Tiết 48: MỘT SỐ THỂ LOẠI VĂN HỌC: THƠ, TRUYỆN A.MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp học sinh - Nhận biết loại thể văn học - Hiểu biết khái quát đặc điểm số thể loại văn học :thơ ,truyện - Vận dụng hiểu biết vào đọc văn B.CÁCH THỨC TIẾN HÀNH : - Giáo viên nêu câu hỏi:gợi mở,mở rộng ,nâng cao vấn đề - Học sinh thảo luận trả lời câu hỏi C.PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN : - Sách giáo khoa ngữ văn lớp 11 tập - Sách giáo viên + dẫn chứng D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC : Kiểm tra cũ Giới thiệu : HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT I/ TÌM HIỂU CHUNG: HS: đọc SGK –T133 GV: Quan niệm chung thể loại văn học? GV:Em cho biết tác phẩm văn học chia làm loại? GV: Hướng dẫn HS gạch chân kiến thức cần thiết SGK HS: Chuẩn bị thảo luận theo nhóm GV: chia lớp thành nhóm, nhóm tìm hiểu trả lời câu hỏi NHÓM 1: Em hiểu khái niệm thơ truyện? cho ví dụ minh hoạ NHÓM 2: Dựa vào SGK, so sánh, rút khác đặc trưng thơ truyện - Tại nói ngôn ngữ thơ giàu nhịp điệu? - Vì truyện lại mang tính khách quan? NHÓM 3: Sự phân loại thơ truyện có khác không? NHÓM 4: Đọc thơ có yêu cầu gì? - Tại lại phải tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác thơ? - Cảm nhận ý thơ hỗ trợ cho việc đọc thơ? NHÓM :Từ yêu cầu đọc thơ nêu yêu cầu đọc truyện nào? GV: Hướng dẫn HS lập bảng so sánh đối chiếu HS:Thảo luận nêu ý kiến cách đọc 1/ Loại thể văn học: a/ Quan niệm chung thể loại văn học: - Loại phương thức tồn chung - Thể thực hoá loại GV: Hướng dẫn HS b/ Trong nhà trường phổ thông chia làm loại sau: - Tự ý đến giọng, nhịp, điểm - Trữ tình nhấn văn - Kịch - Nghị luận GV: Hướng dẫn HS đọc phần ghi nhớ SGK ghi Khái niệm Đặc trưng Phân loại Yêu cầu đọc -Là gương tâm hồn, tiếng nói tình cảm người, rung động trái tim trước đời VD:Mùa thu câu cá - Truyện phản ánh đời sống tính khách quan nó, qua người, hành vi kiện VD: Hai đứa trẻ - Cốt truyện với tình tiết, kiện, tạo nên vận động - Nội dung trữ thực tình -Nhân vật miêu tả chi -Ngôn ngữ giàu tiết sinh động mối quan nhịp điệu hệ với hoàn cảnh, với môi trường - Không gò bó không gian, thời gian, sâu vào tâm trạng người -Theo nội dung biểu hiện: trữ tình, tự sự, trào phúng -Theo cách thức tổ chức thơ: Thơ cách luật, thơ tự do, thơ văn xuôi - Biết rõ tên thơ, tên tác giả, HCST - Cảm nhận ý thơ qua câu chữ, hình ảnh, nhịp điệu - Lí giải, đánh giá nghệ thuật, nội dung thơ -Trong VHDG: thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, truyện cười, ngụ ngôn - Văn học trung đại: Truyện chữ Hán, truyện chữ Nôm - Văn học đại: Truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài -Tìm hiểu hoàn cảnh xã hội, hoàn cảnh sáng tác - Phân tích diễn biến cốt truyện qua phần với tình tiết, kiện, biến cố - Phân tích nhân vật dòng lưu chuyển cốt truyện - Truyện đặt vấn đề gì, có ý nghóa tư tưởng nào? T i e át : CHÍ PHÈO Nam Cao A MỤC TIÊU : Giúp học sinh : - Nắm nét người, quan điểm nghệ thuật, đề tài phong cách nghệ thuật Nam Cao - Hiểu phân tích nhân vật, đặc biệt nhân vật Chí Phèo, qua thấy giá trị thực giá trị nhân đạo sâu sắc mẻ tác phẩm qua đọan trích - Hiểu số nét nghệ thuật đặc sắc Nam Cao điển hình hóa nhân vật , miêu tả tâm lí, nghệ thuật trần thuật ngôn ngữ nghệ thuật… B PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC : - SGK, SGV C PHƯƠNG PHÁP : - Đọc, sáng tạo, thảo luận, đối thoại, câu hỏi gợi mở, tập củng cố D TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN : Kiểm tra cũ : giới thiệu : Nhà văn A-Tsê-Khốp nói : “Nếu tác giả lối nói riêng người không nhà văn cả… giọng riêng, khó trở thành nhà văn thực thụ” Điều phù hợp với Nam Cao ông người lao động nghệ thuật nghiêm túc tìm tòi sáng tạo cho hướng riêng, với sở trường diễn tả, phân tích tâm lý người, nhà văn xây dựng thành công nhân vật điển hình Chí Phèo tác phẩm tên HỌAT ĐỘNG CỦA GV NỘI DUNG CẦN ĐẠT VÀ HS HS nêu nét tiểu PHẦN MỘT: TÁC GIẢ sử người Nam Cao I VÀI NÉT VỀ TIỂU SỬ VÀ CON NGƯỜI  GV nhận xét chốt lại Tiểu sử ý - Nam Cao tên thật Trần Hữu Tri (1917 – 1951), sinh gđ nông dân làng Đại Hoàng, phủ Lí Nhân, tỉnh Hà Nam - Trước CMT8: làm nghề dạy học, viết văn, gia nhập đội văn hóa cứu quốc năm1943 - 1946, làm phóng viên tuyên truyền viên cho báo Vệ quốc - 1950, tham gia chiến dịch Biên giới - 1951, bị giặc bắt bắn chết đường công tác Con người Nam Cao - Là người lạnh lùng, nói có đời sống nội tâm phong phú Ông đấu tranh với thân để thoát khỏi lối sống tầm thường, nhỏ hẹp, vươn tới sống cao đẹp xứng đáng với danh hiệu người - Có tâm lòng đôn hậu, chan chứa yêu thương, đặc biệt có gắn bó sâu nặng với quê hương người nông dân nghèo khổ, bị áp khinh miệt xã hội cũ Nêu nội dung II SỰ NGHIỆP VĂN HỌC quan điểm nghệ thuật Nam Quan điểm nghệ thuật Cao - Văn chương phải gắn bó với đời sống, nhìn thẳng vào thật “tàn nhẫn”, phải nói lên nỗi thống khổ, quẫn nhân dân, họ mà lên tiếng - Văn chương phải thấm đượm tinh thần nhân đạo, vừa mang nỗi đau nhân tình vừa tiếp thêm sức mạnh cho người - Văn chương trước hết phải người, nhà văn phải có tình thương, nhân cách có lương tâm Các sáng tác Nam Cao tập trung viết đề tài nào? Viết đề tài này, Nam Cao thường trăn trở, day dứt điều gì? Kể tên số tác phẩm tiêu biểu? Nêu nét phong cách nghệ thuật Nam Cao - Viết văn phải sáng tạo, nhà văn phải biết “khơi nguồn chưa khơi sáng tạo chưa có”, không chấp nhận rập khuôn, dễ dãi cẩu thả cho “bất lương”, “đê tiện” Các đề tài chính: - Đề tài người trí thức nghèo: Phản ánh thực trạng nghèo khổ, cực, buồn thảm người trí thức tiểu Họ mang nhiều hoài bão cao đẹp, khát khao được đóng góp cho xã hội, , khẳng định trước đời lại bị gánh nặng áo cơm hoàn cảnh xã hội ngột ngạt làm cho “chết mòn”, phải sống “một kẻ vô ích, người thừa”  bi kịch tinh thần người trí thức nghèo Tác phẩm tiêu biểu: Giăng sáng, Đời thừa, Sống mòn, Những truyện không muốn viết, Nước mắt… - Đề tài người nôngdân: Cuộc sống tối tăm, đói nghèo, số phận bi thảm người thấp cổ bé họng Họ thường xuyên bị chà đạp tàn nhẫn, phũ phàng, bị xúc phạm nhân phẩm Tp: Lão Hạc, Một bữa no, Lang Rận, Tư cách Mõ, Trẻ không ăn thịt chó, Dì Hảo… Phong cách nghệ thuật - Luôn hướng tới giới nội tâm người - Có biệt tài miêu tả phân tích tâm lí - Viết nhỏ nhặt, xoàng xónh lại đặt vấn đề xã hội có ý nghóa to lớn, có tầm triết lí sâu sắc - Giọng điệu: buồn thương chua chát; dửng dưng lạnh lùng mà đầy thương cảm, đằm thắm yêu thương PHẦN HAI: TÁC PHẨM Em cho biết đề tài đề I Tìm hiểu chung cập đến tác phẩm “Chí Đề tài : viết người nông dân khổ Phèo” ? bị xã hội thực dân phong kiến tàn phá nhân hình lẫn nhân tính Tựa Đề : Em