BÀI GIẢNG KHÁM BỤNG

Nghe âm ruột• Đặt ống nghe ở hố chậu phải • Nghe tối thiểu trong thời gian 30 giây • Nếu không nghe âm ruột, phải nghe trong 3 phút Nếu ở trên mạng, bạn hãy click vào ảnh trên để n

KHÁM BỤNG

Bs Lê Hùng

khoác được kéo lên

tới giữa ngực Khăn

đắp lên vùng từ hạ vị

đến đùi

• Người khám đứng ở

bên phải BN

Ba yêu cầu khi nhìn là xác định…

• Tính chất di động của thành bụng theo nhịp hô hấp

• Hình thái của thành bụng

• Các dấu hiệu bất thường

Vùng thường bị bỏ sót khi quan sát

Các dấu hiệu bất thường khi quan

• Nghe âm thổi

• Nghe âm ruột

Nghe âm ruột

• Đặt ống nghe ở hố

chậu phải

• Nghe tối thiểu trong

thời gian 30 giây

• Nếu không nghe âm

ruột, phải nghe trong

3 phút

Nếu ở trên mạng, bạn hãy click vào ảnh trên

để nghe cho biết thế nào

là âm ruột

Ở BN có cao huyết áp, cần nghe âm thổi động mạch chủ bụng và hai động mạch thận

Nếu ở trên mạng, bạn hãy click vào ảnh để nghe cho biết thế nào là âm thổi động mạch

Ở BN có thiếu máu động mạch hai chi

dưới, cần nghe động mạch chủ bụng, động

mạch chậu và động mạch đùi hai bên

Trong khám bụng, tiếp theo sau nghe

là gõ

• Mục đích: phát hiện vùng gõ đục bất

thường hay gõ vang bất thường

• Bình thường: gõ trong ở tất cả các vị trí

Vùng gõ đục bất thường

• Tạng đặc phì đại (gan to, lách to)

• Tạng rỗng ứ dịch (hẹp môn vị, cầu bàng quang)

• U trong khoang bụng

• Dịch trong khoang bụng

– Khu trú

– Tự do (báng bụng)

Vùng gõ vang bất thường

• Ống tiêu hoá chướng hơi

• Hơi tự do trong khoang bụng

Có hai cách sờ bụng, mỗi cách có

mục đích khác nhau

• Sờ nông:

– Phát hiện đề kháng hay phản ứng thành bụng

Kỹ thuật sờ nông

• Dùng mặt múp của các ngón của bàn tay phải sờ nhẹ nhàng trên thành bụng theo những vòng tròn nhỏ

• Độ sâu khi sờ: 1-2 cm

• Không bỏ sót vùng nào trên thành bụng

• Sờ từ chỗ không đau đến chỗ đau

• Khi sờ, quan sát nét mặt BN

Kỹ thuật sờ nông

lên nhau, bàn tay

trái trên bàn tay phải

và giữ thế chủ động

Khi phát hiện khối u, cần xác định

các tính chất sau của khối u

Kỹ thuật làm phải ứng dội

• Cần thông báo và giải thích trước với BN

Kỹ thuật làm phải ứng dội

Bước kế tiếp sau sờ bụng là khám

gan Có ba bước khám gan

• Gõ tìm diện đục của gan

• Sờ gan

• Rung gan

Gõ tìm diện đục của gan

• Gõ từ trên (phía dưới xương đòn)

xuống và từ dưới (hố chậu phải) lên,

Diện đục của gan

Ở BN béo phì, có thể khám gan bằng

phương pháp móc gan

Khi phát hiện gan to cần ghi nhận

• Bề mặt (phẳng, có khối gồ…)

• Mật độ

• Đau

• Bờ (sắc hay mềm)

Nếu BN đau vùng dưới sườn phải nhưng gan không to, có thể làm nghiệm pháp

rung gan

Có hai bước khám lách: gõ và sờ lách

Nghiệm pháp gõ lách

• Lách có thể to nhẹ mặc dù vùng lách gõ trong

• Nghiệm pháp gõ lách: gõ vào khoang

liên sườn cuối trên đường nách trước bên trái Nếu gõ trong, bảo BN thở ra

mạnh và tiếp tục gõ Nếu chuyển sang

gõ đục: lách to

Cơ chế giải thích của nghiệm pháp

Sờ lách

• Người khám đứng bên phải, sờ bằng tay phải Tay trái đặt ở vùng hông lưng trái và nâng lên

• Bắt đầu từ vùng rốn, hướng về phía hạ sườn trái

• Sờ sâu

• Khi sờ lách, bảo BN hít thở sâu

Kỹ thuật sờ lách

Có thể sờ lách với BN ở tư thế nghiêng phải Với tư thế này, lách bị đổ xuống dưới, cơ hội

• Di chuyển đầu các ngón theo chiều

ngang để xác định bờ phải, bờ trái

=>đường kính động mạch chủ bụng

Kỹ thuật sờ động mạch chủ bụng

Nghiệm pháp chạm thận và bập

bềnh thận

• Nếu sờ được khối bầu dục và khối

chạm vào bàn tay trái khi ấn mạnh bàn tay phải: thận to, nghiệm pháp chạm

thận dương tính

• Ấn bàn tay trái sâu vào vùng hông lưng, nếu có khối chạm vào bàn tay phải:

nghiệm pháp bập bềnh thận dương tính

Rung thận

• BN ngồi, người khám đứng sau lưng BN

• Bàn tay trái người khám đặt ở vùng hông

lưng nơi giáp giữa bờ ngoài khối cơ lưng và xương sườn 12

• Đập bàn tay phải nắm lại (phía bờ trụ) nhanh

và dứt khoát vào bàn tay trái

• BN đau nhiều: nghiệm pháp rung thận dương tính

Kỹ thuật rung thận

Bạn có nhớ các bước thăm khám bụng?

• Trước tiên, hãy quan sát kỹ thành bụng

• Nghe âm ruột

• Nếu BN có cao huyết áp, nghe âm thổi

động mạch chủ bụng và hai động mạch thận

• Nếu BN có thiếu máu động mạch chi

dưới, nghe âm thổi động mạch chủ

bụng, hai động mạch chậu, hai động

mạch đùi

không sờ được gan: rung gan

nghi ngờ thận to, làm nghiệm pháp

chạm thận, bập bềnh thận

nhưng không sờ được thận

Bạn hiểu thế nào

là khám bụng đúng kỹ thuật

Chúc mừng!

Bạn đã hoàn tất