hoán dụ

* Bài tập nhanh* Tìm từ ngữ thực hiện phép hoán dụ trong các câu thơ sau?. Đứng lên thân cỏ thân rơm Búa liềm không sợ súng gươm bạo tàn m Tố Hữu Vì sao Trái Đất nặng ân tình Nhắc mãi

Gi¸o Viªn : Ph¹m ThÞ Len

Bµi gi¶ng

Tr êng: THCS nghÜa Trung

V¨n líp 6





I Hoán dụ là gì?

1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

Áo nâu  Chỉ người nông dân

Áo xanh  Chỉ người công nhân

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

(Tố Hữu)

N«ng th«n  Nh÷ng ng êi sèng ë n«ng th«n

ThÞ thµnh Nh÷ng ng êi sèng ë thµnh thÞ

Áo nâu  nông thôn

Áo xanh  thành thị

* Quan hệ gần gũi



Tăng sức gợi hình, gợi cảm

 Hoán dụ

* Bài tập nhanh

* Tìm từ ngữ thực hiện phép hoán dụ trong

các câu thơ sau? Cho biết tác dụng của nó

Đứng lên thân cỏ thân rơm Búa liềm không sợ súng gươm bạo tàn m

(Tố Hữu)

Vì sao Trái Đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh (Tố Hữu)

•Tỏc dụng: Thay cho nhiều tờn gọi khỏc nhau làm cõu thơ, đoạn thơ sinh động, uyển chuyển, hàm súc

- “Bỳa liềm”  Giai cấp cụng nhõn, nụng dõn

- “Sỳng gươm” Kẻ thự

- “Trái Đất”  Đông đảo những ng ời sống trên

Trái Đất

II Các kiểu hoán dụ:

1 Ví dụ:

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

a Bàn tay ta làm nên tất cả

(Hoàng Trung Thông)

b Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

(Ca dao)

c Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau Hàng Bè

(Tố Hữu)

2 Nhận xột:

c “Đổ mỏu’  Chiến tranh, hy sinh mất mát.

b “ Một, ba”  Số l ợng cụ thể

* Mối quan hệ: Dấu hiệu sự vật với sự vật

a Bàn tay:  Chỉ ng ời lao động nói chung

* Mối quan hệ: Bộ phận với toàn thể

* Mối quan hệ: Cỏi cụ thể với cỏi trừu tượng

– “Một”: Biểu thị ít cây

– “Ba”: Biểu thị nhiều cây

Bài tập nhanh

Tìm từ ngữ dùng làm phép hoán dụ trong đoạn thơ sau, cho biết đó là kiểu hoán dụ gì?

Đảng ta đây xương sắt da đồng ( Tè H÷u )

Đảng ta đó trăm tay nghìn mắt

* Hoán dụ : “Trăm, nghìn”

* Kiểu hoán dụ: Lấy cái cụ thể gọi cái trừu tượng

Bµi tËp:

• Nªu sù gièng vµ kh¸c nhau gi÷a Èn dô vµ ho¸n dô? Cho vÝ dô minh ho¹.

ẩn dụ Hoỏn dụ

khác

Gọi tên sự vật, hiện t ợng này bằng tên sự vật, hiện t ợng khác

Dựa vào mối quan hệ t ơng

đồng Cụ thể:

- T ơng đồng về hình thức

- T ơng đồng về cách thức

- T ơng đồng về phẩm chất

- T ơng đồng về cảm giác

Dựa vào mối quan hệ t ơng cận Cụ thể:

- Bộ phận - toàn thể

- Vật chứa đựng - vật bị chứa đựng.

- Dấu hiệu của sự vật - sự vật

- Cụ thể - trừu t ợng

Ngụi sao ấy lặn hoỏ bỡnh minh

Mồ hụi mà đổ xuống đồng Lỳa mọc trựng trựng sỏng cả đồi nương

(Ca dao)

(Tố Hữu)

Gi ng ống

Bài tập 1: Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mỗi quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì?

a) Làng xóm ta x a kia lam lũ quanh năm mà vẫn

quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn

mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể

b) b) Vì lợi ích m ời năm phải trồng cây

Vì lợi ích trăm năm phải trồng ng ời.

c) Aó chàm đ a buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

d) Vì sao? Trái Đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Ng ời : Hồ CHí MINH

III Luyện tập:

(Hồ CHí MINH)

(Hồ CHí MINH)

(Tố Hữu)

(Tố Hữu)

a Làng xóm – “ Nông dân”

* Mối quan hệ: Vật chứa và vật bị chứa

b Mười năm: ChØ thêi gian ngắn trước mắt

* Mối quan hệ: Cụ thể với cái trừu tượng

c Áo chàm

(Hoán dụ kép, liên

tưởng chồng)

Y phục đồng bào Việt Bắc

Chỉ quần chúng cách mạng, dân tộc ở Việt Bắc

* Mối quan hệ dấu hiệu sự vật với sự vật

Trăm năm: Chỉ thời gian lâu dài

§¸p ¸n: