Tiết 101: Hoán dụ

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.. Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Ẩn dụ là gì? Hãy nêu tác dụng của ẩn dụ ? Cho ví dụ

minh hoạ ?

Ẩn dụ là gì? Hãy nêu tác dụng của ẩn dụ ? Cho ví dụ

minh hoạ ?

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác

có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn

đạt.

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng

này bằng tên sự vật, hiện tượng khác

có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn

đạt.

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Có bao nhiêu kiểu ẩn dụ ? Hãy trình bày các kiểu ẩn dụ đó.

Có bao nhiêu kiểu ẩn dụ ? Hãy trình bày các kiểu ẩn dụ đó.

Có bốn kiểu ẩn dụ thường gặp là :

- Ẩn dụ hình thức;

- Ẩn dụ cách thức;

- Ẩn dụ phẩm chất;

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Có bốn kiểu ẩn dụ thường gặp là :

- Ẩn dụ hình thức;

- Ẩn dụ cách thức;

- Ẩn dụ phẩm chất;

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Tiết 101

TIẾNG VIỆT

I Hoán dụ là gì ?

1/Ví dụ

1

- Áo nâu – Nông dân

-

- Áo xanhÁo xanh – Công nhân

-

- Nông thônNông thôn – Những người sống ở quê

-

- Thị thànhThị thành - Những người sống ở thành phố

Áo nâu liền với áo xanh, Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

Các từ : áo nâu , áo xanh , nông thôn, thị thành dùng để

chỉ ai?

Các từ : áo nâu , áo xanh , nông thôn, thị thành dùng để

chỉ ai?

Chúng có quan hệ như thế nào với sự vật được nói đến?

Chúng có quan hệ như thế nào với sự vật được nói đến?

=>Quan hệ gần gũi

• Tác dụng:

• Làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt

=> Hoán dụ

Hãy nêu tác dụng của cách diễn đạt

này ?

Hãy nêu tác dụng của cách diễn đạt

này ?

Vậy thế nào hoán

dụ ?

Vậy thế nào hoán

dụ ?

2 Ghi nhớ

Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng ,khái niệm bằng tên của sự vật , hiện tượng ,khái niệm khác

Có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

Bài tập nhanh:

Xác định biện pháp hoán dụ có trong 2 ví dụ sau:

VD1: Những bàn chân từ than bụi lầy bùn,

Đã đứng dưới mặt trời cách mạng.

(Ta đi tới - Tố Hữu)

VD2: Núi không đè nổi vai vươn tới,

Lá ngụy trang reo với gió đèo.

(Lên Tây Bắc- Tố Hữu)

Tiết 101 : HOÁN DỤ

VD1 : “Bàn chân” (bộ phận của cơ thể) biểu thị con người lao động nghèo khổ bị áp bức, từ

“than bụi lầy bùn” đã quật khởi đứng lên làm cách mạng Công, nông là đội quân chủ lực

của cách mạng.

VD2 : “vai” là bộ phận của con người để mang

vác, gánh gồng-> “vai” là một hoán dụ nghệ

thuật thể hiện ý chí chiến đấu kiên cường, tinh thần vượt gian khổ quyết tâm vượt lên dốc núi đèo cao của anh bộ đội trong kháng chiến

chống Pháp với tinh thần lạc quan yêu đời

Tiết 101 : HOÁN DỤ

II.C ác kiểu hoán dụ :

a

Một Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

Các từ in màu

đỏ ở 3 ví dụ a,b,c chỉ gì ?

Các từ in màu

đỏ ở 3 ví dụ a,b,c chỉ gì ?

1 Ví dụ:

b

Ngày Ngày Huế đổ máuHuế đổ máu

Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau Hàng Bè

(Tố Hữu)

c

Bàn tay - Người lao động

- Một : số lượng ít

- Ba : số lượng nhiều.

- Huế - Người dân ở Huế

-

- Đổ máu - Chiến tranhĐổ máu - Chiến tranh

Bàn tay - Người lao động

->Bộ phận – Toàn thể

a

Em thấy giữa sự vật được biểu thị trong 3ví

dụ a,b,c,và hiện tượng

mà nó biểu thị có quan

hệ gì ?

Em thấy giữa sự vật được biểu thị trong 3ví

dụ a,b,c,và hiện tượng

mà nó biểu thị có quan

hệ gì ?

Tiết 101 : HOÁN DỤ

II.C ác kiểu hoán dụ :

1 Ví dụ

b

c

-

- M M ột : số lượng ít

-

- Ba Ba : số lượng nhiều.

->Cái cụ thể - cái trừu tượng

- Huế - Người dân ở Huế ->Vật chứa đựng - Vật bị chứa đựng

-

- Đổ máuĐổ máu - Chiến tranh

Ti ết 101 : HOÁN DỤ

2 Ghi nhớ: Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là: Từ những ví dụ đã

phân tích ở bài phần

I và phần II, có mấy kiểu hoán dụ ?

Từ những ví dụ đã phân tích ở bài phần

I và phần II, có mấy kiểu hoán dụ ?

L ấy bộ phận để gọi toàn thể

L ấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

L ấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

L ấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Bài tập thảo luận (01’) Hoán dụ có gì giống và có gì khác ẩn dụ?

Cho ví dụ minh họa?

Ẩn dụ Hoán dụ

Giống

nhau Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng

tên sự vật, hiện tượng khác

Khác

nhau

Dựa vào quan hệ tương đồng.

- Hình thức

- Cách thức thực hiện

- Phẩm chất

- Chuyển đổi cảm giác

Dựa vào quan hệ gần gũi.

- Bộ phận- toàn thể

- Vật chứa đựng - vật bị chứa đựng

- Cụ thể- trừu tượng

Tiết 101 : HOÁN DỤ

BÀI 1

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ, câu văn sau và cho biết

mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì?

a

b

c

d

-Làng xóm – – Người nông dân Người nông dân

->

-> Vật chứa đựng- vật bị chứa đựng.

- Mười năm : Thời gian trước mắt : Thời gian trước mắt

-

- Trăm năm Trăm năm : Thời gian lâu dài : Thời gian lâu dài

->Cái cụ thể- Cái trừu tượng

- Áo chàm- Đồng bào Việt Bắc.- Đồng bào Việt Bắc

->->Dấu hiệu - Sự vật.Dấu hiệu - Sự vật

- Trái Đất – Đông đảo những người sống trên trái đất – Đông đảo những người sống trên trái đất

->Vật chứa đựng- Vật bị chứa đựng

Ti ết 101 : HOÁN DỤ

Bài tập củng cố:

1.Dòng nào sau đây không nêu đúng tên gọi của những kiểu

hoán dụ thường gặp?

A Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng.

B Lấy bộ phận để gọi toàn thể.

C Chuyển đổi tên gọi của vật trên quan hệ tương đồng.

D Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

E Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

2 Trong những trường hợp sau trường hợp nào không dùng

phép hoán dụ?

A Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác. (Viễn Phương )

B Miền Nam đi trước về sau. ( Tố Hữu)

C Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thuỷ. (Tố Hữu )

A

C

Chân trọng cảm ơn các thầy cô giáo

đã tới dự giờ, cảm ơn tinh thần học tập hăng

say của các em!

Xin chào và hẹn gặp lại!