BÀI GIẢNG KHÁM BỆNH NHÂN CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

GIẢI PHẪU Độ chuyển động và độ vững chắc của cột sống phụ thuộc vào các cơ cạnh cột sống và các cơ bụng.. Khám cảm giác cột sống Đau khi gõ mấu gai: thường tương ứng với tổn thương củ

KHÁM BỆNH NHÂN

CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

BS NGUYỄN DUY LINH

BỘ MÔN NGOẠI – ĐHYD CẦN THƠ

1 GIẢI PHẪU

 Tạo bởi 33 đốt sống xếp chồng lên nhau.

 Phân cách bởi các khớp thật sự do các đĩa đệm, đĩa sụn sợi, bao chung quanh bằng bao khớp và dây chằng.

 khớp cột sống ít di động, nhưng do nhiều khớp nên giúp cho cột sống có biên

độ cử động lớn.

1 GIẢI PHẪU

 Độ chuyển động và độ vững chắc của cột sống phụ thuộc vào các cơ cạnh cột sống và các cơ bụng

 Bên trong ống sống, tủy sống được bao bởi màng tủy, tủy sống cho các rễ thần kinh tủy sống

ĐỐT SỐNG

What is this?

 C1 –đốt đội

 Đóng vai trò khớp nối giữa xương sọ và cột sống

 Không có thân

ĐỐT TRỤC (C2)

 Làm trục xoay cho C1

 Mấu răng cứng chắc

thẳng với thân sống

2.1 Các dấu thần kinh trực tiếp

2.1 Các dấu thần kinh trực tiếp

2.1.2 Khám cảm giác cột sống

 Đau khi gõ mấu gai: thường tương ứng với tổn

thương của đốt sống đó.

 Nắn cạnh cột sống: thường do tổn thương đĩa

đệm, đau ngay điểm nắn hay lan theo rễ thần kinh tổn thương.

2.2 Các triệu chứng lan xa

Áp - xe lan theo xương: tổn thương nhiễm trùng cột sống có thể tạo thành áp - xe từ xương Ví dụ lao cột sống thắt lưng có thể tạo nên áp - xe lan theo bao cân cơ thắt lưng chậu (Psoas) xuống dưới cung đùi

2.3 Các dấu thần kinh ảnh hưởng

2.3.1 Tổn thương cột sống có thể gây kích thích một hay nhiều rễ thần kinh

 Khám có thể phát hiện tổn thương vùng khoanh da do rễ thần kinh chi phối, cho phép chẩn đoán vị trí cột sống bị tổn thương

 Cần biết rõ về phân bố vị trí của các rễ thần kinh chi trên và chi dưới

Hai nghiệm pháp quan

trọng trong khi khám cột

sống thắt lưng

 Nghiệm pháp Lasѐgue: cho chi dưới duỗi gue: cho chi dưới duỗi bàn chân 90 0 gấp dần vô háng, tìm góc gây đau Nghiệm pháp dương tính cho thấy kích thích dây thần kinh tọa.

 Nghiệm pháp Wasserman: cho bệnh nhân nằm sấp, cho gấp chi dưới lên gây ưỡn cột sống thắt lưng Nếu đau rễ thần kinh tương ứng là L2 hay L3

Lasègue

2.3.2.Hội chứng dưới tổn

thương

 Nếu tổn thương cột sống gây nên cắt ngang tủy

đột ngột sẽ dẫn đến liệt đoạn tủy dưới tổn thương

tạo thành hội chứng dưới tổn thương, liệt mềm hai chi dưới: liệt vận động, mất hoàn toàn cảm giác, mất phản xạ và rối loạn cơ vòng.

 Các rối loạn này có giới hạn trên rõ tương ứng vị trí tổn thương cột sống.

 Liệt hai chi dưới cũng có thể liệt cứng do chèn ép tủy chậm hoặc giai đoạn chuyển từ liệt mềm sang liệt cứng Biểu hiện là sự co rút hai chi dưới và dấu

Babinski dương tính, dấu hiệu này cho biết tổn thương bó tháp.

CÁC LOẠI CTCS

PHÂN LOẠI DENIS

 Gãy mất vững khi tổn thương từ 2-3 cột

PHÂN ĐỘ FRANKEL

Loại Triệu chứng

A Không còn vận động, cảm giác nào dưới tổn thương

B Còn cảm giác, không có vận động

C Có vận động nhưng không hữu hiệu, sức cơ 1-2/5

D Có vận động hữu hiệu, sức cơ 3-4/5

E Hoạt động cảm giác, vận động bình thường

Questio n?