Giáo án ngữ văn lớp 9 tuần 15

Dạy bài mới Trong cuộc kháng chiến chống My õgay go quyết liệt ở miền Nam, cuộc chiến đấu không cân sức với kẻ thù đã xuất hiện biết bao gương hi sinh anh dũng và những tình cảm thiêng l

Nguyễn Quang Sáng

I Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

- Cảm nhận được tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le củacha con ông Sáu trong truyện “Chiếc lược nga”ø

- Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặt biệt là nhân vật trẻ em; nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên của tác giả

- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú ý trong một truyện ngắn

II Chuẩn bị :

- Giáo viên : Tranh, hình ảnh chân dung Tác giả + SGK + SGV

- Học sinh : Soạn bài +SGK + SBT

III Trọng tâm:

- Tình cha con sâu nặng

IV Phương pháp

Hỏi, đáp, phân tích, bình, thảo luận

V Tiến trình giảng dạy:

1 Ổn định lớp(1’)

2 Kiểm tra bài cu(5’)õ

Cho biết tác giả của truyện Lặng lẽ Sa Pa

Phân tích đặc điểm nhân vật anh thanh niên

3 Dạy bài mới

Trong cuộc kháng chiến chống My õgay go quyết liệt ở miền Nam, cuộc chiến đấu không cân sức với kẻ thù đã xuất hiện biết bao gương hi sinh anh dũng và những tình cảm thiêng liêng cao

đẹp.Truyện Chiếc lược ngà kể lại một câu chuyện rất xúc động về những tình cảm đẹp đó.

T/g Hoạt động của Thầy và Trò Ghi bảng

15’ * Hoạt động 1: Đọc –tìm hiểu chú thích

HS đọc tác giả Nguyễn Quang Sáng SGK/

H: Trình bày những hiểu biết của em về nhà

văn Nguyễn Quang Sáng

Sau khi HS trình bày những hiểu biết của mình

I-Đọc –tìm hiểu chú thích

1 Tác giả:-Nguyễn Quang Sáng

quê ở An Giang

- Nhà văn quân đội trưởng thành trong quân ngũ từ 2 cuộc kháng

Tuần 15

Tiết71+72: Chiếc lược ngà.

Tiết73: Kiểm traTiếng Việt

Tiết74: Hướng dẫn đọc thêm: Người kể truyện trong văn bản tự sự

Tiết 75: Ôn tập văn học (phần thơ và truyện hiện đại)

Ngày soạn:

T/g Hoạt động của Thầy và Trò Ghi bảng

50’

về nhà văn Nguyễn Quang Sáng GV nhấn

mạnh lại những điều cần nhớ và cho HS ghi

vào vở

H: Các em hãy cho biết xuất xứ tác phẩm?

-Trước khi đọc văn bản trong SGK, GV cần

tóm tắt đoạn lược bỏ ở phần đầu của truyện

-GV đọc mẫu một đoạn rồi cho HS đọc

tiếp.Truyện có nhiều từ địa phương Nam Bộ

trong lúc HS đọc, -GV yêu cầu HS giải nghĩa

những từ khó có trong từng đoạn đọc

H: Em hãy kể tóm tắt cốt truyện của đoạn

trích?

(GV hướng dẫn HS tóm tắt sau đó sửa chữa và

ghi vào vở )

- HS tóm tắt ngắn gọn khoảng 8-10 câu nhưng

bảo đảm những tình tiết chính và đúng mạch

lạc câu chuyện

H: Tình huống nào đã bộc lộ sâu sắc và cảm

động tình cha con của ông Sáu và bé Thu?

