Một số giáo án Ngữ văn 12

Tuần 11 Thực hành một số biện pháp tu từ ngữ âm A .mục tiêu: - Củng cố và nâng cao nhận thức về một số phép tu từ ngữ âmtạo nhịp điệu âm hởng,điệp âm ,điệp vần,điệp thanh - Có kĩ năng

Tuần 11

Thực hành một số biện pháp tu từ ngữ âm

A mục tiêu:

- Củng cố và nâng cao nhận thức về một số phép tu từ ngữ âm(tạo nhịp

điệu âm hởng,điệp âm ,điệp vần,điệp thanh)

- Có kĩ năng phân tích phép tu từ trong văn bản,đồng thời biết sử dụng

hởng hùng hồn cho lời tuyên ngôn

trong câu sau:

Phân tích tác dụng của âm thanh ,nhịp

điệu có sự phối hợp với phép lặp từ

ngữ và kết cấu cú pháp trong việc tạo

nên sắc thái hùng hồn ,thiêng liêng

trong lời kêu gọi cứu quốc sau

nh các luận cứ,còn hai vế sau nh các kết luận

- Vế thứ nhất thứ hai và vế thứ ba đều kết thúc bằng các âm tiết mang thanh bằng (nay,nay,do),vế cuối kết thúc bằng âm tiết

mang thanh trắc(lập).Do là âm tiết mở lập

là âm tiết đóngtạo âm hởng mạnh mẽ ,dứt khoát thích hợp với lời khẳng định quyền

độc lập dân tộc

- Phối hợp với nhịp điệu và âm thanh ,đoạn văn dùng phép điệp từ ngữ(một dân tộc đã gan góc ,dân tộc đó phải đợc )và điệp từ

cú pháp(Hai vế đầu dài,có kết cấu cú pháp giống nhau;hai vế sau ngắn,kết cấu cú phápgiống nhau)

Gợi ý:

Để tạo nên sắc thái hùng hồn ,thiêng liêng của lời kêu gọi cứu nớc,đoạn văn đã có sự phối hợp của nhiều yếu tố:

- Phép điệp phối hợp với phép đối.Không phải chỉ điệp (lặp) từ ngữ mà cả lặp kết cấu

Bất kì đàn ông,đàn bà,ngời trẻ,không

chia tôn giáo,đảng phái, dân tộc ,hễ

là ngời Việt Nam phải đứng lên đánh

Nhịp điệu và âm hởng trong đoạn

văn sau đây thích hợp với việc khẳng

định ngợi ca sức mạnh,ý chí kiên

c-ờng của cây tre,hình ảnh tợng trng

cho con ngời Việt Nam.Hãy phân tích

để làm sáng tỏ điều đó:

Gậy tre,chông tre chống lại sắt thép

của quân thù.Tre xung phong vào xe

tăng đại bác.Tre giữ làng giữ nớc,giữ

mái nhà tranh,giữ đồng lúa chín.Tre

hi sinh để bảo vệ con ngời.Tre anh

hùng lao động.Tre anh hùng chiến

Bài tập 1.Phân tích tác dụng tạo hình

tợng của việc điệp âm trong các câu

sau:

a, Dới trăng quyên đã gọi hè

Đầu đờng lửa lựu lập lòe đâm bông

(Nguyễn Du-Truyện Kiều)

b,Làn ao lóng lánh bóng trăng loe

(Nguyễn Khuyến- Uống rợu mùa thu)

Bài tập 2.Trong đọan thơ sau vần nào

đợc lặp mhiều nhất?Nêu tác dụng

biểu hiện sắc thái ý nghĩa của phép

điệp vần đó

ngữ pháp và nhịp điệu.Ví dụ nhịp ở câu đầu

đợc lặp lại là :4-2-4-2(4 tiếng ,2 tiếng )Không phải chỉ có sự đối xứng về từ ngữ ,mà còn có cả sự đối xứng về nhịp điệu

và kết cấu ngữ pháp."ai có súng dùng súng,ai có gơm dùng gơm"(nhịp 3-2.3-2 với

Gợi ý:

Về từ ngữ,đoạn văn có đặc điểm là dùng phép nhân hóa,đồng thời dùng nhiều động

từ Điều đó phối hợp với các yếu tố ngữ âmsau:

- Sự ngắt nhịp(Dấu phẩy ở 3 câu đầu khi cần liệt kê)

