hoan du

Tìm biện pháp tu từ đã học trong những câu thơ sau :Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bả

GIÁO VIÊN: Đỗ Thị Phương Lan

NĂM HỌC 2006 - 2007

Tìm biện pháp tu từ đã học trong những câu thơ sau :

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân

Bài 25 Tiết 101

Áo nâu liền với áo xanh

Tố Hữu

Áo nâu

Áo xanh

nông dân công nhân

Nông thôn

Thị thành

những người sống ở nông thôn những người sống ở thành phố

Quan hệ gần gũi

So sánh sự diễn đạt trong 2 cách nói sau

1

2

những người sống ở nông thôn những người sống ở thành phố

Tăng sức gợi hình, gợi cảm Quan hệ gần gũi

Hoán dụ

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác

có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi

hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

- Chú em là một tay thiện xạ = chỉ người bắn súng giỏi.

=> Hoán dụ từ vựng -> giá trị biểu cảm không cao.

- Nam là vua toán của lớp = chỉ người giỏi toán.

- Hoa là chim sơn ca của trường = chỉ người hát hay.

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

(Hoàng Trung Thông)

b) Vì sao ? Trái Đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người : Hồ Chí Minh (Tố Hữu )

d) Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao. (Ca dao)

c) Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè (Tố Hữu)

Nhiều người, có sức mạnh đoàn kết

VD a)

VD b)

VD c)

VD d )

Cââu h i Thảo luận ỏ :

H t gi ! ế ờ

Giữa bàn tay và con người cĩ quan hệ như thế nào ?

Giữa Trái Đất và người sống trên Trái Đất cĩ quan hệ

như thế nào ?

Giữa đổ máu và sự hi sinh cĩ quan hệ như thế nào ?

Giữa một cây và Ít người, đơn lẻ; ba cây và nhiều người,

cĩ sức mạnh đồn kết cĩ quan hệ như thế nào ?

II Các kiểu hoán dụ

Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp:

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Bài 1 : Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các

sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì?

a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn

nhịp cảnh làm ăn tập thể (Hồ Chí Minh)

b) Vì lợi ích mười năm trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người (Hồ Chí Minh)

c) Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay. (Tố Hữu)

Câu hỏi thảo luận

Hoán dụ có gì giống và khác ẩn dụ ?

Giốn

g - Gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác

- Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Khác

Dựa vào quan hệ tương đồng ( liên tưởng ) Cụ thể là tương đồng về :

-bộ phận – toàn thể

-Vật chứa đựng- vật bị chứa đựng

-Dấu hiệu của sự vật -

sự vật

-cụ thể - trừu tượng

Từ ngày đô thị vùng lên, chị em mình

đi tải đạn để các anh đi diệt thù

Hai tiếng Miền Nam luôn trong tim của Người Thương nhớ ngày đêm không phút giây nào nguôi.

Miền Nam anh dũng ở trong tim Người

Câu 1 :

Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu ca dao sau :

Mồ hôi mà đổ xuống đồng Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương

Mồ hôi mà đổ xuống vườn Dâu xanh lúa tốt vấn vương tơ tằm

( ca dao )

Bài thơ “ Mưa” của Trần Đăng Khoa

sử dụng rộng rãi phép tu từ nào ?

Câu 2 :

Chỉ ra phép hốn dụ trong những dòng thơ sau :

Sống trong cát , chết vùi trong cát Những trái tim như ngọc sáng ngời

( Tố Hữu )

Câu 3 :

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau :

Những hồn Trần Phú vô danh

Sóng xanh biển cả cây xanh núi ngàn

( Tố Hữu)

Câu 4 :

Đoạn thơ sau thiếu câu nào :

Sấm Ghé xuống sân Khanh khách Cười

……

Sải tay Bơi

( Trần Đăng Khoa ) Câu 5 :

Cụm từ “miền Bắc” , “miền Nam” trong những câu thơ sau sử dụng phép ẩn dụ hay hoán dụ ?

Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thủy Đang xông lên chống Mĩ tuyến đầu

( Lê Anh Xuân) Câu 6 :

?

- Học thuộc lòng 2 ghi nhớ SGK/82, 83

-Thực hành đặt câu có 4 kiểu hoán dụ

- Viết đoạn văn tả một người thân có dùng hoán dụ

- Chuẩn bị tập làm thơ 4 chữ

•Làm 5 yêu cầu ở phần I trang 84, 85