( HS nêu 2 tình huống)

 GV tổng hợp và nhận xét :

- Sau tám năm xa cách, ông Sáu về thăm nhà,

nhưng thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha,

đến lúc em nhận ra và biểu lộ tình cảm thắm

thiết thì ông Sáu lại phải ra đi Đây là tình

huống cơ bản của truyện

- Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả tình yêu

thương, mong nhớ con vào việc làm cây lược

ngà để tặng con nhưng ông đã hi sinh khi chưa

thể trao món quà cho con gái

 Nếu tình huống thứ nhất bộc lộ tình cảm

mãnh liệt của bé Thu với cha, thì tình huống

thứ hai lại biểu lộ tình cảm sâu sắc của người

cha với con

* Hoạt động2:

1) Phân tích diễn biến tâm lí và tình cảm của

bé Thu trong lần cha về thăm nhà

H: Những từ ngữ hình ảnh nào chứng tỏ bé

Thu không nhận ông Sáu là cha và chỉ ra

diễn biến tâm lí đang diễn ra trong lòng cô

bé? ( HS tìm chi tiết trang 198.)

-Khi ông Sáu định ôm hôn con Thu hốt hoảng,

mặt tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên khi mới

gặp ông Sáu Bé không chịu gọi ông Sáu là ba

chiến của dân tộc

-Đề tài:Viết về cuộc sống và con người ở Nam Bộ

2 Tác phẩm:

Viết 1996 khi tác giả hoạt động

ở chiến trường Nam Bộ

3 Đọc-tóm tắt đoạn trích:

Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến Mãi đến khi con gái lên tám tuổi, ông mới có dịp về thăm nhà, thăm con Bé Thu không nhận ra cha vì sẹo trên mặt làm ba em không còn giống với người trong bức ảnh chụp mà em đã biết Em đối xử với ba như với người xa lạ.Đến lúc Thu nhận ra cha, tình cha con thức dậy mãnh liệt trong

em thì cũng là lúc ông Sáu phải

ra đi Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm yêu quý, nhớ thương đứa con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà voi để tặng con gái bé bỏng Trong một trận càn, ông hi sinh Trước lúc nhắm mắt, ông còn kịp trao cây lược cho người bạn để mang về cho con

II-Tìm hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm lí và tình cảm

của bé Thu trong lần cha về thăm nhà.

a) Trước khi Thu nhận ông Sáu là cha.

-Nó ngơ ngác lạ lùng, hốt hoảng ,mặt tái đi, vụt chạy, kêu thét lên

mà chỉ nói trống không, không chịu nhờ ông

Sáu chắt nước hộ nồi cơm to đang sôi, hất cái

trứng cá mà ông Sáu gấp cho, bỏ về nhà bà

ngoại , khi xuống xuồng còn cố ý khua dây cột

xuồng kêu rổn rảng thật to

H: Phản ứng tâm lí đó của Thu diễn ra trong

mấy hoàn cảnh cụ thể?Phân tích tâm lí của

Thu trong từng hoàn cảnh đó?

H:Từ những thái độ trên em cho biết tại sao

Thu lại có biểu hiện như vậy? Có phải em hỗn

láo với cha không?Từ đó em hiểu gì về tình

cảm của bé Thu dành cho cha ? ( cho HS thảo

luận nhóm 5 phút)

 GV:Sự ương ngạnh của bé Thu hoàn toàn

không đáng trách Trong hoàn cảnh xa cách và

trắc trở của chiến tranh, phản ứng tâm lí của

em là hoàn toàn tự nhiên, nó còn chứng tỏ em

có cá tính mạnh mẽ, tình cảm của em sâu sắc,

chân thật, em chỉ yêu ba khi tin chắc đó đúng

là ba Trong cái “ cứng đầu” của em có ẩn

chứa cả sự kêu hãnh trẻ thơ về một tình yêu

dành cho người cha “khác”- người trong tấm

hình chụp chung với má em

H: Buổi sáng cuối cùng khi ông Sáu lên

đường, thái độ và hành động của Thu thay đổi

như thế nào?(tìm những chi tiết thể hiện sự

thay đổi, so sánh với hoàn cảnh trước) Vì

saoThu lại có sự thay đổi đó?

