Giáo An 12 HKI (Cơ Bản)

Kĩ năng:- Rèn luyện phương pháp tư duy trừu tượng khi nghiên cứu cấu trúc phân tử phức tạp cấutạo vòng của glucozơ và fuctozơ - Khai thác mối quan hệ: cấu trúc phân tử tính chất hóa học

Trang 1

ÔN TẬP ĐẦU NĂM

I- MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

1 Kiến thức :

- Ôn tập những nội dung cơ bản của thuyết CTHH

- Đồng phân, đặc điểm về cấu tạo, tính chất của mỗi loại hiđrocacbon lànhững phần liên quan đến lớp 12 để chuẩn bị tiếp thu kiến thức mới về cáchợp chất hữu cơ có nhóm chức

Trọng tâm

 Ba luận điểm chính của thuyết CTHH

 Các loại đồng phân: mạch cacbon; vị trí nối đôi, ba, nhóm thế và nhómchức;

 Đồng phân nhóm chức và đồng phân cis-trans của HC và dẫn xuất củachúng

 Đặc điểm CT, tính chất hóa học của ba loại CxHy: no, không no và thơm

2 Kỹ năng : Giải một số bài tập áp dụng kiến thức.

II- PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

Đàm thoại, nêu vấn đề

III- CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

 Chuẩn bị của GV : Sơ đồ liên quan giữa cấu tạo các loại HC và tính chất

 Chuẩn bị của trò: Ôn tập kiến thức Hóa hữu cơ 11

IV- TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:

1 Ổn định tổ chức :

2 Nội dung

Thời

lượng Hoạt động của trò Họat động của thầy

0 I-NHỮNG ĐIỂM CƠ BẢN CỦA

THUYẾT CẤU TẠO HOÁ HỌC:

1 HS:

1 Trong phân tử chất hữu cơ, các

nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị và theo một thứ tự nhất định

Thứ tự liên kết đó được gọi là cấu tạo hóa học Sự thay đổi thứ tự liên kết đósẽ tạo ra chất mới

2 Trong phân tử chất hữu cơ, cacbon có

hóa trị 4 Những ngtu C có thể kết hợp không những với những của ngtố khác mà còn kết hợp trực tiép với nhau tạo thành những mạch C khác nhau (mạch không nhánh, có nhánh và mạch vòng)

3 Tính chất của các chất phụ thuộc vào

thành phần (bản chất và số lượng các) và cấu tạo hóa học ( thứ tự liên kếtcác)

I-NHỮNG ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THUYẾT CẤU TẠO HOÁ HỌC:

Hoạt động 1:

H: Hãy nêu nội dung cơ bản của thuyết

cấu tạo hóa học ?

GV: hướng dẫn học sinh lấy ví dụ minh

hoạ

Trang 2

Vì vậy, thuyết CTHH làm cơ sở để

nghiên cứu các hợp chất hữu cơ:

3 VD: Tính chất phụ thuộc vào:

- Bản chất: CH4: Khí, dễ cháy,CCl4: Lỏng , không cháy-Số lượng nguyên tử : C4H10: Khí, C5H12 : Lỏng

-Thứ tự liên kết:

CH3CH2OH: Lỏng, không tan

CH3OCH3: Khí, không tan

II- ĐỒNG ĐẲNG, ĐỒNG PHÂN:

1 Đồng đẳng: Đồng đẳng: là hiện

tượng các chất có cấu tạo và tính chất tương tự nhau nhưng về thành phần phân tử khác nhau một hay nhiều nhóm: - CH2 -

VD: Tìm công thức chung dãy đồng đẳng

của rượu etylic?

Giải :

Ta có: C2H5OH + xCH2 = C2+xH5+2xOHĐặt : n =2+x Do đó: 6 + 2x = 2n + 2

Vậy công thức chung dãy đồng đẳngrượu etylic là: CnH2n+1OH Hay

CnH2n+2O

2 Đồng phân: Đồng phân: là hiện tượng

các chất có cùng CTPT, nhưng có cấu

tạo khác nhau nên có tính chất khác

nhau

- Phân loại đồng phân:

a) Đồng phân cấu tạo: (3 loại)

- Đồng phân mạch cacbon:

mạch không nhánh, mạch cónhánh

II- ĐỒNG ĐẲNG, ĐỒNG PHÂN Hoạt động 2:

H: Em nào hãy nhắc lại định nghĩa đồng

đẳng ? lấy ví dụ

H: Em nào hãy nhắc lại định nghĩa đồng

phân ? lấy ví dụ

VD: C4H10 có 2 đồng phân:

Trang 3

- Đồng phân vị trí: nối đôi, ba,nhóm thế và nhóm chức.

- Đồng phân nhóm chức: cácđồng phân khác nhau về nhómchức, tức là đổi từ nhóm chứcnày sang nhóm chức khác

VD: Ankađien – Ankin - Xicloanken

CH3 CH3 CH3 H Cis Trans

* Điều kiện để có đồng phân cis – trans:

a e \ / a  b C=C

dạng cis, khác nhau ta có dạng trans

GV: Trước hết xác định xem chất đã

cho thuộc loại chất gì : no, không no, cóthể chứa những loại nhóm chức nào ?

* Thứ tự viết:

- Đồng phân mạch cacbon

- Đồng phân vị trí

- Đồng phân nhóm chức

- Cuối cùng xem trong số cácđồng phân vừa viết, đồng phânnào có đồng phân cis-trans(hợp chất chứa nối đôi)

GV: ở lớp 11 các em đã nghiên cứu

Mạch hở

No:lk đơn Không no :Lk đôi ba Ankan

Anken,ankin, an kanđien

Mạch vòng

Vòng no :lk đơn Xiclo ankan Thơm: Có nhân Benzen

A ten

C x H y

Trang 4

- Phản ứng trùng hợp.