- Câu thứ 3 ngắt nhịp liên tiếp mh lời

kể về từng chiến công của tre.Nhịp ngắn ớc,nhịp dài sau tạo nên âm hởng du dơng của lời ngợi ca

- Hai câu cuối,câu ngắt nhịp giữa chủ ngữ và vị ngữ (không dùng từ là)tạo nên âmhởng mạnh mẽ,dt khoát của một lời tuyên dơng công trạng,khẳng định ý chí kiên c-ờng và chiến công vẻ vang của tre

II.điệp âm,điệp vần,điệp thanh

Gợi ý:

a,Lặp lại và phối hợp 4 phụ âm đầu(l)trong

các tiếng lửa lựu lập lòe tạo nên trạng thái

ẩn hiện trên một diện rộng của hoa lựu(đỏ

nh lửa và lấp ló trên cành nh những lúc ẩn lúc hiện,lúc lóe lên lúc lại ẩn trong tán lá )

b, Lặp lại và phối hợp của các phụ âm

đầu(l) 4 lần trong một câu thơ diễn tả đợc trạng thái của ánh trăng phản chiếu trên mặt nớc ao,ánh trăng nh choán lấy khắc bề không gian trên mặt ao

Gợi ý:vần đợc lặp nhiều nhất là vần ang (có

nguyên âm rộng,và phụ âm cuối là âm mũi)tạo nên âm hởng rộng mở,tiếp diễn kéo dài

Lá bàng đang đỏ ngọn cây

Sếu giang mang lạnh đang bay ngang

trời

Mùa đông còn hết em ơi

Mà con én đã gọi ngời sang xuân!

(Tố Hữu-Tiếng hát con tàu)

Bài tập 3

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thớc lên cao,ngàn thớc xuống

Nhà ai pha luông ma xa khơi

(Quang Dũng-Tây Tiến)

đoạn thơ trên tạo đợc khung cảnh

hiểm trở của vùng núi và sự khốc liệt

của cuộc hành quân là nhờ có sự đóng

góp nhiều yếu tố.Hãy phân tích:

thanh bằng(điệp thanh)ở dòng cuối

Giáo viên yêu cầu học sinh nắm đợc

có những lời mời gọi của mùa xuân

Gợi ý:

Khung cảnh hiểm trở,khốc liệt của vùng

rừng núi và của cuộc hành quân là nhờ có

sự đóng góp của nhiều yếu tố :

- Dùng từ láy gợi hình:khúc khuỷu ,thăm thẳm,heo hút.Dùng phép đối từ ngữ:Dốc lên khúc khuỷu/dốc thăm thẳm;Ngàn thớc lên cao/ngàn thớc xuống.Phéo lặp từ ngữ:dốc,ngàn thớc.Phép nhân hóa:Súng ngửi trời

- Phép điệp cú pháp ở câu 1 và câu3;Nhịp

điệu 4/3 ở 3 câu thơ đầu

- Sự phối hợp thanh trắc thanh bằng ở 3 câuthơ đầu,trong đó câu thơ đầu thiên về vần trắc.Câu thơ thứ 4 thiên lại toàn vần bằng.Gợi lên không gian hiểm trở nhng cũng có sắc thái hùng tráng ,mạnh mẽ với một không khí thoáng đãng rộng lớn trải ratrớc mắt khi vợt qua con đờng gian lao,vất vả

t-Dọn về làng là bài thơ viết về quê hơng tác giả trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp.Bài thơ đwocj trao giải nhì tại đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới ở Bec-lin,sau đó đợc dịch đăng trên tạp chí Châu Âu

II.Tác phẩm:

1.Thể loại:

Thuộc thể thơ tự do

2.Cách đọc :Đọc chậm để thấy đợc cuộc sống gian khổ của nhân dân

Cao-Bắc-Lạng và tội ác của giặc Pháp,Đoạn cuối đọc với giọng đọc phấn khởi khi Cao_Bắc-Lạng đợc giải phóng cùng với niềm tự hào dân tộc

3.Giá trị nội dung và nghệ thuật

Đoạn 1.Từ câu 1-6

Mở đầu bài thơ là những cảm xúc diễn đạt niềm vui khi Cao-Bắc-Lạng

đ-ợc giải phóng

Đoạn 2:Từ câu Mấy tháng năm qua Băm xơng thịt mày tao mới hả

Thể hiện nỗi buồn tủi,xót xa căm giận bọn ngoại xâm đã tàn phá quê

h-ơng"Từng cái lán nó đốt trơ trụi,nó vơ hết áo quần trong túi "

Nó còn gieo rắc bao tội ác lên quê hơng:"Giặc đã bắt cha con đi nó

đánh chúng con còn thơ ai nuôi dạy "

Đoạn 3:Phần còn lại

Trở lại với những xảm xúc mừng vui hân hoan vì từ nay quê hơng trở lại cuộc sống thanh bình"Hôm nay Cao-Bắc -Lạng cời vang -Dọn lán,rời rừng ngời xuống làng"

Các thể hiện niềm vui mang một nét riêng đó là lối nói cụ thể cảm xúc suy nghĩ đợc diễn đạt bằng hình ảnh:"Ngời đông nh kiến,súng đầy nh củi ,Đờng cái kêu vang tiếng ôtô Trong trờng ríu rít tiếng cời con trẻ Mờ mờ khói bếpbay trên mái nhà lá"

Tác giả sử dụng mạch thơ tự sự và trữ tình đan xen

4.Chủ đề

Bài thơ thể hiện cuộc sống gian khổ của nhân dân Cao-Bắc-Lạng và tội ác

của giặc Pháp.Có thể coi bài thơ là một bản cáo trạng kể tội thực dân xâm ợc,qua đó bộc lộ thái độ của tác giả về sức chịu đựng và tình cảm yêu nớc cùanhân dân các dân tộc vùng cao

Nhơn.Trong kgáng chiến chống thực dân Pháp,ông hoạt động Văn nghệ và báo chí ở liên khu bốn và chiến trờng Bình-Trị-Thiên Sau năm 1975,ông vào sống ở Thành Phố Hồ Chí Minh,tiếp tục hoạt động văn học cho tới lúc qua

Tác phẩm chính:Các tập thơ điêu tàn,ánh sáng và phù sa,Hoa ngày thờng Bài thơ Tiếng hát con tàu rút từ tập ánh sáng và phù sa

II.Thể lọai:Bài thơ Tiếng hát con tàu rút từ tập ánh sáng và phù sa ,một tập

thơ xuất sắc,kết tinh t tởng và nghệ thuật thơ Chế Lan Viên trên con đờng thơcách mạng

III.Cách đọc :Giọng đọc biến đổi theo mạch diễn biến tâm trạng

Đoạn 1.Là lời giục giã

Đọan 2:Là lời bày tỏ tình cảm,và dòng hoài niệm đầy ân tình

Đoạn cuối: Giọng đọc dồn dập,lôi cuốn vừa bay bổng say mê

IV.Giá trị nội dung và nghệ thuật

1.Giá trị nội dung

a.Bốn câu đề từ :

- Hình tợng "con tàu"xuyên suốt bài thơ mang ý nghĩa biểu tợng,con tàu là nỗi niềm khát vọng đi dến miền xa xôi của tổ quốc,hòa mình vào cuộc sống rộng lớn của nhân dân

- Tây bắc là miền đất cụ thể,ngoài sa Tây Bắc còn có ý nghĩa tợng trng cho mọi miền đất nớc xa xôi đầy gian khổ của đất nớc

b.Diễn biến tâm trạng nhà thơ

Trọng tâm khai thác bài thơ:

- Một loạt câu hỏi tu từ liên tiếp nh lời thúc giục khẩn trơng

- Đất nớc mênh mông đang hồi sinh sau cuộc kháng chiến ác liệt,khắp nơi cất cao tiếng hát xây dựng cuộc đời mới,đó là nguồn cảm hứng vô tận của thơca,cuộc sống mới đang mời thôi thúc ngời nghệ sĩ vợt ra khỏi cuộc đời nhỏ hẹp quẩn quanh

Đát nớc mênh mông đời anh nhỏ hẹp

Chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép

- Tiếng hát con tàu bộc lộ niềm khao khát mãnh liệt và hạnh phúc lớn lao của nhà thơ khi trở về với nhân dân.Tác giả sử dụng liên tiếp những hình ảnh

so sánh Trở về với Tây Bắc là trở về với ngời thân nh con về với mẹ

Cho con về gặp lại mẹ yêu thơng

- Cách xng hô của chủ thể trữ tình bộc lộ một tình cảm thân tình ruột thịt với những con ngời đã từng gắn bó mật thiết với mình trong những năm kháng chiến

