- Hoạt động 3: + Học sinh biết: Biết được một số phép tu từ dùng trong văn bản nhằm miêu tả thiên nhiên và con người.. Thái độ: -Thĩi quen: Cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của
Trang 1Tuần :23
Tiết 85
ND:
VƯỢT THÁC.
( Võ Quảng)
1 Mục tiêu:
a.Kiến thức:
- Hoạt động 1: Tạo hứng thú học tập
- Hoạt động 2:
+ Học sinh biết: Một số nét chính về tác giả, tác phẩm
+ Học sinh hiểu: nghĩa của một số từ khĩ
- Hoạt động 3:
+ Học sinh biết: Biết được một số phép tu từ dùng trong văn bản nhằm miêu tả thiên nhiên và con người
+ Học sinh hiểu: tình cảm của tác giả đối với cảnh vật quê hương, với người lao động
- Hoạt động 4:
+ Học sinh biết: cách làm bài tập
b Kĩ năng:
-Học sinh thực hiện được: Đọc diễn cảm, giọng đọc phải phù hợp với sự thay đổi trong cảnh sắc thiên nhiên Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng con người
và thiên nhiên trong đoạn trích
- Học sinh thực hiện thành thạo: viết một bài miêu tả theo một trình tự nhất định
c Thái độ:
-Thĩi quen: Cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và vẻ đẹp của người lao động được miêu tả trong bài
- Tính cách: Giáo dục HS lòng yêu thiên nhiên, yêu lao động
2 N ội dung học tập:
- Ý nghĩa, nghệ thuật của văn bản
3.Chuẩn bị:
GV: Tranh : Vượt thác.
HS: Đọc văn bản, tìm hiểu cảnh Dượng Hương Thư vượt thác.
4 T ổ chức các hoạt động học tập :
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện : 1 phút 6A1: 6A2: 6A3:
4.2 Kiểm tra mi ệng : ( 5 phút)
Trang 2 Nêu diễn biến tâm trạng người anh? (7đ)
Khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ: nhìn bằng cái nhìn kẻ cả, xem thường
- Khi người em có tài vẽ và được giải: thấy buồn thất vọng về mình, hay gắt gỏng, không thân với em như trước nữa nhưng cũng thầm cảm phục tài năng của em
- Khi nhận ra hình ảnh của mình trong bức tranh của cô em gái: ngạc nhiên, hãnh diện, rồi xấu hổ
Qua văn bản “ Bức tranh của em gái tơi” điều gì ở Kiều Phương đã khiến cho người anh nhận ra phần hạn chế của chính mình?.Qua đĩ em rút ra được bài học gì cho bản thân (8đ)
Tình cảm trong sáng, hồn nhiên và lòng nhân hậu của người em gái đã giúp người anh nhận ra phần hạn chế của mình Khơng nên ganh tị, phải biết sống độ lượng, nhân hậu
Em chuẩn bị gì cho bài học hơm nay? (2đ)
4.3.Ti ến trình bài học:
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học.
Hoạt động 1: Vào bài: Ở tiết 77 em đã
được tìm
hiểu cảnh thiên nhiên ở vùng cực Nam của
Tổ quốc qua bài “ Sơng nước Cà Mau” Tiết
này chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu hình ảnh con
sơng Thu Bồn một con sơng ở miền Trung
qua bài “ Vượt thác”
Ho ạt động 2 :Hướng dẫn đọc hiểu văn bản:(
5 phút)
GV hướng dẫn HS đọc: đoạn đầu đọc nhẹ
nhàng, đoạn vượt thác đọc sơi nổi mạnh mẽ,
đoạn cuối đọc êm ả, thoải mái
GV đọc, gọi HS đọc
GV nhận xét, sửa chữa
Cho biết đôi nét về tác giả, tác phẩm?
I Đọc –hiểu văn bản :
1 Đọc:
2 Chú thích:
a.Tác giả: Võ Quảng (1920 – 2007) quê ở Quảng Nam, là nhà văn chuyên viết truyện cho thiếu nhi
b.Tác phẩm: Vượt thác trích
từ chương XI của tập truyện
ngắn Quê nội – tác phẩm viết
về cuộc sống ở một làng quê ven sông Thu Bồn trong những
Trang 3Bài văn kể theo ngơi thứ mấy? Thứ tự kể?
Lưu ý một số từ ngữ khó trong SGK
Hoạt động 3 : Hướng dẫn HS phân tích
văn bản: ( 30 phút)
Bài văn miêu tả một cuộc vượt thác của
con thuyền theo trình tự thời gian và không
gian:
+ Con thuyền qua đoạn sông phẳng lặng
trước khi đến chân thác
+ Con thuyền qua đoạn sông có nhiều thác
dữ
+ Con thuyền ở đoạn sông đã qua thác dữ
Dựa và trình tự trên, hãy tìm bố cục của
bài văn?
Ba phần:
+ Từ đầu đến “vượt nhiều thác nước”:
Cảnh dòng sông và hai bên bờ trước khi
thuyền vượt thác
+ Tiếp ….đến “thác Cổ Cò”: Cuộc vượt
thác của dượng hương Thư
+ Còn lại: Cảnh dòng sông ở 2 bên bờ sau
khi thuyền vượt thác
HS ghi vào VBT
Trong 3 đoạn văn, đoạn nào tả cảnh thiên
nhiên, đoạn nào tả cảnh người lao động.
Theo em người quan sát để miêu tả trong
bài ngồi ở
vị trí nào?
Trên con thuyền di động
Vị trí quan sát đĩ cĩ thích hợp khơng? Vì
sao?
Thích hợp, vì phạm vi cảnh thay đổi,
thuyền luơn di động, quan sát kĩ
Vị trí của người quan sát trong bài giống
với bài văn nào mà em đã học?
ngày sau cách mạng tháng 8
1945 và những năm đầàu của cuộc kháng chiến chống Pháp
II Phân tích văn bản:
1 Khung cảnh thiên nhiên :
- Cảnh dịng sơng, cảnh hai bên bờ
+ Chưa đến thác: êm đềm, thơ mộng, hiền hịa, trù phú…
Trang 4 Sơng nước Cà Mau.
Trong nội dung miêu tả cảnh thiên nhiên,
em thấy tác giả miêu tả những cảnh nào?
Cảnh dịng sơng và hai bên bờ được miêu tả
bằng những chi tiết nổi bật nào?
- Đoạn sơng khi chưa đến thác :
+Thuyền rẽ sĩng lướt bon bon
+ Những con thuyền… chậm chậm xuơi
+ Những bãi dâu bạt ngàn
+ Vườn tược càng um tùm
Em nhận xét cảnh dịng sơng và hai bên bờ
ở đây như thế nào?
Đoạn cĩ nhiều thác đổ:
- Nước từ trên cao phĩng xuống nhanh,
mạnh, chảy đứt đuơi rắn
Đoạn sơng ở đây như thế nào?
Đoạn qua khỏi thác:
-Sơng chảy quanh co …
-Qua nhiều lớp núi đồng ruộng lại mở ra
Em thấy đoạn sơng qua khỏi thác như thế
nào?
Do địa lý ở vùng miền Trung nước ta cĩ dải
đồng bằng hẹp tiếp liền với núi,Trung và
nam Trung bộ là vùng cao nguyên tương đối
bằng phẳng Vì vậy phần lớn các dịng sơng
khơng dài lắm, độ dốc lớn, cĩ nhiều
thác và dịng chảy thay đổi rõ rệt qua mỗi
vùng vì thế ta thấy vùng Trung bộ nước ta
thường hay cĩ lũ xảy ra
Ở đoạn đầu và đoạn cuối của bài có 2
hình ảnh
miêu tả những cây cổ thụ trên bờ sông Em
hãy chỉ ra 2 hình ảnh ấy và cho biết tác giả
đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào Mỗi
hình ảnh cĩ ý nghĩa như thế nào?
Những chịm cổ thụ xuống nước và
những Cây to….trước -> so sánh, nhân hố
cảnh vật cũng cĩ tâm hồn
Báo trước một khúc sơng dữ, hiểm, vừa
+ Đến thác: hiểm trở, dữ dội, hùng vĩ…
+ Qua khỏi thác:êm đềm, bớt hiểm trở
- Nghệ thuật nhân hĩa, so sánh đặc sắc
=>Thiên nhiên phong phú, rộng lớn, hùng vĩ
Trang 5
như mách bảo con người dồn hết sức mạnh
để chuẩn bị vượt thác
- Thiên nhiên cũng đồng tình với con người
và cổ vũ động viên con người hăng hái tiến
lên
Ở đây sự miêu tả của tác giả làm hiện lên
cảnh tượng thiên nhiên như thế nào?
Theo em cĩ được cảnh thiên nhiên như thế
trong văn bản là do cảnh vốn như thế hay là
người tả ra như thế?
Cả hai, do người tả cĩ khả năng quan sát,
tưởng tượng, cĩ sự am hiểu và cĩ tình cảm
yêu mến cảnh vật quê hương
Cho học sinh xem tranh: Cho biết bức tranh
tả cảnh gì?
Hãy tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình,
hành động của nhân vật dượng Hương Thư
trong cuộc vượt thác? Những cách so sánh
nào đã được sử dụng?
HS thảo luận, trình bày
GV nhận xét, chốt ý
Ngoại hình: cởi trần, như một pho tượng
đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm
răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt
nảy lửa
Qua các chi tiết miêu tả trên em thấy
dượng Hương Thư là người cĩ ngoại hình
như thế nào?
Hành động: co người phóng chiếc sào
xuống lòng sông, ghì chặt trên đầu sào,
chiếc sào dưới sức chống bị cong lại, thả
sào rút sào nhanh như cắt
Qua các chi tiết tả hành động trên em cĩ
nhận xét như thế nào?
