Quan hệ việt nam czech ( 1993 2014)

Bối cảnh thế giới và khu vực những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI đã đặt ra yêu cầu thúc đẩy hợp tác quốc tế, làm nảy sinh tính đa phương hóa, đa dạng hóa và sự điều chỉnh trong chính

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-***** -

NGUYỄN THỊ KIM MAI

QUAN HỆ VIỆT NAM – CZECH

(1993 – 2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUỐC TẾ HỌC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-***** -

NGUYỄN THỊ KIM MAI

QUAN HỆ VIỆT NAM – CZECH

(1993 – 2014)

Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế

Mã số: 60 31 02 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUỐC TẾ HỌC

Giáo viên hướng dẫn:

TS TRẦN THỊ PHƯƠNG HOA

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn này tôi đã nhận được rất nhiều sự động viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể

Xin cùng bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo, người

đã đem lại cho tôi những kiến thức bổ trợ, vô cùng có ích trong hai năm học vừa qua

Cũng xin gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Ban Chủ nhiệm và các Thầy, Cô khoa Quốc tế học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập

Cuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã luôn bên tôi, động viên và khuyến khích tôi trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu của mình

Học viên

Nguyễn Thị Kim Mai

MỤC LỤC Chương 1 BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN QUAN HỆ VIỆT NAM - CZECH

VÀ TỔNG QUAN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA HAI NƯỚC Error! Bookmark not defined.

1.1 Bối cảnh phát triển quan hệ Việt Nam – Czech Error! Bookmark not defined.

1.2 Quan hệ Việt Nam – Czech trước năm 1993 Error! Bookmark not defined.

1.3 Chính sách đối ngoại Việt Nam - Czech Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Chính sách đối ngoại của Czech Error! Bookmark not defined 1.3.2 Chính sách đối ngoại của Việt Nam Error! Bookmark not defined.

1.3.3 Hoạt động đối ngoại Việt Nam - Czech Error! Bookmark not defined.

Chương 2 QUAN HỆ VIỆT NAM – CZECH TRÊN CÁC LĨNH VỰC

TỪ NĂM 1993 ĐẾN NĂM 2014 Error! Bookmark not defined 2.1 Về chính trị, ngoại giao Error! Bookmark not defined 2.2 Về kinh tế Error! Bookmark not defined 2.3 Về an ninh, quốc phòng Error! Bookmark not defined 2.4 Về văn hóa, giáo dục, xã hội… Error! Bookmark not defined 2.5 Về viện trợ, hỗ trợ hợp tác phát triển Error! Bookmark not defined 2.6 Về các lĩnh vực khác Error! Bookmark not defined Chương 3 THUẬN LỢI, THÁCH THỨC VÀ TRIỂN VỌNG CỦA

QUAN HỆ VIỆT NAM – CZECH TRONG THỜI GIAN TỚI Error! Bookmark not defined.

3.1 Thuận lợi Error! Bookmark not defined 3.1.1 Kinh tế tăng trưởng và ổn định chính trị xã hội Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Vị thế của hai nước trên trường Quốc tế Error! Bookmark not defined.

3.1.3 Bối cảnh quốc tế thuận lợi Error! Bookmark not defined 3.2 Thách thức Error! Bookmark not defined.

3.3 Đề xuất một số biện pháp khắc phục, tăng cường nhằm phát triển, nâng

tầm mối quan hệ giữa hai nước Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 10 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.

BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT Chữ

Chữ tiếng Anh, Czech, Pháp

Culturelle et Technique

Settlements

Cooperation

CERN Tổ chức nghiên cứu nguyên tử Châu Âu Conseil Européence pour la

Recherche Nucléaire

CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Fund KSC Đảng Cộng sản Tiệp Khắc Komunistická strana Československa

Organisation

ODA Viện trợ phát triển chính thức Official Development Assistant

States OECD Tổ chức Hợp tác Kinh tế và Phát triển The Organization for Economic

co-operation and Development

UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa

của Liên Hợp quốc

The United Nations Educational, Scientific and Cultural

Organization

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trong thời đại ngày nay, quá trình toàn cầu hóa – quốc tế hóa diễn ra mạnh mẽ và trở thành xu thế khách quan của toàn thế giới Trước sự thay đổi của tình hình thế giới và khu vực, không một quốc gia nào muốn phát triển thịnh vượng mà lại đóng cửa, không giao lưu với các nước bên ngoài

