- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản, xây dựng bố cục cho một văn bản nói viết cụ thể.. Muốn cho văn bản được tiếp nhận dễ dàng thì các câu, các đoạn phải như thế
Trang 1Ngày soạn : 18/08/2016 TUẦN 2
Tiết 5 + 6
BÀI 2 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
(Theo KHÁNH HOÀI)
I MỤC TIÊU : Giúp HS
1 Kiến thức :
- Tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết, sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ li dị
- Đặc sắc nghệ thuật của văn bản
2 Kĩ năng :
- Đọc hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật
- Kể và tóm tắt truyện
3 Thái độ :
- Rèn kĩ năng miêu tả và phân tích tâm lí nhân vật
- Trân trọng tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết và sâu nặng
II CHUẨN BỊ :
- GV : soạn giáo án, sgk, sgv, tài liệu tham khảo
- HS : soạn, xem, đọc bài , sgk
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1 Ổn định tổ chức lớp : Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp.
2 Kiểm tra bài cũ :
? Qua văn bản “Mẹ tôi” em có suy nghĩ gì về tình cảm của bố, mẹ dành cho con
3 Bài mới : Giới thiệu bài
Trong cuộc sống, ngoài việc trẻ được sống đầy đủ về vật chất thì cha mẹ còn làm cho con trẻ đầy đủ, hoàn thiện về đời sống tinh thần Trẻ có thể thiếu thốn vật chất nhưng tinh thần cần phải đầy đủ Cho dù rất hồn nhiên, ngây thơ nhưng trẻ vẫn cảm nhận, vẫn hiểu biết một cách đầy đủ về cuộc sống gia đình mình Nếu chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh, các
em cũng biết đau đớn, xót xa, nhất là khi phải chia tay với gia đình thân yêu của mình Để hiểu rõ hoàn cảnh đó, bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu được vấn đề đó
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
HĐ 1 :
Hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu về
tác giả, tác phẩm
? Nêu một vài hiểu biết của em về
tác giả, tác phẩm ?
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản
nào ?
? Giống văn bản nào mà chúng ta đã
học ?
GV nhận xét, kết luận
HĐ 2 :
Hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu văn
- Trả lời sự hiểu biết
- Nhận xét, bổ sung ý kiến
- Đọc, nghe bài
I Giới thiệu.
1 Tác phẩm : Truyện ngắn được trao giải nhì trong cuộc thi thơ-văn viết về quyền trẻ em 1992
2 Thể loại : Vb nhật dụng viết theo kiểu văn bản tự sự
II Đọc – hiểu văn bản.
Trang 2bản Hướng dẫn tìm hiểu chung.
Hướng dẫn HS đọc, đọc mẫu
Nhận xét, uốn nắn
Giảng lại phần chú thích sgk/ 26
? Em hãy tóm tắt vb này một cách
ngắn gọn nhất ?
Cho HS trao đổi cặp (2p) – Tóm tắt
văn bản
GV nhận xét, kết luận
HĐ 2.1 :
Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết văn
bản
? Truyện viết về ai ?
? Về việc gì ?
? Ai là nhân vật chính trong truyện?
GV nhận xét, kết luận
? Câu chuyện được kể theo ngôi
thứ mấy ? Tác dụng của việc lựa
chọn ngôi kể này ?
Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận
(2p)
N1 Những con búp bê gợi cho em
những suy nghĩ gì ? Chúng có mắc
lỗi gì không ?
N2 Tên truyện có liên quan gì đến
ý nghĩa của truyện không ?
GV nhận xét, kết luận
HĐ 2.2 :
? Hãy tìm những chi tiết trong
truyện cho thấy 2 anh em Thành và
Thủy rất mực thương yêu nhau ?
