Hoán dụ

Ví dụ: “Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên” Tố Hữu... Áo nâu và áo xanh, nông thônvà thị thành gợi cho em liên tưởng đến những ai?.?. Nhận xét:- áo nâu chỉ

Bài cũ:

Câu 1: Ẩn dụ là gì? Có những kiểu ẩn

dụ nào? Cho ví dụ?

Câu 2: Hãy phát hiện ra phép ẩn dụ

trong câu thơ sau, chỉ ra tác dụng của nó?

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng, Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ.”

Tiết 101

HOÁN DỤ

I Hoán dụ là gì?

1 Ví dụ:

“Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành

đứng lên”

( Tố Hữu)

? Áo nâu và áo xanh, nông thôn

và thị thành gợi cho em liên

tưởng đến những ai?

2 Nhận xét:

- áo nâu chỉ người nông dân

áo xanh chỉ người công nhân

- nông thôn chỉ những người sống ở nông thôn

thị thành chỉ những người sống ở thành thị

? So sánh cách diễn đạt ở ví dụ 1 với cách diễn đạt sau:

“Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở các thành phố đều đứng lên.”

? Vậy, hoán dụ là gì? Tác dụng của nó?

⇒ Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của

một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó

nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

II Các kiểu hoán dụ:

1 Ví dụ:

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

( Hoàng Trung Thông)

b) Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

( Ca dao )

c) Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè.

( Tố Hữu )

? Bàn tay gợi cho em liên tưởng đến sự vật nào? Đó là mối quan

hệ gì?

2 Nhận xét:

a) Bàn tay ta: bộ phận cơ thể

người, công cụ đặc biệt để lao

động ( khả năng sáng tạo của sức lao động )→ bộ phận và toàn thể

? Một và ba gợi cho em liên tưởng đến cái gì? Mối quan hệ giữa

chúng như thế nào?

b) Một ( số lượng ít ) và ba ( số

lượng nhiều ) → số lượng cụ thể

và số lượng vô hạn

? Đổ máu gợi cho em liên tưởng

đến sự kiện gì? Mối quan hệ giữa chúng như thế nào?

c) Đổ máu: dấu hiệu thay cho sự hi sinh mất mát nói chung, đây là

ngày Huế nổ ra chiến sự→ quan

hệ dấu hiệu của sự vật - sự vật

? Trở lại ví dụ mục I, những ví dụ

đó thuộc kiểu hoán dụ nào?

- áo nâu chỉ người nông dân

áo xanh chỉ người công nhân

→ lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

- nông thôn chỉ những người sống ở nông thôn

thị thành chỉ những người sống ở thành thị

→

Phép hoán dụ: Cả nước

Quan hệ: vật chứa đựng ( cả nước)

và vật bị chứa đựng (nhân dân

Việt Nam sống trên đất nước Việt Nam)

III Luyện tập:

BT1: Xác định các phép hoán dụ và

kiểu quan hệ được sử dụng:

a) Làng xóm: chỉ nhân dân sống trong

làng xóm

Quan hệ: lấy vật chứa đựng để gọi

vật bị chứa đựng.

b) Mười năm: thời gian trước mắt, cụ thể.

Trăm năm: thời gian lâu dài, trừu

tượng hơn mười năm.

Quan hệ: lấy cái cụ thể để gọi cái

trừu tượng.

c) Áo chàm: chỉ người dân Việt

- Dấu hiệu của sự vật- sự vật

Dặn dò:

- Về nhà học bài, làm bài tập 3

- Chuẩn bị tiết sau tập làm thơ bốn chữ

BUỔI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC, CHÚC CÁC EM HỌC GIỎI, CÁC THẦY CÔ GIÁO CÔNG TÁC TỐT!