BÀI GIẢNG KHÁM CỘT SỐNG

• Bên trong ống sống, tủy sống được bao bởi màng tủy, tủy sống cho các rễ thần kinh sống...  Các dấu thần kinh trực tiếp Sự biến dạng cột sống  Nhìn: • Gù cột sống: bình thường có đ

BS Nguyễn Duy Linh

BM Ngoại

KHÁM CỘT SỐNG

GIẢI PHẪU

• Cột sống tạo bởi 33 đốt sống xếp chồng lên nhau

• Các đốt sống được phân cách bởi các khớp thật sự

• Độ chuyển động và độ vững chắc

của cột sống phụ thuộc vào các

cơ cạnh cột sống và các cơ bụng

• Các cơ chi dưới, cơ thắt lưng

chậu cũng có vai trò quan trọng

• Bên trong ống sống, tủy sống

được bao bởi màng tủy, tủy sống cho các rễ thần kinh sống

 Các dấu thần kinh trực tiếp

 Sự biến dạng cột sống

 Nhìn:

• Gù cột sống: bình thường có độ lồi ra sau ở cột sống lưng,

nếu lồi quá nhiều là bất thường.

• Ưỡn cột sống: bình thường có độ ưỡn cột sống cổ

• Cột sống thắt lưng nếu ưỡn quá mức sẽ kéo khung chậu ra

trước.

Gù cột sống Ưỡn cột sống Vẹo cột sống

KHÁM LÂM SÀNG…2

• Vẹo cột sống: cột sống di lệch sang bên kèm xoay thân đốt

sống

• Gù cột sống có thể nhận biết bằng ấn đầu ngón tay dọc theo

mấu gai và cảm nhận mấu gai nhô ra sau.

 Đánh giá độ cứng cột sống:

• Cho bệnh nhân gập ra trước, ra sau và nghiêng phải, nghiêng

trái để tìm đoạn cột sống bị cứng.

• Nắn khối cơ cạnh cột sống tìm co thắt cơ cạnh cột sống.

• Đánh giá các cơ bụng và các cơ gốc chi dưới.

• Nắn cạnh cột sống: thường do tổn thương đĩa đệm;

Đau ngay điểm nắn hay lan theo rễ thần kinh tổn

thương (điểm Valleix)

KHÁM LÂM SÀNG…4

Các triệu chứng lan xa

Áp xe lan theo xương:

•Tổn thương nhiễm trùng cột sống có thể tạo thành áp

xe từ xương

•Ví dụ lao cột sống thắt lưng có thể tạo nên áp xe lan

theo bao cân cơ thắt lưng chậu (psoas) xuống dưới cung đùi

Manh tràng

Cơ thắt lưng chậu

Áp xe trong bao cơ

Cung đùi

KHÁM LÂM SÀNG…5

Các dấu thần kinh ảnh hưởng

Tổn thương cột sống có thể gây kích thích một hay nhiều rễ thần kinh

•Khám có thể phát hiện tổn thương vùng khoanh da do

rễ thần kinh chi phối, cho phép chẩn đoán vị trí cột

KHÁM LÂM SÀNG…6

Nghiệm pháp Lasѐgue : gue :

cho chi dưới duỗi bàn chân 900 gấp dần vô háng, tìm góc gây đau

Nghiệm pháp dương tính cho thấy kích thích dây thần kinh tọa

KHÁM LÂM SÀNG…7

 Hội chứng dưới tổn thương

• Nếu tổn thương cột sống gây nên cắt ngang tủy đột

ngột

• sẽ dẫn đến liệt đoạn tủy dưới tổn thương tạo thành

hội chứng dứơi tổn thương,

• liệt mềm hai chi dưới : liệt vận động, mất hoàn toàn

cảm giác, mất phản xạ và rối loạn cơ vòng

• Các rối loạn này có giới hạn trên rỏ tương ứng vị trí

tổn thương cột sống

KHÁM LÂM SÀNG…8

• Liệt hai chi dưới cũng có thể liệt cứng do chèn ép tủy

chậm hoặc giai đoạn chuyển từ liệt mềm sang liệt

cứng;

• biểu hiện là sự co rút hai chi dưới và dấu Babinski

dương tính, tổn thương bó tháp

Hội chứng nơi tổn thương

• Hội chứng rễ thần kinh tổn thương:

• với các rối loạn cảm giác, vận động và phản xạ, chỉ vị

trí cột sống bị tổn thương