nêu tên khác - Cái lò gạch cũ tác phẩm Chí Phèo ? - Đôi lứa xứng đôi - Chí Phèo Chủ đề tác phẩm : Qua tác phẩm Chí Phèo, Nam Cao tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân phong kiến tàn bạo cướp người nông dân lương thiện nhân hình lẫn nhân tính Đồng thời nhà văn trân trọng, phát khẳng định chất tốt đẹp họ họ biến thành quỷ Em tóm tắt việc Tóm tắt tác phẩm : (6 việc) tác phẩm “Chí Chí Phèo say rượu “vừa vừa chửi” Phèo”? Chí Phèo tù về, đến nhà Bá Kiến rạch mặt ăn vạ Chí Phèo thức tỉnh, sống tình yêu thương Thị Nở Thị Nở từ chối sống với Chí Phèo Chí Phèo tuyệt vọng uất ức, đòi lương thiện Chí Phèo đâm chết Bá Kiến tự đâm chết gây xôn xao làng Vũ Đại hình ảnh thoáng lò gạch cũ Em có nhận xét chi tiết II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN : ý nghóa tiếng chửi Chí Phèo? Cách vào truyện độc đáo Nam Cao : - Chi tiết tiếng chửi kẻ say (vu vơ, mơ hồ) say chửi, vừa vừa chửi Đồng thời tỉnh táo, lời chửi có xếp, lớp lang, lời lẽ trôi chảy, hướng đến nhiều đối tượng Những đối tượng đề + Chửi trời cập tới tiếng chửi Chí + Chửi đời Phèo? + Chửi làng Vũ Đại + Chửi đứa không chửi với + Chửi đứa đẻ Chí Phèo  Đối tượng tiếng chửi từ chung khái quát, trừu tượng, đến ngày cụ thể liên quan đến Chí Phèo Đối tượng xã hội sinh kiếp sống Chí Phèo Phản ứng đối tượng bị - Rất lạ→ không ý, không nghe chửi, chửi ? không lên tiếng, không phản ứng→ dường họ không thấy người chửi tồn Tâm trạng Chí Phèo - Tâm trạng bi phẫn, bất mãn người thể qua tiếng chửi ? nhiều ý thức bị xã hội phi nhân tính gạt bỏ giới loài người - Cảm nhận tâm trạng cô đơn, cô độc đến tuyệt đối Chí Phèo, khao khát giao cảm với người nên chọn cách giao tiếp tệ hại mà không đáp lại → người bị tha hóa trơ trọi đời Tác dụng cách vào đề => Tiếng chửi miêu tả từ đầu truyện tiếng chửi ? cách bất ngờ → giới thiệu nhân vật cách ấn tượng độc đáo Thị Nở người ? Người giao tiếp với Chí Phèo Thị Nở đối xử với Chí Phèo - Người đàn bà xấu, dở hơi, nghèo… > < có ntn ? lòng chân thành - Cách đối xử :  Đối với Chí Phèo người : cho Chí Phèo bát cháo hành  Chăm sóc, quan tâm, yêu thương tình người chân thành  Giúp Chí nhận “cháo hành ngon” “đàn bà men rượu làm người say”  Mở cho Chí Phèo bao hy vọng :  Khao khát làm người lương thiện sống chan hòa với người  Chính Thị Nở cầu nối giúp trở với đời Câu hỏi thảo luận : Những nguyên nhân giúp cho tính lương thiện Chí Phèo đánh thức : - chất Chí Phèo người nông dân vào câu chữ cụ thể tin - Câu c: Từ kết câu trên, HS khái quát để trả lời câu c GV: Yêu cầu HS thảo luận để thực tập phần Viết tin HS: Thảo luận hướng dẫn GV: - Câu a: + Về nội dung: Tiêu đề tin nêu khái quát nội dung tin Các tiêu đề đưa đặc biệt chọn chi tiết hấp dẫn với cách diễn đạt gây hứng thú, tị mị cho người đọc + Về hình thức kết cấu: Tiêu đề tin ngắn gọn, gồm cụm từ câu trần thuật, câu nghi vấn - Câu b: + Tìm phần mở đầu tin + Phần mở đầu thường thông báo khái quát kiện kết - Câu c: Phần triển khai nêu cụ thể, chi tiết kiện cắt nghĩa cụ thể nguyên nhân kết kiện đưa tin (2 tin đầu nêu cụ thể, chi tiết việc, tin thứ cắt nghĩa nguyên nhân đưa đến kết kiện.) Viết tin - Cách đặt tiêu đề tin: Tiêu đề ngắn gọn song phải nêu khái quát nội dung tin cách ấn tượng - Cách mở đầu tin: Phần mở đầu tin thường thông báo khái quát kiện kết - Triển khai chi tiết tin: Nhằm chi tiết hóa, giải thích ngun nhân kết tường thuật chi tiết kiện GV: Hướng dẫn HS chia nhóm để giải tập 1, 2, trang 163 tập tiết Luyện tập viết tin HS: Chia nhóm làm III.Luyện tập  Bài tập trang 163: - Bài 1: Các kiện a, b, d, e kiện viết tin - Bài 2: Giữa tin thể loại báo chí khác quảng cáo phóng điều tra có điểm giống khác sau: + Giống nhau: Cung cấp tin tức + Khác nhau: Bản tin đơn thơng báo tin tức Quảng cáo ngồi truyền tin cịn có mục đích chủ yếu chào mời khách hàng mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ Phóng điều tra có độ dài lớn tin nhiều, miêu tả cụ thể chi tiết việc, phân tích bình luận kiện - Bài 3: Bản tin Đội tuyển Ơ-limpích Tốn Việt Nam xếp thứ tư tồn đồn chuyển thành tin vắn sau: “Đội tuyển Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn thi Ơ-lim-pích Tốn quốc tế lần thứ 45 thủ A-ten, Hi Lạp từ ngày 14 đến 16 tháng  Bài tập trang 178, 179: - Bài 1: Đây tin thường + Về dung lượng: Độ dài trung bình, thơng tin kết (đứng đầu khu vực bình đẳng giới) kiện (bình đẳng giới giáo dục, y tế, kinh tế, hạn chế bình đẳng giới) + Về cấu trúc: Bản tin có nhan đề, triển khai từ thơng tin khái quát đến cụ thể chi tiết Phần sau cụ thể hóa giải thích cho phần trước - Bài 2: + Nội dung chủ yếu tin: Dự án phát triển đưa dược liệu Việt Nam thị trường giới lựa chọn vào danh sách 10 ứng cử viên đoạt giải thưởng “Môi trường phát triển 2007” + Cách thức để nhanh chóng nắm bắt nội dung thông tin: Căn vào nhan đề tin Căn vào câu mang nội dung thơng tin quan trọng có liên quan đến kiện nhắc nhan đề Câu thường đứng phần đầu tin - Bài 3: Cách sửa: Đưa câu “Đến có 50 trường đại học nước đăng kí tham gia thi” xuống cuối tin - Bài 4: Tập viết tin theo tình + HS chọn tình tình cho + Thu thập lựa chọn tư liệu để viết tin, tư liệu bao gồm: Thời gian, địa điểm diễn kiện; Diễn biến, nội dung kiện; Kết kiện - Đặt tên cho tin, viết phần mở đầu, phần triển khai tin theo hướng dẫn E Củng cố, dặn dò - Củng cố: Cho HS đọc phần Ghi nhớ trang 163 - Dặn dò: Soạn Phỏng vấn trả lời vấn - PHỎNG VẤN VÀ TRẢ LỜI PHỎNG VẤN A MỤC TIÊU BÀI HỌC Sách giáo viên trang 182 B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN Sách giáo khoa, sách giáo viên Thiết kế học máy tính C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH Giáo viên cho học sinh đọc kĩ sách giáo khoa nhà, đôi hoc sinh chuẩn bị vấn trả lời vấn theo nội dung giáo viên gợi ý, chuẩn bị trước tập sách giáo khoa trang 183 Đến lớp em vừa thể vừa thảo luận trả lời câu hỏi từ rút học D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1/ Kiểm tra việc chuẩn bị học sinh 2/ Giới thiệu mới: Trong sống đại, việc tiến hành vấn trả lời vấn hình thức áp dụng rộng rãi tuyển chọn nhân viên, du học, cấp hoc bổng… rộng để cung cấp thông tin thu thập thông tin nhằm nắm bắt dư luận, nhằm làm cho tầm hiểu biết mở rộng hiệu giao tiếp nâng cao Vì việc làm quen với hoạt động vấn trả lời vấn chuẩn bị thiết thực cho bước vào đời Bài học hơm giúp em hình thành kĩ vấn trả lời vấn Hoạt động giáo viên học sinh Yêu cầu cần đạt Giáo viên mời em hs lên thực công việc vấn trả lời vấn với chủ đề: Chương trình phân ban mà em học 1/Mục đích, tầm quan trọng vấn trả lời vấn Là hỏi đáp có mục đích, nhằm thu thập cung cấp thơng tin chủ đề quan tâm 2/ Những yêu