Giáo án vật li lớp 9 tuần 15 t29 30 (1)

Tuần 15 Ngày soạn: 8/11/2017Tiết 29 LỰC ĐIỆN TỪ I / Mục tiêu: 1/ Về kiến thức: - Mô trả được thí nghiệm chứng tỏ tác dụng của lực điện từ lên đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đ

Tuần 15 Ngày soạn: 8/11/2017

Tiết 29

LỰC ĐIỆN TỪ

I / Mục tiêu:

1/ Về kiến thức:

- Mô trả được thí nghiệm chứng tỏ tác dụng của lực điện từ lên đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường

- Vận dụng được quy tắc bàn tay trái để xác định lực điện từ tác dụng lên dòng điện thẳng đặt vuông góc với đường sức từ khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện

2/ Về kỹ năng: Làm thí nghiệm, vận dụng quy tắc bàn tay trỏi

3/ Về thái độ: Yêu thích môn học, Cẩn thận, chính xác khi làm TN

II/ Chuẩn bị:

1 GV: Mỗi nhóm:

- 1 nam châm chữ U - Nguồng điện 6V

- 1 đoạn dây dẫn bằng đồng đường kính 2,5mm, dài 10cm -1 biến trở loại 20 -2A

- 1 công tắc, 1 giá thí nghiệm -1 am pe kế GHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A

2 HS: SGK, chuẩn bị bài trước ở nhà

III/ Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ :

- Em hãy nêu cấu tạo và nguyên lý hoạt động của loa điện ? (10đ)

2 Bài mới

Tổ chức tình huống học tập

Dòng điện tác dụng lực từ lên kim nam châm, vậy ngược lại kim nam châm có tác dụng lực từ lên dòng điện hay không ?

Bài học hôm nay giúp ta giải quyết vấn đề này.

Hoạt động 1: Tìm hiểu tác dụng

của từ trường lên dây dẫn AB ?

-Yêu cầu học sinh nghiên cứu thí

nghiệm hình 27.1 sgk

-Nêu tên dụng cụ thí nghiệm ?,

cách tiến hành thí nghiệm

-Giáo viên cho các nhóm làm thí

nghiệm, quan sát và cho biết có

hiện tượng gì xảy ra với đoạn dây

dẫn AB?

Giáo viên lưu ý: đoạn dây dẫn AB

phải đặt sâu vào trong lòng nam

châm chữ U không để dây dẫn

chạm vào nam châm

Gọi Hs báo cáo kết quả

Gọi học sinh trả lời C1

Gv thông báo lực đó gọi là lực

điện từ

Qua thí nghiệm trên em rút ra

Hs trả lời

hs tìm hiểu thí nghiệm -HS nêu dụng cụ thí nghiệm

và cách tiến hành thí nghiệm

-Các nhóm tiến hành thí nghiệm.quan sát hiện tượng xảy ra

Lắng nghe và làm

Hs báo cáo Trả lời C1

Hs nghe Học sinh rút ra kết luận

I/ Tác dụng của từ trường lên dây dẫn

có dòng điện : 1/ Thí nghiệm :

C1:Khi đóng khóa K:

AB bị hút vào trong lòng nam châm (hoặc đẩy ra)

Từ trường đã tác dụng lực lên dây dẫn

AB khi có dòng điện

2/ Kết luận:

Từ trường tác dụng lên đoạn dây dẫn

AB có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường Lực đó gọi là lực điện từ

II/ Chiều của lực điện từ Quy tắc bàn tay trái

1 Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào

những yếu tố nào a) Thí nghiệm:

kết luận gì?

Hoạt đông 2: Tìm hiểu chiều lực

điện từ phụ thuộc vào yếu tố nào

và cách xác định chiều của lực

điện từ

Cho Hs làm lại thí nghiệm trên

nhưng đổi chiều dòng điện

Gọi HS nêu hiện tượng quan sát

Cho Hs làm lại thí nghiệm trên

nhưng đổi cực của nam châm

Gọi HS nêu hiện tượng quan sát

Qua thí nghiệm cho biết chiều của

lực điện từ phụ thuộc vào những

yếu tố nào ?

Gv thông báo về quy tắc bàn tay

trái

Gọi Hs đọc quy tắc

Cho Học sinh tìm hiểu hình vẽ

27.2 để hiểu rõ quy tắc

Giáo viên hướng dẫn cụ thể cách

sử dụng quy tắc để Học sinh vận

dụng làm ngay trên lớp

Vận dụng quy tắc để kiểm tra

chiều của lực điện từ trong thí

nghiệm

Làm thí nghiệm kiểm tra

Hs nêu: Đổi chiều dòng điện qua AB thì lực điện từ tác dụng lên dây dẫn AB cũng thay đổi

Hs làm thí nghiệm

Đổi cực của nam châm Thì chiều của lực điện từ cũng thay đổi

Hs trả lời

Hs nghe

Học sinh đọc qui tắc :

Hs tìm hiểu

Học sinh theo dõi giáo viên hướng dẫn vận dụng qui tắc ngay trên lớp

Hs vận dụng

b) Kết luận:

Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào chiều của dòng điện và chiều của đường sức từ

3 Quy tắc bàn tay trỏi

Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức

từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 900

chỉ chiều của lực điện từ

Kiểm tra 15 phút

Đề 1:

Câu 1 (2đ): Hãy xác định chiều của đường sức từ của nam châm qua hình vẽ dưới đây:

Câu 2 (2đ): Hãy xác định từ cực của ống dây và chiều của dòng điện chạy qua ống dây qua hình vẽ dưới đây:

Câu 3(6đ) :

a) Hãy phát biểu quy tắc nắm tay phải để xác định chiều của đường sức từ khi có dòng điện chạy qua ống dây dẫn.?

b) Cho hình vẽ H1 Hãy xác định chiều của đường sức từ khi có dòng điện chạy qua ống dây dẫn ?

Đề 2:

Câu 1 (2đ): Hãy xác định chiều của đường sức từ của nam châm qua hình vẽ dưới đây:

Câu 2 (2đ): Hãy xác định từ cực của ống dây và chiều của dòng điện chạy qua ống dây qua hình vẽ dưới đây:

Câu 3(6đ) :

a) Hãy nêu các cách làm tăng từ của nam châm điện tác dụng lên một vật ?

b) Cho hình vẽ H1 Hãy xác định chiều của đường sức từ khi có dòng điện chạy qua ống dây dẫn ?

-Hình H1

Đáp án 15 phút vật lý 9 tùân 15

Đề 1:

Câu 1

2đ

Câu 2 Xác định chiều của từ cực ống dây đúng

Xác định chiều của dòng điện chạy qua ống dây đúng

1đ 1đ

Câu 3 a) Phát biểu quy tắc nắm tay phải đúng

b) Xác định chiều của đường sức từ đúng

3đ 3đ

Đề 2:

Câu 1

2đ

Câu 2 Xác định chiều của từ cực ống dây đúng

Xác định chiều của dòng điện chạy qua ống dây đúng 1đ1đ

Câu 3 a) - Tăng Cường độ dòng điện chạy qua cuộn dây

- Tăng số vòng dây của cuộn dây

b) Xác định chiều của đường sức từ đúng

1,5 đ 1,5đ 3đ

3/.Củng cố-luyện tập:

- Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào yếu tố nào? Phụ thuộc chiều của dòng điện và chiều của đường sức từ

- Xác định chiều dòng điện thì làm cách nào ? Áp dụng Quy tắc bàn tay trái

- Y/c phát biểu quy tắc bàn tay trái?

Muốn xác định chiều đường sức từ cần biết những gì?Biết chiều của lực điện từ và chiều của dòng điện

Vận dụng:

Y/c Học sinh đọc thông tin và hoàn thành C2,C3,C4 của phần vận dụng

Chốt

C2: trong đoạn dây dẫn AB dòng điện từ B đến A

Muốn biết chiều dòng điện chạy qua dây dẫn cần biết chiều của lực điện từ và chiều của đường sức từ Vận dụng quy tắc bàn tay trái để xác định

C3: đường sức từ của nam châm có chiều đi từ dưới lên trên

Muốn xác định được chiều đường sức từ cần biết chiều lực điện từ và chiều dòng điện qua dây dẫn ,rồi vận dụng quy tắc bàn tay trái

C4:

4/ Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

- Đọc có thể em chưa biết

- Xem trước bài 28

5 Rút kinh nghiệm, bổ sung

Tiết 30

Bài 28 ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

I Mục tiêu

1.Về kiến thức:

- Mô tả được các bộ phận chính , giải thích được hoạt động của động cơ điện một chiều, nêu được tác dụng của mỗi bộ phận chính trong động cơ điện

- Phát hiện được sự biến đổi điện năng thành cơ năng trong khi động cơ điện hoạt động

2.Về kĩ năng:

- Vận dụng qui tắc bàn tay trái xác định chiều lực điện từ, biểu diễn lực điện từ

- Giải thích được nguyên tắc hoạt động của động cơ điện một chiều

3.Về thái độ

- Ham hiểu biết, yêu thích môn học

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên:

- Mỗi nhóm HS :1 mô hình động cơ điện một chiều hoạt động được,1 nguồn điện 6 vôn

2 Học sinh:

- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 28

III Tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra Bài cũ:

- Phát biểu quy tắc bàn tay trái ? (5đ)

- Cách xác định chiều lực từ khi dùng quy tắc bàn tay trái BT 27.3 SBT?

Đáp án : + Quy tắc bàn tay trái : Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90 độ chỉ chiều của lực điện từ.(5đ)

+ Áp dụng Chữa bài 27.3 (5đ)

2 Bài mới

Hoạt động 1 : Tìm hiểu cấu tạo và

nguyên tắc hoạt động của động cơ

điện một chiều

Giáo viên phát mô hình cho các nhóm

Yêu cầu học sinh đọc sgk phần 1

Hãy chỉ ra các bộ phận chính của

Nhận dụng cụ Đọc

HS nêu các bộ phận chính

I/Nguy ê n tắc cấu tạo và hoạt động của động cơ điện 1 chiều

1/ Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều

- Nam châm

- Khung dây dẫn

động cơ ?

Gọi học sinh đọc phần thông báo sgk

ở phần 2

? Nêu nguyên tắc hoạt động của động

cơ điện 1 chiều

Giáo viên thông báo : trong kỹ thuật

bộ phận đứng yên gọi là stato và bộ

phận quay gọi là rôto

Gọi Hs đọc và trả lời C1

Tìm hiểu C2 nêu dự đoán hiện tượng

xảy ra với khung dây ?

Cặp lực từ có tác dụng gì với khung

dây ?

Gv cho Hs làm thí nghiệm kiểm tra

Gọi các nhóm báo cáo kết quả

Rút ra kết luận qua thí nghiệm

THMT:

- Khi động cơ điện một chiều hoạt

động, tại các cổ góp điện xuất hiện

các tia lửa điện kèm theo không khí

có mùi khét Các tia lửa điện này là

tác nhân sinh ra khí NO, NO2 có mùi

hắc Sự hoạt động của động cơ điện

một chiều cũng ảnh hưởng đến hoạt

động của các thiết bị điện khác( nếu

cùng mắc vào mạch điện) và gây

nhiễu các thiết bị vô tuyến truyền

hình gần đó

- Biện pháp GDBVMT:

+ Thay thế các động cơ điện một

chiều bằng động cơ điện xoay chiều

+ Tránh mắc chung động cơ điện một

chiều với các thiết bị thu phát sóng

điện từ

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự biến đổi

năng lượng trong động cơ điện

Khi hoạt động năng lượng điện trong

động cơ điện chuyển hóa như thế

nào?

Đọc

Hs nghe Nêu Nghe

Hsđọc và trả lời C1 : Hs: Nêu dự đoán hiện tượng xảy ra với khung dây ở câu C2

Khung dây quay Học sinh tiến hành thí nghiệm kiểm tra dự đoán C3 theo nhóm

đại diện các nhóm báo cáo kết quả so sánh với dự đoán

Học sinh nêu kết luận và ghi

vở

Lắng nghe

Điện năng  cơ năng

-Bộ góp điện: 2 thanh quét và hai bán khuyên

2/ Hoạt động:

Dựa trên tác dụng của từ trường lên khung dõy có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường

C2 : Khung dây quay do tác dụng của hai lực

3/ Kết luận: sgk động cơ điện một chiều có hai bộ phận chính là : Nam châm tạo ra từ trường (bộ phận đứng yên ) gọi là stato; khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua (bộ phận quay) gọi là rôto

II/ Sự biến đổi năng lưọng trong động cơ điện

Động cơ điện biến đổi điện năng thành cơ năng

3/.Củng cố-luyện tập:

- Động cơ điện 1 chiều gồm những bộ phận chính nào? Nam châm và khung dây dẫn

- Hoạt động của nó dựa trên nguyên tắc nào? Dựa trên tác dụng của từ trường lên khung dõy có dòng

điện chạy qua đặt trong từ trường

- Hs ghi Ghi nhớ (SGK)

*Vận dụng:

Y/c Hs lần lượt trả lời các câu C5,C6,C7.

Chốt:

C5: quay theo chiều ngược chiều kim đồng hồ

C6:vì nam châm vĩnh cửu không tạo ra từ trường mạnh

C7: Đồ chơi trẻ em.

4 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Học bài và phần ghi nhớ

- Làm bài tập SBT 28.1-28.4

- Đọc có thể em chưa biết

- Xem trươc bài 29 “ THỰC HÀNH CHẾ TẠO NAM CHÂM VĨNH CỬU, NGHIỆM LẠI TỪ TÍNH CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN

5 Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

Họ và tên:… KIỂM TRA 15 PHÚT

Đề 1:

Câu 1 (2đ): Hãy xác định chiều của đường sức từ của nam châm qua hình vẽ dưới đây:

Câu 2 (2đ): Hãy xác định từ cực của ống dây và chiều của dòng điện chạy qua ống dây qua hình vẽ dưới đây: Câu 3(6đ) : a) Hãy phát biểu quy tắc nắm tay phải để xác định chiều của đường sức từ khi có dòng điện chạy qua ống dây dẫn.? b) Cho hình vẽ H1 Hãy xác định chiều của đường sức từ khi có dòng điện chạy qua ống dây dẫn ? Bài làm ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

-N

S

Họ và tên:… KIỂM TRA 15 PHÚT

Đề 2:

Câu 1 (2đ): Hãy xác định chiều của đường sức từ của nam châm qua hình vẽ dưới đây:

Câu 2 (2đ): Hãy xác định từ cực của ống dây và chiều của dòng điện chạy qua ống dây qua hình vẽ dưới đây: Câu 3(6đ) : a) Hãy nêu các cách làm tăng từ của nam châm điện tác dụng lên một vật? b) Cho hình vẽ H1 Hãy xác định chiều của đường sức từ khi có dòng điện chạy qua ống dây dẫn ? Bài làm ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

…

S

N