Giáo án ngữ văn 7 HK 2

Mục tiêu cần đạt: Giúp Hs: -Hiểu sơ lược thế nào là tục ngữ, hiểu nội dung tư tưởng, một số hình thức nghệthuật kết cấu, vần điệu, nhịp điệu, cách lập luận và ý nghĩa của những câu tục n

Trang 1

Tiết 73-74: Văn bản TỤC NGỮ

VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

I Mục tiêu cần đạt:

Giúp Hs:

-Hiểu sơ lược thế nào là tục ngữ, hiểu nội dung tư tưởng, một số hình thức nghệthuật (kết cấu, vần điệu, nhịp điệu, cách lập luận) và ý nghĩa của những câu tục ngữtrong bài học

-Phân tích được nghĩa đen, nghĩa bóng, thuộc những câu tục ngữ trong bài học.-Bước đầu có ý thức vận dụng tục ngữ trong nói và viết

Hoạt động cuả thầy và trò Nội dung bài học

? Có thể chia 8 câu tục ngữ trên thành

Gọi 1 hs đọc câu đầu a.Câu 1:

? Em thử giải thích nghĩa của câu 1 -Mùa hè (tháng 5) đêm ngắn, ngày dài

-Mùa đông (tháng 10) đêm dài, ngàyngắn

? Em có nhận xét gì về vần, nhịp nghệ

thuật diễn đạt?

Gieo vần lưng, nhịp 3/4 hoặc 3/2/2Đối lập, cường điệu, phóng đại

Trang 2

? Câu tục ngữ trên có bắt nguồn từ

một cơ sở khoa học nào không?

Vậy ý nghĩa thực tế của nó là gì?

-Dựa vào sự quan sát nhiều ngày, nhiềuđêm, nhiều năm rồi đúc kết thành kinhnghiệm

-Vận dụng để tính toán, sắp xếp côngviệc một các hợp lý

? Câu này nêu nhận xét về hiện tượng

gì? từ mau, vắng ở đây đồng nghĩa

với những từ nào?

-Về cách dự đoán nắng mưa, dựa trên cơ

sở xem sao trên trời

-Mau (dày, nhiều) - Nắng-Vắng (thưa, ít) - Mưa

? So với câu 1 về hình thức nghệ thuật

có gì giống và khác nhau?

-Giống: Đều nói về thơì tiết-Khác: Kết cấu của câu trên có 2 câu đốixứng nhau, đối lập từng từ, từng vế còncâu dưói chỉ có 1 câu 8 tiếng và cấu trúctheo kiểu điều kkiện- giả thiết- kết quả

? Ta rút kinh nghiệm gì qua câu tục

? Em hiễu tại sao tháng 7 thấy kiến bò

thì lại lo lụt

Tháng 7 âm lịch lũ lụt thường xảy ra-Hiện tượng kiến di chuyển lên cao đểthoát khỏi đất ẩm và tránh nước

? Vì sao các hiện tượng đó có liên

quan với nhau?

Kiến rất nhạy cảm với thời tiết nhờ tế bàocảm biến chuyên biệt

? Câu tục ngữ không chỉ nói lên thời

tiết mà còn nói lên điều gì về tâm

trạng?

Nổi lo của ngừơi nông dân về lũ lụt hàngnăm

? Tóm lại bốn câu tục ngữ vừa tìm

hiểu có đặc điểm chung gì?

-Đúc kết kinh nghiệm về thời gian, thờitiết, bão lụt, cho ta thấy phần anò cuộcsống vất vả bởi thiên nhiên klhắc nghiệtcủa nước ta

? Em hãy chuyển câu tục ngữ thành

câu nghị luận với các từ: khi, thì,

chỉ, lại

Trang 3

2.Nhóm 2:

Ý nghĩa của câu tục ngữ này, Đây

có phải là biện pháp so sánh không?

Ngoài ra còn có biện pháp tu từ nào

tạo của câu tục ngữ trên?

Câu ngắn gọn nhưng nội dung sâu sắc.Khuyên không nên lảng phí đất đai

? Nhận xét hình thức, nội dung Câu

này có gì giống và khác với các câu

trên?

-Đây là một câu tục ngữ Hán -Việt

-Nói về thứ tự hiệu quả của các nghề(nhất nuôi cá, nhì làm vườn, ba làmruộng)

? Liệu kinh nghiệm ấy có hoàn toàn

đúng không?

Tuỳ điều kiện phát triển nên không phảinơi nào, lúc nào cũng đúng

? Giá trị của câu tục ngữ? Con người có thể tạo ra của cải vật chất

? Kinh nghiệm trồng trọt ở câu tục

ngữ này áp dụng cho loại cây nào?

Về trồng lúa nước

? Tại sao câu tục ngữ này có cách lập

luận vừa tổng hợp vừa phân tích?

Sắp xếp thứ tự quan trọng của từng yếu

tố (nước, phân, lao động, giống) mộtcách dứt khoát

? Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ? Nói lên tầm quan trọng của thời vụ và lao

động, chăm bón đối với cây trồng

? Qua 8 câu tục ngữ vừa tìm hiểu em

nhận xét về cách diễn đạt?

-Hình thức ngắn gọn

-Gieo vần lưng, có nhịp điệu

-Dùng phép đối (hình thức và nội dung).-Hình ảnh cụ thể, sinh động

-Cách nói cường điệu-Lập luận chặt chẽ

Gọi Hs đọc ghi nhớ trong sgk/ 5 Ghi nhớ: sgk/5

Cho hs tìm 1 số câu tục ngữ thuộc

chủ đề thiên nhiên và lao động sản

xuất Thảo luận nhóm, ghi vào bảng

phụ, đại diện nhóm trình bày

Bài tập vận dụng:

2.Dặn dò:

-Học thuộc lòng phần ghi nhớ Học thuộc các câu tục ngữ

-Sưu tầm ca dao, tục ngữ về địa phương

-Soạn bài mới: Chương trình địa phương

Trang 4

Gv nêu yêu cầu cụ thể Chú ý những câu ca dao, dân ca, tục

ngữ nói về địa phương mìnhHĐ2 Gọi hs nhắc kại các khái niệm? 2.Ôn lại các khái niệm ca dao, dân ca,

tục ngữ.

Gv gợi ý: hỏi cha mẹ, người lớn tuổi,

sách báo, sách văn học dân gian

Hoạt động theo nhóm

Sắp xếp các câu đã tìm được theo 3

nhóm: ca dao, dân ca, tục ngữ

I Mục đích cần đạt:

Giúp Hs:

-Bước đầu làm quen với văn nghị luận

-Hiểu được nhu cầu về nghị luận trong cuộc sống

-Hiểu được đặc điểm chung của văn nghị luận

II Chuẩn bị:

Trang 5

-Dàn bài của bài văn: cần tạo ra thói quen tốt trong xã hội

-Sưu tầm một số đoạn văn nghị luận

I.Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:

HĐ1 Gọi 1 Hs đọc câu hỏi a Gv gợi ý trả

lời Hãy nêu thên các câu hỏi về các

vấn đề tương tự Câu thành ngữ chọn

bạn mà chơi có ý nghĩa như thế nào?

Hai câu tục ngữ: “Không thầy đó

mầy làm nên” và “học thầy không tầy

học bạn: có gì mâu thuẩn nhau

không?