- Nghe
- Đọc từ khó sgk
- Bố mẹ chia tay nhau, Thành ở lại với bố, Thủy theo mẹ về quê
Hai anh em hết sức buồn bã khi phải chia đồ chơi, rồi Thành đưa Thủy đến lớp chào chia tay cô giáo và các bạn
Về đến nhà mọi thứ đã sẵn sàng, hai anh em phải chia tay nhau đột ngột và đầy xúc động
- Nghe, ghi bài
- Cuộc chia tay đau đớn
và đầy cảm động của hai anh em Thành và Thủy
- Nhận xét, bổ sung
- Ngôi thứ nhất
=> Bộc lộ được suy nghĩ của nhân vật và tăng sức thuyết phục
- Thảo luận
- Nêu ý kiến, trình bày
- Chúng không mắc lỗi
- Nó có liên quan chặt chẽ đến ý nghĩa câu chuyện
- Nhận xét, bổ sung
- Quá khứ : hồi học lớp
5, đi đá bóng bị rách áo
- Hiện tại :
- Nêu ý kiến, trình bày
- Không muốn chia rẽ 2 con búp bê >< sợ anh
1 Ngôi kể - Nhan đề
a Ngôi kể
Kể ở ngôi thứ nhất giúp tác giả thể hiện sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm, tâm trạng của nhân vật
b Nhan đề
Những con búp bê vốn là
đồ chơi của trẻ nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây thơ, vô tội như 2 anh em Thành
2 Tình cảm của 2 anh em
- Thành : Đón em đi học
về, nhường hết đồ chơi cho em
Trang 3? Lời nói và hành động của Thủy
khi thấy anh chia 2 con búp bê có gì
mâu thuẫn ? Theo em có cách nào
giải quyết mâu thuẫn ấy không ?
? Kết thúc truyện Thủy đã lựa chọn
cách giải quyết nào ? Chi tiết này
gợi lên trong em những suy nghĩ và
tình cảm gì ?
? Chi tiết nào trong cuộc chia tay
của Thủy với lớp học làm cô giáo
bàng hoàng và chi tiết nào làm em
cảm động nhất ? Vì sao ?
GV nhận xét, kết luận Liên hệ
môi trường gia đình củng ảnh
hưởng rất lớn đến trẻ em.
Cho HS thảo luận câu hỏi 6 - sgk/
27
GV nhận xét, kết luận
HĐ 2.3 :
Hướng dẫn HS tìm hiểu nghệ thuật
viết truyện
GV nhận xét, kết luận
Hệ thống hóa kiến thức
Nâng cao
Qua câu chuyện này tác giả muốn
nhắc nhở đến mọi người điều gì ?
Gọi HS đọc ghi nhớ sgk
Gv hdhs đọc phần đọc thêm sgk
không ngủ được vì không có con Vệ Sĩ canh gác
- Để con Em Nhỏ ở lại => Gợi lòng thương cảm một người em gái giàu lòng vị tha, vừa thương anh vừa thương những con búp bê
- HS phát hiện và trả lời
- Về quê Thủy không được đi học mà phải ra chợ bán hoa
- Tâm hồn Thành đang nổi giông bão vì phải chịu sự
mất mát, đổ vỡ quá lớn
- Nghe, liên hệ ở gia đình mình.
- Thảo luận
- Trình bày, nêu ý kiến
- Nhận xét, bổ sung
- Trình bày, nêu ý kiến
-Trả lời ý kiến
- Nhận xét, bổ sung
- Đọc ghi nhớ
- Đọc thêm sgk
- Thủy : Mang kim chỉ ra tận sân vận động vá áo cho anh, nhường anh con
Vệ Sĩ
=> Gần gũi, thương yêu, chia sẻ và quan tâm đến nhau
3 Nghệ thuật
Có nhiều chi tiết cảm động :
- Làm nổi bật diễn biến tâm lí nhân vật
- Khắc họa được những nét đối lập giữa cuộc sống bình thường với tâm trạng của nhân vật
* Ghi nhớ : (sgk/ trang
27)
4 Củng cố :
Nhắc lại nội dung bài học
5 Hướng dẫn học bài, soạn bài mới :
- Học bài, đọc thêm sgk/ trang 27 – 28
- Đặt nhân vật Thuỷ vào ngôi thứ nhất để kể tóm tắt câu truyện
- Tìm các chi tiết của truyện thể hiện tình cảm gắn bó của hai anh em Thành và Thuỷ
- Chuẩn bị bài “Bố cục trong văn bản”
Trang 4IV RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
Tiết 7
BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
I MỤC TIÊU : Giúp HS
1 Kiến thức :
Tác dụng của việc xây dựng bố cục
2 Kĩ năng :
- Nhận biết, phân tích bố cục trong văn bản
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản, xây dựng bố cục cho một văn bản nói (viết) cụ thể
3 Thái độ :
Nắm vững kiến thức về bố cục của một văn bản
II CHUẨN BỊ :
- GV : soạn giáo án, sgk, sgv
- HS : soạn, xem, đọc trước bài và trả lời câu hỏi sgk
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :
1 Ổn định tổ chức lớp : Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp.
2 Kiểm tra bài cũ :
? Liên kết trong văn bản là gì ? Nêu các phương tiện liên kết trong văn bản ?
3 Bài mới : giới thiệu bài.
Trong những năm học trước, các em đã được làm quen với công việc xây dựng dàn bài Dàn bài lại là chính kết quả, hình thức thể hiện của bố cục Vì thế bố cục trong vb không phải là 1 vấn đề hoàn toàn mới mẻ đối với chúng ta Tuy nhiên trên thực tế, vẫn có rất nhiều học sinh không qua tâm đến bố cục, và rất ngại xác định bố cục trong lúc làm bài Vì vậy bài học hôm nay sẽ học ta thấy rõ tầm quan trọng của bố cục trong vb, bước đầu giúp ta xây dựng được bố cục rành mạch, hợp lí
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
HĐ 1 :
HĐ 1.1:
Cho HS làm việc với ví dụ 1a trong
sgk/ 28
? Văn bản sẽ như thế nào nếu các ý
trong đó không được sắp xếp theo
trật tự, thành hệ thống ?
? Vì sao khi xây dựng văn bản cần
phải quan tâm tới bố cục
? Em có thể tuỳ tiện thích ghi nội
- Đọc ví dụ sgk/tr 28
- Không rành mạch
=> không đạt được mục đích giao tiếp
- Là sự sắp đặt nội dung trong các phần theo trình tự hợp lí =>
hiệu quả thuyết phục
I Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản.
1 Bố cục của văn bản
VD : Một lá đơn xin gia
nhập Đội
- Tên, tuổi, địa chỉ, nghề nghiệp của người viết đơn
- Yêu cầu, nguyện vọng,
Trang 5dung nào trước cũng được không ?
Ví dụ có thể viết lí do trước sau đó
mới viết tên được không ?
Hs : Phát biểu
? Từ đó em thấy bố cục một vb cần
đạt những yêu cầu gì để người đọc
có thể hiểu được vb đó ?
? Bố cục là gì ?
GV nhận xét, kết luận Theo trật tự
trước sau một cách hợp lí, chặt chẽ,
rõ ràng
Cho HS đọc điểm thứ nhất trong
phần ghi nhớ
HĐ 1.2 :
Cho HS đọc 2 câu chuyện trong
sgk/ 29 và trả lời câu hỏi
? Qua câu chuyện thứ nhất em có
biết nội dung viết về việc gì không ?
? Vì sao câu chuyện này lại trở nên
khó hiểu như vậy ?
GV nhận xét, kết luận
? Ở câu chuyện thứ hai các ý đã
được sắp xếp theo thứ tự hợp lí
chưa ?
? Cách kể chuyện ở 2 ví dụ trên bất
hợp lí ở chỗ nào ?
? Muốn cho văn bản được tiếp nhận
dễ dàng thì các câu, các đoạn phải
như thế nào ?
GV nhận xét, kết luận
HĐ 1.3 :
Hướng dẫn HS dựa vào sgk Ngữ
Văn 6 sắp xếp lại bố cục của 2 văn
trên cho rành mạch và hợp lí
Tìm hiểu các phần của bố cục
Tìm hiểu các câu hỏi a, b, c, d
Hệ thống lại kiến thức
GV nhận xét, kết luận
Gọi hs đọc ghi nhớ sgk
HĐ 2 :
Hướng dẫn HS làm bài tập
cao
- Nêu ý kiến
- Suy nghĩ trả lời ý kiến
- Nêu ý kiến
- Đọc mục ghi nhớ 1 sgk
- Đọc sgk
- Không
- Vì các câu văn trong mỗi đoạn không tập trung quanh một ý thống nhất Ý của đoạn này và đoạn kia không phân biệt rõ ràng
- Bố cục chưa được sắp xếp rành mạch, rõ ràng
và hợp lí
=> không nêu bật ý nghĩa phê phán, gây cười
- Lần lượt trình bày
- Nhận xét, bổ sung ý kiến
- Trao đổi nêu ý kiến
- Nhận xét, bổ sung
- Nghe
- Đọc ghi nhớ
lời hứa
=> Các nội dung được sắp xếp theo một trình tự,
1 hệ thống rành mạch, hợp lí
2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản
- Bố cục trong văn bản phải rành mạch (rõ ràng từng phần, từng đoạn)
- Trình tự sắp xếp phải hợp lí
=> Dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp
3 Các phần của bố cục Gồm 3 phần :
- Mở bài Giới thiệu chung…
- Thân bài Kể diễn biến…
- Kết bài Kể kết cục…
* Ghi nhớ : (sgk/ trang
30)
II Luyện tập.