_Con gặp lại nhân dân

_Con nhơ sanh con

_Con nhớ anh con

- Trữ tình - triết luận là giọng điệu chủ đạo của bài thơ

- đoạn cuối nhịp thơ sôi động hẳn lên ,đó là khúc hát lên đờng của một tâm hồn thiết tha với miền Tây

- Tác giả sử dụng các phép tu từ ẩn dụ,so sánh Sức tởng tợng và liên tởng rất mạnh mẽ và nhiều khi bất ngờ tạo ra những so sánh mới lạ,những hình

ảnh gợi tởng tợng phong phú của ngời đọc ("Anh bỗng nhớ em nh đông về nhớ rét-Tình yêu ta nh cánh kiến hoa vàng Ai bảo con tau không mộng t-ởng")

V.Chủ đề:

Khát vọng về với nhân dân và đất nớc,với những kỉ niệm sâu nặng tình nghĩa trong cuộc kháng chiến chống Pháp của nhà thơ,cũng là về với ngọn nguồn của cảm hứng sáng tạo thơ ca

Đọc thêm: Đò lèn

I Tác Giả:

Nguyễn Duy tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ,sinh năm 1848tại xã Đông

vệ Thị xã Thanh Hóa.Xuất thân trong một gia đình nghèo mẹ mất

sớm ,nguyễn Duy ở với bà ngoạitừ bé.Trong tâm hồn của Nguyễn Duy bà ngoại là hình ảnh gần gũi thân thuộc nhất

Năm 1966 ông nhập ngũ.Từ năm 1971đến 1975 ,vẫn đang khoác áo

lính.Cuói năm 1975 00ng cùng đơn vị vào tiếp quản Vũng Tàu

Nguyễn Duy làm thơ rất sớm ,năm 1973 ông đoạt giải nhất cuộc thi thơ của báo Văn nghệ với chùm thơ:Hơi ấm ổ rơm,Bầu trời vuông,Tre Việt NamThơ Nguyễn Duy hấp dẫn nhiều tầng lớp độc giả bởi sự kết hợp đầy tài hoa giữa cái duyên dáng trữ tình với cái chất thế sự đận đặc

II.Cách đọc

Giọng đọc đan xen nhiều buồn vui với hồi ức thời thơ ấu của tác giả

III.Giá trị nội dung và nghệ thuật

1 Giá trị nội dung

Bài thơ Đò Lèn thể hiện cái tôi của tác giả thời thơ ấu đợc tái sinh chân

thực và sống động có phần gây ngạc nhiên cho ngời đọc bởi những thú nhận thành thật.Thời thơ ấu là một chú bé hiếu động,từng trải qua nhiều trò tinh nghịch ncủa một đứa trẻ vùng nông thôn nghèo đã sống những ngày tháng hồn nhiên,có phần bản năng và chẵng đợc rèn giũa nhiều

Thủa nhỏ tôi ra cống Na câu cá

níu váy bà đi chợ Bình LâmBắt chim sẻ ở vành tai tợng Phật

Và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Nét quen thuộc và mới mẻ trong cách nhìn của tác giả về chính mình thời thơ ấu là ở thái độ sòng phẳng,tton trọng dĩ vãng.khớc từ sự thi vị hóa và chính vì thế mà đem lại một quan niệm mới trong cách nhìn về quá khứ

Hình ảnh ngời bà âm thầm chịu đựng muôn nghìn vất vả để nuôi dạy đứa chau mồ côi hiếu động,nghịch ngợm sống lại trong kí ức thể hiện nỗi ân hận trong lòng tác giảđối với bà mình khi đã trởng thành.Đó là tìmh thơng chân thành và sâu sắc nhng đã muộn.Phần lớn con ngời ta chỉ thực sự biết yêu th-

ơng ngời khác khi cơ hội đền đáp đã không còn Điều này có một giá trị thứctỉnh đầy bất ngờ

2 Giá trị nghệ thuật:

Cảm hứng chủ đạo,giọng điệu và cách sử dụng hình ảnh thơ của Nguyễn Duy thể hiện nhiều tình cảm xúc động cho những ngời thân yêu với những kỉ niện thời thơ ấu

- Biết phân tích các phép tu từ cú pháp trong văn bản và biết sử dụng chúng khi cần thiết

