Giáo án sinh học lớp 8 cả năm

I. Mục tiêu: 1. Kiến thức: Học sinh thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của môn học. Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng như các hoạt động tư duy của con người. Trình bày được các phương pháp học tập và đặc thù của môn học của cơ thể người và vệ sinh.

Trang 1

BÀI 1: BÀI MỞ ĐẦU

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Học sinh thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của môn học

- Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng như các hoạt động tư duy của con người

- Trình bày được các phương pháp học tập và đặc thù của môn học của cơ thể người và

vệ sinh

2 Kỹ năng:

Rèn luyện kỹ năng quan sát, so sánh, thảo luận nhóm, tư duy độc lập và làm việc với SGK

3 Thái độ: Có ý thức bảo vệ, giữ gìn vệ sinh cơ thể.

II Chuẩn bị của GV và HS:

1 Chuẩn bị của GV:

- Tranh phóng to hình 1.1  3 SGK

- Sưu tầm tranh ảnh có liên quan đến bài

2 Chuẩn bị của HS: Xem bài trước ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra bài cũ: không kiểm tra

Giới thiệu bài: GV giới thiệu sơ lược về bộ môn cơ thể người và vệ sinh trong chương trình sinh học 8

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu vị trí của con người trong tự nhiên

 Ngành ĐVNS, ngành Ruột khoang, ngành Giun đất, Thân mềm, Chân khớp:

ngành ĐVKXS, Ngành ĐVCXS

 Lớp thú có vị trí tiến hoá nhất.( đặc biệt là khỉ )

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả T.luận, nhóm khác BS

- Đặc điểm cơ bản phân biệt người với động vật là người biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động vào những mục đích nhất định,

có tư duy, tiếng nói, chữ viết.

Trang 2

HĐ2: Tìm hiểu nhiệm vụ của sinh học 8

- Y/C HS đọc thông tin

SGK và trả lời câu hỏi

(?) Nêu nhiệm vụ của sinh

người và vệ sinh có liên

quan mật thiết với những

ngành nghề nào ?

(?) Theo em việc giữ gìn vệ

sinh cá nhân có liên quan

đến bảo vệ môi trường hay

- Suy nghĩ, tham khảo thông tin SGK trả lời

- HS NX, BS

- Ghi nhớ kiến thức

- QS tranh, nắm kiến thức

 Với y học, GPSL và VS người là cơ sở của bộ môn

GP điều trị và y học cộng đồng ( phòng bệnh, chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi…) Với tâm lý học, liên quan đến nghiên cứu tâm lý và phát triển tâm lý người

Với việc BVMT: giúp chúng

ta có ý thức BVMT, thông qua giữ gìn vệ sinh, rèn luyện sức khoẻ

 Góp phần bảo vệ và tránh ô nhiễm môi trường

- HS trả lời, HS khác NX, BS

II Nhiện vụ của môn cơ thể người và vệ sinh

- Sinh học 8 cung cấp những kiến thức về đặc điểm cấu tạo, chức năng của cơ thể người trong mối quan hệ với môi trường, những hiểu biết về phòng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể.

- Kiến thức về cơ thể người

có liên quan đến nhiều ngành khoa học như Y học, Tâm lý giáo dục học, Hội họa, Thể thao,…

HĐ3: Tìm hiểu về phương pháp học tập môn học cơ thể người và vệ sinh

- Y/C HS đọc mục  SGK

(?) Bằng phương pháp nào

để nắm vững chức năng,

đặc điểm hình thái, cấu tạo

cơ quan, hệ cơ quan cuả cơ

 Thực hành thí nghiệm

- Trả lời, bổ sung cho nhau

III Phương pháp học tập môn học cơ thể người và

vệ sinh

- Phương pháp học tập phù hợp với đặc điểm môn học

là kết hợp quan sát, thí nghiệm và vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tế cuộc sống

Trang 3

3 Củng cố, luyện tập:

- Gọi HS đọc phần ghi nhớ SGK

- Hướng dẫn hs trả lời câu hỏi cuối bài

4 Hướng dẫn về nhà:

- Học bài, trả lời câu hỏi

- Đọc trước bài 2

5 Nhận xét bài dạy:

Trang 4

Chương I : KHÁI QUÁT VỀ CƠ THỂ NGƯỜI

BÀI 2 : CẤU TẠO CƠ THỀ NGƯỜI

I Mục tiêu:

- Học sinh nêu được các cơ quan trong cơ thể người

- Học sinh trình bày được sự phối hợp hoạt động của các hệ cơ quan trong cơ thể dưới sự điều khiển và phối hợp hoạt động của hệ thần kinh và hệ nội tiết

2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích sơ đồ, thảo luận nhóm.

3 Thái độ: GD ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể tránh tác hại mạnh vào một số hệ cơ quan

1 Kiểm tra bài cũ: không kiểm tra.

Giới thiệu bài: GV giới thiệu trình tự các hệ cơ quan sẽ được nghiên cứu trong suốt năm

học của môn Cơ thể người và vệ sinh Để có khái niệm chung, chúng ta tìm hiểu khái quát về cấu tạo cơ thể người

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo của cơ thể người

- Treo tranh phóng to H.2.1,

2.2 SGK cho HS QS Y/C

HS T/luận nhóm để thực

hiện mục SGK tr.8

- Gọi 1  2 nhóm báo cáo

kết quả T.luận, nhóm còn lại

NXBS cho nhau

- GV chốt lại ý chính

- Cho HS nghiên cứu thông

tin SGK

- Treo bảng phụ ghi nội

dung bảng và Y/C HS hoàn

(?) Ngoài những hệ cơ quan

trên, trong cơ thể còn có

- Quan sát tranh, thảo luận nhóm hoàn thiện câu hỏi

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả, nhóm khác NXBS cho nhau

- HS tự đọc thông tin SGK

để nắm kiến thức

- QS nội dung bảng phụ và hoàn thiện

- HS NXBS cho nhau

- Sửa chữa vào vở

- Hệ sinh dục, hệ nội tiết

I Cấu tạo

1 Các phần cơ thể

+ Cơ thể người gồm: đầu – thân ( mình) và các chi + Da bao bọc bên ngoài

cơ thể

- Cơ hoành ngăn cách khoang ngực và khoang bụng

- Khoang ngực chứa tim, phổi

- Khoang bụng chứa dạ dày,

…

2 Các hệ cơ quan

Nội dung: bảng 2 SGKNgoài ra còn có hệ sinh dục

và hệ nội tiết

Trang 5

các hệ cơ quan nào nữa ?

- Gọi hs trả lời, HS khác

NXBS

- GV Nhận xét và đưa đáp

án đúng

- Trả lời, HS khác NXBS cho nhau

HĐ2: Tìm hiểu sự phối hợp hoạt động của các cơ quan trong cơ thể

- Y/C HS đọc phần thông

tin SGK và trả lời câu hỏi

(?) Khi ta vận động mạnh

thìa các cơ quan trong cơ

thể phối hợp hoạt động như

thế nào?

- Gọi HS trả lời, NXBS cho

nhau

- GVKL

- Y/C HS thực hiện mục 

SGK tr.9

- HD: Tại các cơ quan đều

có luồng xung truyền về hệ

TK

- Gọi HS trả lời, HS khác

NXBS

- GVKL

- HS đọc thông tin nắm kiến thức

- Các hệ cơ quan trong cơ thể có sự phối hợp hoạt động với nhau

- Trả lời, HS khác NXBS cho nhau

- Tham khảo sơ đồ đề hoàn thiện Y/C cuả GV

- Lắng nghe, nắm kiến thức

- Trả lời, NXBS cho nhau

II Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan

Các cơ quan trong cơ thể

là một khối thống nhất, có

sự phối hợp với nhau, cùng thực hiện chức năng sống

Sự phối hợp đó được thực hiện nhờ cơ chế thần kinh

và cơ chế thể dịch

- Gọi HS đọc phần ghi nhớ cuối bài

- Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi cuôí bài

- Xem trước bài 3

Trang 6

- Chứng minh được tế bào là đơn vị cấu trúc của tế bào

2 Kỹ năng: QS tranh, mô hình tìm kiến thức

Kỹ năng suy luận logic

3 Thái độ: GD ý thức học tập yêu thích bộ môn.

- Tranh phóng to hình 3.1 SGK

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 3.1

1 Kiểm tra bài cũ:

- Cơ thể người gồm mấy phần? Hãy kể tên?

