Kháng thuốc ARV

Mục tiêu học tập Kết thúc bài này học viên có khả năng:  Giải thích được HIV phát sinh đề kháng như thế nào  Mô tả được các yếu tố làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc của HIV  Nêu đượ

Kháng thuốc ARV

HAIVN

Chương trình AIDScủa Đại học Y Harvard tại Việt Nam

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài này học viên có khả năng:

 Giải thích được HIV phát sinh đề kháng như thế nào

 Mô tả được các yếu tố làm gia tăng nguy

cơ kháng thuốc của HIV

 Nêu được các loại xét nghiệm kháng

thuốc

 Giải thích được các số liệu về kháng

thuốc tại Việt Nam

Vòng đời của HIV

HIV là một “retrovirus” (retro:ngược)

 Sao chép từ ARN thành ADN nhờ

“enzyme sao chép ngược”

 ADN tạo thành sẽ tích hợp vào gen

của tế bào chủ (tế bào lympho T)

 Virus HIV mới sẽ được tạo ra nhờ

phức hợp ADN này

Vòng đời của HIV & Thuốc ARV

Ức chế Protease (9)

Ức chế hòa màng/xâm nhập(2)

Ức chế tích hợp (1)

Sự kháng thuốc của HIV:

Giới thiệu

 Men sao chép ngược của HIV không có khả năng sửa lỗi nên rất dễ dẫn đến

đột biến

 Các đột biến của HIV xẩy ra tự nhiên

trong quá trình nhân lên của HIV

 Đột biến của virus có thể gây ra đề

kháng

 HIV “đề kháng” với một thuốc nếu nó

vẫn nhân lên trong khi bệnh nhân đang dùng thuốc đó

 Chỉ những chủng đề kháng mới tiếp

tục sản sinh, rồi trở thành chủng HIV

ưu thế trong cơ thể bệnh nhân

HIV phát sinh kháng thuốc

như thế nào?(2)

HIV phát sinh kháng thuốc

như thế nào?(3)

Thay đổi nồng độ thuốc trong máu trong khi điều trị

Nồng độ thuốc trong máu

Giới hạn dưới của nồng độ thuốc hữu hiệu trong máu

Uống thuốc đều HIV kháng thuốc HIV hoang dại

Quên dùng thuốc Thời gian

HIV phát sinh kháng thuốc

Cấu trúc di truyền bệnh nhân Hấp thu kém

Thanh thải nhanh

Hoạt hóa kém

Tương tác thuốc

Xét nghiệm kháng thuốc:

Các loại xét nghiệm kháng thuốc

Xét nghiệm kiểu gen:

Xét nghiệm kiểu gen: Hạn chế(1)

 Bệnh nhân phải đang dùng thuốc

ARV tại thời điểm làm xét nghiệm

Xét nghiệm kiểu gen: Hạn chế(2)

Sự trở lại của vi rút hoang dại sau khi dừng ARV

HIV hoang dại HIV kháng thuốc

Dừng HAART

Vi rút bùng phát

Xét nghiệm kiểu gen:

Mã di truyền (1)

 Mã di truyền của virus mẫu được so

sánh với virus typ hoang dại

 Mã di truyền là một chuỗi dài các

phân tử được gọi là nucleotid

 Mỗi nhóm 3 nucleotid (được gọi là bộ

ba mã hóa) xác định một axít amin

cụ thể dùng để tạo nên virus mới

AAA ATG AGC

Mã di truyền

Xét nghiệm kiểu gen:

• V (Valine): là tên của axít amin “đã

được thay đổi” trong mẫu đột biến

AAA ATG AGC AAA G TG AGC

Đột biến

Xét nghiệm kiểu gen: Khó khăn

 Xét nghiệm kháng thuốc không sẵn

Hàng rào di truyền là số đột biến cần thiết để

gây kháng với một thuốc

Khái niệm kháng thuốc (1):

Kháng chéo

 Một thể HIV đột biến đề kháng với

nhiều loại thuốc

 Kháng chéo trong cùng nhóm là phổ

biến

• Kháng với 1 thuốc NNRTI là kháng với tất

cả thuốc NNRTI còn lại (NVP và EFV)

• Đề kháng với 1 thuốc NRTI có thể chỉ điểm

đề kháng với NRTI khác:(3TC và FTC)

 Dùng kết quả xét nghiệm đề kháng để lựa chọn các thuốc bậc 2

HIV kháng thuốc ở

Việt Nam

Điều trị lâu dài và kháng thuốc

• TLVR: 148/248 (59.7%) trên ngưỡng phát hiện

• 136 bệnh nhân được làm xét nghiệm kiểu gen

• Phát hiện đột biến ở 121/136 (89%) bệnh

nhân

Giang LT, Hội nghị AIDS 2008

Điều trị lâu dài và kháng thuốc

 Có bằng chứng của thất bại điều trị

 Đã làm tải lượng virus trước và kết

quả > 1.000

 Có nhiều lựa chọn cho phác đồ ARV

bậc 2

Chỉ định xét nghiệm kháng thuốc tại Việt

Nam: cần đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn

Trường hợp bệnh

Những điểm chính

 Kháng thuốc xuất hiện khi virus không

bị ức chế hoàn toàn bởi điều trị ARV

 Đối với những bệnh nhân đang thất bại điều trị: kiểm tra các vấn đề tuân thủ

trước

 Xét nghiệm HIV kháng thuốc thuốc ARV

là một phần quan trọng trong lâm sàng

 Xét nghiệm kháng thuốc có thể giúp

nhà lâm sàng lựa chọn phác đồ ARV

bậc 2 có hiệu quả tối ưu nhất

Cảm ơn!

Câu hỏi?