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

nớc ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ

không phải thuộc địa của Pháp nữa Khi

Nhật hàng Đồng minh thì nhân dân cả

n-ớc ta đã nổi dậy giành chính quyền, lập

nên nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà

Sự thật là dân ta đã lấy lại nớc Việt

Nam từ tay Nhật, chứ không phải là từ tay

- Tác dụng: Tạo cho lời tuyênngôn âm hởng đanh thép, hùng hồn,thích hợp với việc khẳng định nền độclập của Việt Nam, đồng thời khẳng

định thắng lợi của cách mạng tháng 8

là đánh đổ chế độ thực dân và chế độphong kiến

b) Đoạn thơ dùng phép lặp cúpháp giữa hai câu thơ đầu và giữa bacâu thơ sau Tác dụng: Khẳng địnhmạnh mẽ chủ quyền của chúng ta và

Núi rừng đây là của chúng ta

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đem nện cối đều đều suối xa

(Tố Hữu-Việt Bắc)

Bài tập2 So sánh hiện tợng lặp kết cấu

pháp trong những câu thuộc các thể loại

khác sau đây để thấy điểm giống nhau và

khác nhau (về số tiếng trong câu, sự đối

xứng, nhịp điệu và tác dụng ) của

Cụ già ăn củ ấu non

Chú bé trèo cây đại lớn

bộc lộ cảm xúc sung sớng, tự hào,sảng khoái đối với thiên nhiên, đất n-

ớc khi dành đợc quyền làm chủ đất ớc

n-c) Đoạn thơ vừa lặp từ ngữ, vừalặp cú pháp Ba cặp lục bát lặp các từnhớ sao và lặp kết cấu ngữ pháp củakiểu câu cảm thán Tác dụng: Biểuhiện nỗi nhớ da diết của ngời ra đi đốivới những cảnh sinh hoạt và cảnh vậtthiên nhiên ở Việt Bắc

Bài tập 2:

a) ở mỗi câu tục ngữ, hai vế lặp cúpháp nhờ phép đối chặt chẽ về số lợngtiếng, về từ loại, về kết cấu ngữ phápcủa từng vế Ví dụ: Bán/ mua (đều là

từ đơn, đều là động từ)

b) ở câu đối, phép lặp cú pháp đòi hỏimức độ chặt chẽ cao: số tiếng ở haicâu bằng nhau Hơn nữa, phép lặp cònphối hợp với phép đối (đối ứng từtiếng trong hai vế về từ loại, về nghĩa;trong mỗi vế còn dùng từ đồng nghĩa,trái nghĩa tơng ứng)

Trong đó, ấu vừa chỉ loài câu,vừa có nghĩa là non (đồng nghĩa vớiấu) trái nghĩa với già; đại vừa chỉ loạicây, vừa có nghĩa là lớn (đồng nghĩavới đại) và trái nghĩa với bé

c) ở thơ đờng luật, phép lặp cú

Phân tích hiệu quả của phép lặp cú

pháp phối hợp với phép liệt kê trong hai

đoạn trích sau:

a) Các ngơi ở cùng ta coi giữ binh

quyền đã lâu ngày, không có mặc thì ta

cho áo, không có ăn thì ta cho cơm, quan

nhỏ thì ta thăng chức, lơng ít thì ta cấp

pháp cũng đòi hỏi mức độ chặt chẽcao: kết cấu ngữ pháp giống nhau, sốlợng tiếng bằng nhau, các tiếng đốinhau về từ loại và nghĩa (đặc biệt làgiữa hai câu thực và 2 câu luận củabài thất ngôn bát cú) Học sinh tựphân tích tơng tự ở bài tập ý (b)

d) ở văn biểu mẫu, phép lặp cúpháp cũng thờng phối hợp với phép

đối Điều đó thờng tồn tại trong mộtcặp câu (câu trong văn biểu ngẫu cóthế dài, không cố định về số tiếng)

Bài tập 3:

HS tìm trong các văn bản ở lớp

12 ba câu văn (hoặc thơ) có dùngphép lặp cú pháp Muốn phân tích tácdụng của việc lặp cú pháp, cần đặtvào văn bản chung Ví dụ

Con sóng dới lòng sâuCon sóng trên mặt nớc

(Xuân Quỳnh, Sóng)Hai câu thơ này có dùng phéplặp cú pháp, tạo nên một thế đối xứng,

có tác dụng khắc hoạ hình ảnh mọicon sóng (mọi con ngời) đều đang ởtrong tâm trạng nhớ thơng day dứtkhôn nguôi