- Phản ứng oxi hóa không hoàntoàn : Làm mất màu dung dịchthuốc tím

- Phản ứng thế bởi ion kim loại

- Phản ứng oxi hóa: làm mấtmàu dung dịch KMnO4

H:Tính chất hoá học của những hợp chất

hữu cơ đó?

Chú ý : Phản ứng thế của Ankan có 3

cacbon trở lên ưu tiên thế ở cacbon cóbậc cao nhất

Cần lưu ý: phản ứng cộng anken không

đối xứng với tác nhân không đối xứng(HX, H2O) tuân theo qui tắcMaccopnhicop:

H2O Bạcaxetilua(vàng)

Chú ý: qui luật thế ở vòng benzen

Trang 5

4) Củng cố kiến thức :( 3 phút )

Ôn lại kỹ tính chất hoá học của các hiđrocacbon

5) Hướng dẫn học ở nhà : ( 1 phút)

BÀI TẬP

1 Viết các đp có thể có của:

a) C6H14 ; b) C5H10

c) C5H12O ; d) C4H11Ne) C4H9Cl ; f) C4H8Cl2

Viết các phương trình phản ứng theo sơ đồ sau:

CH3CHO C2H4  PE

CH4  C2H2 CH2 = CH – Cl  PVC

- Từ cấu tạo các hợp chất trên, dự đoán tính chất hóa học của chúng

- Từ các tính chất hóa học ( ở những dạng khác nhau và các thí nghiệm) khẳng định cấutạo của các hợp chất cacbohiđrát

- Rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận, trung thực và nghiêm túc trong khoa học

B DẠY CÁC BÀI CỤ THỂ:

Bài 1: GLUCOZƠ

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- Biết cấu trúc phân tử ( dạng mạch hở, dạng mạch vòng) của glucozơ và fructozơ

- Biết sự chuyển hóa giữa 2 đồng phân: glucozơ và fuctozơ

- Hiểu các nhóm chức có trong phân tử glucozơ và fuctozơ, vận dụng tính chất của các nhóm chức đó để giải thích các tính chất hóa học của glucozơ và fuctozơ

Trang 6

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện phương pháp tư duy trừu tượng khi nghiên cứu cấu trúc phân tử phức tạp ( cấutạo vòng của glucozơ và fuctozơ)

- Khai thác mối quan hệ: cấu trúc phân tử tính chất hóa học

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích các kết quả thí nghiệm

- Giải các bài tập có liên quan đến hợp chấ glucozơ và fuctozơ

II CHUẨN BỊ:

- Dụng cụ: kẹp gỗ, ống nghiệm, đũa thủy tinh, đèn cồn, thìa, ống nhỏ giọt, ống thí nghiệm nhỏ

- Hóa chất: glucozơ, các dung dịch: AgNO3, NH3, CuSO4, NaOH

- Mô hình, hình vẽ, tranh ảnh liên quan đến bài học

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

GV: Em hãy cho biết những tính chất

vật lí và trạng thái thiên nhiên của

glucozơ?

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ VÀ TRẠNG

THÁI THIÊN NHIÊN:

Hs: Quan sát mẫu glucozơ và nghiên cứu sgk từ đó rút ra nhận xét

HS: Trả lời

- Glucozơ là chất rắn kết tinh, không màu , nóng chảy ở 146 0 C ( dạng α) và 150 0 C ( dạng  ) dễ tan trong nước.

- Có vị ngọt, có trong hầu hết các bộ phận của cây ( lá, hoa, rễ)

- Trong máu người có một lượng nhỏ glucozơ, tỉ lệ hầu như không đổi là 0,1%

GV: Yêu cầu học sinh nghiên cứu kĩ

sgk

H: Cho biết để xác định được CTCT

của glucozơphải tiến hành các thí

nghiệm nào?

II CẤU TRÚC PHÂN TỬ:

1, Dạng mạch hở:

Hs: Trả lời:

- Khử hoàn toàn phân tử glucozơ thu được n

- hexan Vậy 6 nguyên tử C của phân tử glucozơ tạo thành một mạch không phân nhánh

- Glucozơ có phản ứng tráng bạc, vậy trong phân tử glucozơ có nhóm – CHO

- Glucozơ tác dụng với Cu(OH)2 cho dung dịch màu xanh lam, vậy trong phân tử glucozơ có nhiều nhóm –OH ở vị trí kề nhau

Trang 7

HS: Hãy nhắc lại khái niệm đồng

phân

GV: Các đồng phân có tính chất

khác nhau.(nhiệt độ nóng chảy và

nhiều tính chất vật lí khác)

HS: Nghiên cứu SGK cho biết hiện

tượng đặc biệt về nhiệt độ nóng chảy

của glucozơ

GV: Nêu

* Hiện tượng glucozơ có 2 nhiệt độ

nóng chảy khác nhau như vậy

glucozơ có 2 đồng phân

* nguyên nhân do nhóm –OH liên

kết với nguyên tử cacbon số 5 cộng

vào nhóm C=O tạo ra 2 dạng vòng 6

cạnh là α và  .

* Viết sơ đồ biến hoá giữa dạng

mạch hở và 2 đồng phân mạch vòng

α và  của glucozơ

- Glucozơ tạo este chứa 5 gốc axit vậy trongphân tử có 5 nhóm –OH

- Nếu nhóm –OH đính với C số 1 nằm dưới

mặt phẳng của vòng 6 cạnh là là α-

glucozơ , ngược lại nằm trên mặt phẳng vòng 6 cạnh là là  - glucozơ.

