Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, ở châu Á phát xít Nhật tiến sát biên giới Việt Trung và vào xâm lược nước ta, thực dân Pháp đã quỳ gối dâng Đông Dương cho phát xít Nhật, nhân d
Trang 1TuÇn 22
TiÕt: 25
Ngµy so¹n:07/02/2008
Chương III : CUỘC VẬN ĐỘNG TIẾN TỚI
CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (1945) Bài 21: VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1939-1945
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học HS cần:
1 Kiến thức:
- Nắm được sự thoả hiệp giữa thực dân Pháp với phát xít Nhật và sự câu kết giữa
Pháp với Nhật để áp bức bóc lột nhân dân ta, dẫn đên đời sống nhân dân cực khổ
- Những nét chính về diễn biến, ý nghĩa của khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì và binh biến Đô, Lương
2 Tư tưởng, tình cảm, thái độ.
Giúp HS thấy rõ chính sách áp bức bóc lột tàn bạo của đế quốc phát xít Pháp -Nhật và lòng kính yêu, khâm phục tinh thần dũng cảm của nhân dân ta
3 Kỹ năng
- Tập dượt cho HS biết phân tích các thủ đoạn thâm độc của Nhật, Pháp đánh giá
ý nghĩa của ba cuộc nổi dậy đầu tiên và biết sử dụng bản đồ
II THIẾT BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Lược đồ cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì, và binh biến Đô Lương
- Tranh ảnh chân dung một số nhân vật lịch sử: Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai, Phan Đăng Lưu, Hà Huy Tập
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: “Đường lối chủ trương chủa Đảng trong thời kỳ 1936-1939 có gì khác so với thời kỳ 1930-1931?”
2 Giới thiệu bài mới.
Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, ở châu Á phát xít Nhật tiến sát biên giới Việt Trung và vào xâm lược nước ta, thực dân Pháp đã quỳ gối dâng Đông Dương cho phát xít Nhật, nhân dân ta một cổ hai tròng ngột ngạt dưới ách thống trị của phát xít đế quốc Nhật – Pháp, hàng loạt các cuộc khỏi nghĩa của nhân dân ta đã nổ
ra trong thời kì này Để hiểu tình hình thế giới và Đông Dương tác động đến cách mạng Việt Nam ra sao? Diễn biến, ý nghĩa các cuộc khởi nghĩa diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay để lý giải các câu hỏi trên?
3 Dạy và học bài mới.
Hoạt động của thày và trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Cả lớp/ Cá nhân.
Trước hết, GV tổ chức cho HS tìm hiểu
tình hình thế giới và Đông Dương khi
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ
bằng việc nêu câu hỏi “Hãy cho biết
tình hình thế giới và Đông Dương khi
I Tình hình thế giới và Đông Dương
- Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, phát xít Đức tấn công Pháp, tư bản phản động Pháp đầu hàng và làm tay sai cho Đức,
- Ở Viễn Đông, Quân phiệt Nhật Bản
Trang 2Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ?”
HS dựa vào SGK trả lời kết quả GV
nhận xét bổ sung và kết luận Đồng thời
nhấn mạnh: Chỉ bảy ngày sau, Chính
phủ Pháp lại ký thêm một hiệp ước thừa
nhận Nhật có quyền sử dụng tất cả các
sân bay và cửa biển ở Đông Dương vào
mục đích quân sự (29-7-1941) Đến khi
Nhật phát động chiến tranh Thái Bình
Dương ký hiệp ước cam kết hợp tác với
chúng về mọi mặt
GV nêu câu hỏi : “Nêu những thủ đoạn
của Pháp trong việc áp bức bóc lột nhân
dân ta?”
GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi để
thấy được những thủ đoạn của thực dân
Pháp ở Đông Dương mặc dù bị phát xít
Nhật uy hiếp
Cuối cùng GV tổ chức HS rút ra những
hậu quả của các chính sách mà đế quốc
phát xít Nhật – Pháp gây ra đối với
nhân dân ta
Hoạt động 1: Cả lớp/ Cá nhân.
Trước hết, GV tổ chức cho HS trả lời
câu hỏi: “Nguyên nhân khởi nghĩa Bắc
Sơn nổ ra?”