Thế giới ngày nay các quốc gia xích lại gần nhau hơn, trao đổi hợp tác với nhau nhiều hơn về mọi mặt Dù lớn hay nhỏ, phát triển hay đang phát triển, các nước đều ra sức mở rộng quan hệ quốc tế, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau Hội nhập quốc tế

và khu vực là nhu cầu của các quốc gia bởi thực tế đã chứng minh, các nước muốn phát triển đồng bộ, tránh nguy cơ tụt hậu, kém phát triển thì phải tích cực chủ động, vượt qua những yếu tố bất lợi để phát triển Bối cảnh thế giới và khu vực những năm cuối thế kỷ

XX đầu thế kỷ XXI đã đặt ra yêu cầu thúc đẩy hợp tác quốc tế, làm nảy sinh tính đa phương hóa, đa dạng hóa và sự điều chỉnh trong chính sách ngoại giao của từng nước dựa trên nền tảng bảo vệ quyền lợi quốc gia để phát triển quan hệ bình đẳng với các quốc gia khác nhằm duy trì và củng cố sự ổn định an ninh toàn cầu

Nhận thức rõ vai trò to lớn của hợp tác cùng phát triển nhằm tranh thủ những điều kiện quốc tế thuận lợi tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định có lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đồng thời củng cố và nâng cao vị thế trên trường quốc tế Hơn nữa trước tác động của tình hình thế giới và khu vực, với mong muốn “ là bạn với tất cả các nước” trong cộng đồng quốc tế, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội vì mục tiêu hòa bình phát triển cũng như đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Việt Nam đã và đang tăng cường quan hệ ngoại giao với các nước, các tổ chức quốc tế và khu vực Quan hệ Việt Nam - Czech không nằm ngoài quỹ đạo đó

Việt Nam và Czech đã có mối quan hệ truyền thống lâu đời Từ thế kỷ 18, trên con đường truyền giáo, nhiều giáo sỹ Czech đã đến vùng Đông Nam Á và gắn bó một phần đời với các giáo dân Việt Nam Năm 1950, Tiệp Khắc là một trong những nước đầu tiên lập quan hệ ngoại giao cấp Đại sứ với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Trong hai cuộc

kháng chiến giữ gìn độc lập dân tộc và cả trong hòa bình xây dựng ở Việt Nam, nhân dân Tiệp Khắc đã chia sẻ với nhân dân ta những tình cảm đoàn kết anh em và sự giúp đỡ vật chất quý giá Hiện tại có khoảng hơn sáu mươi nghìn công dân Việt Nam làm ăn, sinh sống trên các miền đất Czech Sau khi Czech gia nhập khối Cộng đồng Châu Âu, mối quan hệ giữa hai nước đứng trước những triển vọng mới, đa dạng hơn, linh hoạt hơn nhằm phù hợp với xu thế toàn cầu hóa trong quan hệ quốc tế

Nhìn lại quá khứ, tuy cách xa nhau về vị trí địa lý song Việt Nam – Tiệp Khắc đã chính thức thiết lập mối quan hệ vào ngày 2/2/1950, đặt nền móng cho tình hữu nghị bền chặt và quan hệ tốt đẹp giữa hai nước sau này

Trải qua một thời gian dài với bao biến động, thay đổi của thế giới và khu vực, quan

hệ Việt Nam - Czech không phải lúc nào cũng phát triển theo chiều hướng đi lên mà vẫn

có những lúc chững lại Thế nhưng đó chính là quy luật cơ bản của sự phát triển Trải qua hơn 65 năm, quan hệ Việt Nam – Czech ngày càng được thắt chặt và bước vào giai đoạn phát triển tích cực

Ngày nay mối quan hệ Việt Nam - Czech đã đạt đến trình độ phát triển về cả bề rộng lẫn bề sâu Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa hai nước không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc Nghiên cứu quan hệ Việt Nam - Czech (1993- 2014) nhằm phát huy, đẩy mạnh các thế mạnh của hai bên và tìm ra giải pháp khắc phục khó khăn để quan hệ hai nước phát triển đi lên trong tương lai Đồng thời giúp chúng ta có nhận thức đúng đắn về mối quan hệ này từ đó rút ra những kinh nghiệm góp phần xử lý tốt các mối quan hệ hợp tác khác giữa Việt Nam với các quốc gia khác trong cộng đồng quốc tế chứ không riêng gì Czech Do vậy nghiên cứu mối quan hệ Việt Nam –Czech là việc làm hết sức cần thiết

Trên thực tế, đã có một số bài chuyên nghiên cứu về một khía cạnh, một vấn đề, một khoảng thời gian nhưng chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện mối quan hệ giữa hai nước từ năm 1993 đến năm 2014 Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn vấn đề “ Quan hệ Việt Nam - Czech (1993-2014)” làm đề tài cho luận văn thạc sĩ của mình