II Phép liệt kê

a) Trong đoạn trích từ Hịch tớng sĩ,phép liệt kê đã phối hợp với phép lặp

cú pháp có tác dụng nhấn mạnh vàkhẳng định sự đối đãi chu đáo,đầytình nghĩa của Trần Quốc Tuấn đối

bổng, đi thuỷ thì ta cho thuyền, đi bộ thì

ta cho ngựa, lúc trận mạc xông pha thì

cùng nhau sống chết, lúc ở nhà nhạn hạ

thì ta cùng nhau vui cời Cách đối đãi so

với Vơng Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang

giã man Chúng lập ba chế độ khác nhau

ở Trung, Nam, Bắc để ngăn cản việc

thống nhất nớc nhà của ta, để ngăn cản

dân tộc ta đoàn kết

Chúng lập ra nhà tù hơn trờng

học.Chúng thẳng tay chém giết những

ngời yêu nớc thơng nòi của ta Chúng tắm

những cuộc khởi nghĩa của ta trong

những bể máu

Chúng ràng buộc d luận thi hành

chính sách ngu dân

Chúng dùng thuốc phiện rợi cồn để làm

cho nòi giống ta suy nhợc

- Tác dụng của bộ phận đó đối với

việc bổ sung thông tin, biểu hiện tình

cảm, cảm xúc

a) Thị nở xích lại Đặt tay lên ngực

hắn (thị suy nghĩ đến bây giờ mới xong)

với tớng sĩ trong mọi hoàn cảnh khókhăn

b) Phép lặp cú pháp (các câu có kếtcấu ngữ pháp giống nhau: C-V (+ phụngữ chỉ đối tợng) Phối hợp với phépliệt kê để vạch tội ác của thực dânpháp, chỉ mặt vạch tên kẻ thù dân tộc.Cũng cùng mục đích ấy là cách táchdòng liên tiếp, dồn dập

III Phép chêm xen:

Bài tập 1:

- Tất cả các bộ phận in đậmtrong các đoạn (a), (b), (c), (d) đều ở

vị trí giữa câu hoặc cuối câu, sau bộphận đợc giải thích Chúng xen vàotrong câu để ghi chú thêm một thôngtin nào đó

- Chúng có tác dụng ghi chúhoặc giải thích cho từ ngữ đi trớc.Hơn nữa, chùng còn bổ sung thêm sắcthái về tình cảm, cảm xúc của ngờiviết Những phần chêm xen đó có vai

thị hỏi hắn:

- Vừa thổ hả?

(Nam Cao,Chí phèo)

b) Chí pheò hình nh đã trông trớc

thấy tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau,

và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói

d) Bởi thế cho nên, chúng tôi, Lâm

thời chính phủ của nớc Việt Nam mới,

đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên

bố thoát li hẳn quan hệ thực dân với

Pháp, xoá bỏ hết những hiệp ớc mà Pháp

đã kí về nớc Việt Nam, xoá bỏ tất cả mọi

đặc quyền của Pháp trên đất nớc Việt

Nam

(Hồ Chí Minh-Tuyên ngôn độc

lập)

Bài tập 2

Hãy viết đoạn văn (từ 3 đén 5 câu)về Tố

Hữu Và bài thơ Việt Bắc,trong đó có sử

dụng phép chêm xen.Phân tích tác dụng

của phép chêm xen trong trờng hợp đó

trò quan trọng trong bình diện nghĩatình thái ở câu (thể hiện sự nhìn nhận,

đánh giá của ngời nói, ngời viết đốivới sự việc, hiện tợng mà các thờiChính phủ của nớc Việt Nam mới, đạibiểu cho toàn dân Việt Nam) nhấnmạnh t cách pháp nhân của “chúngtôi” những ngời tuyên bố nền độc lậpcủa đất nớc Việt Nam Nhờ thànhphần chêm xen đó, lời tuyên bố cótính chất đanh thép, có hiệu lực pháp

lí và có độ thuyết phục cao

Bài tập 2:

Tham khảo đoạn văn sau:

Nhà thơ Tố Hữu, lá cờ của vănhọc cách mạng Việt Nam hiện đạu, đãviét bài thơ (Việt Bắc) vào nhữngngày rời chiến khu Việt Bắc trở về thủ

đô Hà Nội Bài thơ thắm đợm cảmxúc lu luyến và tình cảm sâu nặng củatác giả đối với Việt Bắc, nơi đã nuôidỡng cán bộ và quân đội cách mạngtrong suốt chín năm trờng kì khángchiến Bài thơ là một thi phẩm đặc sắccủa thơ ca cách mạng Việt Nam

Phân tích

- Thành phần chêm xen đợc in

đậm

- Tác dụng: Cung cấp thêmthông tin cần thiết về nhà thơ và địadanh Việt Bắc ở địa phơng đang đềcập đến trong đoạn văn.

