/S: đọc ghi nhớ

Hãy ghi lại bố cục của truyện “

+ TB: Miêu tả chi tiết về đối tượng.+ KB: Nêu cảm nghĩ và nhận xét về đốitượng được tả

- Cần Vì có như vậy mới tạo được sựmạch lạch, hợp lí của nội dung và hìnhthức của văn bản

- Không đúng Vì yêu cầu về sự rànhmạch của văn bản không cho phép cácphần trong văn bản được lặp lại nhau ->Rất cần tránh không để mắc khuyếtđiểm này

- Không Vì mở bài không chỉ đơnthuần là sự thông báo đề tài của vănbản mà còn phải cố gắng làm cho ngườiđọc( Người nghe) tiếp cận đề tài đó mộtcách dễ dàng, tự nhiên, hứng thú và ítnhiều hình dung đựơc các bước đi cuảbài

- Bố cục 3 phần có khả năng giúp chovăn bản trở nên rành mạch và hợp lí

- Không Mà mỗi phần đó phải đảm bảođúng yêu cầu nhiệm vụ của nó( đảmbảo cả về nội dung và hình thức) thìvăn bản mới trở nên rành mạch và hợp

* Ghi nhớ: SGKT 30

II Luyện tập: ( 15’) Bài 2:

“Cuộc chia tay của những con búp

bê” Bố cục ấy đã rành mạch, hợp lí

chưa? Có thể kể lại câu chuyện ấy

theo một bố cục khác được không?

H/S: Đọc yêu cầu đề bài 3

H/S: thảo luận, phát biểu ý kiến

- Văn bản: “Cuộc chia tay của nhữngcon búp bê” có bố cục rõ ràng, rànhmạch, hợp lí:

+ Phần 1: Kể về sự việc chia đồ chơicủa hai anh em

+ Phần 2: Thuỷ chia tay với cô giáo vàcác bạn

+ Phần 3: Những giây phút của cuộcchia tay giữa hai anh em

- Có thể kể lại câu chuyện ấy theo một

- Bố cục báo cáo chưa rành mạch, hợp

lí Các điểm 1,2,3 ở thân bài mới chỉ kểlại việc học tốt chứ chưa phải trình bàykinh nghiệm học tốt Điểm 4 lại chưanói về việc học tập

- Sắp xếp lại như sau:

+ Chào mừng hội nghị

+ Giới thiệu về bản thân

+ Nêu từng kinh nghiệm học tập củabản thân

+ Nguyện vọng cuả bản thân muốnđược hội nghị trao đổi, đóng góp ýkiến…

c Củng cố luyện tập( 1’)

? Tóm tắt nội dung bài bằng sơ đồ?

Các phần, các đoạn phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí giúp người viết(ngưòi nói) dễ dàng đạt đựoc mục đích giao tiếp đã đặt ra

Văn bản thường được xây dựng theo một bố cục gồm 3 phần: MB, TB, KB

d.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:(1’)

- Nắm chắc nội dung bài học

- Chuẩn bị tiết sau: Mạch lạc trong văn bản.

- Ph¬ng

ph¸p :

- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản

- Điều kiện cần thiết của một văn bản có tính mạch lạc

b Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng nói - viết mạch lạc

c Thái độ: Rèn luyện kĩ năng viết bài tập làm văn mạch lạc

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

a Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu bài

- Soạn giáo án, chuẩn bị tài liệu bảng phụ trên máy chiếu

b Chuẩn bị của HS:

- Học bài cũ

- Chuẩn bị baì mới

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ:(5’)

* Câu hỏi: Nêu các điều kiện để văn bản có bố cục rành mạch, hợp lí?

* Đáp án: Các điều kiện để có văn bản hợp lí:

- Nội dung các phần, các đoạn trong văn bản phải thống nhất chặt chẽ với nhauđồng thời giữa chúng phải có sự phân biệt rạch ròi.

- Trình tự sắp xếp của các phần các đoạn phải giúp cho người viết( người nói)

dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp

* Đặt vấn đề vào bài mới: (1’)

Nói đến bố cục là nói đên sự sắp đặt, phân chia Nhưng văn bản lại không thểkhông có sự liên kết Vậy làm thế nào để các phần các đoạn của một văn bảnvẫn được phân cách rành mạch mà lại không mất đi sự liên kết chặt chẽ vớinhau? Điều đó đòi hỏi văn bản phải có sự mạch lạc.Vậy mạch lạc trong vănbản là gì? Có những yêu cầu nào về sự mạch lạc trong văn bản? Tiết học hômnay ta đi tìm hiểu

b Dạy nội dung bài mới:

Em hiểu mạch lạc nghiã là gì?

Nếu ví văn bản như cơ thể thì để

cho cơ thể ấy hoàn chỉnh, thống

nhất có cần có các mạch máu kết

nối các phần, các đoạn trong văn

bản lại với nhau không?

