Bài giảng Khám cột sống

Mục tiêu GIẢI PHẪU CỘT SỐNG VÀ TỦY SỐNG KHÁM LÂM SÀNG ĐÁNH GIÁ CỘT SỐNG QUA HÌNH ẢNH HỌC *Cột sống là trục chính nâng đỡ thân mình, gồm 33-35 đốt sống Cột sống uốn lượn từ mặt dưới xương chẩm đến xương cụt Nhìn nghiêng cột sống có 4 đoạn cong: Đoạn cổ lồi ra trước Đọan ngực lồi ra sau Đoạn thắt lưng lồi ra trước Đoạn cùng lồi ra sau

KHÁM CỘT SỐNG

MỤC TIÊU

 GIẢI PHẪU CỘT SỐNG VÀ TỦY SỐNG

 KHÁM LÂM SÀNG

 ĐÁNH GIÁ CỘT SỐNG QUA HÌNH ẢNH HỌC

GIẢI PHẪU CỘT SỐNG VÀ TỦY SỐNG

TỔNG QUAN

Cột sống là trục chính nâng đỡ thân mình, gồm 33-35 đốt sống Cột sống uốn lượn từ mặt dưới xương chẩm đến xương cụt Nhìn nghiêng cột sống có 4 đoạn cong:

• Đoạn cổ lồi ra trước

• Đọan ngực lồi ra sau

• Đoạn thắt lưng lồi ra trước

• Đoạn cùng lồi ra sau

Riêng về cột sống cổ có 7 đốt sống từ C1 đến C7, được chia thành 2 phần

MỐI TƯƠNG QUAN CÁC ĐỐT SỐNG VÀ TỦY SỐNG

Định luật Chipault cho phép xác định

mối liên quan giữa mỏm gai với rễ thần

KHÁM HÌNH THỂ CỘT SỐNG

 Nhìn: Đánh giá hình thể chung bên ngoài cột sống

 Đánh giá sự cân bằng của 2 vai của khung chậu

 Đánh giá đường cong sinh lý

 Phát hiện các bất thường: gù, vẹo CS

 Sờ:

 Xác định các vị trí của các đốt sống

 Phát hiện các biến dạng

 Đánh giá khối cơ cạnh sống

 Gõ hoặc ấn: Tìm điểm đau

NHÌN HÌNH THỂ BÊN NGOÀI

KHÁM HÌNH THỂ CỘT SỐNG

 Nhìn: Đánh giá hình thể chung bên ngoài cột sống

 Đánh giá sự cân bằng của 2 vai của khung chậu

 Đánh giá đường cong sinh lý

 Phát hiện các bất thường: gù, vẹo CS

 Sờ nắn:

 Xác định các vị trí của các đốt sống

 Phát hiện các biến dạng

 Đánh giá khối cơ cạnh sống

 Gõ hoặc ấn: Tìm điểm đau

SỜ NẮN VÀ ẤN GÕ

KHÁM VẬN ĐỘNG

 Đánh giá có bị giới hạn vận động hay không

 Các tư thế cần khám: cúi – ngữa; xoay và gập bên

 Các nguyên nhân hay gặp làm hạn chế vận động:

 Thoái hóa cột sống

 Thoát vị đĩa đệm

 Trượt cột sống

 Chấn thương cột sống

VẬN ĐỘNG CS CỔ

VẬN ĐỘNG VÙNG THẮT LƯNG

CÁC NGHIỆM PHÁP CƠ BẢN

giản của cột sống thắt lưng

thần kinh tọa

Đo chỉ số Schober

Bệnh lý viêm dính cột sống:

Chỉ số Schober < 2cm

Bệnh lý viêm dính cột sống

Nghiệm pháp lasègue

Dương tính: < 60 độ

Thoát vị địa đệm

KHÁM THẦN KINH

 Khám vận động: đánh giá cơ lực

 Khám cảm giác: cảm giác đau và cảm giác nóng lạnh

 Khám phản xạ: phản xạ gân xương: gối, gót

 Phân loại tổn thương thần kinh theo Frankel

 Các hội chứng tủy và rễ

ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG VẬN ĐỘNG

Không có co cơ khi cố gắng vận động 0

Co cơ nhưng không phát sinh động tác 1

Vận động được chi trên mặt phẳng, không

Vận động được chi khi có trọng lực 3Vận động được chi khi có đối trọng 4

KHÁM CẢM GIÁC

PHÂN PHÂN ĐỘ LIỆT THEO ASIA

(American Spinal Injury Association Scale)

C Liệt không hoàn toàn: chức năng vận động dưới vùng thương

tổn còn nhưng sức cơ dưới 3/5.

D Liệt không hoàn toàn: chức năng vận động dưới vùng thương

tổn còn nhưng sức cơ từ 3/5 đến 4/5.

E Bình thường: chức năng vận động và cảm giác bình thường.

CÁC HỘI CHỨNG

TỦY VÀ RỄ

 Hội chứng tủy cắt ngang

 Hội chứng tủy trước

 Hội chứng tủy sau

 Hội chứng tủy trung tâm

 Hội chứng Brown – sequard

 Hội chứng chùm đuôi ngựa

ĐÁNH GIÁ CỘT SỐNG QUA HÌNH ẢNH HỌC

 Xquang qui ước

 Chụp tủy cản quang

 Chụp cắt lớp vi tính (CTScanner)

 Cộng hưởng từ (MRI)

XQUANG

THUYẾT 3 CỘT CỦA DENIS

CHÂN THÀNH CẢM ƠN