- Trong cơ thể người gồm những hệ cơ quan nào? Chức năng?

Giới thiệu bài: Cơ thể dù đơn giản hay phức tạp đều được cấu tạo từ đơn vị nhỏ nhất là

tế bào

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo của tế bào

thành phần cấu tạo nào?

- Gọi 1  2 nhóm báo cáo

Kquả Tluận, nhóm khác NX,

- QS tranh phóng to H.3.1

- Chia nhóm T.luận thống nhất ý kiến

- Đại diện nhóm trình bày kết quả T.luận

I Cấu tạo tế bào

Gồm :

- Màng sinh chất

- Chất tế bào gồm các bào quan

- Nhân : NST, nhân con

Trang 7

BS

- GV Nhận xét, chốt ý

- Giải thích : Màng sinh chất

có các lỗ nhỏ đảm bảo mối liên

hệ giữa tế bào với máu và

nước mô, chất tb có nhiều bào

HĐ2: Tìm hiểu chức năng của các bộ phận trong tế bào

- Treo bảng phụ ghi nội dung

 Điều khiển hoạt động sống của tế bào

- Trả lời, hs khác NX, BS

 MSC điều chỉnh sự vận chuyển vật chất vào và ra

TB để cung cấp nguyên liệu và loại bỏ chất thải

CTB thực hiện TĐC, nhân điều khiển mọi hđ sống của tế bào

II Chức năng của các bộ phận trong tế bào

- MSC : giúp tế bào thực hiện trao đổi chất

- CTB : Thực hiện các hoạt động sống của tế bào

- Nhân : Điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào

HĐ3: Tìm hiểu thành phần của tế bào

- Y/C HS đọc phần thông tin

SGK đề nắm kiến thức

(?) Hãy nêu thành phần hoá

học của tế bào?

(?) Em có nhận xét gì về thành

phần hoá học trong tế bào và

các nguyên tố hoá học có trong

tự nhiên ? Điều đó nói lên điều

gì ?

- Gọi HS trả lời, HS khác NX,

BS

- Hoạt động cá nhân tự đọc thông tin SGK tr.12

 Gồm chất hữu cơ và vô

cơ (các loại muối khoáng : Ca, K, Na, Fe, Cu,…)

 Các nguyên tố hoá học

có trong TB cũng chính là các nguyên tố có trong tự nhiên Điều đó chứng tỏ

cơ thể và môi trường có mối quan hệ mật thiết với nhau

III Thành phần hoá học của tế bào

Gồm :

- Chất hữu cơ: Prôtein, Gluxít, lipid, 2 loại axit nucleic: AND và ARN

- Chất vô cơ: Muối khoáng như : Ca, K, Na,

Fe, Cu,…

Trang 8

- GVKL - Trả lời, HS khác NX, BS

HĐ4: Tìm hiểu hoạt động sống của tế bào

- Y/C HS QS H.3.2 SGK và trả

lời câu hỏi

(?) Các hoạt động sống của tế

bào là gì?

(?) Tế bào có phải là đơn vị

chức năng của cơ thể sống?

(Cơ thể có 4 đặc trưng cơ bản

như: TĐC, sinh trưởng, sinh

sản, di truyền đều được tiến

hành ở TB)

- Gọi HS NX, BS

- GVNX, chốt ý

- Quan sát tranh

 Trao đổi chất, lớn lên, sinh sản, cảm ứng

 TB là đơn vị chức năng của cơ thể vì : mỗi hoạt động sống của TB là cơ sở

để cơ thể sinh vật hoạt động

- HS NX, BS

IV Hoạt động sống của

tế bào

- Tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể.

- TB trao đổi chất, năng lượng với môi trường, TB sinh trưởng, sinh sản và cảm ứng giúp cơ thể tồn tại

- Gọi HS đọc phần ghi nhớ SGK

- Nêu câu hỏi: Thành phần cấu tạo và chức năng các bào quan? Vì sao nói tế bào là đơn

vị chức năng của cơ thể?

- Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi cuối bài

+ Câu 2: Tế bào thực hiện TĐC và năng lượng, cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt đông Ngoài ra sự phân chia của TB giúp cơ thể lớn lên tới gđoạn trưởng thành có thể tham gia vào quá trình sinh sản Như vậy mọi hoạt động của cơ thể đều liên quan đến hđ sống của TB  TB là đơn vị chức năng của cơ thể

- Học bài, trả lời câu hỏi, đọc mục “ em có biết”

- Đọc trước bài 4: Tìm hiểu khái niệm về Mô, các loại mô, phân biệt các loại mô

Trang 9

BÀI 4: MÔ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: HS trình bày được khái niệm về mô Phân biệt được các loại mô và chức

năng của chúng

2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, so sánh để thu thập kiến thức, hoạt động nhóm

3 Thái độ: Gd ý thức bảo vệ, giữ gìn sức khỏe.

- Tranh phóng to hình 4.1  4.4 SGK

- Tham khảo tài liệu liên quan đến bài

1 Kiểm tra bài cũ : + Trình bày cấu tạo của tế bào?

+ Vì sao nói tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể?

Giới thiệu vào bài: Trong cơ thể có rất nhiều tế bào, xét về chức năng người ta xếp

những tb đảm nhiệm chức năng giống nhau thành một nhóm và gọi đó là mô.Vậy mô là gì? Trong cơ thể có những loại mô nào? Chức năng là gì?

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu khái niệm về mô

- Tluận nhóm trả lời câu hỏi

 Hình sợi có vân ngang (cơ vân), hình sợi nhọn 2 đầu(cơ trơn), hình đĩa ( hồng cầu ) …

 Trong cơ thể có nhiều

Cq, bộ phận thực hiện

I Khái niệm mô

Mô là tập hợp các TB chuyên hoá, có cấu tạo giống nhau cùng thực hiện một chức năng

VD: mô biểu bì, mô liên kết…

Trang 10

- Gọi 1-2 nhóm trình bày kquả

Tluận, nhóm khác NX, BS

- GVNX và chốt lại ý chính

*Lưu ý : Ở một số loại mô cón

có các yếu tố không có câu trúc

TB như huyết tương trong máu,

canxi, phốtpho, chất cốt giao

trong xương

những chức năng khác nhau nên TB có nhiều hình dạng, kích thước khác nhau để thực hiện những chức năng nhất định

- Đại diện nhóm trình bày kquả, nhóm khác NX, BS

- Lắng nghe, nắm kiến thức

HĐ2: Tìm hiểu các loại mô

- Treo tranh phóng to H.4.1 cho

HS QS:

(?)Em có NX gì về sự sắp xếp

các TB trong mô biểu bì?

(?) Đặc điểm của mô biểu bì?

(?) Chức năng của mô biểu

(?) Nêu đặc điểm và chức năng

của mô liên kết ?

-HS QS tranh phóng to H.4.1 SGK

 Các TB xếp sát nhau

Phủ ngoài cơ thể, lót trong Cq rỗng như ống tiêu hoá, dạ con, bóng đái…

 Bảo vệ, hấp thụ và bài tiết

- Lấy ví dụ minh hoạ

- HS trả lời, HS khác NX, BS

- HS QS tranh phóng to H.4.2

 Mô sợi, mô sụn, mô xương, mô mỡ

 Các TB nằm rải rác trong chất nền có chức năng tạo ra bộ khung cơ

II Các loại mô

1 Mô biểu bì

- Đặc điểm: gồm các TB xếp sít nhau thành lớp dày phủ mặt ngoài cơ thể, lót trong các cơ quan rỗng.

- Chức năng: bảo vệ, hấp thụ và tiết

- VD: tập hợp TB dẹt tạo nên bề mặt da.

2 Mô liên kết

- Đặc điểm: Gồm các TB liên kết nằm rải rác trong chất nền.

- Chức năng: nâng đỡ, liên kết các cơ quan.

- Các loại mô liên kết :

Mô sợi, mô sụn, mô xương, mô mỡ

- VD: máu,…

Trang 11

Máu thuộc loại mô liên kết vì

huyết tương là chất cơ bản,

Nơron là TB chuyên hoá cao,

thể, neo giữ các Cq hoặc chức năng đệm

- QS tranh phóng to H.4.3

Mô cơ vân, mô cơ trơn,

mô cơ tim

Cơ vân: TB có nhiều nhân, có vân ngang; cơ trơn: TB hình thoi, đầu nhọn, có 1 nhân; cơ tim:

TB phân nhánh, nhiều nhân

 Thực hiện co, dãn tạo nên sự vận động

- HS NX, BS

- QS tranh phóng to H.4.4 nắm kiến thức

 Gồm : + Thân chứa nhân + Sợi nhánh + Sợi trục Nơi tiếp xúc đầu mút của sợi trục với nơron kế tiếp

là xinap

 Tiếp nhận kích thích,

xử lí thông tin, điều hoà hoạt động của các Cq, đảm bảo sự phối hợp giữa các Cq và sự thích nghi với môi trường

- HS NX, BS

- Lắng nghe và nắm kiến thức

3 Mô cơ

- Đặc điểm: gồm TB hình trụ, hình thoi dài trong tế bào có nhiều tơ cơ.

- Chức năng: co, dãn.

- VD: tập hợp TB tạo nên thành tim.

- Gồm 3 loại mô cơ: mô

cơ vân, mô cơ trơn, mô cơ tim.

4 Mô thần kinh

- Mô thần kinh gồm:các

TB thần kinh và TB thần kinh đệm

- Chức năng: Tiếp nhận kích thích, xử lí thông tin, điều hoà hoạt động của cơ thể.

Trang 12

không có khả năng sinh sản,

vừa có tính hưng phấn vừa có

tính dẫn truyền và ức chế xung

T/kinh

- Gọi HS đọc phần ghi nhớ cuối bài

- Hướng dẫn HS làm bài tập 2,3,4 SGK

* Bài 2 :

Đặc điểm cấu

tạo

Số nhân Nhiều nhân Một nhân Nhiều nhân

Vị trí nhân Sát màng phía

ngoài Ở giữa Ở giữa

* Bài 3 :

Mô biểu bì Mô liên kết Mô cơ Mô thần kinh

ĐĐ

cấu

tạo

Các tb xếp sát nhau

Tb nằm trong chất cơ bản

Tb dài, xếp thành lớp, thành bó

Tb T/kinh có thân, sợi trục, sợi nhánh

Chứ

c

năng

Bảo vệ, hấp

thụ, tiết

Nâng đỡ; máu vận chuyển các chất

Co, dãn tạo

sự vận động của các Cq và vận động của

cơ thể

-Tiếp nhân kích thích

-Dẫn truyền xung T/ kinh

- Xử lí thông tin -Đều hoà hoạt động Cq

- Xem trước bài 5:Thực hành,Chuẩn bị 4 con ếch

Trang 13

BÀI 5 - Thực hành: QUAN SÁT TẾ BÀO VÀ MÔ

I Mục tiêu:

- Chuẩn bị được tiêu bản tạm thời TB mô cơ vân

- QS và vẽ TB trong các tiêu bản làm sẵn: mô sụn, cơ vân, mô cơ trơn

- Phân biệt được các bộ phận của tế bào: MSC, CTB, nhân và phân biệt điểm khác của các loại mô

2 Kỹ năng: Kỹ năng hợp tác nhóm để chuẩn bị mẫu, Biết cách làm và QS tiêu bản trên

KHV; Rèn luyện kĩ năng QS, vẽ hình khi QS

3 Thái độ: GD ý thức nghiêm túc, bảo vệ máy, vệ phòng học sau khi TH

- Kính hiểm vi: 4 cái (độ phóng đại 100 - 200 lần)

- Lam kính, la men, kim nhọn, mũi mác, giấy thấm

- Tiêu bản: các loại mô và Ếch: 4 con

- Dung dịch NaCl 0.65%, axít axêtic 1%

1 Kiểm tra bài cũ: Chia nhóm thực hành, phân chia dụng cụ cho các nhóm

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu cách làm tiêu bản mô cơ vân

* Làm tiêu bản:

- GV hướng dẫn HS các

bước tiến hành thực hành - Tham khảo thông tin SGK, lắng nghe GV hướng I Làm tiêu bản và quan sát tế bào mô cơ vân

Trang 14

trong SGK

- Lưu ý cho HS khi làm tiêu

bản :

+ Dung kim mũi nhọn khẽ

rạch bao cơ theo chiều dọc

bắp cơ, ngón tay cái và

ngón tay trỏ đặt bên mép

rạch, êòi ấn nhẹ làm lộ các

tế bào cơ ( hình sợi mảnh )

+ lấy kim mũi mác gạt nhẹ

cho các tế bào cơ tách khỏi

bắp cơ chính rồi đặt vào

- GV lưu ý: Sau khi HS

quan sát được tế bào thì

phải kiểm tra lại,tránh hiện

+ Rạch bắp cơ phải thẳng + lấy sợi mảnh

+ Không làm đứt sợi cơ

- Đặt tế bào trên lam kính, nhỏ thêm dd sinh lý 0.65%

NaCl rồi đậy lamen  quan sát dưới kinh hiển vi

- Lắng nghe và làm cho đúng

- Sửa chữa khi GV nhắc nhở

- Các nhóm thử kính lấy ánh sáng nét để nhìn rõ mẫu vật

- Đại diện QS, điều chỉnh cho đến khi nhìn rõ tế bào

Cả nhóm QS, NX

- Trao đổi nhóm thống nhất

ý kiến -Y/C: Thấy được màng, nhân, vân ngang, tế bào dài

- Lần lượt các thành viên đều quan sát  vẽ hình

Nhóm T.luận để thống nhất trả lời

- Y/C: Thành phần cấu tạo, hình dáng tế bào ở mỗi mô

- HS trình bày các thắc mắc

1 Làm tiêu bản mô cơ vân

- Rạch da đùi ếch lấy một bắp cơ.

- Dùng kim nhọn rạch dọc bắp cơ

- Dùng ngón trỏ và ngón cái ấn 2 bên mép rạch.

- Lấy kim mũi mác gạt nhẹ

và tách một sợi mảnh.

- Đặt sợi mảnh mới tách lên lam kính, nhỏ dung dịch sinh lý 0,65% NaCL.

- Đậy la men, nhỏ axít axêtic.

2 Quan sát TB mô cơ vân

- Thấy được các phần chính: Màng, tế bào chất, nhân, vân ngang.

- Mô biểu bì: tế bào xếp xít nhau.

- Mô sụn: chỉ có 2-3 tế bào tạo thành nhóm.

- Mô xương: tế bào nhiều.

- Mô cơ: tế bào nhiều, dài.

HĐ2: Thu hoạch

- Y/C HS làm bài thu hoạch

và nộp về cho GV - Lắng nghe và hoàn thành bài thu hoạch nộp về cho

GV

II Thu hoạch

Yêu cầu :

1 Tóm tắt quá trình làm tiêu bản mô cơ vân

2 Vẽ hình mô cơ vân

3 Củng cố, luyện tập: GV nhận xét, đánh giá giờ thực hành.

4 Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

- Hoàn thành bài thực hành

- Chuẩn bị bài 6: Tìm hiểu ctạo của Nơron, cung P/xạ, P/xạ là gì, vòng P/xạ

Trang 15

BÀI 6 : PHẢN XẠ

I Mục tiêu:

- HS nêu được C/tạo 1 nơ ron điển hình, chức năng cơ bản của nơ ron

- Nêu được 5 thành phần của cung phản xạ và đường dẫn truyền xung T/kinh trong 1 cung p/xạ Hiểu và trình bày được K/niệm P/xạ, cung P/xạ, vòng P/xạ

2 Kỹ năng: QS, phân tích thông tin, hoạt động nhóm.

3 Thái độ: Có ý thức bảo vệ cơ thể

- H.6.1: Nơron và hướng lan truyền xung T/kinh Sơ đồ 6.3

- Tranh 6.2 (Câm): Cung phản xạ

2 Chuẩn bị của HS:

- Xem lại bài Mô  Mô thần kinh

- Xem SGK bài P/xạ  Tìm và nêu 1 số P/xạ ở người mà em biết

- Khái niệm mô? Trong cơ thể người có mấy loại mô chính?

- Nêu cấu tạo và chức năng của mô thần kinh?