HS dựa vào SGK và vốn kiến thức hiểu
biết của mình để trình bày kết quả GV
nhận xét bổ sung ý kiến, kết luận
Tiếp đó, GV sử dụng lược đồ khởi
nghĩa Bắc Sơn kết hợp với tường thuật
diễn biến cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn Sau
đó GV có thể gọi HS trình bày lại diễn
biến cuộc khởi nghĩa trên lược đồ
Cuối cùng GV tổ chức cho HS rút ra
nguyên nhân thất bại của cuộc khởi
nghĩa Bắc Sơn
Hoạt động 1: Cả lớp/ cá nhân
GV nêu câu hỏi tổ chức cho HS tìm
hiểu nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi
nghĩa Nam Kì: “Tại sao cuộc khởi
nghĩa Nam Kì bùng nổ”
HS dựa vào nội dụng SGK trả lời câu
hỏi GV nhận xét và kết luận
tiến sát biên giới Việt Trung và tiến vào Đông Dương (9-1940)
- Nhật – Pháp câu kết với nhau cùng áp bức bóc lột nhân dân ta với những thủ đoạn thâm độc: bắt nhổ lúa trồng đay,
vơ vét bóc lột nhân dân ta
- Sự áp bức bóc lột của Nhật – Pháp làm mâu thuẫn giữa toàn thể các dân tộc Đông Dương vơi Nhật – Pháp càng sâu sắc và điều đó dẫn đến phong trào đấu tranh mạnh mẽ
II Những cuộc nổi dậy đầu tiên
1 Khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940)
- Nguyên nhân: Quân Nhật đánh vào Lạng Sơn, quân Pháp thua chạy qua Bắc Sơn, Đảng bộ lãnh đạo nhân dân nổi dậy
- Diễn biến: Tước vũ khí của tàn quân Pháp, giải tán chính quyền quân địch, thành lập chính quyền cách mạng Tổ chức đấu tranh khủng bố, duy trì lực lượng
- Nguyên nhân thất bại: Điều kiện khách quan chỉ diễn ra ở địa phương chứ chưa phải cả nước, kẻ địch có điều kiện tập trung lực lượng đàn áp
- Tuy thất bại nhưng đội du kích Bắc Sơn ra đời và trở thành lực lượng vũ trang sau này
2 Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940)
- Nguyên nhân: Pháp bắt binh lính Việt Nam làm bia đỡ đạn chống lại quân
Trang 3Tiếp đó, GV sử dụng lược đồ khởi
nghĩa Ngam Kì để tường thuật diễn
biến cuộc khởi nghĩa Cuối cùng, GV tổ
chức cho HS rút ra nguyên nhân thất
bại của cuộc khởi nghĩa Nam Kì Sau
khi HS phát biêu, GV bổ sung kết quả
và kết luận
Hoạt động 2: Cả lơp/ Cá nhân.
GV nêu câu hỏi: “Nguyên nhân cuộc
binh biến Đô Lương?”
HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi GV
nhận xét, bổ sung và kết luận
Tiếp đó, GV sử dụng lược đồ binh biến
Đô Lương là cuộc nổi dậy của binh lính
không có sự lãnh đạo của Đảng, không
có sự kết hợp của nhân dân
GV nêu câu hỏi tổ chức cho HS rút ra ý
nghĩa của ba cuộc khởi nghĩa trên
phiệt Xiêm
Nhân dân, binh lính bất bình liên lạc với Đảng Đảng bộ Nam kì quyết định khởi nghĩa
- Diễn biến: Đêm 22 rạng ngày
23-11-1940 ở hầu hết các tỉnh Nam Kì, nghĩa quân triệt hạ nhiều đồn giặc, thành lập chính quyền nhân dân và toà án cách mạng - cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên xuất hiện
- Nguyên nhân thất bại: Nổ ra chưa đúng thời cơ, kế hoạch bị bại lộ
3 Binh biến Đô Lương (13-1-1941)
- Nguyên nhân: Binh lính người Việt bất bình bị sang Lào làm bia đỡ đạn cho Pháp, họ nổi dậy
- Diễn biến: 13-1-1941 binh lính đồn chợ Rạng nổi dậy, đánh chiếm đồn Đô Lương, kéo về thành Vinh Song bị thất bại
- Ý nghĩa: thể hiện tinh thần yêu nước,
để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về xây dựng lực lượng vũ trang
4 Sơ kết bài học
- Tình hình Việt Nam trong Chiến tranh thế giới thứ hai
- Nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì và binh biến
Đô Lương
- HS làm bài tập sau:
1 Hãy điền thời gian vào chỗ chấm cho đúng sự kiện
Phát xít Nhật tiến đánh Lạng Sơn
Khởi nghĩa Bắc Sơn
Khởi nghĩa Nam Kì
Binh biến Đô Lương
2 Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng
- Cuộc khởi nghĩa Nam Kì (11-1940) đã:
A Thành lập được chính quyền cách mạng
B Xuất hiện lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên
C Thành lập được nội vũ trang cách mạng
D Cả ba ý trên
- Nguyên nhân thất bại của cuộc khởi nghĩa Nam Kì là
A Thời cơ chưa chín muồi
B Lực lượng của Pháp còn rất mạnh
Trang 4C Kế hoạch khởi nghĩa bị lộ.
D Cả ba ý trên
5 Dặn dò, ra bài tập về nhà
- Học bài cũ, đọc chuẩn bị bài mới.
- Trả lời câu hỏi, bài tập trong SGK
Trang 5TuÇn 22
TiÕt: 26-27
Ngµy so¹n: 09/02/2008
Bài 22: CAO TRÀO CÁCH MẠNG THÁNG TÁM TIẾN TỚI TỔNG
KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM 1945
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, HS cần:
1 Kiến thức
- Nắm được hoàn cảnh dẫn đến việc thành lập Mặt trận Việt Minh và sự phát triển
của lực lượng cách mạng sau khi Việt Minh thành lập
- Hiểu được những chủ trương của Đảng sau khi Nhật đảo chính Pháp và diễn biến của cao trào kháng Nhật cứu nước, tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945
2 Tư tưởng, tình cảm, trạng thái.
Giáo dục cho HS lòng kính yêu Chủ tịch HCM, lòng tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng đứng đầu là lãnh tụ Hồ Chí Minh
3 Kĩ năng
- Rèn các kĩ năng sử dụng tranh ảnh lược đồ lịch sử
- Kĩ năng phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử
II THIẾT BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Bức ảnh “Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân”
- Lược đồ “Khu giải phóng Việt Bắc”
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Kiển tra bài cũ
Câu hỏi: “Cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì, binh biến Đô Lương diễn ra như thế nào?”
2 Giới thiệu bài học
Trước tình hình thế giới có sự chuyển biến mau lẹ, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Người triệu tập Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành TW chủ trương thành lập Việt Minh Tại sao Đảng ta lại chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh? Sự phát triển lực lượng cách mạng sau khi Đảng ta ra đời như thế nào? Đảng ta đã làm gì để thúc đẩy phong trào cách mạng phát triển? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay để lí giải những câu hỏi nêu trên
3 Dạy và học bài mới.
Hoạt động của thày trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Cá nhân
Trước hết, GV gợi cho HS nhớ lại tình
hình thế giới có nhiều chuyển biến: phát
xít Đức đã chiếm phần lớn châu Âu, tháng
6-1941 phát xít Đức tấn công Liên Xô
Sau đó GV nêu câu hỏi: “Khi Liên Xô
tham chiến, tính chất cuộc chiến tranh
thay đổi như thế nào?”
HS dựa vào SGK và vốn kiến thức đã học
trả lời câu hỏi trên GV nhận xét, bổ sung
I Mặt trận Việt Minh ra đời (19-5-1941)
- Tình hình thế giới có sự chuyển biến:
Đức tấn công Liên Xô, thế giới hình thành hai trận tuyến – Phe đồng minh và phe phát xít
Trang 6vào kết luận.
GV giới thiệu cho HS biết: Sau 30 năm
tìm đường cứu nước và hoạt động ở nước
ngoài, ngày 28-1-1941 Người đã về nước
trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam,
Người đã triệu tập Hội nghị TW lần thứ 8
từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941 tại Pác Bo
(Cao Bằng)
Hoạt động 2: Nhóm
GV chia HS thành các nhóm và nêu câu
hỏi thảo luận: “Những chủ trương mới của
Đảng ta đề ra trong Hội nghị TW 8?”
HS dựa vào SGK để thảo luận và trình
bày kết quả thảo luận của mình Nhóm
khác nhận xét, bổ sung Cuối cùng GV kết
luận về những chủ trương mới mà Đảng
đề ra trong Hội nghị
Hoạt động 3: Cả lớp/ Cá nhân
GV giới thiệu cho HS biết sự phát triển
của lực lượng chính trị và phong trào đấu
tranh từ khi Mặt trận Việt Minh ra đời
nhất là ở Cao Bằng nơi thí điểm của cuộc
vận động xây dựng các hội cứu quốc trong
mặt trận Việt Minh
Tiếp đó, GV nêu câu hỏi: “Lực lượng vũ
trang được phát triển như thế nào?”
HS dựa vào SGK và vốn kiến thức để trả
lời GV nhận xét, bổ sung và kết luận
Động thời kết hợp với sử dụng bức tranh
“Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng
quân” để giới thiệu sự ra đời của sự kiện
này: Bức ảnh ghi lại hình ảnh tuyên thệ
của các chiến sĩ trong buổi thành lập đội
tuyên truyền giải phóng quân ngày
22-12-1944 tại khu rừng nằm giữa hai tổng
Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng Đạo ở
Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng
Hoạt động 2 : Nhóm
GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi: Tại
sao phát xít Nhật lại đảo chính Pháp?
HS dựa vào SGK và vốn kiến thức của
mình trả lời câu hỏi GV nhận xét, bổ sung
và kết luận
Tiếp đó, GV giới thiệu diễn biến cuộc đảo
chính Pháp: Đêm 9-3-1945 Nhật nổ súng
28-1-1941 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, triêu tập hội nghị TW lần 8 (5-1941)
-Chủ trương mới của Đảng.:
+ Đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu
+ Tạm gác khẩu hiệu: “Đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày”
+ Thành lập Mặt trận Việt Minh
- Sự phát triển của lực lượng:
+ Lực lượng chính trị: Mặt trận Việt Minh được thành lập 19-5-1941 bao gồm các đoàn thể cứu quốc ở khắp cả nước
+ Lực lượng vũ trang: Duy trì đội du kích Bắc Sơn, thành lập Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (22-12-1944)
II Cao trào kháng Nhật cứu nước tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945.
1 Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945)
Trang 7lật đổ Pháp trên toàn cõi Đông Dương
GV tổ chức cho HS tìm hiểu tình hình
Đông Dương sau khi Nhật đảo chính
Pháp: nhân dân ta phải chịu thêm một ách
thống trị của phát xít Nhật
Đến đây GV nêu câu hỏi: “Thời cơ tổng
khởi nghĩa đã đến chưa?”
HS dựa vào vốn hiểu biết của mình để trả
lời câu hỏi, GV nhấn mạnh thêm: một kẻ
thù đã ngã gục, nhưng vẫn còn kẻ thù mới
là phát xít Nhật, vì vậy tình thế cách mạng
đã đến nhưng thời cơ chưa đến
Hoạt động 1: Cá nhân
Trước hết GV nêu câu hỏi: “Trước việc
Nhật đảo chính Pháp Đảng ta có chủ
trương mới gì?”
HS dựa vào nội dung SGK trả lời câu hỏi
GV nhận xét, bổ sung và kết luận
Tiếp đó, GV nêu câu hỏi: “Tại sao Đảng
ta lại phát động cao trào kháng Nhật cứu
nước?”
HS dựa vào nội dung đã tìm hiểu và vốn
hiểu biết của mình để trả lời câu hỏi Sau
khi HS trả lời xong GV bổ sung và kết
luận: Căn cứ vào tình hình thế giới và
tình hình trong nước có những chuyển
biến mau lẹ có lợi cho cách mạng Việt
Nam Đảng ta quyết định phát động cao
trào kháng Nhật cứu nước làm tiền đề cho
tổng khởi nghĩa
Hoạt động 2: Cả lớp/ Cá nhân.
Sau đó GV bằng tường thuận miêu tả,
giới thiệu cho HS tái hiện lại cao trào
kháng Nhật cứu nước diễn ra sôi nổi hào
hùng của những ngày tiền khởi nghĩa
GV dùng lược đồ Khu giải phóng Việt
Bắc để giới thiệu cho HS về việc hình
thành khu giải phóng Việt Bắc 6-1945
- Nguyên nhân: Thế giới: Ở châu Âu
chiến tranh bước vào giai đoạn kết thúc, nước Pháp được giải phóng Ở Thái Bình Dương phát xít Nhật bị nguy khốn Ở Đông Dương thực dân Pháp hoạt động ráo riết chờ quân Đồng minh – tình thế trên buộc Nhật phải đảo chính Pháp độc chiếm Đông Dương
- Diễn biến: Đêm 9-3-1945 Nhật đảo chính Pháp trên toàn Đông Dương, Pháp nhanh chóng đầu hàng
2 Tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng Tám.
- Chủ trương của Đảng:
+ Xác định kẻ thù chính, cụ thể trước mắt
là phát xít Nhật
+ Ra chỉ thị Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta; phát động cao trào kháng Nhật cứu nước
- Diễn biến:
+ Phong trào đấu tranh, khởi nghĩa từng phần phát triển mạnh ở căn cứ địa, khu giải phóng được thành lập
+ Nhân dân ở các thành phố, đô thị mít tinh, diễn thuyết, các đội danh dự Việt
Trang 8Minh trừ khử tay sai.
+ Phong trào phá kho thóc, giải quyết nạn đói diễn ra sôi nổi
- Cao trào kháng Nhật cứu nước làm tiền
đề tổng khởi nghĩa trong cả nước
4 Sơ kết bài học
GV tổ chức cho HS làm bài tập sau:
Hãy n i th i gian v i s ki n sao cho úng:ối thời gian với sự kiện sao cho đúng: ời gian với sự kiện sao cho đúng: ới sự kiện sao cho đúng: ự kiện sao cho đúng: ện sao cho đúng: đúng:
3 Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân thành
lập
C Ngày 10-50-1941
4 Chỉ thị sửa soạn khởi nghĩa, “sắm vũ khí đuổi thù
chung”
D Ngày 22-12-1944
5 Dặn dò, ra bài tập.
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK
- Đọc , chuẩn bị bài mới