GV: Biểu diễn thí nghiệm oxihoá

glucozơ bằng AgNO3 trong dung dịch

NH3 ( chú ý ống nghiệm phải sạch

và đun nhẹ hỗn hợp phản ứng )

HS: Theo dõi gv làm thí nghiệm, nêu

hiện tượng, giải thích và viết phương

trình phản ứng

GV: Biểu diễn thí nghiệm oxihoá

glucozơ bằng Cu(OH)2 trong dung

dịch NaOH

HS: Theo dõi gv làm thí nghiệm, nêu

hiện tượng, giải thích và viết phương

trình phản ứng

III TÍNH CHẤT HOÁ HỌC:

1 Tính chất của nhóm anđehit:

a) oxihoa glucozơ:

AgNO3 + NH3 + H2O→ [Ag(NH3)2]OHRCHO + 2[Ag(NH3)2]OH → RCOONH4 + 3NH3 + 2Ag

RCHO + Cu(OH)2 + NaOH → RCOONa +

Cu2O + H2O

Trang 8

GV: yêu cầu học sinh viết phương

trình hoá học của phản ứng khử

glucozơ bằng hiđro b) Khử glucozơ bằng hiđro:

CH2OH – (CH2OH)4 – CHO + H2 → CH2OH– (CH2OH)4 –CH2OH

Kết luận:

Trong phân tử glucozơ có chứa nhóm chức anđehit –CH=O.

GV: Yêu cầu học sinh viết phương

trình hoá học của phản ứng giữa

dung dịch glucozơ và Cu(OH)2 dưới

dạng phân tử

HS: Nghiên cứu SGK cho biết đặc

điểm cấu tạo của este được tạo ra từ

glucozơ Kết luận rút ra về đặc

điểm cấu tạo của glucozơ.

GV: Em hãy cho biết điểm khác

nhau giữa nhóm –OH đính với

nguyên tử cacbon số 1 với các nhóm

–OH đính với các nguyên tử cacbon

khác của vòng glucozơ ?

GV: Tính chất đặc biệt của nhóm –

OH ở C1 (-OH hemiaxetal) tác dụng

với metanol có dung dịch HCl làm

chất xúc tác tạo ra este chỉ ở vị trí

này Yêu cầu học sinh viết phương

trình phản ứng hoá học

HS: hãy nghiên cứu SGK và cho biết

tính chất của metyl α- glucozit

HS: Hãy nghiên cứu SGK cho biết

đặc điểm cấu tạo của đồng phân

quan trọng nhất của glucozơ là

fructozơ

2 Tính chất của ancol đa chức (poliol) a) Tác dụng với Cu(OH)2:

b) phản ứng tạo este:

Kết luận: trong phân tử glucozơ chứa 5 nhóm –OH, các nhóm –OH ở vị trí liền kề

3 Tính chất riêng của dạng mạch vòng:

Mhóm –OH đính với C1 ( -OH hemiaxetal) có tính chất khác với các nhóm –OH đính với các nguyên tử cacbon khác của vòng:

- tạo metylα- glucozit khi tác dụng với metanol có dung dịch HCl làm chất xúc tác

- khi nhóm –OH ở C1 chuyển thành nhóm –OCH3 thì dạng vòng không chuyển sang dạng mạch hở được nữa

4 Phản ứng lên men: (SGK)

IV ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG:

- Fructozơ là polihiđroxixeton

- Có thể tồn tại ở dạng vòng 5 cạnh hoặc 6

cạnh ( dạng 5 cạnh có 2 đồng phân α và 

)

- Fuctozơ có tính chất tương tự glucozơ và có sự chuyển hoá giữa 2 dạng đồng phân:

Trang 9

HS: Cho biết tính chất vật lí và trạng

thái tự nhiên của fructozơ

HS: cho biết các tính chất hoá học

đặc trưng của fructozơ Giải thích

nguyên nhân gây ra các tính chất đó

Glucozơ Fructozơ

Hoạt động 8: CỦNG CỐ BÀI

Ngày soạn: 14/09/2007 – Tiết 4

Bài 2: SACCAROZƠ

I MỤC TIÊUCỦA BÀI HỌC:

- Biết cấu trúc phân tử của saccarozơ

- Hiểu các nhóm chức chứa trong phân tử saccarozơ và mantozơ

- Hiểu các phản ứng hoá học đặc trưng của chúng

- Dụng cụ:cốc thuỷ tinh , đũa thuỷ tinh đèn cồn , ống nhỏ giọt

- Hoá chất : dung dịch CuSO4, dung dịch NaOH, saccacrozơ, mantozơ

- Hình vẽ phóng to cấu tạo dạng vòng saccarozơ, mantozơ

- Sơ đồ sản xuất đường saccarozơ trong công nghiệp

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định trật tự

2 Kiểm tra bài cũ

3 Vào bài mới:

Thời

lượng Hoạt động của thầy và trò Nội dung

HS: Quan sát mẫu saccarozơ ( đường kính

trắng) và tìm hiểu SGK để biết những tíh

chất vật lí và trạng thái tự nhiên của

- Saccarozơ có nhiều trong mía, cũ cải đường,

- Saccarozơ có nhiều dạng sản phẩm: đường phèn, đường kính, đường cát,

- Cấu tạo phân tử của saccarozơ do sự

kết hợp bởi gốc α – glucozơ và  -

Trang 10

HS: Nghiên cứu kĩ SGK và cho biết để xác

định CTCT của saccarozơ người ta phải tiến

hành các thí nghiệm nào Phân tích các kết

quả thí nghiệm thu được, rút ra kết luận về

cấu tạo phân tử của saccarozơ

HS: Viết CTCT của saccarozơ.

GV: Sửa chữa cho học sinh, đồng thời nêu

những đặc điểm cần chú ý về CTCT của

saccarozơ, giúp cho học sinh viết chính xác

CTCT của saccarozơ ( chú ý cách đánh số

các vòng trong phân tử saccarozơ)

HS: Quan sát gv biểu diễn phản ứng của

dung dịch saccarozơ (đã giới thiệu ở phần

2với Cu(OH)2 ở nhiệt độ thường) cho biết

hiện tượng phản ứng và giải thích

HS: Viết phương trình phản ứng dưới dạng

phân tử

Hs: Theo dõi SGK cho biết hiện tượng xảy ra

khi cho dung dịch vôi sữa vào dung dịch

saccarozơ, sau đó sục khí CO2 vào dung dịch

vừa thu được Cho biết các hiện tượng xảy ra

Giải thích

HS: Viết PTPU.