Sự nghiệp thơ văn:

Sáng tác đều đặn từ năm 1963 đếnkhi mất

Trong 2 dòng thơ đầu nh thài th ơ mượn

hình tượng sóng để thể hiện điều gì?

Từ đó ta hiểu như thế n o vài th ề tình yêu

b Cảm nhận chung b i thài th ơ:

B i thài th ơ có âm hưởng nhẹ nh ng,ài thdạt d o nhài th ư âm thanh những consóng liên tiếp dội v oài th bờ lúc êm

đềm, lúc ồn o dài th ữ dội

- Sóng là một bài thơ tiêu biểu củachị viết về đề tài tình yêu,có nhiều nétmới lạ ,độc đáo

Em hiểu như thế n o vài th ề hai dòng thơ ?

“Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể”

ho n to n thài th ài th ống nhất trong mộtchỉnh thể Sự sôi nổi mãnh liệt, sựdịu d ng e ài th ấp của tình yêu

Con sóng tìm ra tận bể để tìm thấychính mình Rõ r ng khát vài th ọng tìnhyêu l sài th ự vĩnh hằng

a Nh ữ ng tr ă n tr ở c ủ a sóng - c ủ a tình

yêu :

Luyện tập vận dụng kết hợp các phơng thức biểu đạt Mục tiêu bài học:

-Hiểu đợc thế nào là vận dụng kết hợp các phơng thức biểu đạt và việc vận dụng kết hợp tốt các phơng thức đó có thể đem lại những lợi ích gì đối với công việc làm văn

-Nắm đợc kiến thức và có kĩ năng vận dụng kết hợp các phong thức biểu

đạt ,tự sự ,miêu tả,biểu cảm,thuyết minh trong một bài (đoạn)văn nghị luận

để nâng cao hiệu quả nghị luận cho bài (đoạn )đó

Đây là một tiết luyện tập đựơc tiến hành

sau khi học sinh đã học một loạt tác

phẩm nghị luận tiêu biểu .Vì vậy giáo

viên có thể tổ chức sạy học theo tiến trình

trên:

- Bớc 1: Đa các yếu tô biểucảm, tự sự, miêu tả vào văn nghị luận

Bớc này có thể đợc tiến hànhtheo một trong các cách:

a) Cách thứ nhất: Chia tiếntrình dạy học thành:

- Khâu ôn tập: Yêu cầu họcsinh ôn lại những kiến thức đã học vềviệc đa các yếu tố biểu cảm, tự sự vàmiêu tả vào bài văn nghị luận GV cóthể bắt đầu tiết dạy bằng việc HS lầnlợt thảo luận các câu hỏi a, b trong

điểm I.1 (SGK)

- Khâu vận dụng: Tổ chức chohọc sinh thảo luận các ví dụ mà tự các

em (hoặc GV) đa ra để có thể nhậndiện chính xác các yếu tố biểu cảm, tự

sự, miêu tả trong văn nghị luận, thấy

rõ hơn tác dụng của từng yếu tố đốivới việc nâng cao hiệu quả thuyếtphục của bài (đoạn) văn Từ đó GVgiúp HS rút ra:

b) Cách thứ hai: Cũng chi tiếntrình dạy học thành hai khâu, nhngkhâu thứ nhất dành cho việc tìm hiểuvai trò của biểu cảm trong nghị luận(có thể ôn tập trớc, vận dụng sau, hayngợc lại); tiếp đó, khâu thứ hai tìmhiểu tiếp vai trò của các yếu tố tự sự

và miêu tả theo một trong hai cáchthức vừa nêu

Bớc 2: Đa yếu tố thuyết minhvào văn nghị luận

GV có thể tổ chức dạy học theomột trong các cách sau:

a) Cách thứ nhất: Tổ chức cho

HS lần lợt thảo luận các câu hỏi đợcnêu ra ở điểm I.2 trong SGK Các emcần thấy đợc