Hoan du.

Cho ví dụ minh hoạ ?Ẩn dụ là gọi tên sự vật này bằng tên sự vật khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm - Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác - Ẩn dụ chuyển đổi cảm giá

TiÕt 101 TiÕng ViÖt

Ho¸n dô

Gi¸o viªn thùc hiÖn: NguyÔn V¨n C­

1 Ẩn dụ là gì ? Cho ví dụ minh hoạ ?

Ẩn dụ là gọi tên sự vật này bằng tên

sự vật khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Tìm ẩn dụ trong câu thơ :

“Một tiếng chim kêu sáng cả rừng”

Nó thuộc kiểu ẩn dụ nào sau đây :

Tiết 101 : Tiếng Việt

I- Hoán dụ là gì ?

1 T×m hiÓu vÝ dô:

1. Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

Các từ ngữ màu đỏ trong câu trên chỉ ai ?

Áo nõu liền với ỏo xanh

Nụng thụn cựng với

Người nông dân người công nhân

Những người sống ở nông thôn

những người sống ở thành thị

Áo nõu liền với ỏo xanh

Nụng thụn cựng với thị thành đứng lờn

- áo nâu ỏo xanh

Nông thôn Áo nõu liền với ỏo xanh thị thành

Nụng thụn cựng với thị thành đứng lờn.

Gọi tờn sự vật, hiện tượng, khỏi niệm này

bằng tờn của một sự vật, hiện tượng, khỏi niệm khỏc cú quan hệ gần gũi với nú

VẾ A

VẾ B

2- Tất cả nông dân ở nông thôn và công

1- Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

So sánh tác dụng của hai cách diễn đạt :

Tăng sức gợi hình, gợi

cảm cho sự diễn đạt.

Gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này

bằng tên của một sự vật, hiện tượng,

khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó

HOÁN

DỤ

Tiết 101: Tiếng Việt

Gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này

bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức

gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

I-1 Áo nõu liền với ỏo xanh Nụng thụn cựng với thị thành đứng lờn.

- áo nâu

- Nông thôn

người nông dân

những người sống ở nông thôn

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

Lấy vật chứa đựng để gọi v chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

(dấu hiệu của sự vật) ) ( sự vật) sự vật)

(vật chứa đựng) (vật bị chứa đựng) (v

1a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

Bàn tay

 Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

Người lao động

1a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

- Bàn tay ta

 Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

Người lao động

Một câ y

 Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

(bộ phận) (toàn thể)

2b) Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

(Cái trừu tượng)

 Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

(Cái cụ thể )

Số ít

Số nhiều Một cây

Ba cây

1c) Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè.

(Tố Hữu)

3/ Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ gọi sự vật 2/ Lấy v v ật chứa đựng để gọi v chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

1 / Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

4 / Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Chiến tranh Các kiểu hoán dụ thường gặp :

Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ gọi sự vật

sự vật

sự vật

dấu hiệu của sự vật

3/ Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ gọi sự vật 2/ Lấy v v ật chứa đựng để gọi v chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

1 / Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

4 / Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

4 / Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1/ 84:

3/ Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ gọi sự vật

2/ Lấy vật chứa đựng để gọi v chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

1 / Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

Tiết 101: Tiếng Việt

Tìm hoán dụ trong câu sau:

Em có chân trong đội tuyển học sinh giỏi

của trường  người

1 / Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

T×m Ng«i sao may m¾n

Luật chơi

Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao

Có 5 ngôi sao, 4 ngôi tương ứng với 4 câu hỏi,

một ngôi sao may mắn (được gấp đôi số điểm)

* Nếu trả lời đúng được 10 điểm, trả lời sai 0đ

* Nếu trả lời sai thì các nhóm khác giành

quyền trả lời (bằng cách giơ tay nhanh) Và trả

lời đúng được 5 điểm, trả lời sai : 0 điểm.

* Thời gian suy nghĩ là 15 giây.

Chỉ ra phép hoán dụ, xác định quan hệ giữa

các sự vật trong mỗi phép hoán dụ đó là gì ?

a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ

quanh năm mà vẫn quanh năm đói

Lấy vật chứa đựng gọi vật bị chứa đựng

Làng xóm 

Chỉ ra phép hoán dụ, kiểu hoán dụ ?

4

Thêi gian: HÕt giê11 15 10 1 12 87 32 9 654

b Vì lợi ích mười năm phải trồng cây

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

mười năm  trăm năm

(thời gian trước mắt)  (thời gian lâu dài )

(cái cụ thể) (cái trừu tượng)

Thêi gian: HÕt giê 10 987654321 13

2

(dấu hiệu của sự vật)Áo chàm   người dân Việt Bắc(sự vật)

Thêi gian: HÕt giê 10 987654321 11

d) Vì sao ? Trái Đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người : Hồ Chí Minh

Chỉ ra phép hoán dụ, kiểu hoán dụ ?

5

 nhân loại

 Lấy vật chứa đựng gọi vật bị chứa đựng.

 Lấy vật chứa đựng gọi vật bị chứa đựng.

(vật chứa đựng)Trái Đất ( vật bị chứa đựng)

Ng«i sao may m¾n

Đáp án bài tập 1 sgk/84:

• a/ làng xóm → người nông dân

(quan hệ vật chứa đựng -vật bị chứa đựng)

• b/ mười năm → thời gian trước mắt.

• trăm năm → thời gian lâu dài

(quan hệ cái cụ thể - cái trừu tượng)

• c/ áo chàm → người dân Việt Bắc

(quan hệ dấu hiệu sự vật - sự vật.)

• d/ Trái Đất → nhân loại

(quan hệ vật chứa đựng -vật bị chứa đ ựng)

Bài tập 2/ 84

- Cho ví dụ minh họa

nhau Dựa vào quan hệ Dựa vào quan hệ

Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác.

(gần gũi)

ẨN DỤ

-Người Cha

-bảy mươi chín mùa xuân

HOÁN DỤ

Quan hệ tương cận

Quan hệ tương đồng

Bác Hồ

Về nhà:

- Thuộc ghi nhớ, tìm thêm ví dụ.

- Soạn bài “Các thành phần chính của câu”

* Chú ý trả lời các câu hỏi:

I 1,2,3 - II 2 a,b,c - III 1/ 93-sgk

Kính Chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ

Hạnh phúc thành đạt!

Chúc Các em học sinh

Từ “mồ hôi” trong ví dụ sau được dùng để

ho á n dụ cho sự vật gì ?

“Mồ hôi mà đổ xuống đồng Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.”

Sai

Cụm từ “miền Nam” được dùng như là một hoán dụ trong trường hợp nào ?

a Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát.