Giáo án tác gia Nam Cao

Về kiến thức: - Nhớ được những nét chính về con người, về quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, tư tưỏng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của nhà văn Nam Cao.. - Học sinh có được những

Giáo án bài : Tác gia Nam Cao

I Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức:

- Nhớ được những nét chính về con người, về quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, tư tưỏng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của nhà văn Nam Cao

- Học sinh có được những kiến thức về các tác tác phẩm nổi bật của nhà văn Nam Cao, phân tích được những nét khái quát về tính nhân đạo và hiện thực trong những sáng tác của nhà văn

2 Về kĩ năng :

- Học sinh có kỹ năng đọc hiểu một bài văn học sử về tác gia văn học

- Có kĩ năng phân tích, khái quát những nét chính về con người, cuộc đời, sự nghiệp, phong cách nghệ thuật của một tác gia văn học

3 Về thái độ:

- Hình thành thái độ yêu mến với những nhà văn trong dòng văn học hiện thực phê phán

- Trân trọng, có hứng thú tìm hiểu những tác phẩm của những nhà văn thời

kì này

II Phương pháp giảng dạy, tài liệu, thiết bị giảng dạy.

1 - Phương pháp thuyết trình tích cực

- PP đàm thoại, hỏi đáp nhanh

- Phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ

- SGK Ngữ văn 11, tập I.

- Bài soạn

- Giấy A0 sử dụng cho học sinh, bút dạ

- Máy tính, máy chiếu, phim tư liệu…

III Tiến trình bài giảng:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt

1 Giới thiệu bài mới.

- GV giới thiệu ngắn gọn về tiểu sử

nhà văn Nam Cao

- Nhấn mạnh vị trí của nhà văn trong

nền văn học Việt Nam giai đoạn

trước và sau Cách mạng tháng 8

- GV chỉ dẫn một số yếu tố trong

cuộc đời ảnh hưởng tới những tác

phẩm của nhà văn: đề tài, nhân vật…

- Học sinh xem ảnh chân dung Nam

Cao và một số hình ảnh về quê

hương nhà văn

1 Vài nét về tiểu sử và con người 1.1 Tiểu sử: Nam Cao (1917-1951)

sinh ra trong một gia đình nông dân làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lí Nhân, tỉnh Hà Nam

- Học hết bậc thành chung, Nam Cao vào Sài Gòn kiếm sống và bắt đầu sáng tác Sau hơn ba năm vì đau ốm, ông phải trở về quê Sau đó dạy học

ở một trưòng tư thục ngoại ô Hà Nội Trường học đóng của ông phải sống lay lắt bằng nghề dạy học và làm gia sư

- Đầu năm 1943, ông tham gia nhóm Văn hóa cứu quốc ở Hà Nội, tích cực tham gia các hoạt động báo chí tuyên truyền phục vụ kháng chiến, kháng

chiến

- Tháng 11- 1951 trên đưòng đi công tác ở vùng địch hậu Liên khu III, ông

bị giặc phục kích và sát hại

1.2 Con người.

- Con người Nam Cao nhìn bề ngoài

có vẻ lạnh lùng, vụng về, ít nói (ông

tự giễu mình là có “cái mặt không chơi được”), nhưng đời sống nội tâm lại rất phong phú, luôn luôn sôi sục,

có khi căng thẳng Bình sinh, Nam Cao thưòng day dứt hối hận, lấy làm xấu hổ về những việc làm, những ý nghĩ mà ông tự thấy là tầm thưòng của mình

⇒ Nam Cao là con người, là chiến sĩ trung thực vô ngần

- Nam Cao là người có tấm lòng đôn hậu, chan chứa yêu thương Ông gắn

bó sâu nặng, giàu ân tình với quê hương và những người dân nghèo khổ bị áp bức

⇒ Nam Cao là nhà văn có tinh thần

2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu sự

nghiệp văn học của Nam Cao

- Chia học sinh trong lớp thành 4

nhóm

- Giao nhiệm vụ cho từng nhóm trình

bày sản phẩm ra giấy Ao

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về tư tưởng và

quan điểm nghệ thuật của nhà văn

+ GV tổng kết, chốt lại sau khi nhóm

trình bày xong và các bạn khác đóng

góp ý kiến

nhân đạo sâu sắc, điều này đã dẫn nhà văn đến với con đường nghệ thuật vị nhân sinh

2 Tư tưởng và quan điểm nghệ thuật

- Trong cuộc đời cầm bút, Nam Cao luôn suy nghĩ về vấn đề “sống và viết” ông rất có ý thức về quan điểm nghệ thuật của mình

2.1 Nam Cao nhà văn hiện thực Trong thời gian đầu mới cầm bút, Nam Cao chịu ảnh hưởng của văn học lãng mạn đương thời (Ông đến với văn chương bằng một số bài thơ tình lãng mạn) Nhưng ông đã sớm nhận thức thứ văn chương đó rất xa

+ GV yêu cầu học sinh giải thích

khái niệm “nghệ thuật vị nghệ thuật

và nghệ thuật vị nhân sinh”

lạ với đời sống lầm than của nhân dân lao động và ông đã đoạn tuyệt với nó để tìm đến với con đường nghệ thuật “vị nhân sinh”

+ “Nghệ thuật vị nghệ thuật” tức là

nghệ thuật chỉ có mục đích phục vụ nghệ thuật chức năng chính là giải trí cho con người “Nghệ thuật vị nhân sinh” là nghệ thuật vì con người, phản ánh đời sống con người giúp

con người “sống gần người hơn”

+ Trong tác phẩm Trăng sáng qua lời nhân vật Điền nhà văn đã phát biểu tuyên ngôn nghệ thuật “nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối, không nên là ánh trăng lứa dối nghệ thuật chỉ có thể là những tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp lầm than Quan diểm này được nhà văn đúc kết thành nguyên tác sáng tác:

“sống đã rồi hãy viết”.

+ Nam Cao coi hoạt động nghệ thuật

là một hoạt động nghiêm túc, công phu, đòi hỏi người viết phải có lương tâm:“sự cẩu thả trong bất cứ gì cũng

là bất lương, sự cẩu thả trong văn chương thật là đê tiện”.( Đời thừa) + Nam Cao cũng coi văn học nghệ thuật là một lĩnh vực sáng tạo “ Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay biết làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho, văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu tim tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo ngững gì chưa có” (Đời thừa)

2.2 Nam cao một nhà văn nhân đạo

- Trong những tác phẩm Nam Cao thể hiện quan điểm nhân đạo của mình bằng cách nhìn đời nhìn nguời một cách nhiều chiều, toàn diện

- Nhà văn đi sâu phát hiện vẻ đẹp tâm hồn những con người có bề ngoài xấu xí: Thị Nở; Lão Hạc…

⇒ Quan điểm hiện thực và nhân đạo

3 GV dẫn dắt từ quan điểm nghệ

thuật đến các đề tài chính của nhà

văn.

- GV chiếu một đoạn phim ngắn (5

phút) trích trong phim Làng Vũ Đại

ngày ấy.

- Nhóm 2 trình bày sản phẩm về các

đề tài người trí thức của Nam Cao

(tên tác phẩm, nhân vật, nội dung

chính…)

- GV tổng kết, bổ sung cho phần

trình bày của nhóm

trong một tác phẩm văn chương “Nó phải chứa đựng một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi Nó ca tụng tình thương lòng bác ái, sự công bình…Nó làm cho người gần ngưòi hơn” làm cho người gần người hơn.”

3 Các đề chính:

- Sáng tác của Nam Cao trước cách

mạng tập chung vào hai đề tài chính: người trí thức nghèo và người nông dân nghèo

+ Ở đề tài người trí thức các tác phẩm đáng chú ý là: Giăng sáng, Đời thừa, Những chuyện không muốn viết, Mua nhà, Chuyện tình…Ở nhữn tác phẩm này Nam Cao đã miêu tả sâu sắc tấn bi kịch tinh thần của người tri thức nghèo trong xã hội cũ (Hộ, Điền…) Họ là những trí thức

có ý thức sâu sắc về giá trị sự sống

và nhân phẩm, có hoài bão, có tài

- Nhóm 3 trình bày những hiểu biết

về đề tài người nông dân (tên tác

phẩm, nhân vật, nội dung chính…)

- GV đánh giá phần trả lời của học

sinh

năng và tâm huyết, muốn xây dựng một sự nghiệp tinh thần cao quý nhưng lại bị gánh nặng áo cơm “gì sát đất”

⇒ Nam Cao phê phán sâu sắc xã hội ngột ngạt, phi nhân đạo bóp nghẹt sự sống, tàn phá tâm hồn con người, đòng thời thể hiện niềm khát khao một lẽ sống lớn, khát khao một cuộc sống sâu sắc, xứng đáng là cuộc sống con người

+ Đề tài người nông dân: các tác phẩm chính: Chí Phèo, Lão Hạc, Dì Hảo, Lang Rận, Một bữa no…Viết

về đề tài này, Nam Cao đã dựng lên một bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam nghèo đói, cùng đường bị hắt hủi, lăng nhục một cách tàn nhẫn, phũ phàng Viết về đề tài này nhà văn đã kết án đanh thép các

xã hội tàn bạo hủy hoại nhân tính và bản chất con người Nhà văn không

hề bôi nhọ người nông dân mà trái

4 GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu

phong cách nghệ thuật của nhà

lại, đã đi sâu vào nội tâm nhân vật để phát hiện và khẳng định nhân phẩm

và bản chất lương thiện của họ, ngay

cả khi xã hội bị vùi dập, cướp mất cả nhân hình nhân tính

Tiểu kết: Viết về đề tài người nông

dân hay người trí thức sáng tác Nam Cao luôn chứa đựng nội dung triết học sâu sắc, có khả năng khái quát cao Nam Cao luôn trăn trở về vấn đề nhân phẩm, và thái độ khinh trọng đối với con người ông cũng đau đớn

vô hạn trước tình trạng con người bị xói mòn về nhân phẩm, thậm chí hủy hoại cả nhân tính

Sau cách mạng: là cây bút tiêu biểu

của giai đoạn văn học kháng chiến chống Pháp Tác phẩm chính: Nhật

kí Ở rừng (1948), truyện ngắn Đôi mắt (1948), tập kí sự Chuyện biên giới (1950)…

4 Phong cách nghệ thuật

văn Nam Cao

- Phong cách nghệ thuật là gì?

- Phong cách nghệ thuật của Nam

Cao được thể hiện ở những điểm

chính nào?

- Nhóm 4 trình bày sản phẩm về

phong cách nghệ thuật Nam Cao

- Phong cách nghệ thuật là: những

nét đặc điểm bút pháp đặc sắc được lặp lại nhiều lần qua các tác phẩm của nhà văn

+Nam Cao đặc biệt quan tâm tới đời sống tinh thần của con ngưòi, luôn có

hứng thú khám phá “con người trong

con người” Ông luôn đề cao con

người tư tưởng, đặc biệt chú ý tới hoạt động bên trong con người, coi

đó là nguyên nhân của hành động bên ngoài → Nam Cao có khuynh hướng đi sâu tìm hiểu thế giới tinh thần con người Đặc biệt nhà văn có những đoạn miêu tả đối thoại và đọc thoại nội tâm rất phong phú

+ Do yêu cầu miêu tả tâm lí trong tác phẩm của ông thường có sự đảo lộn

về không gian & thời gian, tạo nên kết cấu tâm lí phóng túng, linh hoạt lại nhất quán VD: nhân vật Chí Phèo

+ Nam Cao có những câu chuyện

- GV liên hệ với đặc điểm phong

cách của một số nhà văn hiện thực

cùng thời khác: Vũ Trọng Phụng,

Nguyễn Công Hoan…

- GV tổng kết, đánh giá ý kiến của

học sinh trình bày

viết về những thứ nhỏ nhặt trong cuộc sống nhưng lại có ý nghĩa xã hội, triết lí xâu sắc

- Giọng văn Nam Cao: bi thương chua chát, dửng dưng lạnh lùng, mà đầy mà đầy thương cảm…

VTP thưòng đi tìm cái xấu xa ở những con người có vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài : Xuân tóc đỏ, Tuyết… (Số Đỏ)

5 Tổng kết:

- Nam Cao là một nhà văn một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn, có đóng góp quan trọng đối với quá trình hiện đại hóa truyện ngắn và tiểu thuyết Việt Nam

- Ông có quan điểm nghệ thuật tiến bộ

- Là nhà văn có phong cách độc đáo