- Sự nghi ngờ về cha đã được giải toả, ân hận

hối tiếc vì sự đối xử trước, tình yêu và nỗi nhớ

mong bùng ra mạnh mẽ, hối hả cuống quýt

-Xúc động

H: Nếu chứng kiến cảnh này em sẽ cảm thấy

như thế nào?

H: Từ đó em có nhận xét gì về tính cách của

nhân vật Thu? Đánh giá như thế nào về nghệ

thuật xây dựng nhân vật của tác giả?

 GV: Tình cảm của bé Thu thật sâu sắc,

mạnh mẽ và cũng thật dứt khoát, rạch ròi

Những biểu hiện tưởng như trái ngược trong

thái độ và hành động của Thu thật ra vẫn nhất

quán trong tình cảm, tính cách của em Ở Thu

có nét cứng cỏi tưởng như đến ương ngạnh,

nhưng Thu vẫn là một đứa trẻ với tất cả nét

 Sự sợ hãi xa lánh

-Không chịu gọi ông Sáu là ba mà chỉ nói trống không

-Ba không giống cái hình chụp chung với mávì mặt ba có vết thẹo

Cá tính mạnh mẽ, tình cảm sâu sắc và chân thật của đứa con dành cho cha phản ứng tâm lí tự nhiên

b) Khi nhận ra cha.

-vẻ mặt sầm lại, đôi mắt mênh mông

- kêu thét lên” ba”, ôm chặt lấy cổ…, hôn tóc, hôn cổ ,hôn vai và hôn cả vết thẹo dài…

Cô bé có tình cảm thật sâu sắc mạnh mẽ, cá tính cứng cỏi nhưng cũng rất hồn nhiên ngây thơ

Nhà văn am hiểu tâm lí trẻ em với tấm lòng yêu thương trân trọng

T/g Hoạt động của Thầy và Trò Ghi bảng

5’

5’

hồn nhiên, ngây thơ của trẻ con Nhà văn đã

miêu tả bé Thu với sự am hiểu sâu sắc tâm lí

trẻ thơ và tấm lòng yêu thương, trân trọng vô

cùng trẻ thơ

2)Phân tích tình cảm cha con sâu nặng ở ông

Sáu

H: Em hãy tìm những chi tiết biểu hiện tình

cảm của ông Sáu với con?

- HS tìm chi tiết thể hiện trong chuyến về phép

thăm nhà và khi ở khu căn cứ

H: Em có suy nghĩ gì về tình cảm ấy? Câu

chuyện gợi cho em suy nghĩ gì về chiến tranh

và cuộc sống tâm hồn của người cán bộ cách

mạng ?( cho HSthảo luận 5 phút)

* Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết.

H: Truyện được kể theo lời trần thuật của

nhân vật nào?

-Truyện được trần thuật theo lời của người bạn

ông Sáu, người đã chứng kiến những cảnh ngộ

éo le của cha con ông Sáu

H: Cách chọn vai kể như vậy có tác dụng gì

trong vciệc xây dựng nhân vật và thể hiện nội

dung tư tưởng của truyện ?

- Chọn nhân vật kể chuyện như vậy khiến cho

câu chuyện trở nên đáng tin cậy

H: Em hiểu gì về ý nghĩa của câu chuyện?

- GV: Qua câu chuyện về tình cha con của ông

Sáu, người đọc thấm thía bao đau thương , mất

mát, éo le mà chiến tranh mang đến cho bao

nhiêu con người, bao nhiêu gia đình

* Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập.

GV cho HS đọc 2 câu hỏi luyện tập trang 203

và hướng dẫn HS trả lời

2)Tình cha con sâu nặng và cao đẹp của ông Sáu.

-Trong chuyến về thăm nhà: háo hức gặp để ôm con vào lòng, suốt ngày quanh quẩn…

-Khi ở khu căn cứ : ân hận vì đã đánh con, làm cây lược ngà rất kì công nhưng hi sinh chưa kịp trao cho con

 Tình cha con sâu nặng, hoàn cảnh éo le của chiến tranh gây ra bao nỗi đau thương mất mát

III Tổng kết

* Ghi nhớ SGK trang 202)

IV-Luyện tập.

Thay lời kể bằng lời ông Sáu kể cảnh gặp gỡ cuối cùng giữa 2 cha con

4 Củng cố(5’)

Khái quát nội dung, nghệ thuật chính của truyện

Làm bài tập trắc nghiệm

5 Hướng dẫn về nhà(4’)

Học tóm tắt đoạn trích

Học nội dung và nghệ thuật

Chuẩn bị : Ôn tập Tiếng Việt

* Rút kinh nghiệm:

(Đề của PGD)

I Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh

 Hệ thống hoá các kiến thức vềTiếng Việt đã học trong học kỳ I

 Rèn luyện các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt trong việc viết văn bản và trong giao tiếp xã hội

II Chuẩn bị :

 Giáo viên : Ra đề + Đáp án + Biểu điểm

 Học sinh : Ôn tập + Hệ thống lại kiến thức

III Tiến trình giảng dạy

1 Ổn định lớp (1’)

2 Tổ chức làm bài( 40’).

- Giáo viên có thể dựa vào kiến thức trong SGK để r a đề

- Đề bài đảm bảo nội dung kiến thức về Tiếng Việt từ tuần 1 đến tuần 14

3 GV thu bài.(2’)

4 Dặn dò( 3’)ø: Ôn tập lại kiến thức về thơ và truyện hiện đại để chuẩn bị làm bài kiểm tra 1

* Rút kinh nghiệm:

Tiết 75: HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM:

NGƯỜI KỂ chuyện TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I- Mục tiêu cần đạt

- HS hiểu và nhận diện thế nào là người kể chuyện, vai trò và mối quan hệ giữa người kể chuyện với ngôi kể trong văn bản tự sự

II- Chuẩn bị:

Giáo viên : SGK + SGV+ Bảng phụ

Học sinh : SGK + SBT

III- Trọng tâm

- Nhận diện thế nào là người kể chuyện, vai trò và mối quan hệ giữa người kể chuyện với ngôi kể trong văn bản tự sự

IV Phương pháp

Vấn đáp, thảo luận

V Tiến trình lên lớp.

1 Ổn định lớp( 1’):

2 Kiểm tra bài cũ(5’):

- Thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm ?

- Tác dụng của chúng trong văn bản tự sự ?

3 Giới thiệu bài mới: Trong văn bản tự sự, người kể chuyện có thể xuất hiện dưới nhiều

hình thức khác nhau với những ngôi kể khác nhau Khi trình bày, miêu tả sự việc, người kể thường gắn với một điểm nhìn nào đó, điều này giúp tác giả bộc lộ tư tưởng, tình cảm và suy nghĩ của mình một cách sinh động mà chúng ta sẽ hiểu rõ hơn qua bài học hôm nay

T/g Hoạt động của Thầy và Trò Ghi bảng

15’ * Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò của người kể trong văn

bản tự sự

- Yêu cầu HS đọc đoạn trích (SGK trang 192) - HS đọc

đoạn trích từ truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”

H: Chuyện kể về ai ? Về sự việc gì ? Ai kể ? Chuyện

được kể theo ngôi thứ mấy ? Nếu là một trong ba nhân

vật trên thì ngôi kể và lời văn phải thay đổi như thế

nào ?

- Kể về phút chia tay giữa người họa sĩ già, cô gái và anh

thanh niên Người kể không xuất hiện trong câu chuyện

(vô nhân xưng) Nếu người kể là một trong ba nhân vật

trên thì ngôi kể và lời văn phải thay đổi, hoặc xưng “tôi”,

hoặc xưng tên một trong ba người đó

H: Những câu: “giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ”; “những

người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp lại nữa,

I- Vai trò của người kể trong văn bản tự sự.