Trang 16

Giới thiệu bài: Khi chạm tay vào vật nóng, chúng ta có P/ứng gì? (Giật tay lại) P/ứng

trên của cơ thể được gọi là P/xạ Vậy P/xạ là gì? Cơ chế P/xạ diễn ra ntn? Chúng ta sẽ tìm hiểu bài hôm nay

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của nơron

? Nêu thành phần C/tạo của mô

T/kinh?

- GV treo H.6.1 GV Y/C 1 HS

mô tả lại C/tạo 1 nơ ron.

- GVKL C/tạo chính của nơ ron

gồm:

+ Thân: có nhân

+ Sợi: Gồm sợi nhánh và sợi

trục có bao

- Chuyển ý : Với C/tạo như vậy thì

nơ ron thực hiện chức năng gì?

- Y/C 1 HS đọc thông tin SGK

? Thế nào là cảm ứng.

? Thế nào là dẫn truyền.

- GV dựa vào hình làm rõ chức

năng cảm ứng và dẫn truyền

- Chuyển ý : Các xung T/kinh

được dẫn truyền theo 1 chiều nhất

định và căn cứ vào hướng dẫn

truyền người ta phân biệt 3 loại

HS QS H6.1 trình bày C/tạo của nơ ron

- Dựa vào thông tin SGK trả lời chức năng của nơ ron

- HS đọc thông tin

- HS trả lời + Cảm ứng:……

+ Dẫn truyền:…

- HS hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập

I Cấu tạo và chức năng của nơ ron:

- Nơron gồm:

+ Thân: chứa nhân, xung quanh là tua ngắn, gọi là sợi nhánh + Tua dài: Sợi trục có bao Miêlin  Nơi tiếp nối nơ ron gọi là Xináp

- Nơron có2 chức năng

cơ bản là cảm ứng và dẫn truyền.

- Có 3 loại nơron: hướng tâm, trung gian,

ly tâm.

Trang 17

truyền xung T/kinh ở nơ ron

hướng tâm và nơ ron li tâm.

- GVKL

- Các nhóm trình bày, nhóm khác NXBS

HĐ2: Tìm hiểu về cung phản xạ

1 Phản xạ:

- GV Y/C HS đọc thông tin SGK

? P/xạ là gì, cho VD.

GV đặt vấn đề: Khi tay chạm vào

cây trinh nữ thì có hiện tượng gì

xảy ra? Đó phải là P/xạ hay

-Gv cho HS đọc thông tin, QS

H.6.2, T/luận nhóm trả lời câu

- HS trả lời

- HS đọc thông tin,QS H.6.2, T/luận nhóm trả lời câu hỏi:

- Đại diện nhóm trả lời, nhóm khác NX

- HS đọc và quan sát -HS trả lời câu hỏi

- HS trả lời câu hỏi

II Cung phản xạ

1 Phản xạ

Là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích môi trường thông qua

hệ thần kinh.

- VD: …

2 Cung phản xạ

- Một cung P/X gồm 5 yếu tố: Cq thụ cảm, nơron hướng tâm, nơron

li tâm và Cq P/ứng.

- Cung P/X là đường dẫn truyền xung TK từ

Cq thụ cảm qua TƯTK tới Cq P/ứng

3 Vòng phản xạ

- Trong P/xạ luôn có luồng thông tin ngược báo về TWTK điều chỉnh P/ứng cho thích hợp.

- Luồng T/kinh bao gồm: Cung P/xạ và đường phản hồi tạo nên vòng phản xạ.

3 Củng cố, luyện tập

Trang 18

Căn cứ vào chức năng người ta phân biệt mấy loại nơ ron? Các loại nơ ron đó khác nhau

ở điểm nào?

4 Hướng dẫn HS tự học ở nhà

Đọc em có biết

Học bài và Đọc trước bài 7: Tìm hiểu các phần chính của bộ xương, phân biệt các loại xương Các khớp xương

5 Nhận xét bài dạy

CHƯƠNG II: VẬN ĐỘNG BÀI 7 : BỘ XƯƠNG

I Mục tiêu:

- Nêu được các phần chính của bộ xương và XĐ vị trí các xương chính ngay trên cơ thể

- Phân biệt các loại xương dài, X.ngắn, X.dẹt về hình thái và cấu tạo Phân biệt các loại khớp xương, nắm vững cấu tạo khớp động

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng QS tranh, mô hình, nhận biết kiến thức

- Phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát và hoạt động nhóm

3 Thái độ: HS biết giữ gìn và bảo vệ bộ xương của bản thân.

Trang 19

- GV:

+ Tranh H.7.1 , 7.2 ,7.3 ,7.4 /sgk,

+ Mô hình bộ xương người, xương đầu

- HS: Xem bài trước ở nhà: Tìm hiểu các phần chính của bộ xương,phân biệt các loại

- Phân biệt cung P/xạ và vòng P/xạ?

- Giới thiệu vào bài: Trong quá trình tiến hóa sự vận động của cơ thể có được là nhờ sự

phối hợp hoạt động của hệ cơ và bộ xương Ở con người, Đ 2 của cơ và xương phù hợp với tư thế đứng thẳng và LĐ Giữa bộ xương người và xương thỏ có những phần tương đồng

3 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu các phần chính của bộ xương

- Chia 3 phần: X.đầu, X.thân, X.chi

- Các xương mặt và khối xương sọ

- Xương ức, xương sườn và xương sống

- Bộ khung, cơ bám, bảo vệ

→ Giống nhau về kích thước và C/tạo phù hợp về chức năng nhưng khác nhau

về cấu tạo đai vai và đai hông,

- Sự sắp xếp và đặc điểm hình thái của xương cổ tay, xương cổ chân, bàn tay và bàn chân

I Các phần chính của bộ xương

- Bộ xương người chia làm

3 phần:

+ Xương đầu (X.sọ: phát triển; X.mặt: lồi cầm)

+ Xương thân (Cột sống có

4 chỗ cong, lồng ngực)+ Xương chi (X tay và X chân)

Chức năng:

- Tạo khung giúp cơ thể có hình dạng nhất định (đứng thẳng)

- Bảo vệ các nội quan

- Nơi bám cho các cơ giúp

cơ thể vận động

HĐ2: Tìm hiểu về các loại khớp trong cơ thể

Trang 20

- Treo tranh 7.4 /26 SGK.

? Thế nào gọi là khớp

xương

? Có mấy loại khớp?

- Mô tả khớp đầu gối

(khớp động)

?Điểm khác nhau về khả

năng cử động của khớp

động và khớp bán động.Vì

sao có sự khác nhau đó?

? Đặc điểm khớp bất động

GV: Có 3 loại khớp: Khớp

động, bán động, khớp bất

động

- HS hoạt động theo nhóm

- HS trả lời, HS khác NX

- Có 3 loại khớp

- Có 2 đầu khớp giữa có dịch khớp Hai đầu X.tròn

và lớn có sụn trơn bóng, có dây chằng

- Khớp động có diện khớp

2 đầu X.tròn lớn Khớp bán độngcó diện khớp phẳng và hẹp

- Có đường nối giữa 2 xương là hình răng cưa khít với nhau nên không cử động được

- HS trả lời, HS khác NXBS

II Các loại khớp

Khớp xương là nơi tiếp giáp giữa các đầu xương

- Khớp bất động: không cử động được

Vd: X.chậu, X.sọ

- Khớp bán động: cử động hạn chế

VD: Đốt sống

- Khớp động: cử động dễ dàng

VD: X.đầu gối, khuỷu tay,

…

4 Củng cố luyện tập: Bộ xương gồm mấy phần? Sự khác nhau giữa xương tay và

xương chân? Ý nghĩa và vai trò vủa từng loại khớp?

- Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi 2 SGK

- Học bài và xem bài 8: Tìm hiểu C/tạo của xương? Xương to và dài ra do đâu? Thành phần hóa học và T/chất của xương ntn?

e Nhận xét bài dạy

BÀI 8 : CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG

Trang 21

- QS tranh, thí nghiệm tìm ra kiến thức; hoạt động nhóm; làm thí nghiệm đơn giản

- Kỹ năng giải thích VĐ thực tế: Vì sao trẻ sơ sinh tắm nắng? Vì sao người ta nắn chân cho trẻ sơ sinh?