cầu hoạt động vấn a/ Chuẩn bị vấn - Phải xác định chủ đề, mục đích, đối tượng, phương tiện vấn - Câu hỏi phải ngắn gọn, rõ ràng, phù hợp với mục đích đối tượng vấn, làm rõ chủ đề liên kết với xếp với theo trình tự hợp lí b/ Tiến hành vấn: - Không phải lúc nêu câu hỏi chuẩn bị sẵn mà phải biết lắng nghe khéo léo dẫn dắt, khiến người vấn nêu ý kiến rõ ràng - Cuộc vấn phải diễn khơng khí thân tình, tự nhiên, người vấn phải tỏ tôn trọng ý kiến người vấn - Phải biết cảm ơn người vấn c/ Biên tập sau vấn - Kết vấn phải trình bày trung thực, rõ ràng, sáng 3/ Những yêu cầu người vấn Trả lời trúng câu hỏi, ý kiến trung thực rõ ràng, chọn cách trả lời thú vị, thông minh dễ hiểu Luyện tâp : Hỏi: Em cho biết mục đích vấn mà bạn vừa thực hiện? Vậy mục đích vấn ? tầm quan trọng sao? Hỏi: Các em chuẩn bị giao nhiệm vụ vấn? Hỏi: Phải hỏi để đạt mục đích vấn( thảo luận) Hỏi: Em nhận xét hệ thống câu hỏi bạn lên vấn? Học sinh thảo luận câu hỏi mục Hỏi: Trước kết thúc, người vấn phải nói điều gì? Học sinh thảo luận câu hỏi mục Các em yêu cầu thực tập vai người trả lời vấn, em xem ti vi, chương trình vấn, cho biết người vấn cần làm để gây ấn tượng tốt cho người nghe? Luyện tập: Cho học sinh lên thực tập Cách thức: Một học sinh lên vai người vấn mời bạn lên trả lời vấn Các hs khác nhận xét trình vấn trả lời vấn bạn Giáo viên nhận xét: VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI (Trích Vũ Như Tô) Nguyễn Huy Tưởng MỤC TIÊU CẦN ĐẠT (sgv/200) PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN: SGK, SGV, sách tập … CÁCH THỨC TIẾN HÀNH: GV hướng dẫn HS đọc kó đoạn trích nhà, đến lớp đọc phân vai, vận dụng phương pháp đọc – hiểu, gợi – tìm, đàm thoại trao đổi, trả lời câu hỏi … cho HS phát huy khả độc lập suy nghó TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC: Kiểm tra cũ Giới thiệu Tổ chức dạy học HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT - GV gọi HS đọc phần tiểu dẫn I- Tìm hiểu chung sgk t/g NHT, tìm nét Tác giả: Nguyễn Huy Tưởng (1912 - 1960) lớn c/đời văn nghiệp a) Cuộc đời: ông Xuất thân gia đình nhà nho, quê - HS đọc sách tìm ý, gạch làng Dục Tú, huyện Từ Sơn, Bắc Ninh chân ý sách ng sớm tham gia CM, hoạt động phát biểu cá nhân trước lớp tổ chức VH’ văn nghệ Đảng lãnh đạo b) Văn nghiệp: Là nhà văn có thiên hướng khai thác đề - GV hướng dẫn Hs hiểu tài lịch sử có đóng góp bật thể loại đặc điểm thể loại bi kịch kịch về: Xung đột, mâu thuẫn, nhân Văn phong giản dị, sáng vừa đôn vật hậu vừa thâm trầm sâu sắc 1996 nhà nước tặng giải thưởng HCM VHNT - Cho HS đọc phần tiểu dẫn tìm TP chính: Kịch “Vũ Như Tô”, “Bắc HCST tóm tắt TP Sơn”; tiểu thuyết “Sống với Thủ Đô”, “An - GV phân vai cho HS đọc Tư”; kí “Kí Cao Lạng” - Tìm đại ý đoạn trích Tác phẩm “Vũ Như Tô” a) Thể loại: Bi kịch lịch sử (với quy mô hoành tráng gồm hồi) b) HCST: năm 1941; đề tựa vào 6/1942 - Tìm mâu thuẫn bộc lộ đoạn trích? Cách giải t/giả - HS thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày trước lớp - GV nhận xét cho điểm khái quát lại GV nêu vấn đề để HS phát biểu, thảo luận tìm cách g/quyết theo suy nghó riêng - qua đoạn trích VNT người ntn? - Tại VNT không chịu bỏ trốn theo lời ĐT? - Tâm trạng VNT ĐT bị bắt & CTĐ bị đập phá, thiêu huỷ? (chú ý tiếng kêu thảng Tóm tắt TP: sgk/217 Đoạn trích “Vónh biệt Cửu Trùng