giáo án ngữ văn lớp 6 bài 4

MỤC TIÊU BÀI HỌC: - Nắm được chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự.. Kiểm tra bài cũ: - Nêu đặc điểm của sự việc và nhânn vật trong văn tự sự?. Bài mới Giới thiệu bài Dàn bài của một bài

Ngày soạn: 1/9/2016

Tiết 15 CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Nắm được chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự Mối qua hệ giữa sự việc và chủ đề

- Tập viết mở bài cho bài văn tự sự

B CHUẨN BỊ:

- Giáo viên:

+ Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Học sinh:

+ Soạn bài

C CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Nêu đặc điểm của sự việc và nhânn vật trong văn tự sự?

- Nêu các sự việc trong truyện truyền thuyết Hồ Gươm?

3 Bài mới

Giới thiệu bài

Dàn bài của một bài văn thường gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài Ba phần đó cũng là bố cục chung của một bài văn tự sự và thể hiện một chủ đề chung Vậy chủ đề là gì? Bố cục bài văn tự sự như thế nào thì qua bài học ngày hôm nay các em sẽ biết điều đó

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Tìm hiểu chủ đề của bài văn tự sự I TÌM HIỂU CHỦ ĐỀ

VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ:

- Gọi HS đọc

- Câu chuyện kể về ai?

- Trong phần thân bài có mấy

sự việc chính

- Việc Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa

bệnh trước cho chú bé nhà nông

bị gãy đùi đã nói lên phẩm chất

- HS đọc

- HS trả lời

1 Chủ đề của bài văn tự sự:

a Ví dụ:

Bài văn mẫu SGK - 44

* Nhận xét:

- Phần thân bài có 2 sự việc chính:

+ Từ chối việc chữa bệnh cho nhà giàu trước

+ Chữa bệnh cho con trai

gì của người thấy thuốc?

- Theo em những câu văn nào

thể hiện tấm lòng của Tuệ Tình

với người bệnh?

* GV : Những việc làm và lời

nói của Tuệ Tĩnh đã cho thấy

tấm lòng y đức cao đẹp của

ông đó cũng là nội dung tư

tưởng của truyện  được gọi là

chủ đề

- Cho các nhan đề trong SGK,

em hãy chọn nhan đề và nêu lí

do?

- Em có thể đặt tên khác cho

bài văn được không?

- HS trao đổi cặp trong 1 phút

- HS rút ra kết luận

nhà nông dân

- Sự việc thứ hai thể hiện: + Tấm lòng của ông đối với người bệnh: ai bệnh nặng nguy hiểm hơn thì lo chữa trị trước

+ Thái độ hết lòng cứu giúp người bệnh

- Những câu văn thể hiện tấm lòng của ông đối với người bệnh:

+ Ông chẳng những mở mang ngành y được dân tộc

mà còn là ngườihết lòng thương yêu cứu giúp người bệnh

+ Ta phải chữa gấp cho chú

bé này, để chậm tất có hại + Con người ta cứu giúp nhau lúc hoạn nạn, sao ông

bà lại nói chuyện ân huệ

- 3 Nhan đề trong SGK đều thích hợp nhưng sắc thái khác nhau Hai nhan đề sau trực tiếp chỉ ra chủ đề khá sát Nhan đề thứ nhất không trực tiếp nói về chủ đề mà nói lên tình huống buộc thấy Tuệ Tĩnh tỏ rõ y đức của ông Nhan đề này hay hơn, kín hơn, nhan đề bộc

lộ rõ quá thì không hay

- Các nhan đề khác:

+ Một lòng vì người bệnh + Ai có bệnh nguy hiểm

- Vậy em hiểu chủ đề của bài

văn tự sự là gì?

hơn thì chữa trước cho người đó

b Kết luận: Chủ đề là vấn

đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong văn bản

Hoạt động 2: Tìm hiểu dàn bài của bài văn tự sự 2 Dàn bài của bài văn tự

sự:

- Bài văn tự sự trên gồm mấy

phần và nhiệm vụ của từng

phần?

- Theo em, bài văn tự sự gồm

có mấy phần? Nội dung của

từng phần?

- HS trả lời

- HS đọc ghi nhớ

a VD: Bài văn SGK - 44

- Mở bài: giới thiệu Tuệ Tĩnh

- Thân bài: Diễn biến sự việc Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa trị trước cho chú bé con nhà nông dân bị gãy đùi rồi mới chữa cho con nhà quí tộc

- Kết bài: Kết cục của sự việc

b Ghi nhớ: SGK - 45

Hoạt động 3: Hướng dẫn HS luyện tập II LUYỆN TẬP

- Em hãy nêu chủ đề của truyện

Phần thưởng?

- Sự việc nào thể hiện tập trung

cho chủ đề? Nêu câu văn thể

hiện sự việc đó?

- Hãy chỉ ra 3 phần trong bố

cục của câu chuyện?

- HS trả lời

Bài 1:

a Chủ đề:

- Tố cáo tên cận thần tham lam

- Ca ngợi trí thông minh của người nông dân

- Sự việc thể hiện tập trung chủ đề: Lời cầu xin phần thưởng lạ lùng và kết thúc bất ngờ ngoài dự kiến của tên quan và người đọc

b Bố cục:

- MB: câu 1

- TB: các câu tiếp theo

- Truyện này so với truyện tuệ

Tĩnh có gì giống nhau về bố

cục và khác nhau về chủ đề?

- Câu chuyện thú vị ở chỗ nào? - HS trao đổi cặp

trong 2 phút

- KL: câu cuối

c So sánh với truyện Tuệ Tĩnh:

* Giống nhau:

- Kể theo trình tự thời gian

- Có bố cục 3 phần rõ rệt

- Ít hành động, nhiều đối thoại

* Khác nhau:

- Chủ đề trong "Tuệ Tĩnh " nằm ngay ở phần mở bài

- Chủ đề trong phần thưởng không nằm trong câu nào

mà phải từ truyện mới rút ra được

d Câu chuyện thú vị ở chỗ: Lời cầu xin phần thưởng lạ lùng và kết thúc bất ngờ nhưng nói lên được sự thông minh, tự tin, hóm hỉnh của người nông dân Bài 2: Đánh giá cách mở bài, kết bài của hai truyện:

- Sơn Tinh, TT:

+ MB: Nêu tình huống + KL: Nêu sự việc tiếp diễn

- Sự tích Hồ Gươm:

+ MB: Nêu tình huống nhưng diễn giải dài

+ KL: Nêu sự việc kết thúc

 Có hai cách mở bài:

- Giới thiệu chủ đề câu chuyện

- Kể tình huống nảy sinh

câu chuyện

 Có hai cách kết bài:

- Kể sự việc kết thúc

- Kể sự việc tiếp tục sang truyện khác như đang tiếp diễn

4 Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Tìm chủ đề của các truyện: Thánh Gióng, Bánh chưng bánh giầy, Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thủy Tinh… nói rõ cách thể hiện chủ đề của từng truyện?

- Lập dàn ý cho hai truyện trên? Xác định rõ 3 phần, các phần mở và kết có gì giống và khác nhau? Theo em, mỗi truyện hay nhất, hấp dẫn nhất là ở chỗ nào?

- Chuẩn bị làm bài viết số 1:

- Tham khảo các đề sau đây:

Đề 1: Kể lại một truyện truyền thuyết bằng lời văn của em

Đề 2: Kể lại một kỉ niệm mà em nhớ nhất hồi còn học ở Tiểu học