3 Thái độ: HS biết bảo vệ xương, liên hệ với thức ăn của lứa tuổi HS.

- GV:

+ Tranh 8.1 ,8.2 ,8.3 ,8.4 / 29 – 30 / sgk

+ Bảng phụ về C.tạo và chức năng của xương dài trang 31 /sgk

- HS: Xem bài trước ở nhà: Tìm hiểu C/tạo của xương? Xương to và dài ra do đâu?

Thành phần hóa học và T/chất của xương ntn?

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Điểm khác nhau giữa X.tay và X.chân Điều này có ý nghĩa gì đ/với

hoạt động của con người?

- Giới thiệu vào bài: Các em đã nắm C.tạo và chức năng của bộ xương người Hôm nay

chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp thành phần hóa học của xương ntn? Để thích nghi những những chức năng chịu lực, chấn động tác động từ môi trường bên ngoài.

3 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo của xương

Y/C HS đọc thông tin, QS

H.8.1 HS thảo luận nhóm

? Sức chịu đựng rất lớn của

xương có liên quan gì đến

- HS đọc thông tin, QS H.8.1.HS thảo luận nhóm

- HS khẳng định: Chắc chắn xương có cấu tạo đặc biệt

- Gồm đầu xương và thân xương

Đầu xương gồm:…

Thân xương gồm:…

I Cấu tạo của xương

1 Cấu tạo và chức năng của một xương dài:

Cấu tạo: gồm đầu xương và thân xương

- Thân xương:

+ Màng xương: giúp xương to bề ngang

+ Mô xương cứng: Chịu lực, đảm bảo vững chắc+ Khoang xương: Chứa tủy

Trang 22

C.tạo của xương?

? Xương dài có cấu tạo ntn?

- Dựa vào tranh GV giảng

giải C/tạo của 1 xương dài

? Theo em X/dài C/tạo hình

ống, nan xương ở đầu xương

? Y/C HS nêu C/tạo và chức

năng của xương dài?

- GVKL: X.dài có X.cánh

tay, cẳng tay, cẳng chân,…

- Y/C HS đọc mục  trang

29 SGK và QS H.8.3

? Hãy kể tên các xương ngắn

và xương dẹt ở cơ thể người

cung tạo các ô giúp em liên

tưởng tới kiến trúc nào trong

- HS QS và bảng 8-1 Trả lời

- HS QS H.8.3 /sgk, đọc mục  trang 29 SGK

- Giống trụ cầu, tháp Epphen, vòm nhà thờ,

đỏ ở trẻ em, tủy vàng ở người lớn

2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:

* Cấu tạo:

- Ngoài là mô X.cứng

- Trong là mô X.xốp

* Chức năng: Chứa tủy đỏ

HĐ2: Sự to ra và dài ra của xương

Y/C HS đọc thông tin, QS

hóa của sụn tăng trưởng ở 2

đầu thân xương

- HS đọc thông tin, QS H.8.4,5 SGK

- X.to ra nhờ màng xương

- X.dài ra nhờ sụn tăng trưởng

( Khoảng BC không tăng;

Khoảng AB và CD tăng nhiều làm xương dài ra

II Sự to ra và dài ra của xương

HĐ3: Tìm hiểu thành phần hóa học và tính chất của xương

Trang 23

- Y/C HS QS Có hiện tượng

gì xảy ra?

- Bọt khí đó chính là CO2

điều đó chứng tỏ trong thành

phần của xương có muối

cacbonat, khi T/dụng với axit

sẽ giải phóng khí CO2

- Sau đó rửa xương trong cốc

nước lả đưa cho HS K/tra độ

mềm dẻo của xương ntn?

- Đốt xương trên ngọn lửa

đèn cồn, khi hết khói đưa cho

HS bóp rồi thả vào axit HCl,

QS có hiện tượng gì xảy ra?

giao và muối khoáng( vô

cơ ), Tỉ lệ cốt giao thay đổi

- Không có bọt khí nổi lên

- Làm tăng lượng muối khoáng trong xương

- Thành phần hóa học của xương thay đổi theo tuổi

4 Củng cố luyện tập: Xương dài có C/tạo ntn? Nhờ đâu mà xương to và dài lên được?

Học bài, trả lời cau hỏi SGK

Xem bài mới: Tìm hiểu Ctạo bắp cơ và TB cơ Tính chất của xương,ý nghĩa hoạt động co cơ

Trang 24

Bài 9 :CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ

I Mục tiêu:

- HS nêu được đặc điểm C/tạo của TB cơ và của bắp cơ

- Giải thích được T/chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của sự co cơ

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, hoạt động nhóm.

3 Thái độ: Có ý thức luyện tập, bảo vệ hệ cơ của bản thân.

- GV: Tranh H 9.1  9.4; Búa y tế; Ếch, dung dịch sinh lý 0,65% NaCl, cần ghi, bút ghi,

trụ ghi giá treo, nguồn điện 6V

- HS: xem bài trước ở nhà: Tìm hiểu Ctạo bắp cơ và TB cơ Tính chất của xương, ý nghĩa

hoạt động co cơ

II Tiến trình lên lớp:

- Nêu C/tạo và C/năng từng thành phần trong C/tạo xương dài?

- Nhờ đâu mà xương dài ra và to lên được?

- Giới thiệu vào bài: vì sao cơ được gọi là cơ xương? Vì sao cơ còn được gọi là cơ vân?

(Cơ đính vào xương để thực hiện chức năng vận động sợi cơ có vân sáng và vân tối xen kẽ)

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ

- GV Y/C HS đọc thông tin,

QS H.9.1, trả lời câu hỏi

? Bắp cơ có cấu tạo ntn?

? TB cơ có C/tạo ra sao

- GV đặt câu hỏi gợi ý:

? Tại sao TB cơ có vân

ngang

- GVKL:

- HS đọc thông tin, QS H.9.1, trả lời câu hỏi

- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ,

bó cơ gồm nhiều sợi cơ (TB cơ), được bọc trong màng liên kết

- TB cơ gồm nhiều tơ cơ

Tơ cơ gồm 2 loại tơ: tơ cơ dày và tơ cơ mảnh xếp xen

kẽ nhau

- Vân ngang có được từ đơn

vị cấu trúc vì có đĩa sáng và đĩa tối

I Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ

- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ,

bó cơ gồm nhiều sợi cơ (TB cơ), được bọc trong màng liên kết

- TB cơ gồm nhiều tơ cơ

Tơ cơ gồm 2 loại tơ: tơ cơ dày và tơ cơ mảnh xếp xen

kẽ nhau

- Vân ngang có được từ đơn

vị cấu trúc vì có đĩa sáng và đĩa tối

HĐ2: Tìm hiểu tính chất của cơ

- GV treo tranh H 9.2 , mô

tả cách bố trí thí nghiệm

? Khi bị kích thích thì cơ

- HS đọc thông tin, QS hình trả lời câu hỏi

- Cơ co

II Tính chất của cơ

Trang 25

phản ứng lại bằng cách nào.

? Giải thích cơ chế của sự

co cơ

- GV Y/C từng nhóm thực

hiên P/xạ đầu gối

- GV treo tranh P/xạ đầu

gối, hỏi:

? Giải thích cơ chế thần

kinh ở P/xạ đầu gối

? NX và giải thích sự thay

đổi độ lớn của bắp cơ trước

cánh tay khi gập cẳng tay

-Khi gập cẳng tay sát với cánh tay làm cơ co, các tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân bố tơ cơ dày làm đĩa sáng ngắn lại, đĩa tối dày lên làm bắp cơ ngắn lại và to về

bề ngang

-Co cơ và dãn cơ

- Các nhóm trả lời NXBS cho nhau

- Tính chất của cơ là co và dãn

- Khi tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân bố của

tơ cơ dày làm TB co ngắn lại, đó là sự co cơ

- Sự co cơ là do hệ thần kinh điều khiển, thực hiện bằng con đường P/xạ

HĐ3: Tìm hiểu các biện pháp rèn luyện cơ

- Gv treo tranh H 9.4 Y/C

HS t.luận trả lời:

? Em hãy cho biết sự co cơ

có T/dụng gì

? Thử phân tích sự phối hợp

hoạt động co, dãn giữa cơ 2

đầu(cơ gấp) và cơ 3 đầu(cơ

duỗi) ở 2 cánh tay

- GVKL: Sự sắp xếp các cơ

trên cơ thể thường tạo thành

từng cặp đối kháng Cơ này

kéo xương về 1 phía thì cơ

kia kéo về phía ngược lại

- VD : Cơ nhị đầu ở cánh tay

co thì gập cẳng tay về phía trước, cơ tam đầu co thì duỗi thẳng cánh tay ra Cơ co làm xương cử động dẫn tới sự vận động của cơ thể Trong

sự vận động của cơ thể có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ: cơ này co thì cơ kia dãn và ngược lại

III Các biện pháp luyện tập cơ

Cơ co làm xương cử động dẫn tới sự vận động của cơ thể

- Mô tả cấu tạo của TB cơ?