1.Nhu cầu nghị luận:

=>Những câu hỏi trên rất hay, đó cũngchính là những vấn đề phát sinh trongcuộc sống hàng ngày, khiến người taphải bận tâm và tìm cách giải quyết

? Gặp các vấn đề và câu hỏi loại đó,

em có thể trả lời bằng các kiểu văn

bản đã học như kể chuyện, miêu tả,

biểu cảm hay không? Hãy giải thích

vì sao

=>Kể chuyện và miêu tả đều khôngthích hợp với việc trả lời hoặc giảiquyết các vấn đề trên Văn biểu cảmcũng chỉ có thể giúp phần nào Chỉ cóvăn nghị luận mới có thể giúp chúng tahoàn thành nhiệm vụ một cách thíchhợp và hoàn chỉnh

? Để trả lời những câu hỏi như thế

hảng ngày trên báo chí, đài phát

thanh, truyền hình em thường gặp

những kiểu văn bản nào? Hãy kể tên

một vài kiểu văn bản mà em biết?

Bình luận, xã luận, phát biểu ý kiến,tham luận hội thảo khoa học

HĐ2 Vậy bước đầu em hiểu thế nào là văn

thực hiện mục đích ấy bài viết đưa ra

những ý kiến nào? Những ý kiến ấy

được diễn đạt thành những luận điểm

-Viết cho toàn thể nhân dân VN-Để chống giặc dốt do chính sách ngudân của thực dân Pháp

-Luận điểm chính: Một trong nhữngviệc phải thực hiện cấp tốc lúc này là

Trang 6

nào, tìm các câu văn mang luận điểm

đó?

nâng cao dân trí

? Bài văn nghị luận dưới dạng ý kiến

nào?

Tuyên truyền để kêu gọi người dân đihọc

? Hãy nêy ý chính của bài văn -Khi xưa dân ta không được học

-Ngày nay cần phải học để nâng caodân trí, để có tri thức xây dựng xâydựng đất nước

-Mọi người cần phải đi học, người biếtchữ dạy cho người chưa biết chữ

? Ngoài các lý lẻ trên Bác Hồ còn nêu

ra các dẫn chứng gì?

Tác hại của chính sách ngu dân

Phong trào truyền bá quốc ngữ

? Để bài văn có sức thuyết phục Bác đã

sử dụng những lí lẻ và dẫn chứng

nào?

*Lí lẻ:

-Tình trạng lạc hậu, thất học trước CMtháng 8

-Những điều kiện cần có để tham giaxây dựng nước nhà

-Khả năng thực tế trong việc chống thấthọc

*Dẫn chứng:

-Đúng với thực tiễn

? Trong giai đoạn sau CM tháng 8 Bài

nghị luận của Bác Hồ có ý nghĩa thực

tế đối với cuộc sống như thế nào?

Hướng tới giải quyết những vấn đề đặt

ra trong đời sống

? Qua phân tích ví dụ, em hiểu thế nào

là văn nghị luận Đọc ghi nhớ sgk

Ghi nhớ: Sgk/9

Cho hs đọc bài văn ở BT1

Hướng dẫn Hs trả lời 3 câu hỏi trong

sgk

a.Đây có phải là một bài văn nghị

luận hay không?

b.Tác giả đề xuất ý kiến gì, dòng nào

-Nêu ra vấn đề để bàn luận và giảiquyết

- Tác giả sử dụng nhiều lí lẻ, lập luận vàdẫn chứng

b.Cần phân biệt thói quen tốt và thóiquen xấu Cần tạo ra thói quen tốt, khắcphục thói quen xấu

Những câu văn biểu hiện: Có thói quentốt và thói quen xấu

Trang 7

-TB: Nêu ra các thói quen xấu cần loạibỏ.

-KB: Tuyên truyền mọi người cần tạo ranếp sống đẹp, văn minh trong xã hộiHướng dẫn làm bài tập 3,4 BT3,4: làm ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1.Kiểm tra bài củ:

-Đọc thuộc lòng 8 câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất, theo em câu nào hay nhất, sâu sắc nhất.? Vì sao?

2.Bài mới:

Ngoài những câu tục ngữ nói về thien nhiên và lao động sản xuất, còn có nhiều câutục ngữ cho ta nhiều bài học bổ ích, cách đánh giá con người trong cuộc sống Tiết họcnày các em sẽ đi vào tìm hiểu

-Ý nghĩa: Người quý hơn tất cả

-Cách diễn đạt: so sánh, nhân hoá, đốilập

Trang 8

trường hợp nào? trọng vật chất-an ủi (Của đi thay người)

…Gọi Hs đọc câu 2 Nêu ý nghĩa 2.Câu 2:

-Răng, tóc thể hiện sức khoẻ của conngười

-Nói về tư cách, tính tình

? Câu tục nghĩa được vận dụng trong

hoàn cảnh nào?

Đánh giá, khuyên nhủ, nhắc nhở

=> Những gì thuộc hình thức con người đều thể hiện nhân cách của người đó

Gọi hs đọc câu 3 về hình thức câu

này có gì đáng lưu ý (vần, nhịp, đối)

3.Câu 3:

-Vần lưng nhịp 3/3

-Đối rất chỉnh

? Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ? -Nghĩa đen: Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn

phải ăn uống sạch sẽ Dù rách cũng phảisạch sẽ

-Nghĩa bóng: dù nghèo khổ thiếu thốncũng phải sống trong sạch, không vìnghèo túng mà làm bậy bạ, xấu xa, tộilỗi

? Những trường hợp nào nên sử dụng

? Nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục

ngữ này như thế nào?

-Điệp từ học: nhấn mạnh (ăn, nói, gói,mở) cũng phải học

-Muốn nên người thì phải học hỏi, rènluyện tất cả từ cái lớn đến cái nhỏ đểmọi hành vi ứng xử của mình đều chứng

tỏ là người lịch sự, tế nhị, có văn hoá,thành thạo công việc, biết đối nhân xửthế

? Cái hay và lí thú của câu tục ngữ

? Câu tục ngữ này có mâu thuẩn với Câu 6 không có nghĩa là thầy thua bạn,

Trang 9

câu trên không? Thảo luận nhóm học thầy là quyết định, nhưng nếu học

thêm bạn thì càng tốt, vì học bạn cónhiều nhiều thuận lợi => Hai câu nàykhông mâu thuẩn nhau mà bổ sung chonhau và vẩn đề cao yếu tố quyết định làthầy

? Em có nhậ xét gì về cách lập luận

khác nhau của 2 câu tục ngữ?

Câu 5 là lập luận theo quan hệ diều kiện,kết quả; câu 6 lập luận quan hệ so sánhkhông ngang bằng

? Em nhận xét gì về cách diễn đạt? “Thương người” đặt trước “thương thân”

để nhấn mạnh đối tượng cần đồng cảmthương yêu

? Nêu ý nghoĩa của câu tục ngữ? Khuyên con người phải đồng cảm, quý

trọng đồng loại

? Tìm hiểu nghĩa đen và nghĩa bóng

của câu tục ngữ?

Nghã đen:

Nghĩa bóng: khi được hưởng thành quảnào đó thì phải nhớ đến người đã có cônggây dựng nên

? Câu tục ngữ được vận dụng trong

trường hợp nào? Cho Hs thảo luận

Phải biết ơn người đã giúp mình, ông bà

tổ tiên, các liệt sĩ đã dựng nước và giữnước

? Giải thích nghĩa đen và nghĩa bóng

của câu tục ngữ trên?

Một người không làm nên việc lớn, việckhó Nhiều người hợp sức sẽ làm nênviệc cần làm

? Nhận xét về nghệ thuật diễn đạt? Hình ảnh đối lập và ẩn dụ

? Ý nghĩa của câu tục ngữ là gì? Sức mạnh của sự đoàn kết

? Câu tục ngữ trên được áp dụng

trong trường hợp cụ thể nào?