Nêu ý nghĩa của hình ảnh so sánh dượng
Hương
Thư giống như “một hiệp sĩ của Trường
Sơn oai linh”.
2.Hình ảnh dượng Hương Thư vượt thác:
a Ngoại hình: gân guốc, rắn chắc
b.Hành động: mạnh mẽ, dứt khốt, dũng cảm
Dượng Hương Thư vừa là người lao động khỏe mạnh, dũng cảm vừa là người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm.
Trang 6 Thể hiện vẻ dũng mãnh, tư thế hào hùng
của con người trước thiên nhiên
Các so sánh đó có sức gợi tả một con
người như thế nào?
Nếu để ý ta sẽ thấy dụng ý của nhà văn:
Ngồi đời, dượng Hương nĩi năng nhỏ nhẹ,
tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ
dạ; nhưng khi vượt thác dượng
Hương trở thành một người hồn tồn khác
Phải chăng, khi cần vượt qua thử thách, con
người Việt
Nam vốn bình thường trong cuộc sống bỗng
lớn dậy với vẻ đẹp phi thường
HS trả lời,GV chốt ý
Hoạt động 3: Tổng kết bài (5phút)
Qua bài văn, em cảm nhận như thế nào về
thiên nhiên và con người lao động đã được
miêu tả?
Thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ, người lao
động hùng dũng đầy sức mạnh vượt qua gian
khĩ
Đoạn trích thu hút được sự chú ý của
người đọc nhờ đâu?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Gọi HS đọc ghi nhớ SGK
Qua tìm hiểu văn bản em học tập được
điều gì?
Cách sử dụng từ ngữ, các biện pháp tu từ
khi làm văn miêu tả
GV liên hệ giáo dục HS lòng yêu thiên
nhiên, yêu lao động.
Hoạt động 4 : Luyện tập.(5phút)
Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập
Hai bài sông nước Cà Mau và vượt thác
đều miêu tả cảnh sông nước Em hảy miêu
tả những nét đặc sắc của phong cảnh thiên
nhiên được miêu tả ở mỗi bài nghệ thuật
miêu tả của mổi tác giả.
Bài sông nước Cà Mau thiên về miêu tả
III.T ổng kết :
- Bài văn miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sơng Thu Bồn
làm nổi bật sức mạnh con người trên nền thiên nhiên hùng vĩ
- Nghệ thuật tả cảnh, tả người tự nhiên, sinh động
IV.Luyện tập:
BT: VBT
Trang 7cảnh sông ngòi chằng chịt và vẻ đẹp phong
phú của vùng sống nước và cảnh sinh hoạt
nhộn nhịp của nhân dân…
Bài Vượt thác thiên về cảnh thiên nhiên
hùng vĩ và địa thế hiểm trở của một đoạn
sông Thu Bồn để
từ đó làm nổi bật sức mạnh lao động, khắc
phục thiên nhiên của con người
Nét đặc sắc về nghệ thuật miêu tả của tác
giả?
Bài 1: vừa miêu tả cảnh vật, vửa giải
thích cách đặt tên cho đất đai, …
Bài 2: Dùng bút pháp khắc họa để tạo
dựng một
hình tượng nhân vật mạnh mẽ, lớn lao giữa
một khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ
Cho HS làm bài vào vở bài tập
GD HS lòng yêu mến, cảnh vật thiên
nhiên Từ đó GD HS lòng yêu quê hương
đất nước
4.4 T ổng kết : : ( 5 phút)
GV sử dụng bảng phụ giới thiệu bài tập:
Vị trí quan sát để miêu tả cuộc vượt thác của tác giả ở đâu?
A Trên bờ sông
B Trên một con thuyền đi sau dượng Hương Thư
C Trên cùng một con thuyền với dượng Hương Thư.
D Trên một dãy núi cao ven sông
2.Điểm giống nhau giữa hai đoạn trích vượt thác và sơng nước Cà Mau là gì?
A Tả cảnh sơng nước.
B Tả cảnh quan vùng cực Nam của Tổ quốc
C Tả cảnh sơng nước miền Trung
D Tả sự oai phong mạnh mẽ của con người
4.5 Hướng dẫn học sinh tự học: 5 phút
Đối với bài học tiết này:
Trang 8- Đọc kĩ văn bản nhớ kĩ những chi tiết miêu tả tiêu biểu.
- Hiểu ý nghĩa của các phép tu từ được sử dụng trong bài miêu tả cảnh thiên nhiên
- Chỉ ra những nét đặc sắc của phong cảnh thiên nhiên được miêu tả trong
Sông nước Cà Mau và Vượt thác
Đối với bài học tiết sau:
+ Đọc kĩ bài so sánh (tt) Tìm hiểu kĩ các kiểu so sánh và tác dụng của phép so sánh
5.Ph ụ lục: