Tính đính do 2 yêu tố: lực căng mặt ngoài và val áp lực âm sinh học tạo ra nhờ làm vành khít.. Thí nghiệm sau minh họa cho lực căng mặt ngoài : trên một khung chữ nhật ABCD, trong đó có
Trang 1Người chia sẽ: Bàn Chai Danh Rang
Nguyên tắc dính trong phục hình toàn hàm
Về phục hình toàn hàm hai nguyên tắc rất quan trọng là dính và vững ồn Nói đến dính tức nói đến khả năng hít vào sông hàm của nên hàm, và đây là ở trạng thái tĩnh: dùng tay kéo hàm ra, nếu thầy khó, thì đánh giá là đính tốt Tính đính do 2 yêu tố: lực căng mặt ngoài và val áp lực âm sinh học (tạo ra nhờ làm vành khít)
1 Lực căng mặt ngoài: hình thành khi giữa 2 mặt cứng có một lớp chất lỏng Lực này tỉ lệ thuận với diện tích tiếp xúc, độ nhớt của lớp chất lỏng và tỉ lệ nghịch với
bè dày lớp chất lỏng Thí nghiệm sau minh họa cho lực căng mặt ngoài : trên một khung chữ nhật ABCD, trong đó có một cạnh thanh di động (giả sử là cạnh AB) Trên khung trải một lớp chất lỏng (dính vào 4 thành của khung ABCD) Khi di động mở rộng thanh AB, người ta thấy xuất hiện một lực chống lại sự di chuyển này, tức chống lại lực mở rộng chu vi hình chữ nhật, và lực này được đặt tên là lực căng mặt ngoài Quay lại phục hình toàn hàm, giả sử chúng ta cất từng lớp ngang qua nên hàm và sống hàm (gọi là vi phan), chung ta sẽ thấy giống hệt thí nghiệm nêu trên Một hình ảnh khác dễ hiểu hơn của lực căng mặt ngoài là khi để hai tắm kính với một ít giữa ở giữa, hai tâm kính này sẽ dính nhau rât chặt Lực căng mặt ngoài rất quan trọng trong phục hình toàn hàm Và ở hàm trên sẽ lớn hơn nhiều so với ở hàm dưới (vì diện tích lớn hơn nhiều mà) Do vậy, trên lâm sàng nhiều lúc không cân làm vành khít mà vẫn dính rất tốt Chỉ lực căng mặt ngoài thôi đã đủ giữ dính hàm trong nhiều trường hợp Lực căng mặt ngoài này là trời cho đây các bạn ạ, khi làm toàn hàm nêu sông hàm tốt, nước bọt tôt là mình được biểu không một cái toàn hàm mà không cần suy nghĩ về vấn đề dính của làm giả
2 Val áp lực âm sinh học: Tôi thích sử dụng từ này vì nó nói rõ bản chất của vấn
đề hơn là nói vành khít Trước hết để hình dung tại sao val áp lực âm giúp giữ
dính 2 vật thê vào nhau, chúng ta hãy quay về một định luật cơ bản trong vật lý: định luật Boi-Mariot, Gay Luxac nói về trạng thái khí của một hệ kín: trong một
hệ kín, PV/T = Const, trong đó: P là áp suất, V là thể tích và T là nhiệt độ (độ K), còn Const là một hăng số Nếu nhiệt độ không đổi thi PV = Const
Nếu trong hệ kín, khi thê tích tăng, thì áp suất phải giảm mới cân bằng được: xét 2 trạng thái: PIVI = V2P2
Nếu V2 tăng, thì P2 sẽ giảm, khi P2 càng giảm lực chống tăng V2 sẽ càng lớn
Trang 2Chúng ta lây một ví dụ cho dễ hiểu: cục hít tường băng cao su, giữa cục hít và tường là khoảng không, khi kéo cục hít sẽ thây rât khó do áp lực âm tạo ra do tăng thê tích khoảng không có khuynh hướng chống lại sự tăng thể tích, tức chống lại lực kéo Một ví dụ khác là trường hợp giác hút (thường thấy bên vệ đường đấy): người ta hơ nóng một lọ thủy tinh roi up lên người (lưng, tay, ngực) Khi nhiệt độ trong lọ giảm xuông sẽ dan dén giam ap suat bén trong lo, tại nên lực hút vào da Qua 2 ví dụ trên, ta thấy răng để tạo được sự thay đôi thê tích cần phải có một đặc điểm: tối thiêu có một diện đàn hồi (cao su trong VD I, va da trong VD 2) Lực thay đôi tác động lên điện đàn hồi sẽ làm tăng thể tích, từ đó xuất hiện áp suất âm
có tác dụng giữ dính Quay lại phục hình toàn hàm: đề áp dụng được định luật này, cần 2 tiêu chuẩn: kín và điện đàn hỏi Như vậy, nền hàm là điện cứng thì điện đàn hồi phải nằm phía sống hàm cụ thể sẽ là niêm mac di động, chứ niềm mạc dính (tức nướu dính khi còn răng) sẽ không tạo được diện đàn hồi Toàn bộ bờ hàm bắt
buộc phải nằm ở niêm mạc đàn hồi thì mới có thể tạo được val áp lực âm, và lực
này tạo ra bời hoạt động ăn nhai, một hoạt động sinh học nên gọi là val áp lực âm sinh học Áp dụng vào thực tế, khi làm khay cá nhân cân phải kéo môi má, vận động lưỡi sao cho không cán trở khay, nhằm xác định vị trí bờ khay là phía niêm mạc dính, tuy nhiên khi dùng hợp chất nhiệt dẻo làm bờ hàm (làm vành khít) thì phải đảm bảo là năm ở niêm mạc di động Thế nằm ở niêm mạc đi động bao nhiều
là vừa thì cần lưu ý không cản trở bởi các thắng (môi, má, lưỡi) và hoạt động của
cơ là được (cơ mút bám vào xương ô răng các răng cối: 6,7,8)
Phân biệt tính dính của val áp lực âm sinh và lực căng mặt ngoài
Khi thử khay hay nền hàm, nếu thối khô nền hàm (hoặc khay), lau khô niêm mạc miệng Đặt nền hàm (khay) vào, nếu dính tốt thì đó là lực dính do val áp lực âm sinh học Còn khi có một lớp chất lỏng thì là lực căng mặt ngoài Tình trạng dính của nên hàm là sự cộng hưởng, phối hợp của 2 yếu tô trên: một yêu tố trời cho và một yêu tố do mình tạo nên, gọi là "thiên nhân hợp nhất" đây các bạn ạ
Như vậy, khả năng dính của nền hàm do 2 yếu tố quyết định: lực căng mặt ngoài
và val áp lực âm sinh học
Tầm quan trọng của vành khít:
Trên thực tế, người ta rất ít làm vành khít, kê cả ở Mỹ cũng vậy Nhiều trường hợp ACE không làm vành khít ma thay vần dính tôt thì nghĩ răng: ô, vành khít là cái
Trang 3vớ vẫn, mà sao trong trường bắt học kỹ, quan trọng hóa nó quá vậy?Xin thưa, cái hàm nó dính được là do lực căng mặt ngoài day, nhưng đó là cái trời cho Thử gặp một cái hàm khó xem sao: sống hàm tiêu nhiều, nước bọt loãng Lúc này trời hồng cho nữa, mới thực sự chứng tỏ tài nghệ của một nha sĩ đây Nếu không làm vành
khít tốt, chắc là sẽ gặp rắc rồi đài dài với bệnh nhân Như vậy, chuyện nhân mạnh việc làm vành khít trong trường là hoàn toàn đúng, không có gì đáng ngạc nhiên
cả Cần phải dựa vào sức mình (làm vành khít) chứ chỉ dựa vào cái trời cho (lực
căng mặt ngoài) không thì có ngày ôm show Tuy nhiên, để cải thiện tính dính của hàm người ta vân tác động vào cái trời cho â ay được: keo dán hàm Keo dán hàm
giúp tạo ra "một lớp nước bọt keo quánh" dé gia tăng lực căng mặt ngoài giúp giữa hàm dính Cái này mặc dù là nhân tạo, nhưng cũng không phải sức mình Ở Mỹ,
người ta lam dung keo nay lam, néu ACE nào có nhiều bệnh nhân Việt kiều sẽ
thây rất rõ: bệnh nhân nào cũng dùng keo dán hàm Tìm hiểu kỹ ra, thì bên ây nha
sĩ hầu như rất ít làm vánh khít :qua phỏng vấn bệnh nhân và cả nha sĩ bên đó
Bệnh nhân thì nói răng bên này làm kỹ quá, bên đó không làm như thế Còn nha sĩ thì bảo làm vành khít nó không có "production", nghĩa là mắt thời gian nhiều
nhưng không đẻ ra tiền, cứ keo dán hàm là xong tất tần tật Mà bệnh nhân nào
cũng xài keo dán hàm nên thấy cũng là chuyện bình thường Cho nên cũng không trách một số nha sĩ mình không thèm làm vành khít
Van dé vững ồn của ham phục hình là chuyện dài nhiều tập Một hàm dính là chưa
đủ, mà nó còn phải vững ôn nữa Vững ôn nghĩa là thực hiện những hoạt chức
năng tốt mà không bị rớt (ăn nhai, nuốt nói, và nhiều hoạt động chức năng
khác).Vấn đề vững ồn phụ thuộc hai yếu tố: cơ và khớp cắn Yếu tố cơ xét theo
bình diện ngang là khoảng trung hòa, còn theo chiều dọc là kích thước dọc
“Chúng ta không thể dạy bảo cho ai bất cứ điều gì, chúng ta chỉ có thể giúp
họ phát hiện ra những gì còn tiềm ẩn trong họ”