Bài tập 1
Ví dụ :
Trang 6Ví dụ : (1) Con nào cũng muốn
tranh sang trước, không con nào
chịu nhường con nào (2) Chúng
húc nhau cả hai đều rơi tõm xuống
suối (3) Dê đen và dê trắng cùng
qua một chiếc cầu hẹp (4) Dê đên
đi đàng này lại (5) Dê trắng đi đằng
kia sang => Khó hiểu
GV nhận xét, kết luận, cho điểm
Hướng dẫn HS chia bố cục hợp lí
GV nhận xét, kết luận, cho điểm
Nâng cao
Kể lại chuyện bức tranh của em
gái tôi (Ngữ văn 6, tập 2) bắt đầu
từ sự việc sau khi tài năng của
Kiều Phương được phát hiện và
“tôi” luôn cảm thấy mình bị đẩy
lùi ra rìa.
Gợi ý : Bố cục có thể sắp xếp theo
nhiều cách như:
- Hiện tại, quá khứ (lần lượt từ đầu
của truyện) rồi tiếp sau đó
- Hiện tại, quá khứ (lần lượt từ việc
kề gần hiện tại ngược dần đến đầu)
rồi tiếp sau đó
- Quan sát bảng phụ
- Xác định yêu cầu
- Sắp xếp lại : (3), (4), (5), (1), (2)
=> dễ hiểu, tiếp nhận được
- Nghe, ghi bài
- Trao đổi nêu ý kiến
- Nhận xét, bổ sung
- Nghe, ghi bài
- HS nhớ lại kể theo yêu cầu
- Nxét, bổ sung ý kiến
- Nghe
- Sắp xếp các ý theo một thứ tự hợp lý
- Sắp xếp lại : (3), (4), (5), (1), (2)
=> dễ hiểu, tiếp nhận được
Bài tập 2 Bố cục 3 phần
- Phần 1: Từ đầu… “hiếu thảo như vậy”
=> Hai anh em phải chia
đồ chơi
- Phần 2 : Tiếp … “ bao trùm lên cảnh vật”
=> Thuỷ đến trường, chia tay với cô giáo và các bạn trong lớp học
- Phần 3 : Còn lại
=> Hai anh em chia tay nhau trong nước mắt
=> Bố cục trên rành mạch
và hợp lí Các phần thống nhất với nhau, đồng thới
có sự phân biệt rạch ròi
4 Củng cố :
- Nêu các phần của bố cục văn bản
- Cho HS đọc lại toàn bộ ghi nhớ
5 Hướng dẫn học bài, soạn bài mới :
- Học bài, hoàn thành bài tập 3 sgk
- Xác định bố cục của một văn bản tự chọn, nêu nhận xét về bbố cục của văn bản đó
Trang 7- Chuẩn bị bài “Mạch lạc trong văn bản”.
IV RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
Tiết 8 MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
I MỤC TIÊU : Giúp HS
1 Kiến thức :
- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản
- Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc
2 Kĩ năng :
Rèn kĩ năng nói viết mạch lạc
3 Thái độ :
Biết vận dụng kiến thức đã học vào văn bản
II CHUẨN BỊ :
- GV : soạn giáo án, sgk, sgv, tài liệu tham khảo
- HS : soạn, xem ,đọc trước bài và trả lời câu hỏi sgk
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1 Ổn định tổ chức lớp : Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp.
2 Kiểm tra bài cũ :
? Bố cục của văn bản là gì ?
? Một bố cục như thế nào được gọi là rành mạch và hợp lí ?