Tôi chọn đề tài “Quan hệ Việt Nam – Czech (1993 - 2014)” nhằm nghiên cứu sâu hơn mối quan hệ giữa hai nước với mốc lịch sử 1993 – năm mà Cộng hòa Czech chính thức là một quốc gia độc lập

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Từ trước đến nay, nghiên cứu “Quan hệ Việt Nam - Czech” đã trở thành mối quan tâm của nhiều tác giả, dịch giả và nhà xuất bản với một số bài viết công trình tiêu biểu đã được công bố như:

- Sách “Tiệp Khắc (CHXHCN), Hiến pháp nước CHXHCN Tiệp Khắc”, H: Sự thật, 1962;

- Sách ”Tiệp Khắc trong cơn lốc ở Đông Âu”, tác giả Hữu Khánh, NXB Trẻ TP Hồ Chí

Minh, 1991;

- Sách: “Cộng hòa Séc- đất nước – con người”, tác giả Phạm Thành Hưng, NXB Đại

học Quốc gia Hà Nội, 2006;

- Sách “, Praha & di sản văn hóa thế giới tại Cộng hòa Czech, tác giả Dương Tất Từ,

NXB Thế giới, 2005;

- Sách “Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp 100 năm xây dựng và trưởng thành

(1905-2005)”, NXB Hải Phòng, 2005;

- Sách “Các nước Đông Âu gia nhập liên minh Châu Âu và những tác động tới Việt

Nam, tác giả Nguyễn Quang Thuấn và Nguyễn An Hà, NXB Khoa học Xã hội, 2005;

- Tạp chí “Quan hệ Cộng hòa Séc – Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI, tác giả Văn Ngọc Thành và Phạm Anh, Viện NC châu Âu (Viện KHXH Việt Nam): số 3 (90) – năm 2008;

- Bài viết “Chính sách nhập cư của Liên minh Châu Âu và của một số nước thành viên

mới Đông Âu, tác giả Nguyễn An Hà, Viện NC châu Âu (Viện KHXH Việt Nam): số

3 (102) – năm 2009;

- Bài viết “Chính sách nhập cư của EU và của các nước EU mới tại Trung – Đông Âu và

tác động đến cộng đồng người Việt Nam tại BaLan, Séc và Hungary, tác giả Hà Hoàng

Hải, Viện NC châu Âu (Viện KHXH Việt Nam): số 3 (102) – năm 2009;

- Bài viết “Vài nét về chính sách nhập cư của Cộng hòa Séc, tác giả Đặng Minh Đức, Viện NC châu Âu (Viện KHXH Việt Nam): số 5 (116) – năm 2010;

- Bài viết “Phát huy vai trò của cộng đồng trí thức người Việt ở Đông Âu trong bối

cảnh mới, tác giả Nguyễn An Hà, Viện NC châu Âu (Viện KHXH Việt Nam): số 6

(117) – năm 2010;

- Tạp chí “Ngoại thương giữa Cộng hòa Czech và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tác giả Martin Pelikan, Lukas Hlavaty, TC Cộng hòa Czech – Đối tác của các

bạn 2005/2006 – năm 2005;

Các tài liệu này đã tìm hiểu quan hệ giữa Việt Nam – Czech trên nhiều lĩnh vực dưới tác động của bối cảnh thế giới và khu vực đồng thời làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển quan hệ Việt Nam - Czech trong thời gian tới

Dù phong phú về số lượng và chủng loại song các tài liệu trên chưa nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện, tổng thể mối quan hệ Việt Nam - Czech trong giai đoạn 1993 –

2014 Do vậy, trên cơ sở sử dụng và thừa hưởng ở một mức độ nhất định các ý kiến, các nguồn tư liệu, các nguồn tin thu thập được tôi đi vào phân tích, tổng hợp và đúc kết về mối quan hệ Việt Nam – Czech từ năm 1993 đến năm 2014

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu tình hình quan hệ Việt Nam-Czech (1993-2014) nhằm làm rõ bản chất của mối quan hệ này, phân tích những thuận lợi, thách thức, triển vọng Từ đó đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm đồng thời dự báo chiều hướng phát triển và đưa ra một số giải pháp mang tính chất tham khảo nhằm thúc đẩy mối quan hệ này phát triển hơn trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Ở luận văn này, tôi phân tích bối cảnh quốc tế và khu vực để làm rõ các nhân tố tác động đến quan hệ Việt Nam-Czech Tiếp đó đi vào tìm hiểu khái quát tình hình đất nước Việt Nam, Liên bang Nga để thấy được đường lối đối ngoại của hai nước trong quan hệ quốc tế, sự cần thiết phải thiết lập quan hệ hợp tác, coi trọng việc phát triển quan hệ của Việt Nam với Czech và các nước khác trên thế giới

Tìm hiểu quan hệ Việt Nam - Czech (1993-2014) là nền tảng, cơ sở để đi sâu nghiên cứu mối quan hệ này ở giai đoạn sau trên tất cả các lĩnh vực Từ đó rút ra một vài nhận xét về đặc điểm, bài học kinh nghiệm, triển vọng và một số kiến nghị nhằm thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Czech phát triển lên tầm cao mới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tìm hiểu quan hệ Việt Nam - Czech (1993-2014) trên tất cả các lĩnh vực

từ kinh tế, chính trị - ngoại giao đến văn hóa -giáo dục- xã hội, khoa học - kỹ thuật, an ninh quốc phòng, viện trợ- hỗ trợ phát triển, về những thành tựu đạt được cũng như những vấn đề còn tồn tại

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu quan hệ Việt Nam - Czech (1993-2014) 1993 là năm Cộng hòa Czech trở thành quốc gia độc lập, 2014 là mốc cuối của thời gian nghiên cứu, có thể tiếp cận được các nguồn tài liệu

Không gian nghiên cứu: Luận văn tập trung tìm hiểu, nghiên cứu kỹ lưỡng mối quan hệ Việt Nam - Czech (1993-2014) trên tất cả các lĩnh vực trong đó đi sâu vào các lĩnh vực chính như chính trị - ngoại giao, kinh tế, văn hóa – giáo dục, an ninh quốc phòng

từ đó dự báo triển vọng phát triển của quan hệ Việt Nam - Czech trong thời gian tới Tuy nhiên luận văn cũng đề cập đến bối cảnh của thế giới và khu vực cũng như mối quan hệ Việt Nam - Czech ở giai đoạn trước đó nhằm hiểu hơn về cơ sở phát triển của mối quan

hệ này

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về quan hệ quốc tế Chủ nghĩa duy vật lịch sử là mấu chốt trọng tâm để phân tích, đánh giá và giải quyết các vấn đề, sự kiện liên quan đến tiến tình phát triển của quan hệ Việt Nam - Czech

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I SÁCH

Hà Nội, 2002

Hà Nội, 2001

thật, 1962

Tiệp Khắc, NXB Sự thật, 1963

5 Cơ sở pháp chế nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc Praha:

Hãng thông tấn Orbis, 1979

6 Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc, NXB Sự thật, 1981

Tiệp Khắc, Praha: Hãng thông tấn Orbis, 1980

Tiệp Khắc

9 Đại hội XVI Đảng cộng sản Tiệp Khắc, NXB Sự thật, 1982

10 Chủ tịch Got-oan nước Tiệp Khắc mới, K8 Khu tuyên truyền và văn

nghệ Liên khu 4, 1953

11

Những sự biến ở Tiệp Khắc Mátxcơva: Hội nhà báo Liên Xô,Tổ báo

chí, 1968

Chí Minh, 1991

13 Tiệp Khắc ngày nay, NXB Sự thật, 1985

học Quốc gia Hà Nội, 2006

NXB Thế giới, 2005

Khoa học xã hội, 2001

17 Quan hệ Việt Nam - Liên minh châu Âu trong triển khai cơ chế phát triển

sạch giai đoạn 2011-2020, NXB Khoa học xã hội, 2012

18

Thương mại song phương Việt Nam – Liên minh Châu Âu, Triển vọng lâu dài của ngành nông nghiệp Việt Nam, XB: Bộ Nông nghiệp và Phát

triển nông thôn, 2005

người Việt Nam ở nước ngoài, NXB Thế Giới, 2005

20 Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp 100 năm xây dựng và trưởng thành

(1905-2005), NXB Hải Phòng, 2005

E-book ISBN 1-905050-55-0, updated in 2005 by GMB Publishing Ltd

Policies, this edition published in the Taylor & Francis e-Library, 2005

23

Holub, Jan, Czech for beginners: A short elementary course for

English-speaking student of the Summer School of Slavonic Studies,

Praha: Univerzita Karlova, c’1982

24 Havik, Peter; Trade and cost competitivements in the Czech republic,

Hunggary, Poland and Slovenia, Washington: The WB, 2000

culture in the Czech Republic, Praha: S.I,c’1998

Liên minh châu Âu, NXB Chính trị Quốc gia, 1995

27

Bùi Huy Khoát (ch.b), Trần Kim Dung, Lê Thiền Hạ, Thúc đẩy quan

hệ thương mại đầu tư giữa Liên hiệp Châu Âu và Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI, NXB Khoa học Xã hội, 2001