- Thực hiện P/xạ đầu gối, giải thích cơ chế P/xạ?

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK

Trang 26

- Xem bài 10: Tìm hiểu công cơ là gì? Nguyên nhân sự mỏi cơ,biện pháp chống mỏi cơ.

Bài 10: HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ

I Mục tiêu:

- Chứng minh cơ co sinh ra công Công của cơ được sử dụng vào lao động và di chuyển

- Trình bày nguyên nhân của sự mỏi cơ và nêu được các biện pháp chống mỏi cơ Hiểu được lợi ích của sự luyện tập cơ

2 Kỹ năng: QS, phân tích tổng hợp, thu thập thông tin, khái quát hóa Kỹ năng đặt mục

tiêu: rèn luyện TDTT, trình bày sáng tạo

3 Thái độ: Có ý giữ gìn, bảo vệ, thường xuyên rèn luyện cơ.

- GV: Máy ghi công cơ

- HS : Xem bài trước ở nhà

- Đ 2 C/tạo nào của TB cơ phù hợp với chức năng co cơ?

- T/chất cơ bản của cơ là gì? Ý nghĩa của hoạt động co cơ?

- Giới thiệu vào bài: Vậy hoạt động co cơ mang lại lợi ích gì và làm gì để tăng hệu quả

hoạt động co cơ? Đó là nội dung bài 10

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu về công của cơ

- HS hoàn thành mục s

- HS đọc thông tin trả lời

- Khi cơ co tạo 1 lực T/động vào vật, làm vật di chuyển,sinh ra 1 công.

- A=F.s -Trạng thái thần kinh, nhịp

độ lao động, khối lượng của vật.

Trang 27

- GVKL

HĐ2: Tìm hiểu sự mỏi cơ

1 Nguyên nhân của sự

? Qua K/quả trên, em cho

biết khối lượng ntn thì công

cơ sản ra lớn nhất.

? Khi tay kéo, thả quả cân

nhiều lần thì biên độ co cơ

2 Biện pháp chống mỏi cơ

? Khi mỏi cơ làm gì cho hết

mỏi

? Trong LĐ cần có những

biện pháp gì để cơ lâu mỏi

và duy trì năng suất LĐ

cao.

- GVKL: Xoa bóp cơ, uống

nước đường Hít thở sâu

có khối lượng thích hợp với nhịp co vừa phải.

- Hiện tượng biên độ co cơ giảm dần

- Cảm thấy mệt mỏi, nhấc chân chậm chạp ,…Vì chạy quá sức dẫn tới biên độ co

cơ giảm và cơ bị mệt là hiện tương mỏi cơ

- HS trả lời

- Nghỉ ngơi

- Làm việc vừa sức và có chế độ nghỉ ngơi hợp lí

II Sự mỏi cơ

Mỏi cơ là hiện tượng cơ làm việc nặng và lâu  biên độ co cơ giảm  ngừng

1 Nguyên nhân của sự mỏi cơ

Do cơ thể không được cung cấp đủ Ôxi nên tích tụ axít Lactic gây đầu độc cơ

2 Biện pháp chống mỏi cơ

lời câu hỏi

?Khả năng co cơ của con

người phụ thuộc vào yếu tố

nào

- HS T.luận nhó, trả lời câu hỏi

- Phụ thuộc yếu tố:

+ T/kinh: T/kinh sản khoái

III Thường xuyên luyện tập để rèn luyện cơ

Trang 28

? Những luyện tập nào được

coi là sự luyện tập cơ(Tập

+ Thể tích của cơ:Bắp cơ lớn thì co cơ mạnh

+ lực co cơ +Khả năng dẻo dai, bền bỉ

+ Xương rắn chắc.

+ Tập TDTT thường xuyên, đều đặn

Để tăng cường khả năng sinh công của cơ và giúp

cơ làm việc dẻo dai lâu mỏi

 thì cần LĐ vừa sức, thường xuyên luyện tập TDTT.

4 Củng cố luyện tập:

- Công của cơ là gì? Công của cơ sử dụng vào mục đích nào?

- Hãy giải thích nguyên nhân của sự mỏi cơ?

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK

- Xem trước bài : Tiến hóa của hệ vận động, vệ sinh hệ vận động: Tìm hiểu sự tiến hóa

của bộ xương và của hệ cơ người, vệ sinh hệ vận động

Trang 29

BÀI 11: TIẾN HÓA CỦA HỆ VẬN ĐỘNG

VỆ SINH HỆ VẬN ĐỘNG

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Chứng minh được sự tiến hóa của người so với ĐV thể hiện ở cơ và

xương Phân tích và so sánh sự khác nhau giữa hệ xương giữa người và thú để thấy được

sự tiến hóa của bộ xương người thích nghi với quá trình lao động và đứng thẳng

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng QS, so sánh phân biệt và khái quát để thu nhận kiến thức.

3 Thái độ: Có ý thức giữ gìn, bảo vệ hệ cơ xương của bản thân.

- GV:

+ Hình 11.1  11.5 SGK

+ Mô hình bộ xương người và bộ xương thú

- HS: Xem bài trước ở nhà.

- Công của cơ là gì? Công của cơ sử dụng vào mục đích nào?

- Hãy giải thích nguyên nhân của sự mỏi cơ?

- Giới thiệu vào bài: Chúng ta biết rằng con người có nguồn gốc từ ĐV thuộc lớp thú

Nhưng người đã thoát khỏi ĐV trở thành người thông minh Qua quá trình tiến hóa, cơ thể người có nhiều biến đổi, trong đó có sự biến đổi của hệ cơ và xương Bài hôm nay giúp tìm hiểu Đ 2 tiến hóa của hệ vận động ở người

2 Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu sự tiến hóa của bộ xương người so với xương thú

Trang 30

- Đ2 cột sống(cong 4 chỗ);

Lồng ngực phát triển mở rộng; Tay chân phân hóa;

Khớp linh hoạt, tay giải phóng

I Sự tiến hóa của bộ xương người so với xương thú

- Hộp sọ và bộ xương ở người thích nghi với tư thế đứng thẳng và lao động

- Hộp sọ phát triển

- Lồng ngực mở rộng sang 2 bên; Cột sống cong 4 chỗ

- X.chậu nở, X.đùi lớn, X.gót phát triển, bàn chân hình vòm

- Tay có khớp linh hoạt, ngón cái đối diện với 4 ngón kia

HĐ2: Tìm hiểu sự tiến hóa của hệ cơ người so với hệ cơ thú

- GV treo tranh 11.4, Y/C

HS đọc thông tin, T.luận trả

lời câu hỏi:

và duỗi

- Người tiếng nói phong phú nên cơ vận động lưỡi phát triển; Cơ mặt phân hóa giúp người biểu hiện T.cảm ( Vui cười, lo âu ,sợ hãi, )

II Sự tiến hóa của hệ cơ người so với hệ cơ thú

- Cơ nét mặt→Biểu thị trạng thái khác nhau

- Cơ vận động lưỡi phát triển

-Cơ mông, Cơ đùi, cơ bắp chân phát triển

- Cơ vận động cánh tay và

cơ vận động ngón cái phát triển giúp người có khả năng LĐ

HĐ3: Tìm hiểu về các biện pháp vệ sinh hệ vận động

-GV treo tranh 11.5 , Y/C

HSQS trả lời câu hỏi:

? Để phòng chống cong vẹo

cột sống trong LĐ và học

tập phải chú ý những Đ2 gì

?Để xương và cơ phát triển

cân đối, chúng ta cần phải

- Có chế độ ăn uống hợp lí;

Rèn luyện cơ thể:Tập TDTT, lao động vừa sức

III Vệ sinh hệ vận động

- Để cơ xương phát triển cần:

+ Chế độ dinh dưỡng hợp lý

+ Thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng

+ Rèn luyện TDTT thường xuyên và LĐ vừa sức

- Khi mang vác vật nặng và khi ngồi học cần chú ý chống cong vẹo cột sống

Trang 31

mà cơ thể mới chuyển hóa

được Ca để tạo xương

+Rèn luyện thân thể và LĐ

vừa sức

- GV GD: Ngồi học đúng

tư thế; LĐ vừa sức, khi

mang vác nặng phải phân

phối đều 2 tay

- HS nêu các biện pháp phòng chống cong vẹo cột sống

4 Củng cố luyện tập: Bộ xương người có Đ2 nào của thích nghi với tư thế đứng thẳng

và di chuyển bằng 2 chân?Hệ cơ có Đ2 nào tiến hóa hơn so với thú?