? Gọi hs đọc ghi nhớ Ghi nhớ : sgk/13

Tìm những câu tục ngữ đồng nghĩa

và những câu tục ngữ trái nghĩa với

những câu trong bài

Trang 10

-Được chim bẻ ná- được cá quên nơm.

1.Kiểm tra bài cũ:

-Nhắc lại 2 thành phần chính của câu? Cho ví dụ

2.Bài mới:

Trong khi nói hoặc viết đẻ cho câu gọn hơn mà người nghe, người đọc vẫn nắmđược nội dung, ta thường dùng câu rút gọn Vậy thế nào là rút gọn câu –rút gọn cácthành phần nào của câu Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài học

Gọi 1 Hs đọc ví dụ ở sgk 1.Ví dụ:

? Trong 2 câu trên có từ ngữ gì khác

nhau? giữ vai trò gì?

Câu b có thêm từ chúng ta

Giữ vai trò chủ ngữ

? Câu a, câu b khác nhau chổ nào? Câu a vắng chủ ngữ Câu b có chủ ngữ

? Tìm những từ ngữ có thể thay thế

chủ ngữ ở câu a?

Các em, người Việt Nam, mọi người…

? Vậy tục ngữ có nói riêng về một ai

không?

Tục ngữ đưa ra lời khuyên chung

? Vì sao chủ ngữ trong câu a được

? Em thử khôi phục thành phần bị

lược bỏ

Trang 11

Gọi Hs đọc ghi nhớ sgk 2.Bài học: Ghi nhớ sgk/15

? Cần thêm từ ngữ nào vào câu rút

gọn (in đậm) thể hiện thái độ lễ

phép? Vì sao phải thêm?

1.2.Thêm: Dạ, ạ-Vì câu trả lời thiếu lễ phép đối với ngườilớn

? Khi sử dụng câu rút gọn cần lưu ý

điều gì?

-Không làm cho người đọc, người nghehiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung.-Không biến câu nói thành câu khiếm nhả,cộc lốc

Gọi Hs đọc ghi nhớ sgk 2.Bài học: Ghi nhớ: sgk/16

-2 câu đề: Tôi, thấy

-2 câu luận: Tôi như-2 câu kết: Tôi, tôi cảm thấy chỉ có

b.Tất cả các câu trong bài đều là câu rútgọn chủ ngữ

Cho biết vì sao trong ca dao, trong

thơ thường sử dụng câu rút gọn

như vậy?

Thơ, ca dao chuộng lối diễn đạt súc tích.Hơn nữa khối chữ trong một dòng rất hạnchế

Trang 12

-Xem bài soạn.

-Thế nào là văn nghị luận?

2.Bài mới:

Văn nghị luận có những đặt điểm gì, bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu rõ điều đó

Luận điểm là linh hồn của bài viết, đó là

tư tưởng của bài nghị luận, thể hiện dướidạng câu khẳng định nhiệm vụ chung

? Bài văn nghị luận có đặc điểm gì? -Luận điểm (sgk)

-Luận cứ (sgk)-Lập luận (sgk)Cho học sinh đọc ghi nhớ 2.Ghi nhớ: sgk/79

Phải làm thế nào, vì sao, căn cứ vào đâu

? Nêu tầm quan trọng của luận cứ? Luận cứ làm cho tư tưởng bài văn thêm

thuyết phục

? Hãy tìm hiẻu lập luận và chỉ ra

trình tự lập luận của văn bản trên?

Nêu lý lê rồi dẫn chứng theo một trình tự:

Trang 13

-Nêu đặc điểm của bài văn nghị luận?.

-Các luận cứ nêu ra phải như thế nào?

-Soạn bài mới: đề văn nghị luận và việc lập ý cho bài văn nghị luận

-Thế nào là luận điểm, luận cứ, luận chứng? Hãy chỉ ra luận điểm, luận cứ trong bài chống nạn thất học

2.Bài mới:

HĐ1 Gọi 1 Hs đọc ví dụ ở sgk I.Tìm hiểu đề văn nghị luận:

1.Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận:

? Để gải quyết các vấn đề trên đòi

hỏi ta phải làm gì?

-Đề bài thường thể hiện chủ đề vậy các đề

ra có thể làm đề cho bài văn sẽ viết

Cho hs thảo luận nhóm 2.Tìm hiểu đề văn nghị luận: Căn cứ vào

đề nêu ra khaí niệm một vấn đề lý luận,một quan điểm, một nhận định

Cho hs đọc, nêu yêu cầu Tính chất của đề như một lời khuyên,

tranh luận, giải thích đã có định hướngcho bài viết, có thể chuẩn bị, thái độ giọngđiệu

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk Ghi nhớ : sgk/23

Gọi Hs đọc BT, nêu yêu cầu +Luận điểm: Là lợi ích của việc đọc sách:

-Sách thoả mãn nhu cầu hưởng thụ và pháttriển tâm hồn

-Giúp học tập, rèn luyện hàng ngày

-Mở namg trí tuệ, tìm hểu thế giới, nốiliền quá khứ, hiện tại và tương lai

-Cảm thông, chia sẻ với con người, dântộc và nhân loại

-Thư giản, thưởng thức

Trang 14

-Soạn bài mới: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.

Tuần 21-Tiết 81: Văn bản TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA

Giúp Hs:

-Tinh thần yêu nước là một truyền thống quý báu của dân tộc

-Nắm được cách diễn đạt chặc chẽ của văn nghị luận mẫu mực qua bài văn

-Nhớ được câu chốt của bài và những câu có những hình ảnh so sánh trong bài văn

-Hãy đọc các câu tục ngữ về con người và xã hội và phân tích?

2.Bài mới:

Chúng ta đã tìm hiểu đặc điểm, tìm hiểu đề và cách lập ý cho bài văn nghị luận.Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu một bài văn nghị luận mẫu mực

1.Tác giả- tác phẩm:

a.Tác giả: Hồ Chí Minh

? Nêu hoàn cảnh ra đời của bài văn? b.Tác phẩm:Trong lúc cuộc kháng chiến

chống Pháp đang diễn ra quyết liệt

? Tìm bố cục của bài và nêu ý chính

Trang 15

-Từ dẫn chứng cụ thể đến quy nạp lại (4)Gọi 1 hs đọc lại đoạn 1, nêu ý

chính của đoạn

1.Giới thiệu luận điểm:

-Tinh thần yêu nước

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?

Nêu tác dụng?

-Nghệ thuật so sánh để khẳng định tinhthần yêu nước

? Để chứng minh tinh thần yêu nước,

tác giả đã sử dụng những luận cứ

nào?

2.Chứng minh tinh thần yêu nước:

? Gọi Hs đọc đoạn 2,3 và nêu nhận

xét giọng văn?

? Đoạn 2 chứng minh bằng cách lập

luận và dẫn chứng như thế nào?

Đi theo đúng mạch thời gian, lịch sử

? Trước khi đề ra nhiệm vụ Bác Hồ

đã phân tích sâu hơn những biểu

hiện khác nhau về tinh thần yêu

nước Đó là những biểu hiện gì và

được so sánh bằng những hình ảnh

như thế nào?