Đài” a) Vị trí đoạn trích: Trích hồi V (Một cung cấm) kịch b) Đại ý: Đoạn trích miêu tả Trịnh Duy Sản – kẻ cầm đầu phe đối lập triều đình – dấy binh loạn, lôi kéo thợ làm phản, giết Lê Tương Dực, Vũ Như Tô, Đan Thiềm đập ph1, thiêu huỷ Cửu Trùng Đài II- Tìm hiểu văn bản: Các mâu thuẫn bản: a) Mâu thuẫn 1: mâu thuẫn NDLĐ với bọn hôn quân bạo chúa phe cánh chúng Hôn quân Lê Tương Nhân dân Dực đám bề trung thành - Xây CTĐ làm nơi - Đói lũ lụt, hưởng lạc vui chơi thêm khổ -> hao tốn công sức bắt xây CTĐ, làm tiền việc cật lực, bị ăn chặn, bị thương, - Tăng thêm sưu thuế, chết tai nạn, dịch bắt thợ giỏi, tróc nã, bệnh … hành hạ người chống đối - Căm phẫn vua oán VNT => Sống xa hoa, tr => Sống lầm than, lạc, tàn ác khốn khổ Cách giải t/giả: gq’ dứt khoát theo qđiểm ND - Bạo chúa LTDực bị giết, Nguyễn Vũ tự sát - Đám cung nữ bị bắt bớ, nhục mạ b) Mâu thuẫn 2: mâu thuẫn quan điểm nghệ thuật cao siêu, tuý muôn đời lợi ích thiết thực qchúng ND c) ông “i, ĐT!, i mộng lớn! i CTĐ!” HS suy nghó trả lời GV chốt lại ý, lầm lạc suy nghó & h/động VNT Qua đ/trích ĐT người ntn? Tại nàng lại khuyên VNT chấp nhận xây CTĐ? Tâm trạng nàng trước biến loạn? (chú ý lời van xin khẩn khoản ĐT khuyên VNT bỏ trốn, không/định VNT người tài & xin đổi mạng để cứu VNT) HS suy nghó trả lời GV chốt lại ý Khẳng định ph/chất đáng quý ĐT & “bệnh ĐT” qua cách nói t/g GV nhận xét, đánh giá chung ND, NT đ/trích Người nghệ só Người công dân - Xây CTĐ công - Xây CTĐ đẩy trình NT vó đại nguy ND đói khổ nga -> niềm tự hào đói khổ lầm than cho ĐN - Khẳng định tài năng, - Quá say mê công khát vọng sáng tạo trình Nthuật quên niềm say mê thực tế lòng sáng tạo đẹp dân người NSó => Là nạn nhân bọn bạo quyền => tội nhân ND thân  muốn thực lí tưởng NT, VNT phải ngược lại qlợi trực tiếp ND Nếu lợi cích thiết thực ND thực ước mơ NT!!  Mâu thuẫn gay gắt m/thuẫn dai dẳng & chưa t/giả g/quyết dứt khoát  Hai m/thuẫn có qhệ mật thiết tác động lẫn tính cách, diễn biến tâm trạng cũa VNT & Đan Thiềm a VNT: Là kiến trúc sư thiên tài, thân cho niềm khát khao say mê sáng tạo “cái đẹp” Là NS có nhân cách, hoài bão & lí tưởng NT cao cả: + Ngang nhiên chửi mắng tên hôn quân & kiên không xây CTĐ (hồi 1) + Khi ban thưởng vàng bạc, ông đem chia hết cho thợ -> không hám lợi + Khát khao x/dựng cho ĐN lâu đài “bền trăng sao” để “ dân ta nghìn thu hãnh diện” Là n/v bi kịch với tâm trạng bi kịch đầy căng thẳng tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi “x/dựng CTĐ hay sai? Là có công hay có tội?” + Ban đầu ông không nghó xây CTĐ cho ĐN lại bị xem tội ác + Khi loạn nổ ông tin vào động “việc làm quang minh đại mình” nên - không chịu trốn + Hi vọng thuyết phục An Hoà hầu + Khi Đan Thiềm bị bắt, CTĐ bị thiêu huỷ, đập phá, ông bừng tỉnh, đau đớn kinh hoàng  VNT mang không niềm say mê, khát vọng lớn lao mà lầm lạc s/nghó & h/động Vì say mê với ước mơ xd cho ĐN lâu đài vó đai mà không nhận thực tế tàn nhẫn: CTĐ xây mồ hôi, nước mắt & xương máu ND! Khát vọng đáng đặt nhầm chỗ, nhầm thời & xa rời thực tế nên phải trả giá sinh mệnh thân & công trình NT b Đan Thiềm Là người mê đắm tài siêu việt người sáng tạo NT, s/tạo đẹp: + Nàng khuyên VNT lợi dụng tiền bạc, uy quyền LTD để xây cho ĐN công trình NT đồ sộ, vónh + khích lệ, động viên VNT, quên để bảo vệ tài Luôn tỉnh táo