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK và sách bài tập

- Xem trước bài TH: Tập sơ cứu và băng bó cho người gãy xương

Bài 12 THỰC HÀNH TẬP SƠ CỨU VÀ BĂNG BÓ CHO NGƯỜI GÃY XƯƠNG

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Biết nguyên nhân gây gãy xương

- Kể được một số thao tác cần thực hiện khi nạn nhân bị gãy xương

2 Kĩ năng

- Biết sơ cứu khi nạn nhân bị gãy xương

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu phương pháp sơ cứu và băng bó cho người bị gãy xương

- Kỹ năng ứng phó với các tình huống để bảo vệ bản thân hay tự sơ cứu băng bó khi bị gãy xương

- Kĩ năng hợp tác trong thực hành

3 Thái độ

- Có ý thức giúp đỡ sơ cứu người bị gãy xương

II Chuẩn bị:

- GV: Chuẩn bị nẹp, băng y tế, dây, vải, băng hình về tai nạn giao thông, băng hình

giới thiệu về cách sơ cứu và băng bó cố định

- HS: Chuẩn bị theo nhóm (Giống như GV).

Trang 32

1 Kiểm tra bài cũ

- Bộ xương và hệ cơ người thích nghi như thế nào với dáng đứng thẳng và lao động?

- Để chống cong vẹo cột sống, học sinh cần làm gì?

- Giới thiệu vào bài: GV có thể giới thiệu 1 vài số liệu về tai nạn giao thông hoặc tai nạn

lao động làm gãy xương ở địa phương, dẫn dắt tới yêu cầu bài thực hành đối với học sinh

2 Bài mới:

HĐ1: Thảo luận, trả lời 4 câu hỏi

- GV Y/C HS T.luận nhóm:

?Hãy nêu nguyên nhân dẫn

đến gãy xương

? Vì sao nói khả năng gãy

xương liên quan đến lứa

tuổi

? Để B.vệ xương , khi tham

gia giao thông em cần lưu ý

- GV giới thiệu các thao tác

sơ cứu băng bó cho người

gãy xương khi gặp tai nạn

- Lưu ý HS sau khi sơ cứu

phải đưa nạn nhân đến cơ

- HS QS thao tác GV tiến hành

- HS QS tranh,chú ý các thao tác sơ cứu

I Thảo luận nội dung bài thực hành

* Nguyên nhân gãy xương:

- Gãy xương do nhiều nguyên nhân

- Khi bị gãy xương phải sơ cứu tại chổ

- Không được nắn bóp bừa bãi

- Xương tay: dùng băng y tế

từ trong ra cổ tay; làm dây đeo cẳng tay vào cổ

- Xương chân: Băng bó từ cổ chân vào, nếu xương đùi thì dùng nẹp dài từ sườn đến gót chân và buộc cố định ở phần thân

HĐ2: Học sinh tập sơ cứu và băng bó

1 / Sơ cứu:

- GV kiểm tra, uốn nắn

thao tác thực hiện của

nhóm, NX đánh giá và

- HS các nhóm thay phiên nhau tập sơ cứu người gãy xương cánh tay như H.12.1

II Học sinh tập sơ cứu và băng bó

1. Phương pháp sơ cứu

2. Băng bó cố định

Trang 33

4 Củng cố luyện tập: Em cần làm khi tham gia giao thông, khi LĐ, vui chơi để tránh

cho mình và người khác bị gãy xương? Viết báo cao tường trình P2 sơ cứu và băng bó khi gặp người gãy xương

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà: Thựcc hiện đúng luật giao thông để tránh gây tai nạn,

thận trọng trong LĐ vui chơi để tránh bị gãy xương

Chuẩn bị bài : “Môi trường trong cơ thể”: Tìm hiểu thành phần cấu tạo và chức năng của máu, các môi trường trong của cơ thể.

CHƯƠNG 3: TUẦN HOÀN BÀI 13: MÁU VÀ MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Phân biệt được các thành phần C/tạo của máu và nêu được C/năng của

huyết tương và hồng cầu Phân biệt được máu, nước mô, bạch huyết Nêu được vai trò của môi trường trong cơ thể

2 Kỹ năng: QS hình, QS thí nghiệm→phát hiện kiến thức; Khái quát tổng hợp kiến

- HS: Xem bài trước ở nhà

Trang 34

2 Bài mới: Em đã thấy máu chảy trong trường hợp nào? Theo em máu chảy ra từ đâu?

Máu có đặc điểm gì? Để tìm hiểu về máu ta đi vào bài hôm nay

HĐ1: Tìm hiểu về thành phần cấu tạo của máu

- Y/C HS đọc thông tin SGK,

- HS dựa vào hình trả lời

HĐ2 : Tìm hiểu chức năng của huyết tương và hồng cấu

- Y/C HS nghiên cứu thông tin

?Khi máu bị đặc lại thì sự vận

chuyển của nó trong mạch sẽ

- GVKL: bạch cầu tham gia

bảo vệ cơ thể; Tiểu cầu thành

phần chính tham gia đông

-HS đọc thông tin SGK

- Máu sẽ đặc lại

- Sự vận chuyển các chất khó khăn hơn Máu khó lưu thông

-Duy trì máu…

- HS trả lời, HS khác NX,BS

- Máu từ phổi về tim mang nhiều O2 nên có màu đỏ tươi, Máu từ các

TB về tim mang nhiều

CO2 do hô hấp nên có màu đỏ thẫm

II Tìm hiểu về chức năng của huyết tương và hồng cấu

a.Chức năng của huyết tương

+ Duy trì máu ở trạng thái lỏng để lưu thông dễ dàng trong mạch

+ Vận chuyển các chất dinh dưỡng, chất cần thiết và chất thải

b Chức năng của hồng cầu

- Hồng cầu: Vận chuyển

O2 , CO2 (nhờ Hb)

- Bạch cầu: bảo vệ cơ thể

- Tiểu cầu: giúp đông máu

Trang 35

HĐ3: Tìm hiểu về môi trường trong cơ thể

-Y/C HS QS sơ đồ : QH máu,

nước mô, bạch huyết, hỏi:

? Môi trường trong cơ thể gồm

những thành phần nào

?Các TB cơ, não… của cơ thể

người có thể trực tiếp trao đổi

các chất với môi trường ngoài

được không

? Sự TĐC của các TB trong cơ

thể người phải gián tiếp thông

qua các yếu tố nào?(các TB

- Như vậy môi trường trong cơ

thể có vai trò gì? Máu, nước

mô, bạch huyết có quan hệ gì?

- Máu, nước mô, bạch huyết

- Không Do nằm sâu trong cơ thể người nên không liên hệ trực tiếp với MT ngoài nên không thể TĐC trực tiếp với MT ngoài

- Sự TĐC của các TB trong cơ thể với MT ngoài phải g/tiếp thông qua MT trong của cơ thể.(

Yếu tố lỏng ở gian bào )

III Tìm hiểu về môi trường trong cơ thể

- Gồm máu, nước mô và bạch huyết

- Giúp TB thường xuyên liên hệ với môi trường ngoài trong quá trình TĐC

4 Củng cố luyện tập:

? Yếu tố nào dưới đây không phải là thành phần của huyết tương:

a Hồng cầu b Nước c Muối khoáng d

Prôtêin

? Đặc điểm của bạch cầu là:

a Có màu đỏ b Có màu trắng c có màu lục d Không có màu

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà: Về học bài, trả lời câu hỏi SGK

Xem bài 14: Tìm hiểu các hoạt động chủ yếu của bạch cầu, K/niệm về miễn dịch,Phân loại miễn dịch

Trang 36

BÀI 14 : BẠCH CẦU – MIỄN DỊCH

Trang 37

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng phân tích, khái quát quá kiến thức, vận vụng kiến thức

- Máu gồm những thành phần nào? Chức năng của huyết tương và hồng cầu?