GV: Cho học sinh biết ứng dụng quan trọng

của các phản ứng trên trong công nghiệp sản

xuất đường tạo thêm hứng thú cho học sinh

khi học phần tiếp theo của bài saccarozơ

HS: Giải thích hiện tượng thực tế, các xí

nghiệp ttráng gương đã dùng dung dịch

saccarozơ với axit sunfuric làm chất khử

trong phản ứng tráng gương

HS: Viết phương trình phản ứng.

GV: Giải thích việc chọn dung dịch

saccarozơ làm nguyên liệu cho phản ứng

tráng gương

fructozơ

- CTCT và cách đánh số của vòng α

glucozơ và  - fructozơ

III TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1 Phản ứng của ancol đa chức:

a) Phản ứng với Cu(OH)2:

2C12H22O11 + Cu(OH)2 → (C12H21O11)2Cu + H2O

b) phản ứng với Ca(OH)2:

2 Phản ứng thuỷ phân:

C12H22O11   XT,T0 C6H12O6 + C6H12O6

Kết luận : khi đun nóng với axit

sunfuric, saccarozơ bị thuỷ phân thành glucozơ và fructozơ

IV ỨNG DỤNG VÀ SẢN XUẤT ĐƯỜNG SACCAROZƠ.

1 Ưùng dụng: (SGK)

Trang 11

HS: Theo dõi sơ đồ sản xuất đường saccarozơ

trong công nghiệp được phóng to

GV: Yêu cầu học sinh nêu tóm tắc các giai

đoạn chính

HS: Phân tích giai đoạn 5 của quá trình sản

xuất đường saccarozơ

GV: đánh giá trả lời của học sinh và tóm tắc

mục đích chính của giai đoạn này

HS: Nghiên cứu SGK cho biết CTCT của

mantozơ

HS: So sánh cấu tạo phân tử của saccarozơ

và mantozơ Từ cấu tạo phân tử của mantozơ

Học sinh dự đoán tính chất hoá học của

mantozơ

Saccarozơ có nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống và sản xuất

2 Sản xuất đường saccarozơ:

Quá trình sản xuất đường có nhiều giai đoạn Các yêu cầu kĩ thuật đặc ra: loại bỏ tạp chất, khử màu, tận dụng được sản phẩm, đạt hiệu xuất cao

V ĐỒNG PHÂN CỦA SACCAROZƠ: MANTOZƠ

- Phân tử mantozơ do 2 gốc glucozơ liên kết với nhau qua nguyên tử oxi, gốc thứ nhất ở C1 , gốc thứ 2 ở C4

- Mantozơ có các tính chất:

+ tính chất của poliol + tính khử tương tự glucozơ + Thuỷ phân với xúc tác axit

Hoạt động 7: CỦNG CỐ BÀI HỌC

Dùng bài tập số 3,5 (SGK) để củng cố bài họcNgày soạn: 25/09/2007 – Tiết 5

Bài 3: TINH BỘT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Biết cấu trúc phân tử và tính chất hoá học của tinh bột

- Biết sự chuyển hoá và sự tạo thành tinh bột

2 Kĩ năng:

- Viết cấu trúc phân tử của ti nh bột

- Nhận biết tinh bột

- Giải bài tập về tinh bột

- Dụng cụ: ống nghiệm , dao, ông nhỏ giọt

- Hoá chất: Tinh bột, dung dịch iốt

- Các hình vẽ phóng to về cấu trúc phân tử của tinh bột và các tranh ảnh có liên quan đến bài học

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1.Ổn định trật tự

Trang 12

2 Kiểm tra bài cũ

3 Vào bài mới

Thời

lượng Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Học sinh quan sát mẫu tinh bột và

nghiên cứu SGK cho biết các tính chất

vật lí và trạng thái tự nhiên của tinh bột

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ VÀ TRẠNG

- Tinh bột có nhiều trong các loại ngũ cốc, củ ( khoai, sắn), quả ( táo, chuối)

HS: Nghiên cứu SGK cho biết cấu trúc

phân tử của tinh bột

HS: Cho biết đặc điểm liên kết giữa các

mắc xích α - glucozơ trong phân tử tinh

bột

- Tinh bột là hỗn hợp của 2 loại polisaccarit (amilozơ và amilozơ peptiin) + amilozơ có mạch soắn lò so không phân nhánh

+ Amilozơ peptin có mạch soắn lò so có phân nhánh

- Trong phân tử amilozơ, liên kết giữa các mắc xích α - glucozơ được tạo ra giữa các nguyên tử cacbonC1 ở mắc xích này với nguyên tử C4 ở mắc xích kia qua cầu oxi

- Phân tử amilopectin cấu tạo bởi một số mạch amilozơ, các mạch này được tạo ra giữa nguyên tử C1 ở mắc xích đầu mạch này vối nguyên tử cacbon C6 ở mắc xích giữa của mạch kia

HS: Nghiên cứu SGK, nêu hiện tượng

khi nung nóng dung dịch tinh bột với axit

vô cơ loãng hoặc nhai kĩ cơm Viết

phương trình phản ứng

HS: Nghiên cứu SGK cho biết sơ đồ tóm

tắc quá trình thuỷ phân tinh bột xảy ra

nhờ enzim

HS: Quan sát GV biểu diễn :

- Thí nghiệm giữa dung dịch iốt và dung

dịch hồ tinh bột ở nhiệt độ thường, đun

a) Thuỷ phân nhờ xúc tác axit:

(C6H10O5 ) n + nH2O   H ,t n C6H12O6

b) Thuỷ phân nhờ enzim:

tinh bột H amilaza O





2

Mantozơ mataza H 2 OGlucozìm

2 Phản ứng màu với iốt:

- Tinh bột bị thuỷ phân nhờ xúc tác axit

Trang 13

nóng và để nguội dung dịch.