-So sánh tinh thần yêu nước với các thứcủa quý cũng chưa có gì lạ Nhưng lạitiếp tục so sánh tinh thần ấy tuỳ từngngười, tuỳ hoàn cảnh Đó là cách so sánhtinh tế và sâu sắc từ đó đề ra nhiệm vụcho cán bộ, đảng viên.=> Kết luận bàimột cách tự nhiên, hợp lý, tinh tế và sâusắc

-Cách kết thúc cũng thể hiện rõ phongcách nghị luận của Bác

-Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài văn

-Xem kỹ bài, soạn bài mới: Câu đặc biệt

Trang 16

Tiết 82: Tiếng Việt CÂU ĐẶC BIỆT

Giúp Hs:

-Nắm được khái niệm về câu đặc biệt

-Hiểu được tác dụng của câu đặc biệt

-Biết cách sử dụng câu đặc biệt

-Bảng phụ

-Thế nào là câu rút gọn? Cho ví dụ

-Nêu tác dụng của câu rút gọn?

2.Bài mới:

Ngoài câu 2 thành phần, câu rút gọn, trong khi nói hoặc viết chúng ta còn sử dụng một dạng câu không xác định 2 thành phần chính nhưng vẫn đủ ý nghĩa đó là câu đặc biệt Vậy thế nào là câu đặc biệt hôm nay chúng ta tìm hiểu

? Hãy phân biệt câu 2 thành phần,

câu rút gọn và câu đặc biệt?

-Câu 2 thành phần: có đủ chủ-vị ngữ

-Câu rút gọn có thể lược bỏ 1 số thànhphần nhưng khi cần thì khôi phục dễ dàng.-Câu đặc biệt: không có cáu tạo theo môhình chủ -vị

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk/28 2.Bài học: Ghi nhớ

Chép vào vở và đánh dấu x và ô

thích hợp

1.Ví dụ:

? Câu đặc biệt thường được dùng

trong các trường hợp nào?

-Ba giây Bốn giây…Năm giây…:

Trang 17

-Biết cách lập bố cục và lập luận trong bài văn nghị luận.

-Nắm được mối quan hệ giữa bố cục và phương pháp lập luận của bài văn nghịluận

-Bảng sơ đồ về bố cục

-Thế nào là lập ý trong bài văn nghị luận

-Trình bày luận cứ cho đề bài: sách là người bạn lớn của con người

2.Bài mới:

Trình bày các phần trong bài văn nghị luận như thế nào Cách diễn đạt các phần đó

ra sao? Bài học hôm nay sẽ giúp các em giải đáp thắc mắc trên

HĐ1 Gọi 1 Hs đọc lại bài: Tinh thần yêu

nước của nhân dân ta

I.Mối quan hệ gưĩa bố cục và lập luận:

Cho hs nhắc lại mối quan hệ giữa

Trang 18

Luận điểm nhỏ:

-Ở đời có nhiều đi học nhưng biết ai biếthọc cho thành tài

-Nếu không cố công luyện tập thì không

vẽ đúng đựơc đâu Chỉ có thầy giỏi mớiđào tạo được trò giỏi

-KB: lấp luận theo lối nguyên nhân -kếtquả:

3.Dặn dò:

-Học thuộc ghi nhớ trong sgk

-Chuẩn bị bài mới: Luyện tập về phương pháp lập luận trong văn nghị luận

Tiết 84: Tập làm văn LUYỆN TẬP VỀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Giúp Hs:

-Hiểu sâu về phương pháp lập luận trong văn nghị luận

-Nắm được những điểm nổi bậc trong nghệ thuật nghị luận của bài văn: Lập luậnchặt chẽ, chứng cứ toàn diện, văn phong có tính khoa học

-Bảng phụ

-Trình bày bố cục và lập luận trong bài văn nghị luận

2.Bài mới:

1.Ví dụ 1:

? Gọi 1 Hs đọc câu hỏi trong sgk/33 +Luận cứ:

a.Hôm nay trời mưa

b.Em rất thích đọc sách

c.Trời nóng quá+Kết luận:

a.Chúng ta không đi chơi công viên nữa.b.Qua sách em học được nhiều điều hay.c.Đi ăn kem đi

? Nhận xét mối quan hệ giữa luận cứ

và kết luận?

=>Mối quan hệ nguyên nhân-kết quả

Trang 19

? Luận cứ và luận điểm có thể thay

cho nhau được không?

Được

2.Ví dụ 2:

? Hãy bổ sung luận cứ cho ví dụ 2

Thảo luận nhóm và làm trên giấy

a.Trường em có bạn bè và thầy cô

b.Vì mọi người không tin mình nữa

c.Phải học ăn học nói

d.Mình phải gương mẫu

đ.Chắc có nhiều hiểu biết về môn bóngđá

? So với lập luận trong dời sống thì

lập luận trong bài văn nghị luận có

tính chất như thế nào? Đối chiếu kết

luận mục 1,2 để nhận ra đặc điểm

của văn nghị luận?

-Luận điểm trong văn nghị luận là nhữngkết luận có tính khái quát, có ý nghĩa phổbiến đối với xã hội

-Kết luận trong đời sống thuộc tính cách

cá nhân chưa có ý nghĩa khái quát cao

? Nó thường trả lời cho câu hỏi như

thế nào?

Đặt câu hỏi để tìm luận cứ:

-Vì sao? Có nội dung gì? Có thực tếkhông? Có tác dụng gì?

? Để trả lời câu hỏi cần phải làm gì? Phải lựa chọn luận cứ và sắp xếp cho

thích hợp

điểm: Phải nhìn nhận, đánh giá toàn diệnthì mới hiểu sự vật

? Dựa trên các câu hỏi để tìm luận cứ

lập luận 3 phần ?

Trao đổi nhóm và rút ra bố cục thích hợp

3.Dặn dò:

-Học kỹ nội dung bài học

-Soạn bài mới: Sự giàu đẹp của tiếng Việt

Trang 20

-Chân dung của Đặng Thai Mai

-Đọc thuộc lòng từ: lịch sử…anh hùng trong bài “Tinh thần yêu nước của nhân dânta”

-Trình bày nội dung và nghệ thuật của bài

-Sửa bài tập số 2 sgk/27

2.Bài mới:

Giới thiệu bài: Có nhiều bài nêu lên sự giàu đẹp của tiếng Việt nhưng bài văncủa Đặng Thai Mai là một mẫu mực của bài văn nghị luận về sự giàu đẹp của tiếngViệt Chúng ta hãy đi vào tìm hiểu

HĐ1 Gọi 1 Hs đọc chú thích I.Tìm hiểu chung:

Hướng dẫn học sinh đọc, giáo viên

đọc mẫu một đoạn

3.Đọc và tìm hiểu chú thích:

II.Tìm hiểu chi tiết:

Học sinh đọc phần 1

-Nêu vai trò của đoạn 1

1.Khẳng định giá trị và địa vị của tiếng Việt:

? -Nhận xét cách giải thích của tác

giả?

Giải thích ngắn gọn về nhận định đã đưara: cái hay và cái đẹp của tiếng Việt

-Gọi học sinh đọc lại đoạn 2

-Đoạn 2 có vai trò như thế nào

trong bài văn

2.Chứng minh về sự giàu đẹp của tiếng Việt.