3 Bài mới : giới thiệu bài.
Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt, sự phân chia nhưng văn bản lại không thể không liên kết Vậy làm thế nào để các phần, các đoạn của 1 văn bản vẫn được phân cách rành mạch
mà lại không mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau ? Để làm được điều đó thì cô cùng các em tìm hiểu tiết học này
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
HĐ 1 :
Tìm hiểu khái niệm mạch lạc
Dựa vào sgk hướng dẫn HS tìm
hiểu nghĩa từ “mạch lạc”
? Mạch lạc trong văn bản là gì ?
? Nó còn có tên gọi nào khác
không ?
GV nhận xét, kết luận
? Mạch lạc trong văn bản có
những tính chất gì ?
=> Mạch lạc trong văn bản không
dùng theo nghĩa đen Tuy nhiên nó
- Đọc sgk
- Trình bày
- Trao đổi nêu ý kiến
- Nhận xét, bổ xung
- Có 3 tính chất (theo sgk/
31)
- Nêu ý kiến, nhận xét, bổ sung
I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản.
1 Mạch lạc trong văn
bản
- Văn bản cần phải mạch lạc
- Thông suốt, liên tục, không đứt quãng
=> Văn bản rất cần sự mạch lạc
Trang 8cũng không hoàn toàn xa rời với
nghĩa đen của từ mạch lạc
Cho HS làm câu 1b sgk/31
=> Xây dựng văn bản phải có tính
mạch lạc
Tìm hiểu các điều kiện để văn bản
có tính mạch lạc
Chia lớp thành 3 nhóm thảo luận
(2p)
N1 Câu a sgk/ 31.
“Những con búp bê” không thể
chia tay, gợi lên ý nghĩa tình anh
em của Thành và Thuỷ không thể
chia lìa
N2 Câu b sgk/ 32.
Đó là mạch lạc của văn bản
N3 Câu c sgk/ 32.
Những mối liên hệ giữa các đoạn
trên tự nhiên và hợp lí, tạo được
sự mạch lạc của truyên
GV nhận xét, kết luận
HĐ 2 :
Hướng dẫn luyện tập
Cho HS xác định yêu cầu và làm
bài tập 1
=> Mạch văn thông suốt, bố cục
trở nên mạch lạc
Nâng cao
GV HDHS làm bài tập 2/ sgk
trang 34.
- Tán thành vì nó bao hàm tất cả các tính chất đã liệt
kê ở phần 1a sgk
- Nghe
- Trao đổi nêu ý kiến
- Xoay quanh cuộc chia tay của hai anh em “ sự chia tay”, “ những con búp bê” là sự việc chính xuyên suốt các phần trong văn bản
Thành, Thủy là nhân vật chính
- Là chủ đề vì tất cả những
từ ngữ đó đều liên quan đến chủ đề chia tay =>
mạch lạc trong văn bản
- Nối bằng mối liên hệ thật
tự nhiên và hợp lí
- Nghe, ghi bài
- Xác định yêu cầu
- Làm bài tập
- Giới thiệu bao quát thời gian, không gian
- Những biểu hiện của sắc màu
- Nhận xét, cảm xúc về màu vàng
- HS trình bày ý kiến
2 Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc
- Các phần các đoạn, các câu trong vb đều nói về một đề tài, biểu hiện một chủ đề chung xuyên suốt
- Các phần, các đoạn, các câu được nối tiếp theo một trình tự rõ ràng hợp
lí, trước sau hô ứng nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi được nhiều hứng thú cho người đọc (người nghe)
II Luyện tập.
Bài tập 1
Chủ đề : a) Ca ngợi lòng yêu thương và sự hy sinh của
mẹ đối với con
b) (1) Ca ngợi lao động
là vàng
(2) Ca ngợi sắc vàng trù phú, đầm ấm của làng quê vào mùa đông giữa ngày mùa
4 Củng cố :
GV khái quát nội dung bài, cho HS nhắc lại ghi nhớ
5 Hướng dẫn học bài, soạn bài mới :
- Học bài, hoàn thành bài tập 2 sgk
- Tìm hiểu tính mạch lạc trong một văn bản đã học
Trang 9- Chuẩn bị bài 3 “Ca dao dân ca…”
IV RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
Ký duyệt của TTCM
Ngày : 20/08/2016
Phạm Khưu Việt Trinh