Hãy đánh dấu x váo ô trống đáp

án đúng hoc của hỏi sau: Tính

chất mạch lạc của văn bản:

A Trôi chảy thành dòng, thành

mạch

B Tuần tự đi qua khắp các phần,

các đoạn trong văn bản

C Thông suốt liên tục, không đứt

1 Mạch lạc trong văn bản:(12’)

- Mạch máu trong thân thể

- Có Văn bản cũng giống như các mạchmáu trong cơ thể nó làm cho các phầncủa văn bản thống nhất gọi là mạch lạc

G/V; Cho H/S xác định và đánh dấu vàođáp án đúng

Đáp án: D

Văn bản tự sự: Giới thiệu sự việc-> Diếnbiến sự viêc-> Kết thúc sự vệc.( Sự kếtnối các sự việc với nhau tạo nên tínhmạch lạc của văn bản)

văn bản tự sự có được nhờ đâu?

Nêu nhiệm vụ cuả từng phần

trong bố cục của một văn bản

miêu tả cảnh vật?

Văn bản miêu tả có được tính

mạch lạc nhờ đâu?

Văn bản” Cổng trường mở ra” có

cốt truyện, sự việc cụ thể không?

Bố cục của văn bản này có chia

thành 3 phần rõ rệt không?

Nhưng theo em ở văn bản này có

tính mạch lạc không? Tính mạch

lạc trong văn bản” Cổng trường

mở ra” được thể hiện nhờ vào

đâu?

Bức thư trong văn bản” Mẹ tôi”

có đầy đủ bố cục 3 phần không?

Sự mạch lạc của văn bản( Bức

thư) được thể hiện qua nội dung

nào xuyên suốt văn bản?

Qua phân tích các ví dụ trên em

hiểu mạch lạc trong văn bản nghĩa

là gì?

Như vậy ngoài yêu cầu phải có bố

cục rõ ràng thì văn bản còn phải

đạt yêu cầu nào nữa? Vì sao?

- Nhờ vào sự kết nối các sự việc với nhaumột cách hợp lí theo diễn biến

- Văn bản miêu tả: Giới thiệu cảnh vật->miêu tả cảnh vật theo các diện quan sát -> cảm nghĩ về cảnh vật (Các diện liênkết nhằm liên kết)

- Các diện quan sảt nhằm liên kết tạo racái nhìn chỉnh thể về cảnh vật

- Văn bản” Cổng trường mở ra” không só

sự việc cốt truyện

- Bố cục 3 phần không rõ ràng

- Văn bản vẫn có tính mạch lạc được thểhiện qua tâm trạng người mẹ trong đêmtrước ngày khai trường của con

- Văn bản “ Mẹ tôi” có bố cục 3 phần

- Sự mạch lạc thể hiện ở sự truyền cảm

về hình ảnh mẹ đối với đứa con

- Trong văn bản, mạch lạc là sự kết nốicác câu, các đoạn, các ý theo một trình tựhợp lí

=> Văn bản cần phải mạch lạc.

G/V: Văn bản nào cũng phải có chủ đề vàngưòi viết phải theo chủ đề ấy Vì vậyvăn bản cần phải mạch lạc để cho các chủ

đề chung xuyên suốt tất cả các đoạn, cácphần trong văn bản Có nghĩa là các phầncác đoạn trong văn bản được tiếp nối theomột trình tự rõ ràng, hợp lí nhằm làm chochủ đề trôi chảy liền mạch và gợi được sựhứng thú cho người đọc hoặc người nghe

Văn bản”Cuộc chia tay của những

con búp bê” có nội dung chính là

gì?

Nội dung ấy có được thể hiện

xuyên suốt qua các phần của văn

bản không?

Có khi mạch kể trong hiện tại lại

quay về quá khứ, có khi mạch tự

sự lại xen miêu tả, có khi lại cho

một nhân vật không xuất

hịên( Người cha), có khi từ chia

tay gia đình lại qua cuộc chia tay

ngoài gia đình Nhưng tại sao

mạch chủ đề của văn bản vẫn

được giữ vững?

Qua phân tích mạch lạc trong văn

bản trên, em thấy một văn bản có

bê, tình cảm của hai anh em thì khôngchia tay

- Chủ đề được thể hiện xuyên suốt quacác phần của văn bản: Cảnh chia đồ chơitheo lệnh mẹ của hai anh em-> Thuỷ chiatay với cô giáo và lớp học-> Cảnh chiaanh em phải chia tay nhau

G/V: Không bộ phận nào trong truyện lịakhông kliên quan đến nõi niềm xót xa vàcái tình cảm hai anh em thuơng nhau thathiết của hai anh em khi phải chia tay

- Các phần trong văn bản đều tập trungvào tình cảm không thể hcia cắt của haianh em

=> Văn bản có tính mạch lạc là văn bản:

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản đều nói về một đề tài, biểu hiện một chủ đề chung xuyên suốt.

- Các phần các đoạn trong, các câu trong văn bản được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lí, trước sau hô ứng với nhau làm cho chủ đê liền mạch

và gợi nhiều hứng thú cho ngưòi đọc( người nghe)

* Ghi nhớ: SGK T32