sáng suốt trường hợp: + biết ước vọng lớn không thành, nàng khẩn khoản khuyên VNT trốn -> nhằm bảo vệ tính mạng ông + quân loạnđến, biết VNT bị bắt -nàng khóc Sẵ - n sàng đổi mạng sống để cưú VNT + biết không cứu VNT, nàng đau đớn vónh biệt tri kỉ nước mắt nghẹn ngào  ĐT người có lòng liên tài, xứng đáng tri âm tri kỉ VNT nét đặc sắc NT - Ngôn ngữ điêu luyện, có tính tổng hợp cao - Dùng ngôn ngữ & h/động n/v để kh/hoạ t/cách, miêu tả tâm trạng, dẫn dắt & đẩy x/đột kịch đến cao trào III- Tổng kết: - Qua bi kịch VNT, t/g đặt v/đề sâu sắc có ý nghóa muôn thû mối qhệ NT & c/sống; lí tưởng NT cao siêu, thùân tuý muôn đời với lợi ích thiết thân, trực tiếp ND - Đ/trích thể đặc sắc bề NT kịch NNT củng cố: GV củng cố giảng qua câu hỏi sau Mâu thuẫn xung đột đ/trích? Bi kịch VNT đ/trích thể ntn? Dặn dò: Làm luyện tập sgk Chuẩn bị “Thực hành sử dụng số kiểu câu VB” THỰC HÀNH VỀ SỬ DỤNG MỘT SỐ KIỂU CÂU TRONG VĂN BẢN A – MỤC TIÊU BÀI HỌC - Củng cố nâng cao thêm hiểu biết cấu tạo cách sử dụng số kiểu câu thường dùng văn tiếng Việt - Biết phân tích, lĩnh hội số kiểu câu thường dùng, biết lựa chọn kiểu câu thích hợp để sử dụng nói viết B – PHƯƠNG PHÁP Nêu vấn đề , gợi ý , thảo luận , trả lời câu hỏi C – PHƯƠNG TIỆN SGK , , , 11 , SGV D – TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN Kiểm tra cũ ( khái niệm liên quan đến thực hành mà GV y/c xem lại ): - Câu bị động câu chủ động ( SGK Ngữ văn , tâp ) - Khởi ngữ ( SGK Ngữ văn , tập ), - Trạng ngữ ( SGK Ngữ văn , tập ) Giới thiệu Họat động GV HS Nội dung cần đạt I DÙNG KIỂU CÂU BỊ ĐỘNG - GV nhắc lại khái niệm Câu bị động - Khái niệm Câu chủ động - Là câu có chủ ngữ người, vật họat động người , vật khác hướng vào ( đối tượng họat động ) - Là câu có chủ ngữ người, vật thực họat động hướng vào người vật khác - GV chia nhóm cho HS thảo luận Bài tập số - Câu bị động : Hắn chưa người đàn bà - Gọi đại diện 1nhóm lên trình bày u nhóm cịn lại tham gia góp ý - Mơ hình chung kiểu câu bị động : - GV chốt lại ý chính, HS chép vào Đối tượng hành động – động từ bị động ( bị, được, phải ) – chủ thể hành động – hành động - Chuyển sang câu chủ dộng : Chưa người đàn bà u - Mơ hình chung câu chủ động : Chủ thể hành động – hành động – đối tượng hành động - Thay câu chủ động vào đọan văn nhận xét : Câu không sai không nối tiếp hướng triển khai ý câu trước + Câu trước đọan nói ‘hắn’chọn “hắn “làm đề tài Vì thế, câu nên tiếp tục chọn “hắn”, làm đề tài Muốn cần viết câu theo kiểu câu bị động + Cịn vị trí đó, viết câu theo kiểu câu - HS tiếp tục thảo luận tập chủ động khơng tiếp tục đề tài “hắn “ - Gọi đại diện nhóm lên mà đột ngột chuyển sang nói “một trình bày, nhóm cịn lại ngồi nghe người đàn bà ” góp ý - GV chốt lại cho chép II DÙNG KIỂU CÂU CÓ KHỞI NGỮ GV nhắc lại khái niệm Khởi ngữ - Câu bị động : Đời chưa săn sóc bàn tay ”đàn bà” - Tác dụng : tạo liên kết ý với câu trước , nghĩa tiếp tục đề tài nói “hắn” - Tiếp tục phân tích HS thảo luận theo nhóm tập Gọi đại diện nhóm lên trình bày, nhóm nghe góp ý - Luôn đứng đầu câu Tách biệt với thành phần GV chốt lại cho ghi lại câu từ , từ , quãng ngắt( dấu phẩy ) Trước khởi ngữ, thường thêm quan hệ từ : Về, , - Câu có khởi ngữ : Hành nhà thị may lại còn” – - Khởi ngữ :” Hành” HS thảo luận Bài 2, lên trình bày, góp - So sánh câu có khởi ngữ :”Hành nhà thị ý may lại còn” GV chốt lại, cho HSghi với câu tương đương nghĩa khơng có khởi ngữ : ” Nhà thị may lại hành “ => Hai câu tương đương nghĩa : biểu việc Câu có khởi ngữ liên kết chặt chẽ ý với câu trước nhờ đối lập HS thảo luận 3, lên trình bày, góp từ : “ gạo” “hành ( hai thứ cần thiết ý GV chốt ý, cho ghi để nấu cháo hành ) Vì viết nhà văn hợp lí - Chọn câu C : Cịn mắt tơi anh lái xe bảo:”Cơ có nhìn mà xa xăm!” Vì :Trong đọan văn nói về”Tơi”: q qn, vẻ đẹp Nên câu nói “Mắt” cần đặt từ “Mắt” đầu câu để thể đề tài, thống với ý Câu 3a : Câu có khởi ngữ : Tự tơi Vị trí : Đầu câu, trước chủ ngữ Có qng ngắt (dấu phảy) sau khởi ngữ Tác dụng : Nêu đề tài có quan hệ liên tưởng (đồng bào người nghe , tơi )với điều nói GV nhắc lại khái niệm : Thêm trạng câu trước ( đồng bào, ) ngữ cho câu - Câu 3b : Câu có khởi ngữ : Cảm giác, tình tự, đời sống cảm xúc - Vị trí : đầu câu, trước chủ ngữ Có quãng ngắt ( dấu phảy ) sau khởi ngữ Tác dụng : Nêu đề tài có quan hệ với điều nói câu trước : tình yêu ghé , niềm vui buồn, ý đẹp xấu HS thảo luận , lên trình bày, góp Khởi ngữ ỏ câu sau : Cảm giác , tình tự, đời ý sống cảm xúc GV chốt lại cho ghi III DÙNG KIỂU CÂU CĨ TRẠNG NGỮ CHỈ TÌNH HUỐNG - HS thảo luận 2, lên trình bày, góp ý GV chốt lại cho ghi HS thảo luận , lên trình bày, góp Xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân , mục đích, phương tiện, cách thức diễn việc nêu câu Vị trí : Có thể đứng đầu câu, cuối câu, câu Giữa trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ thường có quãng nghỉ nói , dấu phẩy viết a/ Phần in đậm nằm vị trí đầu câu b/ Phần in đậm có cấu tạo cụm động từ ý Gv chốt lại cho ghi c / Chuyển :Bà già thấy thị hỏi , bật cười - Nhân xét : Sau chuyển , câu có hai vị ngữ , có cấu tạo cụm động từ, biểu họat động chủ thể : Bà già Viết theo kiểu câu có trạng ngữ tình IV TỔNG KẾT VỀ VIỆC SỬ cụm động từ trước chủ ngữ câu nối tiếp ý DỤNG BA KIỂU CÂU TRONG rõ hơnvới câu trước VĂN BẢN GVlần lượt nêu câu hỏi SGK , HS trả lời, từ rút tổng kết - Tác giả lựa chọn phương án C – Câu có trạng SGV ngữ tình - Đúng ý , vừa liên kết ý chặt chẽ, vừa mềm mại, uyển chuyển - Trạng ngữ tình : Câu đầu Nhận … đường - Tác dụng Phân biệt tin thứ yếu (phần phụ đầu câu) với tin quan trọng thể phần vị ngữ câu :quay lại hỏi thầy thơ lại giúp việc - Thành phần chủ ngữ kiểu câu bị động, thành phần khởi ngữ thành phần trạng ngữ tình chiếm vị trí đầu câu - Các thành phần kể thường thể nội dung thông tin biết từ câu trước,hay thể nội dung dễ dàng liên tưởng từ điều biết câu trước, thông tin không quan trọng - Việc sử dụng câu kiểu bị động, câu có thành phần khởi ngữ, câu có trạng ngữ tình có tác dụng lien kết ý,tạo mạch lạc văn ... hành mà GV y/c xem lại ): - Câu bị động câu chủ động ( SGK Ngữ văn , tâp ) - Khởi ngữ ( SGK Ngữ văn , tập ), - Trạng ngữ ( SGK Ngữ văn , tập ) Giới thiệu Họat động GV HS Nội dung cần đạt I... hành sử dụng số kiểu câu VB” THỰC HÀNH VỀ SỬ DỤNG MỘT SỐ KIỂU CÂU TRONG VĂN BẢN A – MỤC TIÊU BÀI HỌC - Củng cố nâng cao thêm hiểu biết cấu tạo cách sử dụng số kiểu câu thường dùng văn tiếng Việt... trăn trở, day dứt điều gì? Kể tên số tác phẩm tiêu biểu? Nêu nét phong cách nghệ thuật Nam Cao - Viết văn phải sáng tạo, nhà văn phải biết “khơi nguồn chưa khơi sáng tạo chưa có”, không chấp nhận