LƯỢNG GIÁ BỆNH NHÂN• LƯỢNG GIÁ TRƯỚC PHẪU THUẬT: – Thể chất, tâm lý – Hoàn cảnh XH, môi trường sống • LƯỢNG GIÁ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG: – Thể chất, tâm lý – Đánh giá chi cụt – Xây dựng chươn
Trang 1PHỤC HỒI CHỨC NĂNG ĐOẠN
CHI
BS PHẠM QUANG THANH LONG
Trang 2• Cuối TK 19: giữ cho cơ bắp khỏe để sử dụng
chân tay giả (chân giả Anglesey)
Trang 3NGUYÊN NHÂN ĐOẠN CHI
• Bệnh mạch máu ngoại biên, Tiểu đường
• Chấn thương
• Khối u
• Khuyết tật bẩm sinh
• Nhiễm trùng
Trang 4NGUYÊN NHÂN ĐOẠN CHI
– Chấn thương: 55-95%– Bệnh tật: 10-35%
– Nhiễm trùng: 11-35%
Trang 5MỨC ĐOẠN CHI
Trang 6LƯỢNG GIÁ BỆNH NHÂN
• LƯỢNG GIÁ TRƯỚC PHẪU THUẬT:
– Thể chất, tâm lý
– Hoàn cảnh XH, môi trường sống
• LƯỢNG GIÁ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG:
– Thể chất, tâm lý
– Đánh giá chi cụt
– Xây dựng chương trình
Trang 7THÔNG TIN CHO BN TRƯỚC PHẪU THUẬT
• Lý do cần phẫu thuật
• Loại phẫu thuật
• Vấn đề cảm giác sau đoạn chi ( đau, chi ma )
• Trấn an rằng cơn đau sẽ qua đi
• Giới thiệu , giải thích dịch vụ chân tay giả
• Thông tin thực tiễn về ảnh hưởng đến cuộc sống sau phẫu thuật
• Cảm xúc BN về việc mất đi 1 chi
Trang 8KẾ HOẠCH ĐIỀU TRỊ
• Vật lý trị liệu lồng ngực trước gây mê
• Thông tin về cảm giác chi ma
• Hướng dẫn vận động tại giường
• Huấn luyện di chuyển
• Huấn luyện di chuyển bằng xe lăn
• Tập đi
Trang 9ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Giai đoạn BN chấp nhận hình dạng mới của cơ thể: BN cần thời gian, có khi rất lâu để chấp
nhận hình dạng mới Việc mọi người tiếp xúc,
thao tác đến phần chi cụt của BN thường xuyên tác động tích cực cho quá trình này Nên khuyến khích nhưng không nên ép BN nếu họ chưa
muốn nhìn
Trang 10ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
( CHI DƯỚI )
• Những cử động thiết thực trước tiên:
– Gập, duỗi, khép, dạng hông
– Các bài tập tĩnh cho cơ tứ đầu, cơ bắp mỏm cụt
• Khuyến khích BN đẩy nhẹ nhàng vào mỏm cụt qua lớp băng để giúp cử động, tạo kích thích cảm giác và thừa nhận về mặt tâm lý
Trang 11ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Phòng ngừa co rút:
– Đoạn chi dưới gối: gối phải duỗi ngay sau PT, đau
nhức thường gây co rút gập cả hông và gối Cần có biện pháp giảm đau hữu hiệu Tập duỗi thụ động cho mỏm cụt sau khi BN ngủ đêm Duy trì tư thế duỗi
bằng lực cơ của bản thân BN và ván đỡ Không dùng vật nặng đè duy trì tư thế duỗi.
Trang 12ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Phòng ngừa co rút:
– Tháo khớp gối hoặc trên gối tùy theo vị trí đoạn chi
mà nhóm cơ khép dài, khép ngắn sẽ kéo khép hay nhóm cơ mông trung, mông nhỏ sẽ kéo dạng mỏm cụt BN sẽ được tập duỗi dạng hay duỗi khép hông.
Trang 13ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Phòng ngừa co rút:
– BN cụt chi thường phải ngồi lâu trên giường hoặc xe
lăn nên cần có những thời gian trong ngày nằm để giữ hông ở tư thế trung gian.
– Tất cả các khớp toàn thân phải được chăm sóc tích
cực vì BN hầu như bất động.
Trang 14ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Phù nề phần còn lại của chi:
– Có thể gặp ngay sau PT và cũng có thể tái phát bất
cứ lúc nào do nhiều nguyên nhân.
– Điều trị: nâng cao chi, tập luyện, băng mỏm cụt, vớ
thun, băng hơi
Trang 15ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Băng mỏm cụt:
– Một quan niệm sai lầm là băng mỏm cụt sẽ tạo dáng
cho mỏm cụt
– Những năm đầu 1990: nguyên nhân chính đoạn chi
là chấn thương ( hệ thống mạch máu trước đó bình thường), chân giả có ổ mỏm cụt đơn giản hình nón.
Trang 16ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Kỹ thuật băng mỏm cụt
Trang 17ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
Trang 18ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Kỹ thuật chân giả phát triển cao
Trang 19ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Sẹo dính ở mỏm cụt:
– Bắt đầu điều trị khi vết thương đã lành
– Xoa bóp nhẹ, day sẹo
– Vận động cơ
– Siêu âm chống dính
Trang 20ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Huấn luyện sinh hoạt hằng ngày (OT)
– Di chuyển từ giường qua xe lăn
– Di chuyển từ xe lăn qua nhà vệ sinh, nhà tắm
– Sử dụng xe lăn tới-lui, đổi hướng, lên xuống dốc- bậc
tam cấp nhỏ, ngồi lại sau té ngã
– Nhảy lò cò
Trang 21ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
thuật, phục vụ cho sinh hoạt, tập luyện chờ đợi
sự ổn định của mỏm cụt.
hơn chân kia 2 cm.
Trang 22ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT
• Tâm lý bệnh nhân:
– Gia đình
– Nhân viên y tế
– Xã hội
Trang 23• Sự tiến bộ trong khoa học kỹ thuật giúp bệnh
nhân trở về ngày càng gần với cuộc sống bình thường
• Điều trị tâm lý, vai trò của gia đình và xã hội phải được quan tâm đúng mức
Trang 24CẢM ƠN SỰ THEO DÕI CỦA CÁC BẠN !