- Môi trường trong cơ thể gồm những thành phần nào? Chúng có quan hệ với nhau ra sao?

2 Bài mới: Chân dẫm phải gai, chân có thể bị sưng và đau vài hôm rồi khỏi Vậy chân

đau do đâu? Cơ thể đã tự bảo vệ mình ntn?

HĐ1: Tìm hiểu các hoạt động chủ yếu của bạch cầu

- QS sơ đồ H.14.1 Hoạt động

thực bào, kết hợp thông tin

trả lời:

? Vi khuẩn xâm nhập vào cơ

thể hoạt động đầu tiên của

-Bạch cầu tham gia vào quá trình thực bào

- Là bạch cầu hình thành chân giả bắt, nuốt và tiêu hóa vi khuẩn Bạch cầu trung tính, B.Cầu Môno

I Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu

- Kháng nguyên là những phân tử ngoại lai có khả năng kích thích cơ thể tiết kháng thể

vi khuẩn rồi tiêu hóa

+ Tạo kháng thể để vô hiệu hóa kháng nguyên (TB Limphô B)

+ Phá hủy các TB đã bị nhiễm bệnh (TB Limphô T )

HĐ2: Tìm hiểu khái niệm về miễn dịch

- Nghiên cứu thông tin trả - HS nghiên cứu thông tin II Miễn dịch

Trang 38

lời câu hỏi:

? Miễn dịch là gì?

? Có những loại miễn dịch

nào

? Nêu sự khác nhau giữa

miễn dịch tự nhiên và miễn

dịch nhân tạo

- GVNX, KL

Một người mắc bệnh đậu

mùa, thương hàn,… Sau đó

một thời gian hoặc cả đời

không mắc nữa Đây là loại

-HS trả lời, HS khác NXBSVD: Bệnh sởi, quai bị,…

VD: Bệnh dại, lao,…

- Phòng bệnh

- Miễn dịch là khả năng cơ thể không mắc một bệnh nào đó

- Có 2 loại miễn dịch:

+ Miễn dịch tự nhiên là khả năng cơ thể tự chống bệnh (miễn dịch bẩm sinh) nhờ kháng thể Gồm:

* Miễn dịch bẩm sinh.VD:

* Miễn dịch tập nhiễm.VD:+ Miễn dịch nhân tạo là chủ động tạo cho cơ thể khả năng miễn dịch nhờ văcxin.VD:

4 Củng cố:

? Hiện tượng Bạch cầu bao lấy và nuốt vi khuẩn gây bệnh goi là:

a Sự bài tiết b Sự hấp thu c Sự thực bào d Sự TĐC

Cho HS trả lời câu 2,3 SGK

5 Hướng dẫn về nhà: Học bài, Trả lời câu hỏi SGK và sách bài tập

Xem trước bài: “Đông máu và nguyên tắc truyền máu”: Tìm hiểu cơ chế đông máu và vai trò của nó,các nhóm máu, nguyên tắc truyền máu.

BÀI 15 : ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU

I Mục tiêu:

Trang 39

- Nêu được cơ chế đông máu và vai trò của đông máu

- Trình bày được nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng QS sơ đồ, phân tích, hoạt động nhóm.

3 Thái độ: Tránh những hoạt động gây chảy máu cho cơ thể vì sự đông máu chỉ có tác

dụng với vết thương nhỏ

- GV : Sơ đồ tóm tắt quá trình đông máu, truyền máu

- HS : Xem bài trước ở nhà: Tìm hiểu cơ chế đông máu và vai trò của nó,các nhóm máu, nguyên tắc truyền máu.

2 Bài mới: Trong lịch sử phát triển y học, con người đã biết truyền máu, song rất nhiều

trường hợp gây tử vong Sau này chính con người đã tìm ra nguyên nhân tử vong, là do khi truyền máu thì máu bị đông lại Vậy yếu tố nào gây nên và theo cơ chế nào?

HĐ1: Tìm hiểu cơ chế của sự đông máu

-Y/C HS đọc thông tin phần

I, trả lời:

? Sự đông máu có ý nghĩa gì

với sự sống của cơ thể

? Sự đông máu liên quan tới

yếu tố nào của máu

? Máu không chảy ra khỏi

mạch là do đâu

? Tiểu cầu có vai trò quan

trọng gì trong quá trình đông

máu

- Giáo dục bảo vệ cơ thể

? Nêu khái niệm đông máu

? Vai trò của đông máu

- GV NXKL

HS đọc thông tin phần I, T.luận nhóm trả lời

- Đông máu là 1 cơ chế tự bảo vệ của cơ thể, giúp cơ thể không bị mất máu khi bị thương

- Chủ yếu là tiểu cầu với sự tham gia của các ion canxi (

Ca++)

- Nhờ các búi tơ máu ôm giữ các TB máu làm thành khối máu đông bịt kín vết rách ở mạch máu

→Bám vào vết rách và bám vào nhau để tạo nút bịt tiểu cầu, bịt tạm thời vết rách Giải phóng enzim giúp hình thành búi tơ máu để tạo thành khối máu đông

- Là h/tượng hình thành khối máu đông hàn kín vết thương

- Giúp cơ thể tự bảo vệ chống mất máu khi bị thương

I Cơ chế của sự đông máu

- Đông máu là hiện tượng máu không ở thể lỏng mà vón thành cục

- Máu chảy  tiểu cầu vỡ giải phóng enzim  biến chất sinh tơ máu (trong huyết tương)  tơ máu  kết mạng lưới ôm lấy các tế bào máu  khối máu đông

- Ý nghĩa: bảo vệ cơ thể chống mất máu khi bị thương chảy máu

HĐ2: Tìm hiểu các nhóm máu ở người

- GV treo tranh kết quả TN

giữa các nhóm - HS QSH, sơ đồ truyền máu II Các nhóm máu ở người

Trang 40

? Hồng cầu máu người cho

có loại kháng nguyên nào

? Huyết tương máu người

- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên: A, B

- Huyết tương có 2 loại kháng thể: α, β

- Có 4 nhóm máu : A, B, O, AB

HĐ3: Tìm hiểu các nguyên tắc truyền máu

- Dựa vào kiến thức các

nhóm máu ở người, trả lời:

? Máu có cả kháng nguyên A

và B có thể truyền được cho

người có nhóm máu O được

không? Tại sao?

? Máu không có cả kháng

nguyên A và B có thể truyền

được cho người có nhóm

máu O được không? Tại

sao?

? Máu có nhiễm các tác nhân

gây bệnh(Virút viêm gan B,

HIV) có thể đem truyền cho

người khác được không? Tại

sao?

GV gọi 1 HS lên điền mũi

tên

- GV nhận xét, chốt ý

Vậy khi bị chảy máu, vấn đề

đầu tiên cần được giải quyết

- Được Vì máu không bị kết dính

- Máu nhiễm các tác nhân gây bệnh ( virút gây viêm gan B, virút HIV…) không đem truyền cho người khác

Vì có mầm bệnh →lây lan

- HS lên bảng hòan thiện

- Cầm máu ngay đối vết thương to, vết thương nhỏ máu có thể tự đông

III Các nguyên tắc tuyền máu

- Truyền máu phù hợp đảm bảo hồng cầu người cho không bị ngưng kết trong máu người nhận

- Truyền máu không có mầm bệnh

- Truyền từ từ

3 Củng cố luyện tập: Học sinh đọc ghi nhớ.

? Chất hữu cơ là thành phần trong tơ máu là:

a Gluxit b Lipit c Protein d Cả a,b,c đều sai

B-B

Định dạng
Số trang	172
Dung lượng	1 MB

Giáo án sinh học lớp 8 cả năm

HẤP THỤ CHẤT DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN

NGUYÊN TẮC LẬP KHẨU PHẦN