- Thí nghiệm giữa dung dịch iốt cho lên

mặt cầu của cũ khoai lang Nêu hiện

tượng xảy ra

GV: Giải thích hiện tượng thí nghiệm

trên, nhấn mạnh với học sinh đây là

phản ứng đặc trưng để nhận ra tinh bột

( Hoặc enzim) cho sản phẩm cuối cùng làglucozơ

- Cho dung dịch iốt vào dung dịch hồ tinhbột thấy xuất hiện màu xanh lam

HS: Hãy nghiên cứu SGK ,cho biết quá

trình chuyển hoá trong cơ thể người

GV: Nhận xét kết quả trả lời của HS, sau

đó giải thích các giai đoạn chính trong

quá trình chuyển hoá

IV: SỰ CHUYỂN HOÁ TINH BỘT TRONG CƠ THỂ:

Lương thực chứa tinh bột là một trong

những thức ăn cơ bản của con người Khi

ta ăn, tinh bột liên tục bị thuỷ phân cho sản phẩm cuối là glucozơ Tại các mô của tế bào, nhờ enzim, glucozơ bị oxihoá chậm thành CO2 và nước, giải phóng năng lượng cho cơ thể hoạt động

HS: Nghiên cứu SGK , nêu tóm tắc quá

trình tạo thành tinh bột trong cây xanh và

viết phương trình phản ứng hoá học

GV: Phân tích ý nghĩa của phương trình

tổng hợp tinh bột

V SỰ TẠO THÀNH TINH BỘT TRONG CÂY XANH:

Phương trình tổng hợp tinh bột:

6n CO2 + 5n H2O   H ,t (C6H10O5)n + 6n O2

IV CỦNG CỐ BÀI: Dùng bài tập 2,4,6 SGK để củng cố.

Ngày soạn: 01/ 10/ 2007 – Tiết 6

Bài 4 : XENLULOZƠ

1 Kiến thưc:

- Biết cấu trúc phân tử xenlulozơ

- Hiểu biết tính chất hoá học đặc trưng và ứng dụng của xenlulozơ

2 Kĩ năng:

- Phân tích và nhận dạng cấu trúc phân tử của xenlulozo

- Quan sát phân tích các hiện tượng thí nghiệm, viết phương trình hoá học

- Giải các bài tập về xenlulozơ

- Dụng cụ: cốc thuỷ tinh, ống nhgiệm, diêm an toàn, ống nhỏ giọt

- Hoá chất: xenlulozơ, các dung dịch: AgNO3, NH3, NaOH, HNO3,

- Các tranh ảnh có liên quan đến bài học

1 Ổn định trật tự:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Vào bài mới:

Trang 14

Thời

lượng Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

GV: Các em hãy quan sát mẫu

xenlulozo (bông thấm nước ) và tìm

hiểu SGK cho biết các tính chất vật

lí của xenlulozơ?

GV: Các em hãy quan sát mẫu

xenlulozo (bông ) và tìm hiểu SGK

cho biết trạng thái tự nhiên của

xenlulozơ?

GV: Các em hãy nghiên cứu kĩ SGK,

cho biết cấu trúc phân tử của

xenlulozơ

GV: Em hãy so sánh cấu trúc của

xenlulozơ với cấu trúc phân tử của

tinh bột

GV: Biểu diễn thí nghiệm thuỷ phân

xenlulozo theo các bước:

- Cho bông nõn vào dung dịch H2SO4

70%

- Trung hoà dd thu được bằng dd

NaOH 10%

- Cho dd thu được tác dụng với dd

AgNO3, đun nhẹ

H: Cho biết các hiện tượng thu được.

GV: Liên hệ với các hiện tượng thực

tế, lấy ví dụ trâu, bò nhai lại

GV: Biểu diễn thí nghiệm phản ứng

sete hoá của xenlulozo (sgk)

I.TÍNH CHẤT VẬT LÍ & TRẠNG THÁI

TỰ NHIÊN:

HS: Quan sát mẫu xenlulozơ và nghiên cứu

SGK và trả lời

- Xenlulozo là chất rắn hình sợi, màu trắng ,

không mùi, không vị, không tan trong nước và trong dung môi hữu cơ thông thường.

- Xelulozo là thành phần chính tạo nên lớp màng tế bào thực vật, bộ khung của cây cối Xenlulozo có nhiều trong cây Bông, Đay, Gai, Tre, Nứa,

II CẤU TRÚC:

HS: Cho biết những điểm chính về cấu tạo

phân tử của xenlulozo

- Xenlulozo là một loại polime hợp thành từ

các mắc xích  - glucozo bởi các liên kết 

-( 1,4) glicozit.

- Mỗi mắc xích C6H10O5 có 3 nhóm –OH tự

do, công thức của xelulozo [ C6H7O2(OH)3]n

HS: Giải thích và viết phản ứng hoá học.

Kết luận:

Trong dd axit đun nóng, xenlulozo thuỷ phân cho glucozo

2 Phản ứng của ancol đa chức:

a Phản ứng với nước svayde

HS: Tìm hiểu SGK

b Phản ứng este hoá:

HS: Quan sát GV biểu diễn thí nghiệm

- Khi tác dụng với hỗn hợp ( HNO3, H2SO4) hoặc anhiđit axetic xenlulozo cho sản

Trang 15

H: Giải thích nguyên nhân của thí

nghiệm và viết phương trình phản

ứng

H: Em hãy nghiên cứu SGK và cho

biết sản phẩm phản ứng khi cho

xenlulozo tác dụng với anhiđrit

axetic Viết phương trình phản ứng

hoá học

H: Em hãy liên hệ thực tế và nghiên

cứu SGK và cho biết các ứng dụng

của xenlulozo

phẩm là este

- Các sản phẩm thu được có thể dùng để chế tạo thuốc ,

GV: Cho HS giải bài tập 3,4,5 SGK

H: So sánh đặc điểm cấu tạo phân tử của glucozo, saccarozo, tinh bột và xenlulozo.

V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn: 03 / 10/ 2007 – Tiết 7

CẤU TRÚC VÀ TÍNH CHẤT CỦA MỘT SỐ CACBOHIĐRAT TIÊU BIỂU.

I MỤC TIÊU CỦA BÀI HỌC:

- Biết đặc điểm cấu trúc phân tử của các hợp chất cacbohiđrat tiêu biểu

- Hiểu mối liên quan giữa cấu trúc phân tử và tính chất hoá học của các hợp chất

cacbohiđrat tiêu biểu

- Hiểu mối liên hệ giữa các hợp chất cacbohiđrat trên

2 Kĩ năng:

- Lập bảng tổng kết chương

- Giải các bài toán về các hợp chất cacbohiđrat

- HS làm bảng tổng kết về chương cacbohiđrat theo mẫu thống nhất

- HS chuẩn bị các bài tập SGK và SBT

- GV chuẩn bị bảng tổng kết

1 ỔN định trật tự

2 Kiểm tra lí thuyết cần nhớ ( có thể kết hợp bài tập)

3 Vào bài mới:

Thời

lượng Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

Trang 16

GV: Chuẩn bị bảng ôn tập lí thuyết theo

SGK

GV: Gọi 3 hs lên bảng

HS thứ 1: Viết công thức phân tử của

monosaccarit và nêu những đặc điểm của hợp chất này

HS thứ 2: Viết công thức phân tử của

đisaccarit và nêu những đặc điểm của hợp chất này

HS thứ 3: Viết công thức phân tử của poli

saccarit và nêu những đặc điểm của hợp chất này

GV: Sửa chữa cấu trúc phân tử của học

sinh, ghi vào bảng tổng kết và nêu những đặc điểm về cấu trúc phân tử học sinh cần lưu ý

GV: Qua đó các em có kết luận gì về cấu

trúc của các cacbohiđrat?

H: Em hãy cho biết những hợp chất

cacbohiđrat nào tác dụng được với dd AgNO3/ NH3 , tại sao?

cacbohiđrat nào tác dụng được với

CH3OH/HCl, tại sao?

cacbohiđrat nào có tính chất của ancol

đa chức Phản ứng nào đặc trưng nhất?

cacbohiđrat nào thuỷ phân trong môi trường H+ ?

cacbohiđrat nào có phản ứng màu với I2

?

GV: Qua đó em có kết luận gì về tính chất

của các cacbohiđrat?

HS: Lên bảng trình bày câu trả lời của

- Glucozo, fructozo, mantozo có chứa nhóm –OH hemiaxetal, hoặc nhóm –

OH hemixetal

Kết luận:

- Glucozo, fuctozo, mantozo còn nhóm

Trang 17

GV: Hướng dẫn học sinh giải một số bài

tập SGK và SBT

GV: Cho bài tập bổ sung

Đi từ các hợp chất cacbohiđrat tiêu biểu glucozo, fuctozo, mantozo, saccarozơ, xenlulozo và tinh bột hãy nêu sơ đồ tổnghợp ra etanol

Hoạt động 4: CỦNG CỐ KIẾN THỨC

- Các em về nhà hoàn thành các bài tập còn

lại trong SGK và SBT

- Các em hoàn thành bảng tổng kết để dùng

làm dụng cụ học tập

–OH hemiaxetal, hoặc nhóm –OH hemixetal khi mở vòng tạo ra chức anđehit, do đó:

Có phản ứng với dd AgNO3/ NH3

Có phản ứng với H2

Có phản ứng với CH3OH/HCl tạo este

- Glucozo, fuctozo, mantozo, saccarozơ,xenlulozo có phản ứng hoà tan kết tủa Cu(OH)2 do có nhiều nhóm –OH ở vị

trí liền kề nhau

- Các đisaccarit, polisaccarit:

mantozo, saccarozơ, xenlulozo, tinh bột đều bị thuỷ phân trong môi trường axit tạo ra sản phẩm cuối cùng là glucozo

- Tinh bột tác dụng với dd I2 cho màu xanh lam

B BÀI TẬP CỦNG CỐ:

HS: Giải các bài tập SGK và SBT HS: Giải bài tập bổ sung

Ngày soạn : 09 /10/ 2007 – Tiết 8

MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA CACBOHIĐRAT

I MỤC TIÊU:

- Củng cố tính chất về một số tính chất hoá học của glucozo, saccarozo, tinh bột

- Rèn luyện kĩ năng tiến hành thí nghiệm lượng nhỏ hoá chất trong ống nghiệm

II CHUẨN BỊ DỤNG CỤ VÀ HOÁ CHẤT:

- ống nghiệm 6 - dd NaOH 10%

Trang 18

- cốc thuỷ tinh 100ml 1

- cặp ống nghiệm gỗ 1

- đèn cồn 1

- ống hút nhỏ giọt 1

- thìa xúc hoá chất 2

- giá để ống nghiệm 1

- dd CuSO45% - dd glucozo 1% - H2SO410% - NaHSO4 - Tinh bột - dd I2 0,05% III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1 Ổn định trật tự: 2 Chia lớp ra làm 4 nhóm nhỏ theo tổ để tiến hành làm thí nghiệm 3 Vào làm thí nghiệm:

Thời

lượn

g

Thí nghiệm 1: Phản ứng của glucozo

với Cu(OH)2

GV: lưu ý

- Các em có thể dùng ống nhỏ giọt để

ước lượng hoá chất thực hiện phản ứng

- Cho vào ống nghiệm 3 giọt dd

CuSO45% và 6 giọt dd NaOH 10% Lắc

nhẹ để có kết tủa Cu(OH)2 Gạn bỏ

phần dd

- Cho thêm vào ống nghiệm 10 giọt dd

glucozo 1% lắc nhẹ

- Đun nóng dd đến sôi, để nguội

Thí nghiệm 2:

Phản ứng thuỷ phân của saccarozo:

GV: lưu ý

Có thể dùng ống nhỏ giọt để thực hiện

phản ứng

- Nhỏ 8 giọt dd CuSO4 5% vào ống

nghiệm (1) chứa 8 giọt dd NaOH 10%

Lắc đều để Cu(OH)2 làm thí nghiệm

tiếp Gạn bỏ phần dd

- Nhỏ 8 giọt dd saccarozo 1% vào ống

nghiệm 2 chứa một ít Cu(OH)2 quan sát

hiện tượng phản ứng xảy ra Đun nóng

dd thu được

- Nhỏ 3 giọt dd H2SO4 10% vào ống

nghiệm 3 có chứa 10 giọt dd saccarozo

Phản ứng của glucozo với Cu(OH)2 HS: Tiến hành thí nghiệm như SGK HS: Quan sát hiện tượng

- Tạo dd xanh lam

- Sau khi đun nóng tạo kết tủa đỏ gạch

HS: Giải thích hiện tượng, viết phương trình

hoá học

Phản ứng thuỷ phân của saccarozo:

HS: Tiến hành thí nghiệm như SGK HS: Quan sát hiện tượng xảy ra và giải thích.

- Khi đun nóng với axit, saccarozo bị thuỷ phân thành glucozo và fructozo Chúng bị oxihoá bởi Cu(OH)2 và cho

Cu2O kết tủa màu đỏ gạch

Trang 19

và thực hiện các bước tiếp theo như

SGK đã viết

Thí nghiệm 3: Phản ứng của HTB

với I2

Chú ý: Saccarozo phải thật là tinh

khiết, không còn lẫn glucozo, fructozo

và SO2 trong quá trình sản xuất

Phản ứng của HTB với I2

- Nhỏ vài giọt dd iốt 0,05% vào ống nghiệm chứa 2ml dd hồ tinh bột 2% rồi lắc Do cấu tạo đặc biệt, tinh bột hấp thụ iốt cho sản phẩm màu xanh lam

- Đun nóng dd iốt bị thoát ra khỏi phân tử tinh bột làm mất màu xanh lam

- Để nguội, tinh bột lại hấp thụ iốt, có màu xanh lam như cũ

GV: Hướng dẫn học sinh làm tường trình.

Ngày soạn: 11/ 10/2007 – Tiết 9.

BÀI VIẾT SỐ 1

PHẦN I: Trắc nghiệm khách quan (3 điểm)

Khoanh tròn vào chữ cái A hoặc B,C,D chỉ phương án đúng trong các câu sau đây:

Câu 1: Hãy chọn một thuốc thử trong số các thuốc thử sau đây để nhận biết các dung dịch : glucozơ,

anđehit axetic, glixerol và propanol

A Na kim loại B Cu(OH)2

C dung dịch AgNO3 trong NH3 D Nước brôm

Câu 2: Saccarozo có thể tác dụng được với chất nào sau đây:

(1) Cu(OH)2 ; (2) [Ag(NH3)2]OH ; (3) H2/Ni, t0C ; (4) CH3COOH( H2SO4 đặc)

A (1), (2) ; B (3), (4) ; C (1), (4) ; D (2), (3) ;

Câu 3: Phản ứng nào chứng tỏ glucozo có dạng mạch vòng?

A Phản ứng với CH3OH/ HCl

B Phản ứng với Cu(OH)2

C Phản ứng với [Ag(NH3)2]OH

D Phản ứng với H2/Ni, t0C

Câu 4: Tinh bột và xenlulozo khác nhau ở chỗ:

A Phản ứng thuỷ phân B Cấu trúc mạch phân tử

C Độ tan trong nước D Thành phần phân tử

Hãy chọn câu đúng

Câu 5:Hãy chọn phương án đúng để phân biệt Saccarozo, Tinh bột và Xelulozo ở dạng bột:

A Hoà tan từng chất vào nước, sau đó đun nóng và thử với dung dịch iốt

B Cho từng chất tác dụng với HNO3/ H2SO4

C Cho từng chất tác dụng với dung dịch iốt

Trang 20

D Cho từng chất tác dụng với vôi sữa Ca(OH)2

Câu 6: Hãy chọn đáp án đúng:

Một cacbohiđrat (A) có các phản ứng diễn ra theo sơ đồ chuyển hoá sau:

A Cu(OH)2/NaOH  dung dịch xanh lam  0t kết tủa đỏ gạch

Vậy A có thể là :

A Tinh bột ; B Glucozo ; C Xenlulozo ; D Tất cả đều sai

II TỰ LUẬN: ( 7 điểm)

Câu 1:Viết phương trình phản ứng theo sơ đồ sau:

( Chất hữu cơ viết dưới dạng công thức cấu tạo thu gọn, ghi rõ điều kiện phản ứng cần thiết)

Tinh bột  C6H12O6  C2H6O  C4H6  Cao su bu na

C2H4  C2H6O2  C2H2O2  C2H2O4

Câu 2:Viết phương trình phản ứng hoá học xảy ra ( nếu có) giữa mantozo với Cu(OH)2 (ở nhiệt

độ thường và đun nóng), với dung dịch AgNO3 trong NH3 ( đun nhẹ), và với dung dịch

H2SO4 ( loãng , đun nhẹ)

Câu 3: Lên men 1 tấn tinh bột chứa 10% tạp chất thành rượu etylic, hiệu suất của mỗi quá trình

lên men là 85%

a)Tính khối lượng rượu thu được

b) Đem pha loãng rượu đó thành rượu 400, biết khối lượng riêng của rượu etylic là 0,8 gam /cm3.Hỏi thể tích dung dịch rượu thu được bằng bao nhiêu

Ngày 15/ 10/ 2007 – Tiết 10 + 11

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG:

Biết :

- Phân loại của amin, danh pháp của amin

- Ưùng dụng và vai trò của amino axit

- Khái niệm về peptit, protein, enzim, axit nucleic và vai trò của chúng trong cuộc sống

- Cấu trúc phân tử và tính chất cơ bản của protein

Hiểu :

- Cấu tạo phân tử, tính chất và ứng dụng , điều chế của amin

- Cấu trúc phân tử và tính chất hoá học cơ bản của amino axit

2 Kĩ năng:

- Gọi tên danh pháp thông thường và danh pháp quốc tế các hợp chất amin, amino axit

- Viết chính xác các phương trình phản ứng hoá học

- Quan sát, phân tích các thí nghiệm chứng minh, so sánh phân biệt amin, amino axit, peptitvà protein

- Giải các bài tập về các hợp chất của amin, amino axit, peptit và protein

3 Thái độ:

- Thấy được tầm quan trọng của các hợp chất chứa nitơ của chương Những khám phá về cấu tạo phân tử và tính chất của nó sẽ tạo cho học sinh lòng ham muốn và say mê tìm hiểu về các hợp chất của amin, amino axit và các loại hợp chất peptit và protein

Bài 7: (Tiết 10 + 11) AMIN

Trang 21

- Biết các loại amin, danh pháp của amin

- Hiểu cấu tạo phân tử, tính chất, ứng dụng và điều chế của amin

2 Kĩ năng:

- Nhận dạng các hợp chất của amin

- Gọi tên theo danh pháp IUPAC các hợp chất amin

- Viết chính xác các phương trình phản ứng hoá học của amin

- Quan sát, phân tích các thí nghiệm chứng minh

- Dụng cụ: ống nghiệm, đũa thuỷ tinh, ống nhỏ giọt

- Hoá chất: các dd: CH3NH2, HCl, anilin, nước brôm

- Mô hình phân tử anilin, các tranh vẽ, hình ảnh có liên quan đến bài học

1 Ổn định trật tự:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Vào bài mới

Thời

lượng Hoạt động của trò Hoạt động của thầy

I ĐỊNH NGHĨA , PHÂN LOẠI,

DANH PHÁP VÀ ĐỒNG PHÂN:

GV: Viết CTCT của NH3 và 4 amin

khác

H: Em hãy nghiên cứu kĩ các chất

trong ví dụ trên và cho biết mối

quan hệ giữa cấu tạo amoniac và

các amin

H: Từ đó em hãy cho biết định nghĩa

tổng quát về amin?

GV: Nhắc lại lần nữa

GV: Các em hãy nghiên cứu kĩ SGK

và từ các ví dụ trên

H: Hãy cho biết cách phân loại các

amin và cho ví dụ?

GV: Các em hãy theo dõi bảng 2.1

SGK ( danh pháp các amin) từ đó

I ĐỊNH NGHĨA , PHÂN LOẠI, DANH PHÁP VÀ ĐỒNG PHÂN:

1 Định nghĩa:

HS: Trả lời và ghi nhận định nghĩa

Amin là hợp chất hữu cơ được tạo ra khi thay thế một hoặc nhiều nguyên tử hiđro trong phân tử NH 3 bằng một hoặc nhiều gốc hiđrocacbon.

2 Phân loại:

HS: Nghiên cứu và trả lời

Amin được phân loại theo 2 cách:

- Theo gốc hiđrocacbon.

- Theo bậc của amin.

3 Danh pháp:

HS: trả lời

- Cách gọi tên theo danh pháp gốc chức:

Ank + vị trí + yl + amin

Trang 22

cho biết:

- Qui luật gọi tên các amin theo

danh pháp gốc chức

- Qui luật gọi tên theo danh

pháp thay thế

GV: Ghi lên bảng

H: Trên cơ sở trên, em hãy gọi tên

các amin sau:

GV: Lấy vài amin có mạch phức tạp

để học sinh gọi tên

GV: Yêu cầu học sinh viết các đồng

phân amin của hợp chất hữu cơ

có công thức cấu tạo phân tử là

C4H11N

GV: Lưu ý cách viết đồng phân amin

theo bậc của amin theo thứ tự

amin bậc 1, amin bậc 2, amin bậc

3, các đồng phân gốc

hiđrocacbon

H: Tương tự cách gọi tên các amin ở

trên em hãy gọi tên các đồng

phân vừa viết?

H: Qua ví dụ trên em hãy cho biết

amin có các loại đồng phân nào?

GV: Các em hãy nghiên cứu SGK

phần tính chất vật lí của amin và

anilin

H: Cho biết các tính chất vật lí đặc

trưng của amin và chất tiêu biểu

là anilin?

GV: Hãy cho biết CTCT của vài

amin mạch hở bậc 1

H: Hãy phân tích đặc điểm cấu tạo

của anilin

GV: Bổ sung và phân tích kĩ để học

sinh hiểu kĩ hơn

H: Từ CTCT và nghiên cứu SGK em

hãy cho biết amin mạch hở và

- Cách gọi tên theo danh pháp thay thế: ankan + vị trí + amin

- Tên thông thường chỉ áp dụng cho một số amin

4 Đồng phân:

HS: Viết CTCT các đồng phân của amin có

CTPT C4H11N

HS: Gọi tên các amin vừa viết xong.

HS: Amin có các loại đồng phân sau:

- Đồng phân về mạch cacbon

- Đồng phân vị trí nhóm chức

- Đồng phân về bậc của amin

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ:

- Metylamin, đimetylamin, trimetylamin và etylamin là những chất khí có mùi khó chịu, độc , dễ tan trong nước, các amin đồng đẳng cao hơn là chất lỏng hoặc rắn,

- anilin là chất lỏng, nhiệt độ sôi là 1840C, không màu , rất độc,ít tan trong nước, tan trong rượu và benzen

III CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT HOÁ

HỌC:

- Các amin mạch hở bậc 1 và anilin đều có cặp electron tự do của nguyên tử nitơ trong nhóm –NH2, do đó chúng có tính bazơ Nênamin mạch hở và anilin có khả năng phản ứng được với các chất sau đây:

1 Tính chất của nhóm –NH2 :

Tiêu đề	Giáo án hóa học 12
Người hướng dẫn	GV: Phạm Tấn Hướng
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Hóa học
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	44
Dung lượng	601 KB