Trang 21

? -Tác giả đưa ra dẫn chứng ở các lĩnh

vực nào? Cho ví dụ cụ thể

-Giáo viên minh hoạ trong các lĩnh

vực qua thơ, văn, ca dao, tục ngữ

-Ngữ âm: Nguyên âm và phụ âm phongphú, giàu thanh điệu

-Cú pháp: uyển chuyển, cân đối, nhịpnhàng

-Từ vựng dồi dào trong các lĩnh vực:thơ, nhạc, hoạ…

? -Em hãy nhận xét quan hệ giữa các

mặt: cái hay, cái đẹp của tiếng Việt

Các mặt có quan hệ gắn bó chặt chẽ: cáiđẹp phản ánh cái hay, Cái hay tạo ra vẻđẹp

HĐ3 -Nhận xét nghệ thuật nghị luận của

-Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng toàn diệnbao quát

-Ghi nhớ sgk/37HĐ4 -Luyện tập: Bài tập 1(ở nhà), bài tập

2 (làm theo nhóm cử đại diện trình

-Soạn bài mới “Thêm trạng ngữ cho câu”

Tiết 87: Tiếng Việt THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU

Giúp Hs:

-Nắm được khái niệm về trạng ngữ trong câu

-Ôn lại các loại trạng ngữ trong câu

-Bảng phụ

-Thế nào là câu đặc biệt? Viết đoạn văn ngắn có sử dụng câu đặc biệt

2.Bài mới:

-Giới thiệu ngoài hai thành phần chính của câu, trong câu còn có các thành phầnphụ bổ sung ý nghĩa cho câu Một trong các thành phần phụ được thêm vào đó là trạngngữ, Vậy có thể xem thêm trạng ngữ là cách mở rộng câu không? Chúng ta sẽ tìmhiểu

Trang 22

HĐ1 -Treo bảng phụ

-Gọi 1 Hs đọc ví dụ

-Nêu yêu cầu

I.ĐẶc điểm của trạng ngữ:

? -Hãy tìm hiểu nội dung các trạng

ngữ bổ sung cho câu

? -Hãy cho biết vị trí của trạng ngữ

trong các câu trên?

-Ví dụ a nằm đầu câu và cuối câu-Ví dụ b nằm cuối câu

HĐ2 -Gọi học sinh đọc bài tập 1/sgk

-Nêu yêu cầu: cả lớp làm vào vở

-Câu d là câu đặc biệt

-Gọi học sinh đọc bài tập 1 và nêu

-Dưới ánh nắngb.-Với khả năng…trên đây

Trang 23

Tiết 88: Tập làm văn TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH

-Trình bày về bố cục trong bài văn nghị luận?

-Nêu các cách lập luận thường gặp?

2.Bài mới:

-Thế nào là nghị luận chứng minh? Phép lập luận trong văn chứng minh như thế nào? Ta cùng theo dõi bài “Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng minh”

HĐ1 Gọi 1 Hs đọc ví dụ ở sgk I.Mục đích và phương pháp chứng

minh:

1.Nghị luận trong đời sống

? Trong đời sống khi nào ta cần chứng

minh? Cho ví vụ?

Khi ta bị nghi ngờ, cần chứng minh sựthật Ví dụ: đưa chứng minh thư đểchứng minh tư cách công dân Giấy khaisinh để chứng minh ngày tháng năm sinh

? Khi cần chứng minh lời của em là

thật thì em phải làm thế nào?

Đưa người đã chứng kiến sự việc

? Vậy thế nào là chứng minh? Đưa lý lẽ và nhân chứng, vật chứng

2.Chứng minh trong văn nghị luận:

? Trong văn bản nghị luận không

? Tìm những câu mang luận điểm đó? Nhan đề và câu cuối của đoạn kết

? Người viết chứng minh vấn đề như

thế nào?

Lý lẽ: vấp ngã là thường

Dẫn chứng: 5 danh nhân trong 5 lĩnh vực

? Kết bài là vấn đề gì? Cái đáng sợ là thiếu cố gắng

? Phương pháp chứng minh như thế

nào?

Lý lẽ, dẫn chứng phải lựa chọn, thẩm tra,phân tích thì mới có sức thuyết phục.Gọi Hs đọc ghi nhớ Ghi nhớ: sgk/42

Cho Hs đọc văn bản: Không sợ sai BT/43 Thảo luận nhóm

Trang 24

lầm bài văn nêu lên luận điểm gì?

? Hãy chỉ ra cách chứng minh của bài

văn?

Luận cứ:

1.-Sợ sặc nước thì không biết bơi

-Sợ nói sai không học được ngoại ngữ.-Không chịu mất thì không được gì

2.Khi tiến vào tương lai bạn làm saotránh được sai lầm

-Có kẻ sai tiếp tục sai

-Có người rút kinh nghiệm để tiến lên

? Những luận cứ ấy có sức thuyết

phục không

Rất hiển nhiên, đầy sức thuyết phục

? Cách lập luận của bài văn có gì khác

với bài: đừng sợ vấp ngã

Không đưa ra dẫn chững cụ thể, ngườiđọc tìm thấy mình trong dẫn chứng đó

3.Cũng cố-Dặn dò:

-Giaó viên khẳng định lại những điều cần ghi nhớ

-Học thuộc ghi nhớ, đọc thêm bài đọc thêm sgk/44

-Soạn bài mới: Thêm trạng ngữ cho câu (tt)

Tiết 89: Tiếng Việt THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU (tt)

Giúp Hs:

-Nắm được cấu tạo và công dụng của các loại trạng ngữ

-Nắm được tác dụng của việc tách trạng ngữ thành câu riêng

-Rèn kỹ năng sử dụng các loại trạng ngữ khi nói và viết

-Bảng phụ

-Đặt câu có thành phần phụ trạng ngữ, nói rõ ý nghĩa và vai trò của trạng ngữ trongcâu

Trang 25

? Hãy xác định trạng ngữ trong đoạn

văn trên?

a.Thường thường, vào khoảng đó, sángdậy, trên dàn hoa lý, chỉ độ 8,9 giờ sáng,trên nền trời trong trong

b.Về mùa đông

? Trạng ngữ không phải là thành phần

bắt buộc trong câu tại sao trong các

ví dụ trên không thể bỏ được trạng

Gọi hs đọc ghi nhớ 2.Bài học: Ghi nhớ sgk/46

? Hãy cho biết công dụng của trạng

ngữ được tách thành câu riêng?

-Nhấn mạnh ý của trạng ngữ-Tạo nhịp điệu cho câu văn

=> Có giá trị tu từGọi hs đọc ghi nhớ 2.Bài học: Ghi nhớ sgk/47

a.Ở loại bài thứ nhất

-Ở loại bài thứ hai: Chỉ trình tự lập luận.b.Đã bao lần; lần đầu tiên chập chững đi;lần đầu tiên tập bơi; lần đầu tiên chơibóng bàn, lúc còn học phổ thông; về mônhoá: trạng ngữ chỉ trình tự lập luận =>trạng ngữ bổ sung thông tin về tìnhhuống, vừa có tác dụng liên kết làm chobài văn dễ hiểu

Gọi hs đọc BT 2/47 và nêu yêu cầu: BT2:

a.Năm 72(nhấn mạnh thời điểm hy sinh)b.Trong lúc tiếng đờn ly biệt…bồn chồn(Nhân mạnh thông tin ở nòng cốt câu)

Trang 26

Tiết 90: Tiếng Việt KIỂM TRA TIẾNG VIỆT

Giúp Hs:

-Cũng cố kiến thức về câu rút gọn, câu đặc biệt và trạng ngữ

-Rèn kỹ năng viết câu, dựng đoạn có sử dụng câu rút gọn, câu đặc biệt, thành phầntrạng ngữ

-Đề

Đề ra:

I.Câu hỏi trong sách giáo khoa (2 điểm)

Thế nào là câu rút gọn, câu đặc biệt? sự khác nhau giữa câu rút gọn và câu đặc biệt?

II.Câu hỏi trắc nghiệm: (3 điểm)

Chọn câu đúng nhất và khoanh tròn chữ cái đầu dòng

1.Câu: “Học ăn, học nói, học gói, học mở” rút gọn thành phần nào?

c.Chủ ngữ - Vị ngữ d.Trạng ngữ

2.Câu đặc biệt: “Ôi ! Trời đất ơi !” được dùng để làm gì?

a.Để nêu thời gian, nơi chốn của sự việc được nói đến trong câu

b.Để liệt kê thông báo về sự tônd tại của sự việc

c.Để gọi đáp

d.Để bộc lộ cảm xúc

3.Xác định vị trí của trạng ngữ trong câu: “Người Việt Nam ngaỳ nay có lý do đầy

đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình”

a.Ở đầu câu b.Ở giữa câu c.Cuối câu

4.Về ý nghĩa trạng ngữ trong câu “Ở việc làm nhỏ đó, chúng ta thấy Bác quý trọngbiết bao kết quả sản xuất của con người và kính trọng như thế nào về người phục vụ.”được thêm vào câu để làm gì?

a.Để xác định nơi chốn b.Để xác định mục đích

c.Để xác định nguyên nhân d.Để xác định thời gian

5.Trong các câu dưới đây câu nào là câu đặc biệt?

a.Trời mưa tầm tả b.Lo thay ! nguy thay !

c.Sức người khó lòng địch nổi với sức trời

6.Xác định vị trí trạng ngữ trong câu và gạch chân dưới trạng ngữ “Dân phu kể hàngtrăm con người, từ chiều đến giờ, hết sức gìn giữ.”

III.Tự luận: (5 điểm)

Viết một đoạn văn ngắn khoảng 10 dòng theo phong cách nghị luận, trong đó có sửdụng thành phần phụ trạng ngữ, câu rút gọn Đề tài học tập

Đáp án:Câu hỏi trắc nghiệm: 1:a ; 2:d ; 3:c ; 4:a ; 5:b ; 6: từ chiều đến giờ

IV.Dặn dò:

-Soạn bài: cách làm bài văn lập luận chứng minh

Trang 27

Tiết 91: Tập làm văn CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH I.Mục tiêu cần đạt:

-Thế nào là phép lập luận chứng minh Lý lẽ và dẫn chứng khi chứng minh phảithế nào

2.Bài mới:

cách làm bài văn lập luận chứng minh phải như thế nào, theo các trình tự ra sao các

em sẽ được tìm hiểu qua bài học

HĐ1 Đề: “Nhân dân ta thường nói: có chí

thì nên” Hãy chứng minh tính đúng

đắn của câu tục ngữ đó

I.Các bước làm bài văn lập luận chứng minh:

Gọi hs đọc lại đề 1.Tìm hiểu đề và tìm ý:

? Bước 1 trong bài văn nghị luận

Ở đời có muôn vàn khó khăn, nếu trướckhó khăn mà bỏ dỡ thì chẳng làm đượcviệc gì?

? Có những tấm gương nào trong thực

tế chứng minh có chí thì nên?

-Dẫn chứng: thực tế gương thầy giáoNguyễn Ngọc Ký; các vận động viênkhuyết tật; cô Pa-du-la dù bị mù cũngthành người mẫu thời trang; ông Ốt-xtơ-rôp-xki bị mù vẩn thành nhà văn nổitiếng; các gương trong bài: Đừng sợ bấtmản

Trang 28

-Không có chí không làm được việc gì.Dẫn chứng: thực tế các lĩnh vực (thểthao, văn học, cuộc sống…)

c.KB: Nên tu dưỡng chí bắt đầu từ việcnhỏ đến việc lớn

? Thân bài có thể viết thành nhiều

đoạn, nên viết thành từng đoạn như

thế nào?

-Viết phần thân bài: Viết đoạn phân tích

lý lẽ, đoạn nêu dẫn chứng tiêu biểu

? Để bài văn mạch lạc thì giữa các

phần ta phải làm gì?

Sử dụng từ ngữ chuyển tiếp để liên kếtđoạn

? Phần kết bài phải chú ý điều gì? -Viết phần kết bài: Nhắc lại ý của phần

mở bài Phải hô ứng với phần mở bài

4.Kiểm tra, sửa chữa:

Gọi Hs đọc ghi nhớ Ghi nhớ: sgk/50

Cho Hs đọc BT sgk/51 Đề 1 và đề 2

có gì giống và khác nhau so với đề

văn đã làm mẫu ở trên

+Giống: đều khuyên nhủ con người phảibền lòng, không nản chí

Giúp Hs:

-Cũng cố những kiến thức về cách làm bài lập luận chứng minh

-Vận dụng những hiểu biết về làm bài văn chứng minh

-Bảng phụ

-Nhắc lại các bước khi làm bài văn chứng minh

2.Bài mới:

Trang 29

Yêu cầu Hs đọc và xác định luận

điểm:

Luận điểm: Lòng biết ơn những người đã tạo ra thành quả để chúng ta hưởng thụ

Đó là đạo lý của người Việt Nam

? Nêu các biểu hiện về vấn đề trên?

Có câu nói nào cùng ý nghĩa?

1.MB: Lòng biết ơn

2.TB:

? Các lễ hội có phải là hình thức biết

ơn không?

Giải thích nghĩa đen nghĩa bóng

? Ngày cúng giổ trong gia đình có ý

nghĩa gì?

Biết ơn, nhớ những người đã khuất

? Kể các ngày lễ lớn biểu hiện lòng

-Viết thành văn với đề bài trên

-Đọc kỹ bài đọc thêm: Hồ Chủ tịch, hình ảnh của dân tộc sgk/56

-Tìm và nêu ra các luận điểm, dẫn chứng, cách lập luận

-Soạn bài mới: Đức tính giản dị của Bác Hồ

Tiết 93: Văn bản ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ (Phạm Văn Đồng)

Giúp Hs:

-Cảm nhận được qua bài văn 1 trong những phẩm chất cao đẹp của Bác Hồ là đứctính giản dị Giản dị trong lối sống, trong quan hệ với mọi người, trong việc làm, lờinói và bài viết

-Nhận ra và hiểu được nghệ thuật nghị luận của tác gỉa trong bài là cách nêu dẫnchứng cụ thể, toàn diện, rõ ràng kết hợp với giải thích và bình luận ngắn gọn

-Hs nhớ và thuộc các câu hay trong bài

-Tư liệu về Bác Hồ

-Tác giả đã chứng minh sự giàu đẹp của tiếng Việt như thế nào?

2.Bài mới:

-Đọc cho Hs nghe bài thơ: “Thăm nhà Bác ở”

Trang 30

Gọi Hs đọc 2 đoạn đầu 1.Nêu và giải thích ngắn gọn luận điểm

? Vấn đề tác giả nêu ra ở đây là gì? Cuộc sống vô cùng giản dị và khiêm tốn

vô cùng giản dị Nhấn mạnh sự nhất quán

Mở rộng vấn đề: Cuộc đời của Bác có 1mục đích duy nhất vì dân vì nước

Cho hs đọc phần còn lại 2.Chứng minh đời sống khiêm tốn và

giản dị của Bác:

? Tác giả chứng minh các khía cạnh

gì trong đức tính giản dị của Bác?

Trong sinh hoạt, trong lối sống, trong việclàm, cách nói và cách viết

? Tìm dẫn chứng để làm sáng tỏ? -Bữa ăn vài 3 món

-Căn nhà 2-3 phòng gắn bó với thiênnhiên

Trang 31

3.Dặn dò:

-Học thuộc ghi nhớ, nắm nội dung và nghệ thuật của bài thơ

-Chuyển đổi câu chủ đọng thành câu bị động

Tiết 94: Tiếng Việt CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

Giúp Hs:

-Nắm được khái niệm câu chủ động, câu bị động,

-Mục đích chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

-Các kiểu câu bị động và cấu tạo của chúng

-Sử dụng linh hoạt câu bị động trong khi nói và viết

-Bảng phụ chép bài tập nhanh

-Nêu công dụng của trạng ngữ, cho ví dụ sau đó tách trạng ngữ thành câu riêng Rút ra nhận xét

-Câu b: Chủ ngữ biểu thị người đượchoạt động của người khác hướng tới.=>chủ ngữ là đối tượng của hành động

? Về hình thức 2 câu có gì khác nhau? Câu a không dùng từ được, câu b dùng từ

Không được, vì đây là câu bình thường

=>Không phải câu có chứa bị, được đều

là câu bị động

chủ động thành câu bị động:

Trang 32

Gọi 1 Hs đọc ví dụ 1 sgk/57, Nêu

yêu cầu?

1.Ví dụ:

Chọn câu b

? Chọn câu b có tác dụng gì? -Để đoạn văn liền mạch

-Thay đổi cách diễn đạt, tránh lặp môhình câu

-Làm cho việc giao tiếp trở nên sinhđộng và có hiệu quả hơn

Gọi Hs đọc ghi nhớ 2.Bài học: Ghi nhớ sgk/58

Thảo luận nhóm, cử đại diện trình

bày

BT1: sgk/58Câu bị động:

a.Câu 2 câu 3b.Câu 4

a.Mục đích liên kết các câu thành mộtmạch văn thống nhất, cụ thể, tạo sự liênkết chặt chẽ về chủ đề

b.Tránh lặp mô hình câu: (thế đồngnghĩa) góp phần tạo nên sự liên kết nộidung chặt chẽ

Giúp Hs:

-Củng cố kỹ năng làm bài văn nghị luận

-Nắm các kiến thức văn, tiếng Việt có liên quan đến bài viết

-Rèn kỹ năng tích hợp 3 phân môn

-Đánh giá kỹ năng làm bài viết của cá nhân

-Ra đề

1.Chép đề: Hãy chứng minh rằng: Bảo vệ rừng là bảo vệ cuộc sống của chúng ta 2.Yêu cầu: Học sinh đọc kỹ đề, xác định được yêu cầu của đề ra.

Làm bài theo các bước đã được học

3.Yêu cầu bài viết:

a.Ý 1: rừng mang lại lợi ích cho con người, chính vì vậy con người cần phải bảo vệrừng:

Trang 33

-Rừng cho ta gỗ qúy để làm đồ dùng.

-Rừng cung cấp nguyên liệu, thảo dược cho y học

-Rừng là vành đai che chắn

-Rừng là lá phổi xanh của trái đất

-Rừng là nơi bảo tồn sự đa dạng tài nguyên động thực vật…

-Rừng phục vụ du lịch

b.Ý 2: trước đây chưa hiểu hết lợi ích của rừng nên con người chặt phá rừng bừabãi

c.Ý 3: bảo vệ rừng chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta:

-Không khai thác rừng bừa bãi

-Trồng thêm rừng mới

-Không săn bắt động vật quý hiếm…

4.Thu bài:

IV.Dặn dò:

-Xem lại phương pháp lập luận chứng minh,

-Soạn bài mới: Ý nghĩa văn chương

Hãy chứng minh đức tính giản dị của Bác qua cuộc sống, sinh hoạt, lời nói, bàiviết

2.Bài mới:

Văn chương có nguồn gốc và ý nghĩa như thế nào, cuộc sống và đời sống tình cảmcủa con người chịu tác dụng của văn chương như thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu qua nộidung của bài học hôm nay

Trang 34

-Tiếp đến hết: Công dụng của vănchương

Hướng dẫn đọc: To, rõ, nhấn giọng

Đọc mẫu 1 đoạn -Gọi Hs đọc

Kiểm tra 1 số chú thích

3.Đọc - tìm hiểu chú thích:

Gọi 1 hs đọc lại phần 1 1.Nguồn gốc của văn chương:

? Câu giới thiệu luận điểm nằm ở vị

trí nào? Với vị trí ấy ta thấy luận

điểm được trình bày theo cách nào?

Vị trí nằm cuối đoạnTrình bày từ cụ thể đến khái quát

=> Cách trình bày quy nạp

? Đoạn văn đưa ra các luận cứ nào? Luận cứ thực tế từ chuyện con chim:

Luận cứ lý lẽ: Câu chuyện…ý nghĩa

? Theo Hoài Thanh nguồn gốc của

văn chương là tình thương muôn

loài Theo em có đúng hẳn không?

Nó còn bắt nguồn từ đâu nữa?

Đúng nhưng chưa đủ, vì nguồn gốc củavăn chương còn bắt nguồn từ cuộc sống,lao động

? Các em tìm ví dụ để minh hoạ?

Gọi hs đọc lại phần 2, nhắc lại luận

điểm phụ?

2.Ý nghĩa của văn chương:

-Văn chương sẽ là….tạo ra sự sống

? Ý nghiã của văn chương là gì? Em

hiểu thế nào là hình dung và sáng

tạo ra sự sống?

-Phản ánh sự sống

-Dựng lên hình ảnh, đưa ra ý tưởng màcuộc sống chưa có nhưng sẽ có nếu conngười biết xây dựng và phấn đấu chotương lai

? Tìm ví dụ minh hoạ cho các ý nghĩa

trên

Gọi hs đọc đoạn cuối và nhắc luận

điểm 3

3.Công dụng của văn chương:

? Công dụng của văn chương là gì?

Em hiểu thế nào về câu: Văn

chương …sẵn có

Văn chương gây cho ta tình cảm takhông có, luyện những tình cảm ta sẵncó

-Tạo tình cảm mới lạ mà số đông chưatừng nếm trải (Một thứ quà…)

-Luyện tình cảm sẵn có: (Tiếng gà trưa,Bạn đến chơi nhà, Rằm tháng giêng)

? Em có nhận xét gì về cách chứng

minh luận điểm này?

Dẫn chứng thực tế, câu hỏi, câu cảm thán

HĐ3 Hãy nhận xét về nghệ thuật lập luận

chứng minh của bài văn Nêu các

luận điểm phụ?

III.Tổng kết: Ghi nhớ sgk/63

3.Dặn dò:

Trang 35

-Học thuộc phần ghi nhớ.

-Đọc kỹ và làm bài tập

-Soạn bài mới: Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

-Ôn lại bài và chuẩn bị tiết tới kiểm tra văn 1 tiết

Tiết: 98 KIỂM TRA VĂN I.Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

-Củng cố kiến thức về tục ngữ, văn lập luận chứng minh

-Rèn kỹ năng viết văn nghị luận

Khoanh tròn chữ cái đầu câu mà em cho là đúng nhất

Câu 1: Câu tục ngữ nào dưới đây có nội dung nói về thiên nhiên

a.Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

b.Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa

c.Nhất canh trì, nhì canh viên, tam canh điền

d.Tấc đất, tấc vàng

Câu 2: Câu tục ngữ “Tấc đất, tấc vàng” đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

a.Nhân hoá b.So sánh c.Ẩn dụ d.Hoán dụ

Câu 3: Các câu tục ngữ thường được viết theo phương thức biểu đạt nào?

a.Tự sự b.Biểu cảm c.Nghị luận d.Miêu tả

Câu 4: Chọn và điền 4 cụm từ diễn tả sức mạnh của lòng yêu nước

Câu 5: Theo em, nghệ thuật nghị luận ở bài “Đức tính giản dị của Bác Hồ” có gì nổibật?

a.Bố cục chặt chẽ b.Dẫn chứng phong phú, cụ thể

c.Lập luận đầy sức thuyết phục d.Tất cả các ý trên đều đúng

Câu 6: Tác giả nào đã được Nhà nước phong tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về vănhoá nghệ thuật

Trang 36

Tiết: 99: Tiếng Việt CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG (tt)

I.Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

-Nắm được cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

-Thực hành được các thao tác chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

II.Chuẩn bị:

-Một số ví dụ

III.Tiến trình lên lớp:

1.Kiểm tra bài cũ: (HĐ1)

Thế nào là câu chủ động, câu bị động? Cho ví dụ

Mục đích chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động?

2.Bài mới:

HĐ1 Gọi hs đọc BT 1a, 1 b sgk/61 I.Cách chuyển đổi câu chủ động thành

câu bị động:

? Về nội dung 2 câu có miêu tả một

sự việc không?

Hai câu cùng miêu tả 1 sự việc

? Dựa vào định nghĩa ở tiết học trước,

2 câu đó có phải là câu bị động

? Câu sau có thể xem là có cùng nội

dung với 2 câu (a) và (b) không?

Người ta đã hạ…từ hôm hoá vàng

Gọi Hs đọc BT 1 và nêu yêu cầu: BT1/65

? Chuyển đổi câu chủ động thành câu

-Ngôi chùa ấy xây từ thế kỹ XIII

b.Tất cả các cánh cữa chùa được (ngườita) làm bằng gỗ lim

-Tất cả cánh cữa chùa làm bằng gỗ lim.c.Con ngựa bạch được (chàng kỵ sĩ)buộc bên gốc đào

-Con ngựa bạch buộc bên gốc đào

d.Một lá cờ đại được (người ta) dựng ởgiữa sân

Trang 37

-Một lá cờ đại dựng ở giữa sân.

? Gọi Hs đọc BT2 và nêu yêu cầu

Chuyển đổi câu chủ động thành 2

câu bị động Một câu dùng từ được,

một câu dùng từ bị Cho biết sắc

thái ý ngiã trong mỗi câu?

BT2/65

a.-Em bị thầy giáo phê bình

-Em được thầy giáo phê bình

Hs làm tiếp phần b, c

+Câu có dùng từ được có hàm ý đánh giátích cực về sự việc được nói đến

+Con có từ bị có hàm ý đánh giá tiêu cực

về sự việc được nói đến

? Hs làm theo nhóm, đại diện nhóm

trình bày

BT3/65

3.Dặn dò:

-Về nhà chọn 1 trong 8 đề trong sgk để viết đoạn văn chứng minh.

-Ôn tập về văn nghị luận: Soạn các BT sgk

Tiết: 100: Tập làm văn.

LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN CHỨNG MINH I.Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

-Củng cố những kiến thức đã học về cách làm bài văn lập luận chứng minh

-Biết vận dụng những kiến thức vào việc viết văn lập luận chứng minh

Kiểm tra vở học tập của hs

2.Bài mới:

Hãy nhắc lại yêu cầu đối với đoạn

văn chứng minh

-Đoạn văn là một bộ phận của văn bản.-Xác định đoạn văn nằm ở vị trí nào củavăn bản

-Có câu chủ đề nêu luận điểm của đoạn.sắp xếp lí lẽ và dẫn chứng hợp lý

Thực hành viết đoạn văn chứng minh

HĐ3 Nhắc lại yêu cầu viết đoạn văn

Trang 38

-Chỉ ra được những nét riêng, đặc sắc trong nghệ thuật nghị luận của mỗi bài.

-Nắm được đặc trưng của văn nghị luận qua sự phân biệt với các thể văn khác

Kiểm tra vở bài soạn, kiểm tra trong quá trình ôn tập

2.Bài mới:

I.Nội dung ôn tập:

-NT: Chứng minh, giới thiệu -Bố cục chặtchẽ

+B3: -ND: Bác giản dị trong mọi phươngdiện Sự giản dị đi liền với đời sống tinhthần phong phú

-NT: Chứng minh, giới thiệu, bình luận,lời văn giản dị

+B4: -ND: Nguồn gốc, ý nghĩa, công dụngcủa văn chương

-NT: Giới thiệu, bình luận, lời văn giàulửa

Trang 39

lẽ, dẫn chứng Trình bày ý kiến, thuyếtphục người đọc Hệ thống luận cứ, luậnđiểm chặt chẽ.

? Các câu tục ngữ có thể coi là văn

bản nghị luận đặc biệt hay không?

Các câu tục ngữ có thể xem là văn bảnnghị luận đặc biệt

HĐ3 Gọi hs đọc và ghi lại phần ghi nhớ II.Bài học: Ghi nhớ sgk/67

3.Dặn dò:

-Học thuộc phần ghi nhớ.

-Soạn bài: Dùng cụm chủ vị để mở rộng câu

Tiết: 102: Tiếng Việt DÙNG CỤM CHỦ VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU I.Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

-Hiểu được thế nào là dùng cụm chủ vị để mở rộng câu

-Nắm được các trường hợp dùng cụm chủ vị để mở rộng câu

-III.Tiến trình lên lớp:

-Trình bày cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

-Chuyển đổi câu sau đây thành câu bị động theo 2 cách: Người ta đã phá ngôi nhà

? Phân tích cấu tạo của cụm danh từ

và cấu tạo của phụ ngữ trong cụm

danh từ đó?

-Danh từ: tình cảm-Phụ ngữ chỉ lượng: những

? Điều gì khiến tôi vui và vững tâm? Chị Ba đến: C-V => chủ ngữ

? Khi bắt đầu kháng chiến nhân dân ta

thế nào?

Tinh thần rất hăng hái =>vị ngữ: C-V

? Chúng ta có thể nói gì? Trời sinh…lá sen =>phụ ngữ trong cụm

Trang 40

động từ : cụm C-V.

? Phẩm giá TV được xác định vào khi

nào?

Từ ngày cách mạng tháng 8 thành công:Phụ ngữ trong cụm danh từ là cụm C-V

? Qua đó hãy nêu các trường hợp

-Các cô gái Vòng đổ gánh: cụm động từ-Từng lá cốm…chút bụi: cụm danh từ.d.Cụm C-V: một bàn…giật mình=> chủngữ và làm phụ ngữ

TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5, TRẢ BÀI KIỂM TRA TIẾNG VIỆT

TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN I.Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

-Cũng cố lại những kiến thức và kỹ năng đã học về 3 phân môn

-Thấy được lỗi sai, phân tích lỗi sai để tự sửa chữa ở lớp và ở nhà

-Giáo viên trả bài trước cho hs 3 ngày

-Học sinh đọc lại kỹ và tự sửa theo lời phê của giáo viên

1.Kiểm tra bài cũ:(HĐ1)

Kiểm tra sự chuẩn bị của hs

2.Nhận xét lần lượt ưu khuyết điểm:

a.Bài tiếng Việt:

-Điểm số chung khá cao,

-Một số em chưa suy nghĩ kỹ nên chọn, sửa đáp án khá nhiều

-Biết viết đoạn văn theo yêu cầu

b.Bài văn học:

-So với kiểm tra tiếng Việt thì kiểm tra văn thấp điểm hơn

-Chưa biết chọn được những câu mang luận điểm để thể hiện

-Kỹ năng diễn đạt còn chưa đạt yêu cầu

c.Bài tập làm văn:

Tiêu đề	Văn Bản Tục Ngữ Về Thiên Nhiên Và Lao Động Sản Xuất
Tác giả	Lê Thị Mỹ Thảnh
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	81
Dung lượng	1,02 MB