Đoạn trích từ truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”

của Nguyễn Thành Long (SGK trang 192)

→ Kể chuyện theo

ngôi thứ ba với vai trò dẫn dắt người đọc đi vào câu chuyện

hay nhìn ta như vậy” là nhận xét của người nào, về ai ?

- Là nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên và

suy nghĩ của anh ta Ở câu sau, người kể như nhập vai anh

thanh niên để nói hộ suy nghĩ và tình cảm của anh

* Thảo luận: Căn cứ vào đâu để có thể nhận xét: người

kể chuyện ở đây dường như thấy hết và biết hết mọi việc,

mọi hành động,tâm tư, tình cảm của các nhân vật ? (-

Thảo luận tổ.)

- GV: Căn cứ vào chủ thể đứng ra kể câu chuyện, đối

tượng được miêu tả, ngôi kể, điểm nhìn trần thuật và lời

văn, ta có thể nhận xét: “Người kể chuyện ở đây các

nhân vật”

H: Từ những tìm hiểu về đoạn trích trên, em biết như thế

nào là hình thức kể chuyện theo ngôi thứ ba và vai trò

của nó trong văn bản tự sự ?( HS phát biểu dựa theo Ghi

nhớ)

* Hoạt động 2: Luyện tập.

- Bài 1, 2a (SGK trang 193, 194).

Cho HS đọc đoạn trích và sửa câu (2a) trên bảng, sau đó

ghi vào vở

- Bài 1, 2a (SGK trang 193, 194).

1) Đọc đoạn trích

2a) + Người kể chuyện là nhân vật “tôi” (ngôi thứ nhất)

+ Ưu điểm: giúp người kể dễ đi sâu vào tâm tư tình cảm,

miêu tả được những diễn biến tâm lý phức tạp đang diễn

ra trong tâm hồn nhân vật “tôi”

+ Khuyết: hạn chế trong việc miêu tả bao quát các đối

tượng khách quan, sinh động, khó tạo ra cái nhìn nhiều

chiều, dễ gây nên sự đơn điệu trong giọng văn

- Ghi nhớ: SGK trang

193

II- Luyện tập.

+ Bài tập 1, 2 /194

4 Củng cố:

- Ngoài hình thức kể chuyện theo ngôi thứ nhất trong văn bản tự sự, còn có hình thức kể

nào khác ? Em hiểu gì về hình thức này ? Vai trò của nó ra sao ?

5 Hướng dẫn về nhà (4’)

- Học Ghi nhớ; về nhà làm luyện tập phần b câu 2.

- Soạn bài “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng

* Rút kinh nghiệm :

Tiết 76:

KIỂM TRA VĂN HỌC HIỆN

ĐẠI

( Đề của PGD)

I Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh

- Nắm được những kiến thức cơ bản về các tác phẩm thơ, truyện hiện đại vừa học trong chương trình lớp 9 (từ bài 10 đến bài 15) làm tốt bài kiểm tra một tiết tại lớp.Qua bài kiểm tra, giáo viên đánh giá được kết quả học tập của HS về tri thức, kĩ năng,thái độ để có thái độ khắc phục những điểm còn yếu

II Chuẩn bị :

 Giáo viên: Ra đề + Đáp án + Biểu điểm

 Học sinh: Ôn tập để củng cố kiến thức về văn, thơ hiện dại

III Tiến trình dạy – học

Hoạt động 1: GV phát đề bài.

Hoạt động 2:HS làm bài.

Hoạt động 3:GV thu bài.

 Lưu ý Giáo viên có thể tham khảo một số đề bài có trong SGK

Dặn dò: Soạn bài “Cố hương”

Chú ý: Đọc kỹ tác phẩm và tóm tắt cốt truyện

Trả lời các câu hỏi phần Đọc – hiểu văn bản

* Rút kinh nghiệm:

DUYỆT TUẦN 15

Nhóm trưởng

Lê Thị Hiệp